Bijlage I Programmabegroting 2026
Tekst van het document
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december
JR 2024 700.040
B 2025 721.147
B 2026 670.272
B 2027 710.938
B 2028 616.369
B 2029 549.450
90.275
90.275
90.275
90.275
90.275
90.275
69.168
141.150
49.609
184.844
157.195
155179
721.147
670.272
710.938
616.369
549.450
484.545
Parkeergarage Maldensteijn Ook voor de parkeergarage onder het gebouw Maldensteijn is de onderhoudsplanning bijgewerkt voor de jaren 2024 tot en met 2043, op het niveau ‘sober en adequaat’. In 2026 worden de camera’s en de centrale regelkast voor de klimaatregeling (wegdekverwarming) vervangen. Voorziening groot onderhoud De gemeente heeft een speciale reserve voor groot onderhoud. Hieronder laten we zien hoe deze reserve zich ontwikkelt.
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december
Gemeente Heumen
JR 2024 159.945
B 2025 168.175
B 2026 171.933
B 2027 166.203
B 2028 169.286
B 2029 158.393
8.230
8.230
8.230
8.230
8.230
8.230
0
4.472
13.960
5.147
19.123
19.123
168.175
171.933
166.203
169.286
158.393
147.500
64
Programmabegroting 2026
GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2023 is er een nieuw meerjarenonderhoudsplan (MOP) opgesteld dat een periode van tien jaar beslaat. Financiën Voor 2025 zijn er geen grote onderhoudswerkzaamheden aan de werf gepland. In het MOP is enkel een post opgenomen voor onvoorziene situaties en kleine vervangingen, met een budget van € 2.500.Daarnaast is extra budget nodig voor het herstellen van het tegelwerk in het waslokaal, omdat op verschillende plekken de tegels loslaten. De offerte hiervoor wordt nog aangevraagd, maar de verwachte kosten bedragen ongeveer € 1.000,-. Ook zal op het achter terrein een kolk worden geplaatst en aangesloten op de bestaande rioolleiding, zodat plasvorming en wateroverlast voorkomen worden. Dit project zal naar verwachting circa € 1.500,- kosten. Voorziening groot onderhoud Voor groot onderhoud beschikt de gemeente over een voorziening. Hieronder staat het financiële verloop daarvan gepresenteerd.
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari
JR 2024 10.589
B 2025 B 2026 B 2027 B 2028 B 2029 14.753 36.418 48.263 53.621 58.979
Toevoeging voorziening
14.345
14.345
14.345
14.345
14.345
14.345
Onttrekking voorziening
361
2.500
2.500
8.987
8.987
8.987
Stand per 31 december
24.753
36.418
48.263
53.621
58.979
64.337
Gemeente Heumen
65
Programmabegroting 2026
ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente bezit zes rijksmonumenten: drie molens en drie kerkjes. Voor het beheer en onderhoud hiervan draagt de gemeente de verantwoordelijkheid. Kwaliteitsnormen Het onderhoud aan de kerkjes gebeurt door een gecertificeerde restauratie-aannemer. De molens worden onderhouden door gediplomeerde vrijwillige molenaars en een gespecialiseerde regionale molenbouwer. Financiën Jaarlijks geeft het Periodiek Instandhoudingsplan (PIP) aan welke onderhoudswerkzaamheden nodig zijn om de monumenten in goede conditie te houden. In overleg met molenaars, huurders van de kerkjes en de Monumentenwacht wordt bepaald wat er precies moet gebeuren. Hiervoor worden ook beschikbare subsidies benut. Voorziening groot onderhoud Voor groot onderhoud heeft de gemeente een voorziening getroffen. Het verloop daarvan wordt hieronder weergegeven
Voorziening groot onderhoud molens (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december
JR 2024 B 2025 142.783 123.019
B 2026 125.242
B 2027 136.558
B 2028 150.243
B 2029 135.703
22.020
22.020
22.020
22.020
22.020
n.n.b.
41.784
19.797
10.704
8.155
36.740
n.n.b.
123.019
125.242
136.558
150.243
135.703
135.703
Voorziening groot onderhoud Voor het groot onderhoud heeft de gemeente een voorziening. Het verloop presenteren we hieronder.
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december
Gemeente Heumen
JR 2024 B 2025 143.937 117.861
B 2026 120.814
B 2027 124.316
B 2028 124.316
B 2029 124.316
3.773
3.773
3.773
n.n.b
n.n.b.
n,n,b.
29.849
820
450
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
117.861
120.814
124.3619
124.316
124.316
124.316
66
Programmabegroting 2026
SPORTCENTRUM MALDEN Algemeen De gemeente is eigenaar van Sportcentrum Malden en verhuurt de accommodatie aan Koninklijke Sportfondsen Nederland. Zij voeren beheer, exploitatie en onderhoud uit. De gemeente heeft geen formeel vastgesteld beleidsplan. Om de vijf jaar wordt het onderhoudsplan, conform afgesloten overeenkomst, geactualiseerd. De actualisatie vindt plaats samen in overleg met de exploitant en wordt begeleid door een deskundige partij gespecialiseerd in onderhoudsplannen van vastgoed. Tussentijds wordt beoordeeld of het uitgevoerd onderhoud conform de vastgestelde planning loopt. Kwaliteitsnormen Het grootste deel van het uitvoeren van het onderhoud (op basis van het onderhoudsplan) is via diverse onderhoudscontracten ondergebracht bij hiervoor gespecialiseerde bedrijven. Bedrijven die vaak ook de oorspronkelijke aanleg/realisatie hebben verzorgd. Er is geen sprake van achterstanden in het onderhoud. Financiën Het gehele onderhoud wordt uitgevoerd door Koninklijke Sportfondsen Nederland en de gemeente draagt bij conform het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan. De daarvoor gereserveerde gelden zijn in een bestemmingsreserve ondergebracht. Op korte termijn wordt overgestapt naar een voorziening groot onderhoud, zoals de wet- en regelgeving voorschrijft. Uit deze voorziening groot onderhoud wordt het groot onderhoud aan het sportcentrum bekostigd.
Jaarlijks spaart de gemeente voor toekomstig groot onderhoud. Het sparen moet gebaseerd zijn op een actueel onderhoudsplan. Het actuele onderhoudsplan is als bijlage in de begroting opgenomen. De toevoeging aan de voorziening is op basis van het gemiddelde van 15 jaar onderhoud. Het jaarlijkse groot onderhoud wordt vervolgens uit de gevormde voorziening bekostigd. Onderhoudslasten kapitaalgoed (x € 1.000) Groot onderhoud Totaal exploitatiebaten kapitaalgoed bestemmingsreserve groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari
2024
2025
2026
2027
2028
2029
110
92
108
80
89
278
628
687
703
719
719
719
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0
383
408
Toevoeging bestemmingsreserve
453
117
0
0
0
0
Onttrekking bestemmingsreserve
70
92
408
0
0
0
383
408
0
0
0
0
2024
2025
2026
Stand per 31 december
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening
Gemeente Heumen
2028
2029
0
0
0
610
840
1.061
0
0
718
310
310
310
0
108
80
89
278
0
610
840
1.061
1.093
Onttrekking voorziening Stand per 31 december
2027
0
67
Programmabegroting 2026
RIOLERING Beleidskaders en beheerplannen In september 2022 is het Beleidsplan water en riool 2023-2027 vastgesteld. In dit plan staan de belangrijkste maatregelen en een globale planning. Het uitvoeringsplan water en riool 2023-2027 werkt de acties voor de komende twee jaar verder uit. Het Beleidsplan water en riool 2023-2027 heeft als doel het watersysteem in de openbare ruimte duurzaam en toekomstgericht te beheren. We zorgen voor goed beheer van afvalwater, regenwater en grondwater. Ook houden we rekening met nieuwe wetten (zoals de Omgevingswet) en passen we het beleid aan op wat echt belangrijk is. In het plan staan acties voor onderhoud en beheer van riolen en sloten. Ook zijn er maatregelen opgenomen om beter om te gaan met het veranderende klimaat. We kijken daarom niet alleen naar wateroverlast, maar ook naar hitte en droogte. De maatregelen passen we tegelijk toe met andere thema’s zoals duurzaamheid, verkeer & bereikbaarheid, natuur, sociale samenhang, gezondheid en veiligheid. Dit doen we volgens het beleid van IBOR. Kwaliteitsniveau In het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 staan de doelen en eisen voor de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, sloten en andere wateropvangen. Om te zorgen dat het riool goed blijft werken, voeren we regelmatig inspecties uit. Het onderhoud van het riool in de dorpen gebeurt elke 8 tot 10 jaar.
