A57 Raadsmededeling Reactie op vragen fractie PvdA Heumen rondom Kinderarmoede

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Reactie op vragen fractie PvdA Heumen rondom Kinderarmoede 20 mei 2021

Samenvatting Hierbij geven wij u onze reactie op de vragen die de fractie PvdA Heumen heeft gesteld op 29 april jl. over Kinderarmoede in onze gemeente. Toelichting De vragen rondom kinderarmoede in de gemeente Heumen die gesteld zijn aan het college worden hiermee beantwoord. Afbakening Bestrijding van (kinder)armoede is een breed onderwerp en vraagt om een integrale aanpak. Deze beantwoording richt zich met name op de bestrijding van (kinder)armoede door middel van financiële ondersteuning. Reactie op ingekomen vragen 1. Is het college het met de PvdA Heumen eens dat opgroeien in armoede onacceptabel is? Reactie college Het college is het met de vraagsteller eens dat de situatie waarin kinderen in armoede opgroeien bestreden moeten worden en zet zich hiervoor in. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de kinderen die leven in gezinnen met een groter risico op armoede. Armoede heeft veel negatieve effecten. Armoede beperkt kinderen in het ontwikkelen van hun talenten en kinderen in armoede lopen een groter risico op gezondheidsproblemen. Gemeenten hebben een sleutelrol in de aanpak van kinderarmoede. Enerzijds omdat zij lokaal kinderen kunnen helpen om toch mee te doen (bv. sportdeelname en schoollaptops), anderzijds omdat gemeenten via allerlei kanalen de gezinnen die leven in armoede zien. Daarin kunnen zij een rol vervullen en dat doen wij ook.

Voor het armoederisico van kinderen zijn de kenmerken van hun ouders, maar ook van het gezin waarin ze opgroeien van belang. Kinderen die leven in een gezin met armoede groeien langere tijd op met te weinig financiële middelen om te kunnen betalen wat ze minimaal nodig hebben aan goederen en voorzieningen. Hun ouders hebben een laag inkomen door werk, of zijn afhankelijk van een uitkering. Vaak is er ook sprake van schulden. Armoede heeft zowel op korte als langere termijn effecten op kinderen. Op de korte termijn leidt het tot gevoelens van misère, maar ook tot meer sociale uitsluiting. Armoede leidt ook tot slechtere schoolprestaties, lagere opleidingsniveaus en bovendien tot stress bij de kinderen en bij de ouders, met negatieve gevolgen voor de opvoeding. Langdurige armoede in de kindertijd kan littekens nalaten in de volwassenheid. Je ontwikkelkansen verminderen erdoor en er is een grotere kans dat je met je gezin later opnieuw in de armoede terechtkomt, en te maken hebt met sociale uitsluiting.

Zaak Document

: :

73857 74222

Een gelijke start voor kinderen op school is, om deze vicieuze cirkel te doorbreken, van fundamenteel belang. Zodat zij hun talenten kunnen ontplooien. Daar heeft uiteindelijk ook de samenleving profijt van. 2. Heeft het college zicht op hoeveel kinderen in Heumen in armoede opgroeien? Zo ja, hoeveel kinderen in Heumen groeien op in armoede? Zo nee, hoe gaat het college het zicht hierop verbeteren? Reactie college De Minimascan juli 2020 van Stimulanz geeft ons de volgende informatie over de gemeente Heumen: Aantal inwoners: 16.450, -waarvan aantal kinderen tot 20 jaar 3.498 -waarvan aantal ouderen vanaf 65 jaar 3.963 -overig aantal 8.989 Aantal huishoudens: 7.145 Aantal huishoudens met een inkomen tot …..sociaal minimum 101% 306 huishoudens 110% 469 huishoudens 120% 614 huishoudens 130% 768 huishoudens Aantal huishoudens met kinderen <18 jaar 101% 49 110% 64 120% 79 130% 92

Aantal kinderen < 18 jaar 93 132 171 194

3. Heeft het college zicht op de (lokale) factoren die kinderarmoede in Heumen veroorzaken? Zo ja, om welke factoren gaat het? Zo nee, hoe gaat het college het zicht hierop verbeteren? Reactie college Landelijk Armoede kan iedereen overkomen. Life events als langdurige ziekten, verlies van werk of een scheiding kunnen een belangrijke rol spelen bij het verslechteren van de financiële situatie van een persoon of huishouden. In alle levensfasen komt armoede voor. Wel zijn er in elke levensfase groepen mensen aan te wijzen waaronder armoede vaker voorkomt. Vooral kinderen uit eenoudergezinnen lopen risico. Vooral eenoudergezinnen met een vrouw aan het hoofd omdat zij relatief vaak afhankelijk zijn van een uitkering. Daarnaast hebben de meeste risicogezinnen een uitkering. 2/3 deel van de minderjarige kinderen met een armoederisico maakte in 2018 deel uit van een huishouden met een uitkering als belangrijkste inkomensbron. Meestal was dat een bijstandsuitkering. 2018. Minderjarige kinderen in gezinnen met armoederisico. Minderjarige kinderen in gezinnen met Soort inkomen armoederisico, totaal 263.500 54.800 kinderen = 21% Werknemersinkomen 7.300 kinderen = 3% Zmp-inkomen 27.500 kinderen = 10% Zzp-inkomen 173.900 kinderen = 66% Overdrachtsinkomen (soc. uitkering, toeslagen)

