Bijlage I - 5b Verslag stakeholdersbijeenkomsten 28 en 29 september 2020

Verslag stakeholdergesprekken Omgevingsvisie Heumen Aanwezige stakeholders eerste avond (28 september 2020):  Lucas Reijmer (Gelders Genootschap)  Michel Abee (HSV de vriendenkring Heumen‐Malden)  Taecke Halma (ondernemersvereniging)  Harrie Joosten (Erfgoedplatform)  Sigrid van Haren (GGD) Aanwezige stakeholders tweede avond (29 september 2020):  Jaap Dirkmaat (Vereniging Nederlands Cultuurlandschap)  Pierre Hopman (ZLTO)  Stephan Fontein (Waterschao Rivierenland)  Dènes Jansen (ODRN)  Bas Crebolder (Gemeente Nijmegen)  Theo Smedts (Burgerinitiatief Samen Doen maakt Mooi en Groen)  Peter Vernooij (VRGZ) Gespreksresultaten eerste werksessie 28 september 2020 Energietransitie, klimaatadaptatie en duurzaamheid  Een grotere focus op lokaal en duurzaam is een aantrekkelijk scenario; korte ketens waarbij (duurzame) landbouw gekoppeld wordt aan lokale ondernemers.  Vanuit het aspect gezondheid gaat zon boven wind; maar zonnevelden zijn niet zaligmakend. Bovendien zijn zon en wind complementair aan elkaar. Wellicht moeten we zoeken naar een combinatie.  Energietransitie legt claim op landbouwgronden (= schuurpunt).  Zorg voor groene en schaduwrijke plekken op loopafstand (tegengaan hittestress). Hoe verhoudt dit zich tot opvangen woningbehoefte uit de regio c.q.

verdere inbreiding? Meer de hoogte in? Landschap, natuur en cultuurhistorie  Het Lierdal en de Landschapszone zijn de groene longen rond Malden, laten we die ook groen houden.  De opwekking van duurzame energie zou volledig in de Teerse Sluispolder moeten landen; dan blijft het Broekengebied primair bestemd voor agrarisch grondgebruik.  Een dynamisch Malden in een lommerrijk landschap. Landbouw 



Landbouw is te veel gericht op export; stimuleren van duurzame en circulaire vormen van landbouw, gekoppeld aan lokale ondernemers (korte ketens/kracht van lokaal). De gemeente zou hierbij als aanjager moeten fungeren. Landbouw moet circulair worden. Een succesverhaal kan de transitie naar circulariteit versnellen; ruimte geven aan proeftuinen.



De huidige vormen van landbouw en het verder intensiveren/opschalen schuurt met het aspect gezondheid (o.a. geur en luchtkwaliteit). Wat heeft prioriteit? Moeten we nog wel inzetten op (de uitbreiding van) bestaande intensieve vormen van landbouw?

Wonen, werken en verplaatsen  In de kleine kernen bouwen we voor de lokale behoefte, maar Malden zou een deel van de regionale druk op moeten vangen (met name wonen en in mindere mate ook werken). Als Malden de woningbouwbehoefte van Nijmegen deels moet opvangen, waar zou dit dan moeten landen?  De huidige woningvoorraad is te eenzijdig; meer behoefte aan kleine(re) woningen en appartementen. De Kanaalzone biedt hiervoor kansen.  Niet alleen inzetten op nieuwbouw, maar ook op vernieuwen/upgraden bestaande woningvoorraad.  De (transformatie van de) Kanaalzone moet een stedelijk/dynamisch karakter krijgen, als tegenwicht voor de rest van Malden en om de aantrekkingskracht van buiten (Nijmegen) te vergroten.  Nadenken over een sprong over het kanaal (groeimodel), gekoppeld aan de transformatie van de Kanaalzone. Hier ligt ook een koppelkans met recreatie (en sport).  De Rijksweg vormt een te grote barrière; nagedacht moet worden over het verdiepen en of verleggen van de Rijksweg om het centrum een kwalitatieve impuls te geven. Koppelkans met gezondheid (luchtkwaliteit).  Samenhangend ontwikkelen van de Kanaalzone, in relatie tot recreatie, landelijk gebied (overzijde kanaal), verstedelijkingsopgave, klimaatadaptatie en mobiliteit (rondweg?). Recreatie, gezondheid en sport  Malden moet een gezicht naar het kanaal krijgen; het kanaal als kans in plaats van barrière.