Door regelmatig te controleren, weten we hoe het riool ervoor staat en voorkomen we onverwachte problemen of verzakkingen. Op tijd onderhoud verlengt de levensduur en helpt bij het plannen van grotere werkzaamheden. Om te voorkomen dat het riool verstopt raakt, maken we elk jaar een achtste deel schoon. Ook vegen we de straten en maken we de regenwaterputten schoon. Voor pompen en gemalen doen we zowel onderhoud bij storingen als preventief onderhoud. Zo blijven de installaties veilig en gaan ze langer mee. We hebben een onderhoudscontract met een gespecialiseerd bedrijf voor problemen met pompen en gemalen. Storingen aan huisrioolaansluitingen en kolken worden door de eigen dienst bijgehouden en vaak door een aannemer opgelost Status onderhoud en inspecties In 2024 is een cyclus van acht jaar afgerond waarin alle rioolstelsels in Heumen zijn gecontroleerd. De belangrijkste maatregelen zijn uitgevoerd en de laatste acties worden in 2025 gedaan. In 2026 begint een nieuwe inspectieronde.
Algemeen en areaalgegevens Rioolvoorziening Totale lengte vrijverval riolering exclusief aansluitleidingen Lengte vrijverval gemengde rioolleiding Lengte vrijverval vuilwaterrioolleiding Lengte vrijverval hemelwaterrioolleiding (inclusief infiltratieriolen en overkluizingen) Lengte gemeentelijke drainage Aantal berg(bezink)voorzieningen Aantal externe overstortputten in het gemengd stelsel Aantal hemelwateruitlaten en hemelwater overstorten Aantal gemalen in het vrijverval stelsel in beheer bij de gemeente Aantal pompunits drukriool Aantal kolken Lengte persleidingen Aantal IBA's in eigendom van de gemeente
Gemeente Heumen
68
omvang 116 km 71 km 18 km 26 km 1 km 3 9 9 19 245 6936 58 km 2
Programmabegroting 2026
Klimaatmaatregelen Kwaliteitsniveau In 2021 zijn de watersystemen van Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt onderzocht. Er is gekeken waar het risico op wateroverlast het grootst is, bijvoorbeeld met zware regen. Dit onderzoek staat in het Masterplan riolering en stedelijk water van de gemeente Heumen. Hieruit blijkt dat vooral Malden en Overasselt kwetsbaar zijn bij veel regen. Malden heeft veel stenen en ligt tegen de heuvels, waardoor water daar sneller afloopt. In Overasselt, vooral in de Molenkuil, blijft regenwater langer staan door de kleigrond en het hoge grondwater. In het Masterplan staan oplossingen voor deze problemen, zowel voor nu als voor later. Voor de korte termijn zijn er al maatregelen opgesteld in het Beleidsplan Water en Riolering 20232027. Deze maatregelen komen ook terug in het meerjarenprogramma voor de openbare ruimte (IBOR) en het Uitvoeringsplan water en riolering 2025-2026. Status uitvoering klimaatmaatregelen Het loskoppelen van regenwater van het vuilwaterriool helpt om wateroverlast te verminderen in de lagere delen van de dorpen. Sinds 2017 is ruim 9 hectare aan verhard oppervlak losgekoppeld van het riool. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij de Oude Boterdijk in Heumen en op verschillende plekken in Malden, zoals de Kloosterstraat, De Horst en De Enk. Ook zijn er grote projecten uitgevoerd bij Dravik-Schoof en De Schoren, Wieken en Kruigang.
Voor deze projecten is geld ontvangen van het Rijk via de samenwerking in de regio (RAS). Omdat ongeveer de helft van het verharde oppervlak in de dorpen particulier bezit is, wil de gemeente de komende jaren inwoners stimuleren om zelf regenwater af te koppelen, tuinen groener te maken of een regenton te gebruiken. Hiervoor is samen met een externe partij een speciaal programma opgezet. Tot en met 2027 zijn er elk jaar twee acties, één in het voorjaar en één in het najaar. De gemeente Heumen doet ook mee aan de landelijke actie ‘tegelwippen’. We werken op bepaalde onderwerpen samen met andere gemeenten en het waterschap, zoals Berg en Dal, Beuningen, Druten, Groesbeek, Nijmegen en Wijchen. In februari 2024 is hiervoor een nieuwe samenwerking afgesproken. We werken samen aan een regionale aanpak voor klimaatverandering. Vanaf 2025 is er een nieuw regionaal plan gestart. De uitvoering is gericht op maatregelen in de stad én op het platteland. Het doel is dat iedereen in de regio dezelfde kansen krijgt als het gaat om regels en doelen voor het klimaat. Het programma werkt ook aan het beschermen van de stuwwal als waterbron en tegen verdroging. Dit sluit aan bij het project Groen Mantel van de Groen metropoolregio, dat zich richt op minder stikstof en het sterker maken van de natuur. Daarom worden deze projecten goed op elkaar afgestemd.
Financiën Voor meer informatie hierover verwijzen we naar de paragraaf lokale heffingen.
Gemeente Heumen
69
Programmabegroting 2026
WATERHUISHOUDING Beleidskaders en beheer In september 2022 is het Beleidsplan water en riool 2023-2027 vastgesteld. Hierin staat welke maatregelen er komen en wanneer die uitgevoerd worden. In het uitvoeringsplan water en riool 2023-2027 staat precies wat er de komende twee jaar gebeurt. Met dit plan wil de gemeente zorgen dat het watersysteem in de openbare ruimte goed blijft werken, nu en in de toekomst. Hierbij let de gemeente op afvalwater, regenwater en grondwater. Ook is duurzaam en goed onderhoud van de riolen en andere waterwerken belangrijk. In het plan is aandacht voor het veranderende klimaat en nieuwe wetten, zoals de Omgevingswet. De gemeente kijkt steeds meer naar het echte effect van maatregelen. Naast gewoon onderhoud en beheer van riolen en sloten, staan er ook plannen in om beter om te gaan met hitte, droogte en veel regen. Alle maatregelen worden samen bekeken en uitgevoerd. Daarbij houdt de gemeente rekening met duurzaamheid, bereikbaarheid, biodiversiteit, samenhang in de buurt, gezondheid en veiligheid. Dit past bij de aanpak uit het beleidsplan IBOR. Kwaliteitsniveau In het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 staan de afspraken en regels over de kwaliteit van water, riolen, IBA’s, sloten (watergangen) en wadi’s. De gemeente volgt de regels van het waterschap.
