Bijlage I Kaderbrief 2023

Kaderbrief 2023

Mei 2022

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Inhoudsopgave Inleiding...................................................................................................................................................3 Ontwikkelingen programma 1 Sociale leefomgeving ..............................................................................4 Ontwikkelingen programma 2 Fysieke leefomgeving .............................................................................6 Ontwikkelingen programma 3 Bestuur en Organisatie ...........................................................................8 Financieel perspectief ...........................................................................................................................11

2

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Inleiding Voor u ligt de Kaderbrief 2023. In de kaderbrief worden de kaders gesteld die de raad het college meegeeft voor het opstellen van de programmabegroting 2023 inclusief het meerjarenperspectief 2024-2026. De kaderbrief is het startdocument van de planning en control cyclus voor het boekjaar 2023. Het stelt de gemeenteraad in staat het college kaders mee te geven die zij hanteert bij het opstellen van de programmabegroting. Zie onderstaande figuur.

Figuur 1: Schematische weergave P&C cyclus 2023 gemeente Heumen

Normaal gesproken betreft dit de kadernota, waarin de ontwikkelingen die op ons af komen uiteen worden gezet. Dit betreffen zowel autonome ontwikkelingen als ook beleidsontwikkelingen die leiden tot beleidswensen. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die zich buiten de beïnvloedingssfeer van de gemeente voordoen. Ze zijn onontkoombaar en onuitstelbaar. Beleidsontwikkelingen leiden tot beleidswensen. En deze beleidswensen vragen een politieke afweging. Op 16 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen gehouden, waarna de periode van formeren plaatsvindt. Deze periode wordt afgesloten met een coalitieakkoord. In een coalitieakkoord worden de doelstellingen van de coalitiepartijen vastgelegd. In dezelfde periode wordt normaal gesproken ook de kadernota opgesteld. De raad heeft op 10 maart 2022 besloten om, net als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2018, geen kadernota, maar een kaderbief op te (laten) stellen. De voorliggende kaderbrief is een beleidsarm document waarin op basis van bestaand beleid de autonome ontwikkelingen zijn opgenomen. De beleidswensen zijn niet opgenomen. Deze zijn overigens wel als politiek neutraal onderwerp opgenomen in het overdrachtsdocument dat aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen aan u ter beschikking is gesteld en ambtelijk als input is meegegeven bij de coalitieonderhandelaars.

Het te sluiten coalitieakkoord dient als inhoudelijke kaderstelling.

Leeswijzer Na deze inleiding worden de beleidsontwikkelingen per beleidsprogramma uiteengezet. Daarnaast worden per programma de financiële consequenties in beeld gebracht. Dit betreft ook de financiële consequenties vanuit de (concept) begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen (GR’en). Het betreft de begrotingen van de MGR, GGD, Bvo DRAN, ODRN, GMRAN en VRGZ. Er zijn separate raadsvoorstellen voor deze GR’en gemaakt, waarin de ontwikkelingen binnen de specifieke GR staan beschreven. Om die reden wordt er in deze kaderbrief geen tekstuele toelichting gegeven op de opgenomen financiële consequenties, maar wordt vanaf deze plek verwezen naar de genoemde raadsvoorstellen die op 9 juni in de raad worden behandeld. Deze kaderbrief wordt afgesloten met een overzicht van het financieel perspectief. 3

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Ontwikkelingen programma 1 Sociale leefomgeving Decentralisatie beschermd wonen De decentralisatie van beschermd wonen zou zijn beslag moeten krijgen in 2023, in die zin dat elke gemeente vanaf dat moment (financieel) verantwoordelijk is voor beschermd wonen voor de eigen inwoners. Dit is echter uitgesteld naar 2024. Dit betekent dat de financiële middelen in 2023 nog naar de centrumgemeente Nijmegen gaan en de gemeente Heumen niet lokaal de middelen ontvangt voor de activiteiten en werkzaamheden die desalniettemin wel plaats zullen vinden of al gestart zijn. Het gaat om activiteiten en werkzaamheden die op basis van het landelijke Hoofdlijnenakkoord ambulantisering GGZ lokaal geregeld en ingezet worden. Over de vergoeding van de kosten van deze activiteiten en werkzaamheden vanuit de centrumgemeentemiddelen, zijn in het regionale pfo Zorg en Welzijn afspraken gemaakt.

