A6 Raadsmededeling Notitie IV3

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Notitie IV3 10 februari 2021

Inleiding Tijdens de begrotingsbehandeling in de raad op 5 en 9 november 2020 heeft wethouder Schoenaker de volgende toezegging aan de raad gedaan: “Wethouder Schoenaker zegt toe de raad een notitie te doen toekomen waarin wordt uitgelegd hoe Heumen omgaat met iv3 en of de baten en lasten van de gemeente Heumen vergeleken kunnen worden met andere gemeenten in de benchmark. De notitie wordt ter verificatie aan de accountant toegezonden en geagendeerd voor de auditcommissie.” In deze raadsmededeling wordt de IV3 systematiek uitgelegd en wordt ingegaan hoe de gemeente Heumen hier mee omgaat. Wat is IV3? IV3 staat voor informatie voor derden. Het is bedoeld om gemeenten (en provincies) met elkaar (financieel) vergelijkbaar te maken. Het CBS stelt ieder jaar een IV3-model beschikbaar dat gemeenten moeten vullen met alle baten en lasten. Het IV3 model voor 2021 met daarin de begrotingscijfers van Heumen is als bijlage I toegevoegd aan deze notitie. Hoe werkt IV3? Het is verplicht om dit model te vullen en beschikbaar te stellen aan het CBS. In Heumen is, net als alle andere gemeenten, het rekeningschema zo opgebouwd dat het IV3 model ingelezen kan worden vanuit de financiële administratie. Alle kostenplaatsen zijn gekoppeld aan een taakveld (een regel in het IV3 model) en alle kostensoorten zijn gekoppeld aan kostencategorie (een kolom in het IV3 model).

Veelal gebeurt deze koppeling ‘onder water’. Gemeenten zijn immers vrij in het kiezen van het aantal programma’s en de keuze welke taakvelden in een programma van de programmabegroting zitten. Maar gemeenten zijn wel verplicht alle taakvelden en kostencategorieën volgens het IV3 model te vullen en te rapporteren. Zo ook de gemeente Heumen. Wij leveren de begroting en de jaarrekening aan bij het CBS. Grote(re) gemeenten leveren ook kwartaalrapportages aan. Gemeenten onder de 20.000 inwoners hoeven dat niet. Voor wie is IV3? Gebruikers van de IV3-gegevens zijn onder andere: de financiële toezichthouder, de ministeries, de Europese Unie, Raadsleden, journalisten en het CBS. Het Rijk gebruikt de IV3-gegevens onder meer voor de verdeling van het gemeente– en provinciefonds, het inzichtelijk maken van de gemeentelijke financiën en het rapporteren aan de Europese Unie. De IV3 data wordt als open data aangeboden door het CBS(https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/open-data/iv3). Het Ministerie van BZK heeft ook de website http://www.findo.nl gepubliceerd, waarop de data toegankelijk ontsloten wordt. Zo kunnen gemeenten onderling vergeleken worden, of kan inzichtelijk gemaakt worden hoe de uitgaven op een bepaald taakveld zich ontwikkeld hebben.

Vergelijkbaarheid Heumen met andere gemeenten in de benchmark Zoals uit bovenstaande blijkt is Heumen op basis van de IV3-systematiek goed te vergelijken met andere gemeenten. De bedoelde IV3 benchmark is te vinden op https://kennisopenbaarbestuur.nl/media/257084/begrotingsanalyse-2020_internet.xlsx. Zaak Document

: :

63233 63234

Hier worden de baten en lasten van een gemeente weergegeven per bijvoorbeeld 1.000 inwoners, zodat grote en kleine gemeenten met elkaar vergeleken kunnen worden. Ook wordt er onderscheid gemaakt in sociale structuur en de centrumfunctie van een gemeente. Gemeenten zijn hiermee goed met elkaar te vergelijken. Zo ook de gemeente Heumen. Ter illustratie is in bijlage II een IV3 vergelijking opgenomen met de tien gemeente die qua inwoneraantal vergelijkbaar zijn met onze gemeente. Kanttekeningen Hoewel gemeenten door toepassing van de IV3 systematiek goed met elkaar vergeleken kunnen worden, biedt benchmarken niet een kant en klaar oplossingspakket dat als bezuiniging ingevuld kan worden. Met benchmarken worden cijfers met elkaar vergeleken. Het verhaal achter de cijfers niet. En juist het verhaal achter de cijfers kan een verschil duiden. Een gemeente kan bijvoorbeeld veel m2 openbaar groen hebben, waardoor ze meer dan gemiddeld uitgeven aan dit taakveld. Maar het kan ook een politieke keuze zijn om een hoog kwaliteitsniveau van het openbaar groen na te streven, waardoor de gemiddelde uitgaven hoger liggen. Het wil dus niet per definitie zeggen dat er inefficiënt wordt gewerkt en dus op het taakveld kan worden bespaard. Verschillen in een benchmark zijn niet meer dan zoekrichtingen waar op ingezoomd moet worden om de verschillen te kunnen duiden.

Een tweede kanttekening is de toerekening van personele lasten. Voor de meeste functies is het duidelijk op welk taakveld de medewerker werkzaam is en waarop dus de personele lasten drukken. Maar voor sommige medewerkers is het takenpakket zo breed en afwisselend dat het per definitie arbitrair is op welk taakveld de personele lasten moeten drukken. Zeker een kleine gemeente als Heumen heeft hier mee te maken. Een voorbeeld hiervan zijn de twee algemeen projectleiders. Omdat ze algemeen projectleiders zijn drukken de personele lasten op het taakveld ‘bestuur en algemene ondersteuning’, maar ze doen allerhande projecten. Op dit moment zijn het veelal projecten voor het taakveld ‘ruimtelijke ordening en volkshuisvesting’. De benchmark vergelijking laat zien dat Heumen relatief meer uitgeeft op het taakveld ‘bestuur en algemene ondersteuning’ en minder op het taakveld ‘ruimtelijke ordening en volkshuisvesting’ Het verhaal achter deze cijfers maakt dat (deels) door bovenstaand voorbeeld verklaarbaar. Deze notitie is voorgelegd aan de accountant. Hij geeft aan dat bovenstaande overeenkomt met zijn beeld van IV3 in het algemeen en dat van de gemeente Heumen in het bijzonder. De notitie zal worden geagendeerd voor de eerstvolgende auditcommissie. 9 februari 2021 Burgemeester en wethouders

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Marriët Mittendorff Burgemeester

Bijlagen:  IV3 model voor 2021 met daarin de begrotingscijfers van Heumen  IV3 vergelijkbare gemeenten op inwoneraantal

2