In de keur en legger van het waterschap staat bijvoorbeeld hoe B-watergangen onderhouden moeten worden. B-watergangen worden elk jaar één keer gemaaid en eens per 20 jaar uitgebaggerd. Het waterschap controleert dit. Ongeveer de helft van de Cwatergangen wordt ook gemaaid, vooral die bij de dorpen en als ze belangrijk zijn voor extra water bij veel regen. De gegevens over deze sloten staan in het beheerprogramma. C-watergangen hoeven niet uitgegraven te worden, maar mogen niet dichtgroeien. Status beheer Alle B-watergangen die de gemeente moet onderhouden, worden één keer per jaar gemaaid. Ongeveer 50% van de C-watergangen doen hieraan mee. De rest van de C-watergangen wordt alleen onderhouden als er problemen zijn. Soms is klein onderhoud nodig, zoals het weghalen van struiken uit de sloot of het aanpassen van de slootkant. In 2026 moeten sommige A-watergangen in de gemeente worden uitgebaggerd. Ook de B-watergangen in dat gebied worden dan, als het nodig is, door de gemeente uitgebaggerd. Het waterschap bepaalt welke sloten worden uitgebaggerd en hoe vaak (ongeveer eens per 20 jaar). Soms moet de gemeente ook de bagger van sloten van het waterschap ontvangen.
Algemeen en areaalgegevens De gemeente heeft ongeveer 11 kilometer B-watergangen, 27 kilometer C-watergangen en zo’n 150 duikers, Financiën Alle kosten voor deze werkzaamheden vallen onder de post riolering in de begroting.
Gemeente Heumen
70
Programmabegroting 2026
Paragraaf financiering Inleiding Dit onderdeel geeft een overzicht van het financieringsbeleid van de gemeente Heumen. Hierin komen wet- en regelgeving, ontwikkelingen op het gebied van rente, beheersing van risico’s en de financieringsbehoefte aan bod. Het uitgangspunt is het realiseren van een gezonde en stabiele financiële situatie, zowel nu als in de toekomst. Dit gebeurt door zorgvuldig te lenen, slim om te springen met overtollige middelen en alle financiële risico’s goed in kaart te brengen. Het doel blijft het minimaliseren van kosten, zonder onnodige risico’s te nemen. Kaders De uitvoering van het financieringsbeleid vindt plaats binnen landelijke richtlijnen, zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden). Zo wordt gezorgd voor transparante en betrouwbare financiële verantwoording. Kaders en richtlijnen voor verantwoord financieel beheer De gemeente werkt volgens de Financiële verordening 2024 en het in maart 2025 vastgestelde Treasurystatuut 2025. Hierin staan afspraken over hoe wordt omgegaan met leningen, beleggingen en het beheersen van financiële risico’s. De kaders zijn geactualiseerd op basis van nieuwe wetgeving en marktontwikkelingen. Extra aandacht gaat uit naar het beheersen van renterisico’s, het nauwkeurig plannen van kasstromen en het duurzaam invullen van de financieringsbehoefte.
Schatkistbankieren – geld bij het Rijk in plaats van op de bank Sinds 2013 zijn gemeenten verplicht overtollige middelen onder te brengen bij het Ministerie van Financiën, wat schatkistbankieren wordt genoemd. Dit voorkomt dat overheden geld uitlenen aan de markt en zorgt dat publieke middelen veilig en centraal worden beheerd. Dit leidt tot lagere rentekosten en een betere beheersing van de staatsschuld, doordat het Rijk minder hoeft te lenen. De gemeente Heumen volgt deze verplichting; het geld blijft beschikbaar voor eigen investeringen en uitgaven, maar wordt tijdelijk via de schatkist van het Rijk beheerd. Wet Houdbare overheidsfinanciën – bijdragen aan gezonde overheidsfinanciën De Wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF) is gebaseerd op Europese afspraken voor gezonde begrotingen in de EU. Het EMU-saldo staat hierin centraal: het verschil tussen inkomsten en uitgaven van alle overheden samen (Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen). Een tekort leidt tot een grotere staatsschuld. Gemeenten hoeven geen individueel EMU-saldo te halen, maar dragen wel bij aan het gezamenlijke saldo. Het Rijk houdt toezicht op het totaal en kan met gemeenten in overleg treden bij afwijkingen. Als het gezamenlijke EMU-saldo van decentrale overheden uit de pas dreigt te lopen met Europese normen, kan het Rijk in overleg met gemeenten bijsturen.
Gemeenten ondervinden echter geen directe sancties. Toezicht en transparantie Het treasurybeleid kent strenge eisen: er wordt alleen geleend bij betrouwbare partijen, er worden geen risicovolle producten zoals derivaten gebruikt en bij langlopende leningen worden meerdere offertes aangevraagd. Zo blijft het financieel beheer verantwoord en transparant.
Gemeente Heumen
71
Programmabegroting 2026
ONTWIKKELINGEN IN 2025 Renteontwikkelingen – ECB zet rente op pauze na reeks verlagingen Sinds juni 2024 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de rente acht keer met 0,25 procentpunt verlaagd. Hierdoor is de depositorente gedaald van 4% naar 2%. In juli 2025 besloot de ECB deze rente voor het eerst sinds een jaar niet verder te verlagen, mede dankzij het behalen van het inflatiedoel van 2% en een sterkere economische groei in de eurozone. Tegelijkertijd is er onzekerheid in de wereldeconomie door geopolitieke spanningen en nieuwe Amerikaanse importheffingen, wat invloed heeft op internationale handel en prijsontwikkelingen. De ECB blijft toekomstige rentewijzigingen baseren op economische data. Voor gemeenten betekent de lagere rente in 2024 en 2025 dat nieuwe leningen of herfinancieringen gunstiger kunnen worden afgesloten. Toch blijft voorzichtigheid geboden gezien de onzekerheid over toekomstige renteontwikkelingen. Gemeente Heumen spreidt daarom leningen en houdt rekening met kasgeldlimieten en renterisiconormen, zodat we voorbereid zijn op eventuele rentestijgingen. Rentetoerekening via de methodiek van de omslagrente Het BBV schrijft voor dat gemeenten de rentelasten moeten verdelen over verschillende beleidsvelden. Heumen gebruikt hiervoor de omslagrentemethodiek: rentelasten worden verdeeld op basis van de boekwaarde van investeringen.
Zo worden rentekosten evenwichtig toegerekend aan gemeentelijke taken. Voor 2026 is het gehanteerde omslagpercentage 0,30%. Hiermee is vrijwel alle rente aan taakvelden toegerekend. Het resterende verschil, het zogenaamde renteresultaat, bedraagt € - 57.690 en betreft een klein afrondingsverschil dat niet direct aan investeringen is toe te wijzen. Rentetoerekening grondexploitaties De gemeente Heumen heeft twee actieve grondexploitaties. Voor deze projecten worden specifieke leningen aangetrokken, waarvan de rentelasten direct aan het project worden toegerekend. Deze rente wordt niet verdeeld via de omslagrente, maar apart verantwoord binnen de grondexploitatie. Renteschema Het renteresultaat is geen financieel voor- of nadeel voor de gemeente, maar geeft aan in hoeverre de rente is verdeeld naar de taakvelden waar de investeringen plaatsvonden. Het renteresultaat als percentage van de begrote lasten bedraagt 28% ((€ 57.690 euro/ € 203.125 x 100%). Volgens de BBV mag de afwijking maximaal 25% zijn. Uit het renteresultaat blijkt dat niet alle rente is verdeeld naar de taakvelden in de begroting. Op begrote basis is een omslagrente gehanteerd van 0,3%. Daardoor wordt te weinig rente toebedeeld aan investeringen en blijft er rente achter op het taakveld ‘treasury’. We monitoren dit in 2026 en stellen dit bij als daar aanleiding toe is.
Dit heeft overigens geen gevolgen voor het begrotingsresultaat, maar betreft een verdelingssystematiek van de rente over de begroting.