Hervormingsagenda jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG hebben afgesproken om samen de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 op te stellen. Deze hervormingsagenda komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk medio 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt. Omdat de structurele bezuiniging van 500 miljoen vanaf 2025 op de jeugdhulp uit het nieuwe regeerakkoord de bedoeling en de uitvoering van de Hervormingsagenda onder druk zet, hebben de gemeenten de vormgeving van de hervormingsagenda opgeschort totdat er een principeafspraak is gemaakt met het nieuwe kabinet. Deze principeafspraak wordt in de loop van 2022 verwacht, waarna de hervormingsagenda naar verwachting weer zal worden opgepakt. De hervormingsagenda vraagt investeringen van gemeenten. Op dit moment is nog niet duidelijk welke, maar het is nodig om hiermee rekening te houden. We gaan er vooralsnog van uit dat de investeringen kunnen worden betaald uit de middelen die gemeenten van het rijk voor de jeugdhulp ontvangen.

Opvang vluchtelingen Op 4 maart 2022 heeft het Veiligheidsberaad de opdracht van het kabinet gekregen om per veiligheidsregio minimaal 2000 crisis,- en noodopvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne te realiseren. Voor Heumen zijn twee locaties onderzocht en als geschikte noodopvang locaties gemeld aan de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ). Voor Heumen betekent dat de volgende twee locaties worden ingezet als (langdurige) noodopvanglocaties: 1. Het Buitencentrum te Overasselt biedt vanaf 28 maart een instapklare noodopvanglocatie, waar verblijf wordt geboden voor grotere groepen, 174 bedden. De intentie van noodopvang is voor de duur van minimaal 6 maanden en gaat uit van de formule: bed, bad en brood. 2. Locatie Vuurvogel II is vanwege de hoge belasting voor een gemeente van onze omvang ( tijdelijk) getemporiseerd. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid geeft in haar brief van 21 maart aan dat het kabinet werkt aan een regeling om gemeenten financieel te compenseren voor de kosten van gerealiseerde opvang en van de verstrekking van een toelage voor voedsel, kleding en andere persoonlijke uitgaven (leefgeld). Wij gaan uit van kostendekkende rijksvergoedingen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de verstrekking van leefgeld.

4

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Er is een risico dat de kosten niet helemaal worden afgedekt door de nog door het Rijk te bepalen normvergoedingen. Uiteraard zullen wij de raad mocht dit aan de orde zijn daarover informeren. Op de hiervoor weergegeven wijze draagt de gemeente Heumen een bijdrage aan de taakstelling die iedere Veiligheidsregio heeft ten aanzien van de urgente problematiek rondom de toestroom van Oekraïense vluchtelingen. Naast opvang en huisvesting zetten we in onze gemeente in op onderwijs, kinderopvang, zorg, werk, sociale bijstand en financiële ondersteuning voor de vluchtelingen.

Financiële consequenties programma 1 Onderwerp Bijdrage MGR Module Werkbedrijf Bijdrage Bvo Dran Bijdrage GGD Beschermd wonen Totaal