De transformatie van de Kanaalzone biedt kansen voor waterrecreatie en recreatieve (snelfiets)routes. Kanaalzone als recreatieve stepping stone tussen vennen en Heumensoord/Groesbeek.  Recreatie zou zich meer over de gemeente moeten verspreiden; fijnmaziger en in combinatie met een kwaliteitsimpuls voor het landschap. Dit biedt ook kansen voor het aspect gezondheid: meer fiets‐ en wandelroutes, schaduwrijke plekken en het voorkomen van hittestress.  Het versterken van de landschappelijke en recreatieve kwaliteiten van het Broekgebied kan het Vennengebied ontlasten; aantrekkelijke fietsroutes naar de vennen maakt het interessanter om de auto te laten staan.  Het samenvoegen en centreren van voorzieningen schuurt met de leefbaarheid; beschikbaarheid van voorzieningen in de kleine kernen is van belang voor vitaliteit van de dorpen.  Een hoogwaardige kwaliteit van de leefomgeving draagt bij aan de totstandkoming van sociale interactie; ruimte om te ontmoeten en verblijven.

Gespreksresultaten tweede werksessie 29 september 2020 Energietransitie, klimaatadaptatie en duurzaamheid  Wind gaat voor zon; grootschalige zonnevelden gaan ten koste van goede landbouwgrond, biodiversiteit en foerageergebied voor beschermde diersoorten. Schuurpunt: strijdig met de Ruimtelijke Visie Duurzame Energie. Landschap, natuur en cultuurhistorie  Voor sommige gebieden moeten we serieus rekening houden met het scenario ‘functie volgt peil’; de maakbaarheid van ons watersysteem kent grenzen. Verdroging (in de zomer) en vernatting (in de winter) vormen een reëel gevaar. De gemeente is erg afhankelijk van de aanvoer van water vanuit de Maas. We zullen meer water moeten vasthouden.  Functie volgt peil is wellicht niet de juiste term, de functie zou meer volgend moeten zijn aan het natuurlijk watersysteem.  In het verlengde van het vorige punt; de ondergrond (bodem) en cultuurhistorie moeten meer leidend zijn bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen; Wat kunnen we? Wat is gewenst? En hoe maakbaar is dat?  De wetering in de Overasseltse broek als levensader van het gebied, hier liggen kansen voor natuurontwikkeling en vernatting (koppelkans met kwaliteitsimpuls landschap en spreiden van recreanten over de gemeente).  Versterken van de landschappelijke kwaliteiten van het Broekgebied, dat nu vooral een landbouwgebied is.

Door het landschap te versterken wordt het gebied bovendien aantrekkelijker voor recreanten (koppelkans). Landbouw  Het is belangrijk aandacht te hebben voor natuurwaarden, maar ook de landbouw draagt bij aan soortenbescherming; met name de Teerse Sluispolder vervult daarin een belangrijke rol. Dit schuurt met de ambitie om hier grootschalige zonnevelden te laten landen. Wonen, werken en verplaatsen  Vanuit Nijmegen ontstaat de komende jaren een serieuze druk op buurgemeenten; dat geldt zowel voor wonen als voor bedrijvigheid. Malden kan een functie voor de regio (Nijmegen) vervullen. Niet alleen de krenten uit de pap (dure woningen), maar ook minder aantrekkelijke functies zoals (bijvoorbeeld) een parkeerplaats voor vrachtwagens en sociale woningbouw moeten ‘landen’ in buurgemeenten.  Nieuwbouw zou meer klimaatinclusief moeten zijn, maar ook de bestaande bebouwde omgeving moet verduurzaamd worden. Recreatie, gezondheid en sport  

Het Lierdal moet als recreatief uitloopgebied behouden blijven. We moeten streven naar een meer evenwichtige verdeling van recreanten over de gemeente om het vennengebied (en Heumensoord) te ontlasten; deze gebieden mogen zich niet (verder) ontwikkelen tot recreatieve hotspots. We moeten voorkomen dat deze gebieden nog verder overbelast raken.