Gemeente Heumen
72
Programmabegroting 2026
A
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
991.548
B
De externe rentebaten (idem)
267.635
Saldo rentelasten en rentebaten (A-B)
723.913
C1
De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend
C2
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
520.788
C3
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0
C
Subtotaal (C1+C2-C3)
0
520.788
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
203.125
d1
Rente over eigen vermogen
0
d2
Rente over voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (werkelijke rentelasten)
203.125
e
De aan taakvelden toegerekende rente ( via de renteomslag)
122.767
f
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-57.690
Boekwaarde activa 1-1-2026 (vaste activa en vlottende activa) die integraal gefinancierd worden
38.043.894
Rentepercentage van aan taakvelden toe te rekenen rente
0,47%
Renteresultaat
-57.690
Renteresultaat als percentage van werkelijke rentelasten
-31,97%
FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico van kortlopende financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Dit omvat alle kortlopende leningen met een rentetypische looptijd van minder dan één jaar. De kasgeldlimiet zorgt ervoor dat een gemeente niet te veel van dit soort leningen gebruikt, zodat plotselinge renteverhogingen geen groot probleem worden. Volgens de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) mag een gemeente maximaal 8,5% van de begroting aan kortlopende leningen hebben. Door deze regel moet een gemeente ook genoeg langlopende leningen afsluiten. Zo blijven de kosten voor rente beter onder controle. Hieronder staat hoe de kasgeldlimiet voor 2026 is berekend: Kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari 2026 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet • in procenten van de grondslag •
2026 € 64.199.158 8,5% € 5.456.843
in bedrag
Gemeente Heumen
73
Programmabegroting 2026
Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel te voorkomen dat een gemeente in één jaar te veel leningen moet herfinancieren, waardoor die wordt blootgesteld aan mogelijk ongunstige renteontwikkelingen. Op deze manier blijft de financiële positie van de gemeente beschermd en wordt een stabiele financieringsstrategie bevorderd. De norm beperkt de risico’s van rentewijzigingen op de langlopende leningenportefeuille van de gemeente. Renterisico ontstaat bijvoorbeeld bij: • •
•
Leningen met een variabele rente, waarbij de rente kan schommelen; Nieuwe financieringsbehoeften waarvoor nog geen lening is afgesloten; Bestaande leningen waarvan de rente binnenkort wordt herzien.
Volgens de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) draagt deze norm bij aan een solide en voorspelbare wijze van financieren en versterkt het de kredietwaardigheid van gemeenten. De norm maakt inzichtelijk hoeveel vreemd vermogen in de toekomst mogelijk tegen een andere rente dan vooraf gewenst moet worden herfinancierd. In wezen is de renterisiconorm een graadmeter voor de gevoeligheid van de gemeente voor rentebewegingen. Het percentage van 20% dat voor de renterisiconorm geldt, is vastgelegd in de Wet Fido. Dit houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen samen niet hoger mogen zijn dan 20% van het totale begrotingsbedrag. 2026 1. Begrotingstotaal (€) 2. Het vastgestelde percentage (%) 3. Renterisiconorm (€)
2027
2028
2029
64.199.158 58.672.835 61.589.861 63.207.843 20%
20%
20%
20%
12.839.832 11.734.567 12.317.972 12.641.569
Toetsing renterisico Heumen aan norm 4. Renteherziening (%)
0
0
0
0
5. Aflossingen (€)
2.308.333
2.308.333
2.108.333
2.108.333
6. Renterisico op vaste schuld (4+5) (€)
2.308.333
2.308.333
2.108.333
2.108.333
Ruimte (+) onder renterisiconorm (3–6) (€) 10.531.499 9.426.234 10.209.639 10.533.236 De bovenstaande tabel toont het ingeschatte renterisico en de toetsing met de renterisiconorm voor de meerjarenbegroting. De conclusie is dat het renterisico onder de toegestane norm blijft.
Gemeente Heumen
74
Programmabegroting 2026
GELDLENINGEN Leningen O/G (opgenomen geld) De leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. De gemeente Heumen heeft op 31 december 2026 nog € 36,1 miljoen aan leningen openstaan. Daarover betaalt de gemeente gemiddeld 2,55% rente. Een deel van deze leningen, ongeveer € 4,9 miljoen, is uitgeleend aan Oosterpoort Wooncombinatie voor een woningbouwproject bij de Brede School Malden. De rente en aflossing van deze leningen veranderen niet tussentijds. Ook mag er niet eerder of gedeeltelijk worden afgelost. Jaar laatste aflossing
Rentevoet
Weging in portefeuille
Stand per 31 december 2026 (€)
BNG nr. 40.0099941
2026
4,26%
0%
-
NWB nr. 1-23583
2027
4,41%
1%
200.000
NWB nr. 1-27191
2031
3,93%
6%
1.800.000
BNG nr. 40.112721
2044
0,97%
19%
5.760.000
BNG nr. 40.112720
2034
0,62%
3%
1.066.667
BNG nr. 40.115574
2047
1,445%
14%
4.200.000
BNG nr. 40.116946 (*)
2048
2,98%
45%
14.080.000
BNG nr. 40.118143 (*)
2030
2,62%
13%
4.000.000
100%
31.106.667
Lening
Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede School
2049
3,895%
Totaal-generaal
4.945.000 36.051.667
(*) Voor zowel de grondexploitaties Kanaalzone als Zilverbergweg zijn afzonderlijke projectfinancieringen afgesloten. Deze financieringen zijn specifiek en direct gekoppeld aan de bijbehorende grondexploitatie, waarbij de bijbehorende rentelasten volledig worden doorbelast aan het betreffende project.
Lening NWB – nr. 1-27191;
Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 7 april 2025 van 38 basispunten, waardoor de rente voor een jaar op 4,25% blijft. De eerstvolgende herzieningsdatum van de kredietopslag vindt plaats op 6 april 2026.
Lening NWB – nr. 1-26377;
Voor de realisatie van de nieuwe Brede School in Malden werd op 1 december 2009 een lineaire lening van € 8,6 miljoen afgesloten met een looptijd van 40 jaar. Deze lening is rechtstreeks doorverstrekt aan de opdrachtgever ten behoeve van de bouw van de brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid is door Oosterpoort een recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand aan de gemeente verstrekt. Per 1 december 2022 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag herzien en vastgelegd op 3 basispunten, ofwel 0,03%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 3,895%. De kredietopslag geldt tot de herzieningsdatum, te weten 1 december 2025. Financieringsbehoefte De financieringspositie van de gemeente wordt bepaald door factoren zoals investeringen, grondexploitaties en wijzigingen in de geldleningenportefeuille. Om grip te houden op deze dynamiek, gebruikt de gemeente een liquiditeitenplanning. Deze planning biedt inzicht in de verwachte kasstromen, waardoor tijdig en doelgericht kan worden gestuurd op financieringsbehoeften. Hieronder volgt een overzicht van de financieringsbehoefte van de gemeente. De komende jaren wordt fors geïnvesteerd, bijvoorbeeld in de openbare ruimte, grondexploitaties, sportvoorzieningen en het Vitaal Centrum Malden.
Door deze investeringen groeit het gemeentelijk bezit en ontstaat er een extra financieringsvraag. Als de grondexploitaties buiten beschouwing worden gelaten, loopt het financieringstekort licht op. De gemeente moet de komende jaren de geld- en kapitaalmarkt op om in haar financieringsbehoefte te voldoen. In de begroting houden we alvast rekening met een uitbreiding van de leningenportefeuille van op termijn € 6 miljoen tegen 2% rente. Een nieuwe financiering leidt tot rentelasten. In de kadenota 2026 namen we daarom extra rentelasten op in de meerjarenbegroting van respectievelijk € 60.000 (jaar 2026, € 3 miljoen x 2% rente) en € 120.000 (jaren 2027 en verder, € 6 miljoen x 2% rente). Indien daartoe aanleiding bestaat, worden de rentelasten bijgesteld in de begroting.