I/S S S S S

2023 -55.794 8.512 8.416 -38.866

5

2024 -72.595 26.212 8.416 pm -37.967

2025 -34.595 41.894 8.416 pm 15.715

2026 -19.595 50.443 8.416 pm 39.264

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Ontwikkelingen programma 2 Fysieke leefomgeving Herontwikkeling schoollocatie Vuurvogel II, de Schoren 10 Met de realisatie van de nieuwbouw van de Vuurvogel in het Kroonwijkpark, zijn de gebouwen Vuurvogel I en Vuurvogel II leeg komen te staan. Voor de locatie aan de Schoren heeft de raad gesteld dat er sloop/nieuwbouw moet plaatsvinden waarbij er een park met appartementencomplex voor terug moet komen. Het park moet ontwikkeld worden in co-creatie met de wijk, voor het appartementencomplex is participatietrede 2 vastgesteld. In april 2021 heeft de raad bij motie aangegeven maximaal € 200.000 beschikbaar te stellen voor de realisatie van het park en dat er 1016 appartementen gebouwd mogen worden. In de tweede helft van 2021 is samen met de wijk een ontwerp voor het park ontwikkeld. Voor de realisatie ervan is een subsidieaanvraag ingediend bij de provincie met als doel 100.000 euro extra aan subsidie binnen te halen. De subsidieaanvraag is afgewezen. Ondanks het feit dat we geen subsidie krijgen, is er wel de ambitie om het ontwerp voor het park en het appartementencomplex te realiseren. In 2022 onderzoeken we of en op welke manier we het plan financieel haalbaar kunnen maken om vervolgens het plan verder uit te werken richting definitief ontwerp en bestemmingsplan.

Leegstandsbeheer De gebouwen Vuurvogel I en II en het Steenhuys zijn in 2021 in het kader van leegstandsbeheer in gebruik gegeven aan Ad Hoc. Deze organisatie regelt het gebruik van de leegstaande ruimten met tijdelijke bewoners. Voor de Vuurvogel I en II heeft het college in 2021 op basis van een opgesteld memo ingestemd met dit leegstandsbeheer. De gemeente neemt alle kosten van gasverbruik, electraverbruik en waterverbruik voor haar rekening zonder dat daarvoor een huurvergoeding of vergoeding van energiekosten tegenover staat. In totaal gaat het om nieuwe uitgavenbudgetten van € 113.000.

Zwerfvuilvergoeding aan gemeenten stopt na 2022 Sinds 2013 ontvangt de gemeente Heumen vanuit het verpakkingsconvenant een zwerfafvalvergoeding van jaarlijks circa € 19.000. Deze vergoeding zetten we in voor zwerfafvalacties in de openbare ruimte. Zo zijn er zogenaamde wijkhelden actief: zelfstandig groepjes kinderen/jongeren die onder begeleiding van een volwassene maandelijks zwerfvuil opruimen in de eigen wijk. Kinderen/jongeren ontvangen hiervoor een kleine vergoeding. Verder wordt er tweemaal per jaar door zes lokale verenigingen zwerfvuil opgeruimd in bermen langs wegen in het buitengebied. Verenigingen ontvangen hiervoor een vergoeding. Bij de acties zijn veel inwoners betrokken en het aantal groeit elk jaar. De uitkering van de vergoeding stopt na dit jaar en het is niet duidelijk of er een nieuwe vorm van vergoeding voor uitvoering van zwerfvuilprojecten komt. Dit wordt nog onderzocht en hierover zal naar verwachting pas in de loop van 2023 duidelijkheid komen. Het is nu aan de gemeenten om een keuze te maken hoe om te gaan met zwerfafval in de openbare ruimte zonder deze extra financiële ondersteuning. Gezien de betrokkenheid van de inwoners en de aandacht van het onderwerp in de samenleving willen we de uitvoering van de zwerfvuilactiviteiten zoals die nu zijn georganiseerd voortzetten. De kosten hiervan worden gedekt uit de afvalstoffenheffing.

Openbaar vervoer Buslijn 1 rijdt niet meer door Malden. Zeven halten zijn niet meer in gebruik en kunnen worden verwijderd en opnieuw worden ingericht. Het betreft hier het verwijderen van abri's, halteperronnen, prullenbakken, fietsenrekken etc. De vrijgekomen ruimte kan worden benut voor groenvoorzieningen. Het betreft de halten Heidezoom, De Lage Horst en De Veldschuur in de richting 6

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

van Nijmegen. Daarnaast betreft het twee halteparen op de Molensingel voor beide richtingen en buurtbus lijn 569 is nieuw vanaf 1 december.