Besteed voldoende aandacht aan veiligheidsaspecten en gezondheid.

Dilemma’s en vraagpunten voor de raad  Stelling: in de Kanaalzone zetten we in op een stedelijk (en natuurinclusief) woonmilieu met hoogteaccenten en ruimte voor ontmoeting.  Stelling: op (lange) termijn maakt Malden de sprong over het kanaal.  Dilemma: we willen het landschap rondom Malden (Lierdal en Landschapszone) en de groene plekken in de kern behouden, maar we willen ook voldoende woningen kunnen bouwen (al dan niet voor de regio). Hoe gaan we hiermee om? Gaan we voor verdere inbreiding? Of ook uitbreiding?  Vraagpunt: willen we (op termijn) woningbouw toestaan in de Landschapszone Malden Noord (zowel aan de Nijmeegse als Maldense zijde)?Dilemma: de natuurwaarden van het Vennengebied staan onder druk door overmatige recreatie en verdroging. Bestrijden van deze ‘kwalen’ gaat ten koste van goede landbouwgrond in o.a. het Broekgebied (één van de twee primair agrarische gebieden binnen de gemeente). Hoe gaan we hier mee om?  Stelling: we onderzoeken een knip in de Rijksweg en een nieuwe rondweg langs de A73….  Stelling: we onderzoeken een verdiepte aanleg van de Rijksweg.  Dilemma: we willen het leefklimaat (gezondheid) van Malden langs de Rijksweg verbeteren maar we vinden een goede autobereikbaarheid ook belangrijk.  Stelling: elke vorm van landbouw is welkom in Heumen. Ook intensieve veehouderijen. Wij bieden alle ruimte ok uit te breiden.

 Stelling: Heumen biedt stimuleert de omslag naar natuurinclusieve landbouw.  Dilemma: de agrarische sector zit in een omslag naar circulariteit. Daar zien we verschillende ontwikkelscenario’s voor de toekomst. Technologische innovaties, schaalvergroting, natuurinclusiviteit, biologisch enz. Dit vraagt ruimte die afhankelijk van het toekomstscenario van een agrariër verschillend kan worden benut. Grotere stallen, meer grond, aanplant bos CO2 compensatie etc. Waar willen we ruimte aan geven? Alles: agrariërs bepaalt zelf en wij werken aan alles mee? Of alleen in bepaalde gebieden?  Vraagpunt: willen we als gemeente het voortouw nemen bij de transitie van de landbouw naar circulariteit (gemeente als aanjager)? En hoe?  Stelling: We accepteren dat niet elke kern meer winkelvoorzieningen heeft.  Stelling: We accepteren dat niet elke kern meer een basisschool heeft.  Dilemma: we zien dat de voorzieningen in de kleine kernen niet of nauwelijks meer aanwezig zijn. Ook sportvoorzieningen en een basisschool zijn niet meer voor elke kern levensvatbaar. De vraag is of we investeren in het stand houden van deze voorzieningen in alle kernen? Of zetten we in op het versterken van de voorzieningencentra van Malden en Overasselt. Consensus, weinig tot geen discussie. Voorleggen aan raad of zij dit ook hun keuze zou zijn. 



Zet in op verspreiding van de recreatieve druk in het gehele buitengebied van Heumen. Hierdoor wordt het vennengebied en Heumensoord ontlast. Geen verdere groei van intensieve recreatieve voorzieningen in deze gebieden. Ontwikkel natuur en landschap op basis van de (agrarische) cultuurhistorisch kenmerken van het gebied. Landbouw, natuur‐ en landschapsontwikkeling gaan zo prima samen.





Versterk en breid het fietsenpadennetwerk uit zodat het fietsgebruik wordt gestimuleerd en autogebruik wordt teruggebracht. Zet de Kanaalzone in als aantrekkelijke en snelle verbinding naar Nijmegen. We bouwen in elke kern minimaal voor onze eigen behoefte. Accent ligt daarbij betaalbare woningen voor ouderen en starters.