Gemeente Heumen
75
Programmabegroting 2026
Overzicht financieringsoverschot c.q. –tekort (bedragen x € 1.000) Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Vaste activa
52.528
53.978
53.653
51.261
Voorraad gronden
38.748
38.900
41.098
36.147
Totaal te financieren kapitaalgoederen
91.286
92.878
94.751
87.408
Geldleningen opgenomen geld (OG)
36.052
33.943
32.035
30.127
Reserves
16.446
16.733
17.221
17.753
Omschrijving Boekwaarde kapitaaluitgaven (per 31-12)
Boekwaarde financieringsmiddelen (per 31-12)
Voorzieningen
9.658
9.673
9.555
9.394
Totaal financieringsmiddelen
62.156
60.349
58.811
57.274
Financieringstekort gemeente
29.130
32.529
35.940
30.134
Toekomstige projectfinanciering grondexploitaties
19.779
22.684
25.706
23.128
Financieringstekort algemene dienst
9.351
9.845
10.234
7.006
Gewaarborgde geldleningen Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit houdt in dat wanneer een geldnemer niet aan de hypothecaire verplichtingen kan voldoen de gemeente uiteindelijk aangesproken kan worden. Deze kans is klein omdat eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken. Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijkeen rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen.
Samengevat: de gemeente staat garant voor leningen van verschillende partijen, maar loopt pas daadwerkelijk risico wanneer zowel de debiteur als het waarborgfonds niet aan de verplichtingen voldoet. Geldnemer
Restant lening per 31 Borgstelling per dec. 2024 (€) dec. 2024 (€)
Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie
112.692.000
25.604.551
177.544
92.772
112.869.544
25.997.323
Woninghypotheken 50% – (via verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen)
banken,
Totaal
De bedragen zijn overgenomen uit de jaarrekening 2024. Dit zijn de meest actuele cijfers.
Gemeente Heumen
76
Programmabegroting 2026
31
Berekening EMU-saldo begroting 2026 Omschrijving (bedragen x € 1.000) 1 +2 +3 -4
+5
+6
-7 +8 -9
-10
+11
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overige, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?
Berekend EMU-saldo
Gemeente Heumen
2024 Jaarrekening
2025 Begroting
2026 Begroting
1.081
-1.768
-602
1.481
1.403
1.279
2.882
679
1.433
-19.076
3.781
4.732
0
0
0
0
0
0
23.979
0
0
0
0
0
1.504
1.026
635
0
0
0
Nee
Nee
-4.493
-3.257
Nee
-963
77
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
78
Programmabegroting 2026
Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering gaat over alles wat te maken heeft met hoe de organisatie werkt. Volgens artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) moet het college de gemeenteraad via deze paragraaf vertellen wat er gebeurt op het gebied van bedrijfsvoering. Deze paragraaf is verdeeld in de volgende onderdelen: • Organisatie • Beleidscontroling en P&C-cyclus • Personeel • Communicatie • Juridische kwaliteitszorg • Informatisering ORGANISATIE De gemeente Heumen kijkt vooruit naar 2030 en heeft een duidelijke visie voor de samenleving. We willen een inclusieve gemeente zijn, ‘natuurlijk met iedereen’, waar iedereen meetelt. De gemeente streeft ernaar een betrouwbare, open en toegankelijke overheid te zijn, die samenwerkt en in gesprek gaat met inwoners (zoals beschreven in het coalitieakkoord 2022-2026). De organisatie van de gemeente past zich aan bij de doelen die de raad en het college stellen. De belangrijkste onderwerpen zijn inclusie, duurzaamheid en goede communicatie en samenwerking. De grootste uitdaging voor onze organisatie blijft in 2026: een zelfstandige gemeente blijven met een adequate ambtelijke organisatie. We willen steeds goede diensten leveren aan inwoners en bestuur, en een fijne werkgever zijn.
Door ontwikkelingen zoals vergrijzing, digitalisering en veranderingen in de rol van de overheid, moeten we blijven nadenken over hoe we werken en samenwerken. De arbeidsmarkt is krap, waardoor vacatures moeilijker te vervullen zijn. Medewerkers hebben meer kansen en daardoor is er meer doorstroom. We moeten daarom extra inzetten op het aantrekken én vasthouden van medewerkers. Dat lukt nog steeds, maar de hogere doorstroom zorgt voor meer druk in de organisatie. Ook in 2026 blijven we onze organisatie ontwikkelen. We werken samen voor onze inwoners en het bestuur, met als kernwaarden: samenwerken, betrokken zijn en doelgericht. Belangrijke punten voor het beleid in 2026 zijn: • Binden en boeien: We willen een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven aandacht geven aan leren, ontwikkeling en vitaliteit van medewerkers. Met tevredenheidsonderzoeken vragen we medewerkers regelmatig naar hun mening. • Strategisch personeelsbeleid: We kijken goed naar de taken en inzet van medewerkers en letten op nieuwe ontwikkelingen, zoals digitale en communicatieve vaardigheden. • Regionale samenwerking: We zoeken samen met andere gemeenten naar oplossingen, bijvoorbeeld om vacatures in te vullen of personeel op te leiden. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS De programmabegroting helpt de gemeenteraad om opdrachten en richting te geven aan het college.
Het college maakt een kadernota met plannen en ontwikkelingen en verwerkt deze in de programmabegroting. De gemeenteraad kan extra keuzes maken en zo de begroting sturen. Als de programmabegroting is vastgesteld, krijgt de raad twee keer per jaar een update over de voortgang en het geld. Zo blijft de raad betrokken en kan er op tijd worden bijgestuurd. Aan het eind van het jaar wordt alles vastgelegd in het jaarverslag.
Getrouwheid en rechtmatigheid
Tot 2022 controleerde een externe accountant elk jaar of de jaarrekening van de gemeente klopt en volgens de regels is gemaakt. Vanaf 2023 legt het college, door een nieuwe wet, ook zelf verantwoording af over het volgens de regels werken. De accountant kijkt vooral of de jaarrekening klopt. Toch blijft de accountant ook controleren of alles volgens de regels gebeurt. Dit vraagt wat extra werk van de organisatie, maar- het werk van de accountant vermindert niet echt.
Inkoop en aanbesteding
Het beleid voor inkopen en aanbesteden hoort niet bij de wettelijke regels, maar is wel belangrijk voor alle aankopen van de gemeente. Afwijkingen die binnen de Europese regels vallen, tellen niet mee voor de verantwoording van het college. Maar als de gemeente buiten die grenzen gaat, moet het college daar wel over verantwoorden. Soms werken de regels niet goed voor het dagelijks werk, bijvoorbeeld bij het kopen van software. Het zou niet handig zijn om elke vier jaar alle belangrijke systemen opnieuw aan te besteden, want dat geeft extra werk en kans op fouten. De gemeente controleert daarom steeds of aankopen goed verlopen, bijvoorbeeld door steekproeven te doen.