Beheer hondenveldjes Er is een toename in de kosten voor het beheer en onderhoud van de hondenveldjes. Er is een onderhoudscontract voor het onderhoud(reiniging) aan de hondenuitlaatveldjes afgesloten. Er is geen budgettaire ruimte voor evt. extra werkzaamheden die zich voordoen (herstelwerkzaamheden looppaden, omheining, bordjes ed.).

Ontwikkeling Kanaalzone en Vitaalcentrum Malden (VCM) Voor de ontwikkeling van de Kanaalzone zijn nadere contouren uitgewerkt en is o.a. een woningbouwimpuls (WBI) subsidie aangevraagd en toegekend. In 2022/2023 zal de raad besluiten over een definitieve Go of No Go voor deze ontwikkeling. Indien dit een Go wordt, zullen in 2023 conform planning verdere voorbereidingen getroffen worden, zodat in het najaar van 2024 (uiterlijk drie jaar na de WBI-beschikking) de realisatie kan starten. Voor het VCM zijn de kaders in december 2021 door de raad vastgesteld. Vanaf 2022 vindt concretisering van de planvorming plaats voor wat betreft de (her)inrichting van de openbare ruimte binnen het VCM. Bij een Go van de raad start de realisering vanaf 2023. Daarnaast lopen de afzonderlijke projecten welke hun eigen dynamiek kennen en lopen er subsidietrajecten die van invloed kunnen zijn op de planning.

Gebiedsplan Kop van Malden In de raad van december 2021 is de motie "Duurzame stadslandbouw in de Kop van Malden" unaniem aangenomen. Ambtelijk wordt een voorstel voor procesaanpak voorbereid voor een integraal gebiedsplan voor gebied Kop van Malden / Landschapszone Malden Noord met als centrale speerpunt duurzame stadslandbouw. Voorstel voor procesaanpak en eindproduct inclusief kredietaanvraag staat gepland voor raadsvergadering oktober 2022.

Financiële consequenties programma 2 Onderwerp Leegstandsbeheer Openbaar Vervoer (amoveren haltes lijn 1) Beheer hondenveldjes RO Gebiedsplan Kop van Malden

I/S I I S I

2023 113.000 40.000 5.000 PM

2024 113.000 5.000 PM

5.000

5.000

Areaaluitbreidingen IBOR (Veldkamille in Malden, De Laan en Lagenhof in Overasselt) Bijdrage GMRAN

S S

25.000 10.000

25.000 10.000

25.000 10.000

25.000 10.000

S

53.000 246.000

84.000 237.000

84.000 124.000

84.000 124.000

Bijdrage ODRN Totaal

7

2025

2026

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Ontwikkelingen programma 3 Bestuur en Organisatie Effecten Covid-19 De pandemie heeft gezorgd voor een versnelling van een aantal al in gang gezette ontwikkelingen. Een belangrijke ontwikkeling is het hybride werken. Hieraan is in 2021 en 2022 vorm gegeven. We hebben een visie geformuleerd op het Heumens werken. Ook zijn in de CAO-gemeenten met de looptijd 2021-2022 afspraken gemaakt over thuiswerken en vergoedingen hiervoor. Als werkgever faciliteren we de thuiswerkvergoeding (CAO) en een arboproof thuiswerkplek. Het hybride werken vraagt ook de komende jaren in onze organisatie aandacht voor verbinding en samenwerking ten behoeve van optimale dienstverlening aan bestuur en inwoners.

Tekorten op de arbeidsmarkt We zien dat de arbeidsmarkt krapper is geworden en dat het voor diverse functies lastiger is om een goede invulling te vinden. Er zijn veel vacatures bij gemeenten en we zien ook in onze organisatie meer uitstroom ontstaan. We verwachten dat dit zich in 2023 zal voortzetten. We zullen dan ook vaker te maken krijgen met moeilijk opvulbare vacatures. Hierdoor kunnen kwaliteit en continuïteit onder druk komen te staan.