Gemeente Heumen
79
Programmabegroting 2026
PERSONEEL Gemeente Heumen streeft ernaar een aantrekkelijke werkgever te zijn. De gewenste ontwikkelingen binnen de organisatie, zoals genoemd in de paragraaf Organisatie, worden vertaald naar het personeelsbeleid. In de huidige arbeidsmarkt verdienen onderwerpen als het behouden en motiveren van medewerkers extra aandacht. Denk hierbij aan goede arbeidsvoorwaarden, een gezonde werk-privébalans en voldoende mogelijkheden voor persoonlijke groei. Belangrijke aandachtsgebieden in 2026: • Dakpanconstructies: Nieuwe medewerkers worden alvast aangenomen voordat collega’s met (pre)pensioen gaan. Zo wordt kennis gedeeld en blijft de continuïteit gewaarborgd. • HR21: Implementatie van het landelijke systeem voor functiewaardering HR21. Dit sluit aan bij de harmonisatie van arbeidsvoorwaarden binnen de sector en maakt het makkelijker om personeel uit te wisselen tussen gemeenten. • Binden en boeien: Uitvoering van het actieplan 2023-2026, met aandacht voor arbeidsmarktstrategie, introductie van nieuwe medewerkers, arbeidsvoorwaarden, vitaliteit en opleiding. • Ontwikkeling medewerkers: Investeren in kennis en vaardigheden, met in 2026 extra focus op digitalisering. Voor de personeelsformatie, het P-budget en het verzuimpercentage geldt het volgende: In het overzicht worden de ontwikkelingen weergegeven, zoals uitbreiding voor nieuwe taken en wijzigingen in functies.
Het personeelsbudget omvat de loonsom (salaris en werkgeverslasten, exclusief raad en college) en een budget voor extra kosten zoals reis- en verblijfskosten, gebarenbudget en arbobenodigdheden. De raming voor 2026 is gebaseerd op de vastgestelde formatie. Hieronder staat het overzicht van het P-budget en de personeelsformatie.
Begroting 2026 Begroting 2025
Formatie in fte 123,74 119,60
P-budget € 11.580.903 € 11.022.508
Werkelijk 2024 Werkelijk 2023
117,97 113,97
€ 10.208.600 € 9.642.975
Verzuimpercentage n.v.t. 5,86% d.d. 12-08-25 (Peil 1e half jaar 2025) 4.16% 4.34%
fte = full time equivalent
Toelichting: De formatie in de begroting 2026 is inclusief de uitbreiding uit de kadernota: 1 fte voor heronderzoek participatie en 24 uur bij de afdeling dienstverlening in verband met de groei van de organisatie. Daarnaast is 2,4 fte omgezet van budget naar formatie. COMMUNICATIE
Externe communicatie
De externe communicatie speelt een belangrijke rol in het ondersteunen van de strategische doelen van de gemeente. Door heldere communicatie wordt de dienstverlening richting inwoners zichtbaar en herkenbaar, en sluit deze aan bij de veranderende positie van de lokale overheid. Participatie en communicatie zijn onlosmakelijk verbonden: de hele organisatie wordt gestimuleerd om actief naar buiten te treden en op een toegankelijke manier contact te leggen met alle inwoners. Het verder ontwikkelen van de gemeentelijke communicatie blijft een aandachtspunt. Het communicatieteam adviseert en ondersteunt het bestuur en de medewerkers bij hun communicatie met inwoners en pers.
Interne communicatie
Goede interne communicatie zorgt ervoor dat medewerkers op de hoogte zijn van bestuurlijke beslissingen en ontwikkelingen binnen de organisatie. Het is ook belangrijk dat medewerkers hun ideeën en feedback kunnen delen. Sterke interne communicatie bevordert samenwerking, vergroot de betrokkenheid en ondersteunt bovendien de externe communicatie. Nu het hybride werken steeds gebruikelijker wordt, stelt dit nieuwe eisen aan zowel de organisatie als de medewerkers op het gebied van interne communicatie. JURIDISCHE KWALITEITSZORG In 2026 maakt de gemeente een plan voor Juridische Kwaliteitszorg. In dit plan staat hoe de kwaliteit van het juridisch werk wordt vastgelegd. Het plan richt zich op drie belangrijke punten: kennis delen, leren van ervaringen en samen evalueren. 1. We blijven de gewone juridische taken uitvoeren Dit betekent dat we doorgaan met bijvoorbeeld de commissie bezwaarschriften, het behandelen van klachten, het maken van een jaarverslag over klachten, het publiceren van lokale regels, het controleren van de regelingenbank (www.overheid.nl), het meedenken over collegevoorstellen, het controleren van het contractregister en het beantwoorden van juridische vragen. Ook werken we aan het uitvoeren van nieuwe wetten, zoals de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) en de Wet open overheid (Woo). 2.
We doen twee keer een juridische controle (legal audit) Hierbij controleren we bijvoorbeeld regels en kijken we of besluiten kloppen met de regels en afspraken. Samen met het management bepalen we welke besluiten we in 2026 controleren. Gemeente Heumen
80
Programmabegroting 2026
3. We investeren in meer juridische kennis We vinden het belangrijk dat iedereen goed op de hoogte blijft. Daarom praten we regelmatig samen en organiseren we trainingen voor medewerkers. INFORMATISERING EN AUTOMATISERING Betrouwbare informatie vormt de basis voor een goed functionerende gemeentelijke organisatie. In 2026 werken we verder aan de doelen die zijn opgenomen in ons informatiebeleidsplan 2024–2027. We versterken de informatiehuishouding door het invoeren van een nieuw financieel systeem en het vernieuwen van onze geografische informatiesystemen. Via het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN) zorgen we voor veilige en betrouwbare ICTvoorzieningen, volgens een gezamenlijk bepaalde strategische agenda. Samen met iRvN en de regiogemeenten zetten we stappen naar verdere professionalisering van de digitale werkplek, zoals de introductie van Microsoft365 en mobile device management. Ook investeren we in het vergroten van digitale vaardigheden bij medewerkers.
Informatiebeheer
Komend jaar zetten we verdere stappen in de digitalisering van het archief. In 2026 wordt het laatste deel van de bouwvergunningen overgedragen aan het Regionaal Archief Nijmegen (RAN). Het oude archiefsysteem wordt uit gefaseerd, de fysieke archiefruimte wordt opgeruimd en na het vernietigen van dossiers opnieuw ingericht. Er wordt gewerkt aan een informatiebeheerplan voor de overstap naar Microsoft365 als onderdeel van digitaal werken in de gemeente Heumen. De implementatie van deze werkprocessen staat centraal in 2026.
Informatiebeveiliging en privacy
Digitale weerbaarheid blijft ook in 2026 een prioriteit voor de gemeente Heumen. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn en dat onze dienstverlening altijd doorgaat. We bereiden ons actief voor op de nieuwe Cyberbeveiligingswet, met extra aandacht voor leveranciers, monitoring en bewustwording. De jaarlijkse Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) blijft het toetsmoment om te meten of we voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Op het gebied van privacy blijven we investeren in bewustwording, toezicht en naleving. In 2026 intensiveren we intern toezicht op de verwerking van persoonsgegevens, bijvoorbeeld door loggingcontroles, uitvoering van het autorisatiebeleid en audits. Tot slot werken we aan de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie (AI), waarbij we zorgvuldig omgaan met privacy en de belangen van inwoners, medewerkers en partners bewaken.
Gemeente Heumen
81
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
82
Programmabegroting 2026
Paragraaf grondbeleid ALGEMEEN Inleiding. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording moet de paragraaf grondbeleid in elk geval het volgende bevatten: • een visie op het grondbeleid en hoe dit helpt bij het behalen van de doelen uit de programma’s van de begroting; • een uitleg over hoe de gemeente het grondbeleid uitvoert; • een actuele schatting van de verwachte resultaten van alle grondprojecten; • een onderbouwing van de verwachte winsten; • de uitgangspunten voor de reserves voor grondzaken in verband met de risico’s die hierbij horen. In deze paragraaf wordt beschreven wat er financieel belangrijk is, zoals de verwachting van winst of verlies, de aankoop van grond en de relatie met andere programma’s Algemeen beleid met betrekking tot de grondexploitatie Een grondexploitatie is een begroting waarin alle kosten en opbrengsten van een bouwproject met grond staan. Bij de kosten horen bijvoorbeeld de aankoop, bouwrijp maken en inrichting van de grond, en ook de algemene kosten. Bij de opbrengsten hoort de verkoop van kavels voor huizen of bedrijfspanden. Grondbeleid heeft invloed op verschillende onderwerpen, zoals wonen, welzijn, zorg, veiligheid, ondernemen, werken en het klimaat. Het resultaat van een grondproject kan financiële gevolgen hebben voor de gemeente, zowel positief als negatief, en brengt ook risico’s met zich mee.
Dit beleid is vastgelegd in de Nota Grondbeleid, die in februari 2011 door de gemeenteraad is vastgesteld. In deze nota staat dat de gemeente geen actief grondaankoopbeleid voert, maar vooral een ondersteunende rol heeft. Wie een kavel wil voor het bouwen van een huis, kan zich inschrijven en via een loting of weging wordt deze toegewezen. Als er niet genoeg animo is, probeert de gemeente het projectmatig op te pakken. Voor projecten als sociale huur, wonen met zorg of CPO-initiatieven wordt gericht gezocht naar geïnteresseerden. Voor sociale huur is Oosterpoort Wooncombinatie meestal de belangrijkste partner. Relatie met de programma’s van de begroting De grondexploitatie hoort bij programma 2 van de begroting: Fysieke leefomgeving. Het college wil de woningvoorraad zo goed mogelijk laten aansluiten op de wensen van de inwoners van Heumen. Op 21 september 2023 besloot de gemeenteraad: • • • • • •
De beleidsnotitie Woonbeleid gemeente Heumen 2024-2030 vast te stellen als lokale uitwerking van de Woondeal 2.0, inclusief de genoemde beslispunten; Alle kernen mogen groeien, de gemeente kiest voor flexibel plannen en verdeelt het aantal nieuwe woningen over de verschillende kernen, met speciale regels voor verschillende situaties; Het plannen van ruimte voor 1.210 nieuwe woningen voort te zetten of te starten; Soms een ander grondbeleid te voeren, wanneer dat nodig is, in plaats van alleen een ondersteunende rol; De spelregels voor het realiseren van nieuwbouw vast te stellen; De woonvisie 2017 en het woningbouwprogramma 2020 in te trekken
Gemeente Heumen
83
Programmabegroting 2026
De indicatieve planvoorraad is in de tabel hieronder weergegeven: Kern
Malden
Overasselt Heumen Nederasselt Overig Totaal
Jaar van oplevering Woningbouwlocatie Kanaalzone Rijksweg 216-218 Herontwikkeling de Schoren Herontwikkeling de Veldsingel Kerkplein Noord De Muse Heilige Antonius Abt Raedstate Rijksweg 179 Kerkweg 20 Zilverbergweg/Kruisbergsestraat Hoogstraat Heumen West Looistraat 32 en 32a ntb
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032 e.v.
Totaal
ntb
ntb
ntb
ntb
ntb
ntb
639
32
32 Ntb 15
9 30 38 7 9 28
26
35
28
25
25
25
25
25
15 93
15 68
15 66
15 75
15 68
32 26
17 49
15 112
85
15 9 30 38 7 9 117 32 125 26 Ntb 107 1186
Opgemerkt moet worden dat bovenstaande planning indicatief is, dat er geen rekening is gehouden met planuitval en dat in de planning geen rekening gehouden is met beroep- en bezwaarprocedures. Voor niet ieder project is het woningbouwprogramma definitief. De aantallen zijn daarom indicatief en nog aan verandering onderhevig. Strategische visie ten aanzien van het grondbeleid van de gemeente Binnen de door de raad vastgestelde Nota grondbeleid is bepaald dat de gemeente doorgaans een faciliterende rol vervult bij de realisatie van woningbouw, en zich niet actief bezighoudt met grondverwerving. Voor enkele strategisch belangrijke projecten, zoals de Kanaalzone en het woningbouwplan Zilverbergweg/Kruisbergsestraat, is echter gekozen voor een actieve grondpolitiek om te kunnen inspelen op de urgente woningbehoefte en om de ruimtelijke afronding van Malden te ondersteunen. De gronden die in exploitatie zijn genomen, worden in principe ontwikkeld volgens de vastgestelde kaders en het afgesproken tempo van uitgifte.
Gemeente Heumen
84
Programmabegroting 2026
COMPLEXEN IN ONTWIKKELING Algemeen Volgens de Nota grondbeleid moeten de plannen voor de grond die in ontwikkeling zijn, opnieuw worden bekeken op 1 januari 2026. Op 1 januari 2026 zijn er twee actieve plannen die opnieuw moeten worden beoordeeld. Het is ook waarschijnlijk dat er in 2026 nieuwe berekeningen voor grondprijzen gemaakt moeten worden voor nieuwe locaties waar de ontwikkeling start. GRONDEN MET KOSTPRIJSBEREKENING Per 1 januari 2025 zijn de volgende bouwgronden in exploitatie genomen: Kern Malden Kanaalzone Het jaar 2025 draait vooral om het voorbereiden van de aanbesteding voor de woningbouw en het verder technisch uitwerken van het ontwerp voor het sportpark. Naar verwachting start in 2026 de daadwerkelijke herstructurering van het sportpark. Voor het woningbouwproject wordt in die periode de aanbesteding afgerond en begint de procedure tot wijziging van het Omgevingsplan. Goed risicomanagement bij beide projecten is essentieel om financiële risico’s voor de gemeente te voorkomen
Bouwgrond in exploitatie Kanaalzone, Malden
BW 1-12026
Mutaties 2026
Afsluiten grondexploitatie
BW 3112-2026
24.845
7.914
N.v.t.
32.759
Uitsplitsing kosten en opbrengsten t/m 2025 (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Kanaalzone
Grondverwervingen
22.497
Plankosten en voorbereidingen toezicht op de uitvoering
1.158
Onderzoekskosten
677
Overige kosten Bouwrijp maken
36
Rentekosten
477
Mutatie boekwaarde
24.845
Kern Overasselt Complex Zilverbergweg/Kruisbergsestraat In aansluiting op het besluit over de woningbouwprogrammering van 20 februari 2020, heeft de gemeenteraad op 3 februari 2022 ingestemd met de integrale stedenbouwkundige visie en het bijbehorende indicatieve woningbouwprogramma voor de locatie Zilverbergweg/Kruisbergsestraat. Hierbij zijn het ruimtelijk en programmatisch kader, evenals de opzet van de grondexploitatie, vastgesteld. Vrijwel alle gronden binnen het plangebied zijn inmiddels eigendom van de gemeente. De vaststelling van het omgevingsplan staat gepland voor het najaar van 2025. De uitvoering van de benodigde natuurcompensatie en het bouwrijp maken van de locatie vindt naar verwachting plaats in de tweede helft van 2027 en de eerste helft van 2028 BW 1-1Mutaties Afsluiten BW 31Bouwgrond in exploitatie 2026 2026 grondexploitatie 12-2026 Zilverberg, Overasselt
3.115
1.035
N.v.t.
4.150
Uitsplitsing kosten en opbrengsten t/m 2025 (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Kanaalzone
Grondverwervingen
2.194
Plankosten en voorbereidingen toezicht op de uitvoering
780
Sloop- en saneringskosten
46
Overige kosten
66
Rentekosten
29
Mutatie boekwaarde
Gemeente Heumen
24.845
85
Programmabegroting 2026
GRONDEN ZONDER KOSTPRIJSBEREKENING Vuurvogel I (Veldsingel) en Vuurvogel II (De Schoren) In 2021 is de nieuwe basisschool De Vuurvogel opgeleverd en in gebruik genomen. Daardoor kwamen de oude schoolgebouwen aan De Schoren en de Veldsingel vrij voor nieuwe plannen.