Wet Open Overheid (Woo) Per 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo heeft als doel de transparantie van overheden te verbeteren, zodat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vereist actieve openbaarmaking van elf categorieën documenten door digitale publicatie binnen 2 weken. Dit houdt in dat deze documentsoorten uit eigen beweging voor iedereen toegankelijk moeten zijn zonder onnodige belemmeringen. Voor de implementatie en uitvoering van de Woo zijn door het Rijk zowel structurele als incidentele middelen beschikbaar gesteld. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld aanschaf, implementatie en onderhoud van (anonimiserings-)software, opleidingen en het aanpassen van documenten en werkprocessen. De geraamde budgetten passen binnen de door het rijk ter beschikking gestelde middelen.

Wet digitale toegankelijkheid In Nederland willen we dat openbare voorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen. Dat geldt niet alleen voor gebouwen en openbaar vervoer, maar ook voor overheidswebsites. Daarom is digitale toegankelijkheid verplicht voor alle overheidsinstanties. In 2022 richten we ons op de vereiste toegankelijkheidsverklaring waarin we aangeven welke maatregelen nodig zijn om onze website toegankelijk te maken. In 2023 en volgende jaren werken we deze maatregelen verder uit.

Maatregelen t.a.v. informatiebeveiliging door iRvN Binnen iRvN bestaat veel aandacht voor (informatie)beveiliging. iRvN heeft de ambitie om weerbaarder te zijn tegen moderne ransomware-aanvallen en het stelen van data door kwaadwillenden. iRvN beschikt echter nog niet over voldoende technische middelen om een doelgerichte aanpak op dit gebied te realiseren. De weerbaarheid van iRvN blijft daarom achter bij het actuele iRvN- en gemeente-specifieke dreigingsbeeld. Het doel van iRvN is om de weerbaarheid in lijn te brengen met het actuele dreigingsbeeld. Deze handelswijze zorgt ervoor dat iRvN over het vermogen beschikt om zowel organisatorisch als technisch inhoudelijk, adequaat en doelmatig te handelen bij alle voorkomende cyberincidenten en -crises.

8

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Om het actuele- en specifiek op iRvN gerichte dreigingslandschap in kaart te brengen is i.s.m. een externe partij een analyse uitgevoerd. Mogelijke risico’s welke ontstaan vanuit actuele dreigingen worden hiermee concreet gemaakt en stellen iRvN in staat om de juiste beveiligingsmaatregelen te implementeren, nu en in de toekomst. De relatie kwetsbaarheid – dreiging – risico – maatregel wordt hierdoor inzichtelijk. De financiële consequenties zijn in beeld gebracht.

Wet politiegegevens (WPG) Jaarlijks zijn wij sinds vorig jaar vanuit de wet politiegegevens verplicht een interne audit uit te laten voeren en om de 4 jaar een externe audit op processen in het kader van de uitwisseling van persoonsgegevens. Het gaat om de processen van de BOA’s. In 2022 heeft een grote audit plaatsgevonden en zijn hiervoor incidentele middelen gevraagd. De kosten zijn nu bekend en passen niet binnen bestaande budgetten waardoor er jaarlijks € 3.000 nodig is en om de 4 jaar € 10.000.

CAO gemeenten 2023 e.v. De huidige CAO loopt tot en met 1 januari 2023. In 2023 zullen nieuwe afspraken worden gemaakt. Hierover is nu nog niets te zeggen. Gebruikelijk is het dat er in de meicirculaire informatie wordt gegeven over loon- en prijsstijgingen. Deze informatie nemen wij mee bij het opstellen van de begroting 2023 e.v.

Verlofsparen in het kader van vitaliteitsbeleid In de huidige CAO gemeenten is afgesproken dat medewerkers vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijk verlof mogen sparen. Zij kunnen dit verlof op een later moment inzetten, passend bij hun levensfase en aansluitend bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning. Het gespaarde verlof verjaart niet. De gemeente zal voor de waarde van het gespaarde verlof voortaan een voorziening moeten treffen, waarmee het verlof in geval van uit dienst gaan kan worden betaald of zonodig voor vervanging kan worden gezorgd indien een medewerker gebruik maakt van het gespaarde verlof.

Rentefinanciering Als uitgangspunt voor de kaderbrief 2023-2026 is voor de berekening van de kapitaallasten van nieuwe investeringen een rentepercentage van 3% gehanteerd. Op basis van dit uitgangspunt wordt meerjarig de financiële druk die verband houdt met de kapitaallasten (afschrijving en rente) in raadsvoorstellen tot uitdrukking gebracht. De rentelasten in de meerjarenbegroting worden afgeleid van de liquiditeitsprognose en de bijbehorende financieringsbehoefte. Op basis van een liquiditeitsprognose per 1 mei 2022, is een doorrekening gemaakt van de financieringslasten voor de komende jaren. In de laatste meerjarenbegroting 2022-2025 is een rentepercentage van 2% gehanteerd voor het te verwachten financieringstekort. Dit financieringstekort is vooralsnog voor 2023 niet aan de orde door het aantrekken per begin april 2022 van een nieuwe vaste geldlening van € 5 miljoen tegen een rente van 1,445%. Inmiddels is het renteniveau aan het stijgen. Reden om het rentepercentage voor nieuwe investeringen in de begroting 2023 – 2026 te verhogen van 2% naar 3%.

Loon- en Prijsstijgingen Vanwege de energie- grondstoffen- en Oekraïnecrisis is in veel sectoren sprake van sterk stijgende prijzen. Hier zullen we als gemeente bij nieuwe en lopende opdrachten mee te maken krijgen. 9

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Daarnaast zien we loonontwikkelingen o.a. in het onderwijs en in de zorg. Deze stijgingen zullen in de komende jaren invloed hebben op de kosten voor de gemeente. Een derde ontwikkeling is de krappe arbeidsmarkt ( zie ook: “tekorten op de arbeidsmarkt”) Aangezien we als kleine organisatie beperkte formatie hebben per gemeentelijke taak, zal mogelijk daardoor meer inhuur/ hogere kosten voor arbeid en meer tijd voor het opleiden en inwerken van nieuwe medewerkers aan de orde zijn. Of hier een extra budget voor nodig is zal gaandeweg duidelijk worden.

Staat van vaste activa Aankopen met een meerjarig nut noemen we investeringen. Wij zijn als gemeente verplicht onze investeringen te activeren op de balans en af te schrijven conform de door de raad vastgestelde afschrijftermijn. De afschrijvingen noemen wij, samen met de toegerekende rente, kapitaallasten. In de staat van activa worden de kapitaallasten voor de komende jaren berekend en dient als input voor de begroting. Lopende investeringen kunnen afwijken van de planning. Hierdoor begint de afschrijving eerder of later dan gepland. Dit levert een verschil tussen geraamde en gerealiseerde kapitaallasten op. Elk jaar wordt de staat van vaste activa geactualiseerd en vallen geraamde kapitaallasten van investeringen die (nog) niet gereed zijn vrij.

Financiële consequenties programma 3 Onderwerp Implementatie Wet Open Overheid Implementatie Wet Open Overheid Wet Politie Gegevens Wet Politie Gegevens Cao-gemeenten 2023 e.v. Eenmalige licentiekosten software Bijdrage MGR Module iRvN Bijdrage MGR Module Bestuursondersteuning Bijdrage VRGZ Staat van vaste activa Totaal