Vuurvogel I (Veldsingel)
Voor het oude schoolgebouw aan de Veldsingel zijn twee mogelijkheden onderzocht: - Het bestaande gebouw houden en een nieuwe bestemming geven, met woningen eromheen. - Het gebouw slopen en de grond gebruiken voor woningbouw. In de tweede helft van 2025 beslist de gemeenteraad welke mogelijkheid wordt gekozen. Daarna wordt het terrein verder ontwikkeld volgens dat besluit
Vuurvogel II (De Schoren)
De gemeenteraad heeft op 6 juni 2024 afspraken gemaakt voor nieuwbouw op deze plek. Er komen 32 appartementen in een gebouw van drie verdiepingen. Ook wordt een deel van het park in 2025 vernieuwd. Samen met bewoners is een plan gemaakt voor de appartementen en het park. Het oostelijke deel van het park is al klaar. Voor het appartementencomplex is een ontwerp gemaakt en de vergunning wordt aangevraagd. Als alles volgens planning loopt, is het gebouw in 2028 klaar. De kosten voor de plannen op beide locaties worden later vastgesteld en aan de raad voorgelegd. Voor de kosten van planuitvoering worden een grondexploitatie opgesteld. De vaststelling ervan zal plaatsvinden in de raad. Overzicht grondexploitaties zonder kostprijsberekening Inzicht in gronden als materieel vaste activa De gemeente Heumen heeft een paar stukken grond die later geschikt gemaakt worden voor woningbouw. De voorbereidingen hiervoor zijn al begonnen. Deze gronden worden gezien als materiële vaste activa. De uitgifte van gronden in pacht en de bijstelling van vergoedingen De gemeente heeft pachtgronden van totaal 55 hectare. Hierop ontvangt de gemeente pachtgeld. Ongeveer 40% van deze grond wordt voor langere tijd verpacht, 60% voor korte tijd. In 2012 zijn duidelijke regels voor het verpachten gemaakt. Korte pacht wordt via een openbare bieding verhuurd (methode Cranendonck).
Voor vaste pacht geldt de maximale prijs die elk jaar door de minister wordt bepaald. Vanaf 1 januari 2026 kan er opnieuw op alle gemeentelijke pachtgronden worden ingeschreven.
Gemeente Heumen
86
Programmabegroting 2026
Paragraaf verbonden partijen Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of bestuursrechtelijke organisaties waarin onze gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Nu volgt eerst een compact totaaloverzicht en daarna per verbonden partij detailinformatie. verbonden partij GGD IBO MGR DRAN DAR MARN
rechtsvorm
programma Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving, Bestuur en organisatie Sociale leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving
ODRN RBT ANV VRGZ VVE Maldensteijn GMRAN Euregio Munitax BNG Vitens
gemeenschappelijke regeling stichting gemeenschappelijke regeling vereniging gemeenschappelijke regeling
Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving, Sociale leefomgeving Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie
Gemeente Heumen
gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling bedrijfsvoeringsorganisatie vennootschap gemeenschappelijke regeling
openbaar lichaam gemeenschappelijke regeling
vennootschap vennootschap
87
Programmabegroting 2026
1. Naam
Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Gelderland-Zuid (GGD)
2. Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling
3. Vestigingsplaats
Nijmegen en Tiel
4. Doelstelling
De GGD is onze partner op het gebied van gezonde jeugd, richt zich op preventie in het sociaal domein, werkt samen met andere partijen aan sociale veiligheid en levert een bijdrage aan een veilige en gezonde leefomgeving.
5. Deelnemers
Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe Nijmegen, Tiel, West- Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Sociale leefomgeving
6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang
Deelnemende gemeenten hebben ieder een zetel in het Algemeen bestuur. Het stemgewicht per gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners. 2,6%
9. Bijdrage Heumen
€ 1.107.891
10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat
2024: € 2.276.000 2023: € 3.144.000 2024: € 29.242.000 2023: € 28.945.000 2024: € -81.000 2023: € 275.000 www.ggdgelderlandzuid.nl
13. Website 1. Naam 2. Rechtsvorm 3. Vestigingsplaats 4. Doelstelling 5. Deelnemers 6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang 9. Bijdrage Heumen 10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat
Instituut Bijzonder Onderzoek Regio Gelderland-Zuid (IBO) Gemeenschappelijke regeling met centrumgemeente Wijchen Het opsporen van uitkeringsfraude middels uitvoering van bijzonder onderzoek. Berg & Dal, Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen Sociale leefomgeving De gemeente Wijchen is als centrumgemeente de dagelijks bestuurder. Toezichthouder is de gemeente Berg en Dal. De vergaderingen zijn tweemaal jaarlijks voor de betreffende afdelingshoofden en portefeuillehouders van alle deelnemende gemeenten. 11,% € 61.111 2024: € 0 2023: € 0 2024: € 2023: € 160.130 Ieder jaar worden de door IBO gemaakte kosten integraal afgerekend met de deelnemers zodat het resultaat telkens nihil is.
13. Website 1. Naam 2. Rechtsvorm 3. Vestigingsplaats 4. Doelstelling 5. Deelnemers 6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang 9. Bijdrage Heumen 10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat 13. Website
Gemeente Heumen
Modulair Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR) Gemeenschappelijke regeling Nijmegen De MGR is ingesteld om de belangen van deelnemers te behartigen: in het bijzonder op het gebied van werk, inkomen en ICT. Deze verbonden partij heeft naast uitvoerende taken ook een platformfunctie. Berg & Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen, Wijchen en West Maas en Waal. Sociale leefomgeving, Bestuur en organisatie Heumen heeft 2 van in totaal 15 zetels in het Algemeen bestuur. 3,4% € 3.340.000 2024: € 242.000 2023: € 0 2024: € 32.125.000 2023: € 27.511.000 2024: € 0 2023: € 0 www.werkbedrijfrvn.nl www.irvn.nl
88
Programmabegroting 2026
1. Naam 2. Rechtsvorm 3. Vestigingsplaats 4. Doelstelling 5. Deelnemers 6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang 9. Bijdrage Heumen 10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat 13. Website 1. Naam 2. Rechtsvorm 3. Vestigingsplaats 4. Doelstelling 5. Deelnemers 6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang 9. Bijdrage Heumen 10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat 13. Website 1. Naam 2. Rechtsvorm 3. Vestigingsplaats 4. Doelstelling 5. Deelnemers 6. Relatie met programma 7. Bestuurlijk belang 8. Financieel belang 9. Bijdrage Heumen 10. Eigen vermogen, ultimo 11. Vreemd vermogen, ultimo 12. Financieel resultaat
Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepen Vervoer Regio Arnhem-Nijmegen (DRAN) Bedrijfsvoeringsorganisatie op basis van een gemeenschappelijke regeling Arnhem De gezamenlijke sturing en financiële beheersing van het doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Arnhem, Berg & Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook & Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar Sociale leefomgeving De deelnemers wijzen uit hun midden elk één lid voor het Bestuur aan. 1,7 % € 438.061 2024: € 0 2023: € 0 2024: € 10.103.447 2023: € 10.690.891 2024: € 2023: € 0 www.vervoersorganisatie.nl DAR NV Naamloze vennootschap Nijmegen Door bundeling van kennis op het gebied van beleid en uitvoering het gemeentelijk afvalbeheer op een efficiënte en effectieve manier uit te voeren en de grotere schaal van de regio te benutten. Berg & Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen en Wijchen Fysieke leefomgeving Heumen neemt deel in de Algemene Vergadering van aandeelhouders. 4,11% (4.522 aandelen van de in totaal 110.000) Op basis van DVO 2024: € 2023: € 13.053.000 2024: € 2023: € 12.154.000 2024: € 2023: € -414.000 www.dar.nl Milieu en Afval regio Nijmegen Gemeenschappelijke regeling Nijmegen Het gezamenlijk maken van afspraken met de ARN over afvalinzameling en vuilverwerking.