I/S I S S I S I S S S S

10

2023 25.000 25.000 3.000

2024 25.000 25.000 3.000

2026

PM

2025 25.000 25.000 3.000 7.000 PM

PM 8.000 43.442 1.000 2.270 -68.694 39.018

46.491 1.000 22.964 -21.138 102.317

52.000 1.000 22.964 -19.725 116.239

52.000 1.000 22.964 -34.136 69.828

25.000 3.000 PM

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Financieel perspectief Sinds de vaststelling van de programmabegroting 2022 (inclusief amendementen) op 4 november 2021 hebben er verschillende financiële ontwikkelingen plaatsgevonden. Onderwerp Vastgestelde begroting Maandrapportage januari Maandrapportage februari/maart Doorrekening maartbrief Saldo 1 april 2022

2023 2024 2025 205.650 27.941 450.015 469.394 532.586 609.348 -700.093 -684.063 -785.668 957.065 1.559.369 1.815.060 932.016 1.435.833 2.088.755

2026 450.015 609.348 -779.418 539.555 819.500

Uitgangspunten Bovenstaande cijfers zijn gebaseerd op een aantal uitgangspunten. Extra Rijksmiddelen voor de Jeugdzorg In de programmabegroting 2022 zitten de extra rijksinkomsten voor de jeugdzorg er voor 75% in. Dit is conform de richtlijnen, zoals die door de provincie Gelderland zijn meegegeven. Het kabinet Rutte IV heeft nog steeds geen definitief besluit genomen over het structurele karakter van de extra middelen voor jeugdzorg. In het regeerakkoord staat een bezuiniging van € 500 miljoen op de jeugdzorg. Inmiddels is bekend dat deze bezuiniging niet doorgaat. De bezuiniging maakte echter geen onderdeel uit van de doorrekening zoals die in de maartbrief is opgenomen. Het niet doorgaan van de bezuiniging heeft daardoor geen consequenties op de huidige cijfers. Herverdeling gemeentefonds Het kabinet heeft wel een definitieve keuze gemaakt over de invoering van de herverdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze gaat per 1 januari 2023 in. Het eerste jaar heeft een gemeente maximaal € 7,50 per inwoner voor- of nadeel. Dit loopt in de volgende jaren op met € 15 per inwoner per jaar. Gemeente Heumen is volgens de huidige berekeningen van het Rijk een nadeelgemeente voor € 57 per inwoner. Dit nadeel is reeds verwerkt. Het Rijk zal jaarlijks evalueren of er geen onwenselijke effecten ontstaan.

Loon- en Prijsstijgingen Elk jaar worden via de meicirculaire de indexatiepercentages gepubliceerd. Hierop baseren wij de hoogte van de stelpost om loon- en prijsstijgingen op te (kunnen) vangen. In de huidige cijfers wordt nog uitgegaan van het perspectief zoals dat in mei 2021 was.

11

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Financiële consequenties kaderbrief 2023 De beschreven (autonome) ontwikkelingen in deze kaderbrief hebben per programma de volgende financiële consequenties. Onderwerp Programma 1 Programma 2 Programma 3 Totaal

2023 -38.866 246.000 39.018 246.152

2024 -37.967 237.000 102.317 301.350

2025 15.715 124.000 116.239 255.954

2026 39.264 124.000 69.828 233.092

Bovenstaande financiële consequenties leiden tot onderstaande financieel perspectief. Onderwerp Saldo 1 april 2022 Saldo kaderbrief Saldo na kaderbrief

2023 2024 2025 2026 932.016 1.435.833 2.088.755 819.500 -246.152 -301.350 -255.954 -233.092 685.864 1.134.483 1.832.801 586.408 Voordelig Voordelig Voordelig Voordelig

LET OP: De meicirculaire en het te sluiten coalitieakkoord hebben nog impact op de hierboven gepresenteerde cijfers. Zie ook de beschreven risico’s en ontwikkelingen hieronder.

Risico’s/ontwikkelingen Korting op rijksbijdrage jeugdwet (los van de teruggedraaide bezuiniging van 500 mln) In het regeerakkoord wordt er op een aantal punten afgeweken (onder andere de hoogte) van de afspraken van de Commissie van Wijzen, waardoor de compensatie op langere termijn lager is. Dat betekent concreet dat wij mogelijk vanaf 2026 nog aanvullende dekking zullen moeten zoeken. Loon- en prijsstijgingen In de meicirculaire worden de loon- en prijsindexcijfers gepubliceerd die voor ons de basis vormen voor het berekenen van de te reserveren middelen voor loon- en prijscompensatie. In principe worden we door het Rijk gecompenseerd voor loon- en prijsstijgingen middels een accresverhoging. Aangezien het regeerakkoord met de maartbrief al financieel doorgerekend is voor gemeenten is het de vraag of de bedragen in het regeerakkoord zijn wat ze zijn of dat daar (ook) nog een inflatiecorrectie op wordt toegepast. In het eerste geval gaat de gepresenteerde beschikbare ruimte in jaarschijf 2026 waarschijnlijk volledig op aan reserveringen voor loon- een prijscompensatie. Indien er nog wel een inflatiecorrectie plaatsvindt heeft dit een dempend effect. Maar het is dan nog de vraag of de compensatie de werkelijke kostenstijgingen dekt.

Meicirculaire Doordat het regeerakkoord Rutte IV voor slechts de regeerperiode (2022-2025) plannen heeft gekwantificeerd en de daarmee gepaard gaande keuze om het accres voor het gemeente en provinciefonds voor 2026 en verder te fixeren op 1 miljard zien we een enorme terugval in financiële middelen in 2026. Het voordelig gepresenteerde saldo zal hoogstwaarschijnlijk grotendeels opgaan aan loon- en prijsindexatie. Al is ook de verwachting dat de cijfers uit het regeerakkoord ook worden geïndexeerd, waardoor ook gemeenten extra financiële ruimte krijgen. De meicirculaire zal dit jaar daardoor weer een grote impact hebben. Helaas biedt het proces van de kaderbrief geen ruimte om de uitkomsten van de meicirculaire te verwerken in de kaderbrief. Wel zal de raad via een addendum worden geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire. 12

Kaderbrief 2023 – Gemeente Heumen

Verruiming lokale belastingmogelijkheden In de wandelgangen wordt gespeculeerd over een verruiming van de lokale belastingmogelijkheden. De reden voor deze speculatie is het fixeren van het accres op € 1 miljard in 2026. Gemeenten (en provincies) krijgen dat jaar te maken met een forse terugval in Rijksmiddelen. Mogelijk wordt hiermee voorgesorteerd op een verruiming van de lokale belastingmogelijkheden. Wellicht wordt hierover iets opgenomen in de meicirculaire. Vitaal Centrum Malden en ontwikkeling Kanaalzone De ontwikkeling van Vitaal Centrum Malden (VCM) en de Kanaalzone zijn in voorbereiding. Beide projecten vragen een grote financiële bijdrage van de gemeente en kennen de nodige financiële risico’s. Eind 2021 zijn de kaders voor VCM vastgesteld, maar voor beide projecten heeft er nog geen definitieve besluitvorming plaatsgevonden. Naast voorbereidingskredieten zijn er op dit moment geen middelen gereserveerd voor beide projecten. Coalitieakkoord De laatste ontwikkeling is hetgeen we deze kaderbrief ook mee zijn begonnen. De kaderbrief bevat alleen de op basis van bestaand beleid autonome ontwikkelingen. Politieke beleidskeuzes worden opgenomen in het coalitieakkoord. Eventuele financiële consequenties in het coalitieakkoord worden bij het opmaken van de programmabegroting meegenomen.

Tot slot Financieel staan we er de jaren 2023, 2024 en 2025 goed voor. Maar vanaf 2026 is de financiële toekomst onzeker. Gemeenten, en dus ook wij in Heumen, kunnen daardoor van de extra middelen tot 2026 geen structureel beleid ontwikkelen. De extra middelen hebben feitelijk een meerjarig incidenteel karakter.

13