2

Onder kinderen met een migratieachtergrond zijn er verschillen in armoederisico, afhankelijk van het land van herkomst. De hoogste armoedepercentages komen voor bij kinderen uit recente vluchtelingengroepen, met name kinderen met een Syrische of een Eritrese achtergrond. In 2018 waren er 3.400.000 kinderen tot 18 jaar. Hiervan maakten bijna 264.000 minderjarige kinderen deel uit van een gezin met een lage inkomensgrens. Dat is bijna 8%. Bij 103.000 kinderen was sprake van een langdurig laag inkomen (minimaal 4 jaar). Lokaal Volgens de minimascan wonen in onze gemeente 3498 kinderen (tot 20 jaar). Daarvan leven 194 kinderen (tot 18 jaar) in een gezin met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, dat is ongeveer 5%; en 93 kinderen (tot 18 jaar) op bijstandsniveau, dat is ruim 2,5%. Gemiddeld gaat het volgens het CBS om 4,9% minderjarige kinderen die in onze gemeente leven in een gezin met een armoederisico. CBS.

Minderjarige kinderen met armoederisico in 2018 (gezin met laag-inkomen) Gemeente Aantal kinderen in % Hoogste in Nederland: gemeente Rotterdam 17,5% Laagste in Nederland: gemeente Roozendaal 2,1% Regio: gemeente Nijmegen 10,1% Regio: gemeente Berg & Dal 6,0% Regio: gemeente Wijchen 5,3% Regio: gemeente Beuningen 5,1% Gemeente Heumen 4,9% In Heumen zijn er financieel ondersteunde regelingen beschikbaar voor kinderen die leven in risicogezinnen met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Dit betreft met name de Meedoenregeling (€ 275 per persoon per jaar) en de regeling schoolgaande kinderen (jaarlijkse vergoeding van € 200 per kind t.b.v. schoolkosten). Daarnaast is in onze gemeente sinds 1 september 2017 ook de lokale Stichting Leergeld De Stuwwal operationeel. Zij vergoeden alledaagse middelen zoals een fiets, een computer, zwemlessen, extra schoolkosten etc. aan kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. Zij werken met -vanuit de landelijke koepel- goed opgeleide vrijwilligers en worden gesubsidieerd door de deelnemende gemeenten en door sponsoren. Schaamte is een van de belangrijkste factoren die maken dat wij onze kwetsbare inwoners onvoldoende bereiken. Wij zetten daarom in via verschillende kanalen, zie onder punt 4.

Tijdens de gesprekken met onze inwoners betreffende hun bijstandsuitkering worden zowel de landelijke –als de lokale ondersteunende regelingen onderzocht en worden zoveel mogelijk ingezet. Maar met name de inzet van Leergeld helpt om op een laagdrempelige manier het bereik van onze inwoners (en kinderen) te vergroten. Zij hebben ook de contacten met de scholen en bereiken steeds meer kinderen via mond-op-mond-reclame, hetgeen ook blijkt uit hun recent verschenen jaarverslag 2020. 4. Welke acties onderneemt het college om kinderarmoede in Heumen te bestrijden? Reactie college Het doel is om alle kanalen open te houden om zoveel mogelijk (financieel) kwetsbare inwoners, met name de kinderen, te bereiken en daarmee de (kinder)armoede in onze gemeente te bestrijden. Dat doen we als volgt:

3

 We zetten in op de verbinding, brengen partners bij elkaar en werken samen om te komen tot een integrale aanpak van armoedebestrijding. Wij doen dat door kennis te delen, elkaar te informeren over nieuwe ontwikkelingen, de communicatie- en informatievoorzieningen te verbeteren en door samen nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Wij doen dat via het lokale Platform Armoede. Dit netwerk komt gemiddeld 2x per jaar bijeen en is een vertegenwoordiging vanuit alle geledingen uit onze gemeente, zoals met name Humanitas, de Kledingbank, de Voedselbank, de kerken, de BurgerAdviesRaad, Vluchtelingenwerk, de KBO’s, de GGD, Oosterpoort, onze jongerenwerker, Stichting Leergeld, Hulpfonds, de HAN, de Stichting SchuldHulpBuddy (SSHB) en de gemeente (armoede, schuldhulpverlening en sociale zaken). Deze maatschappelijke partners zijn door deze samenwerking in staat om onze (financieel) kwetsbare inwoners waarmee zij contact hebben optimaal te ondersteunen, met name doordat zij op de hoogte zijn van de lokale beschikbare mogelijkheden en elkaars aanbod bedoeld voor inwoners van onze gemeente. Door de korte lijntjes weten wij elkaar snel te vinden om de inwoner met zijn/haar hulpvraag gerichter te kunnen helpen.

Ook in deze coronaperiode worden ervaringen uitgewisseld, zoals bijvoorbeeld een huisbezoek tijdens corona, hoe doe je dat?  Vanuit het Platform Armoede zijn diverse initiatieven ontstaan zoals o.a. het (lokale) Hulpfonds en ook de (lokale) Stichting Leergeld De Stuwwal. Leergeld is sinds 1 september 2017 gestart en actief in onze gemeente en in de gemeente Mook. Inmiddels zijn ook Gennep en Bergen hierbij aangesloten. Het recent verschenen jaarverslag 2020 laat zien dat zij steeds meer kinderen bereiken. Dit is een groeiproces. In 2020 hebben zij in de gemeente Heumen al 73 unieke kinderen bereikt! Leergeld ondersteunt kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar die in risicogezinnen (met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum) leven. Daarbij werken zij samen met een aantal stichtingen via SAM&, zoals de Stichting Jarige Job of het Nationaal Fonds Kinderhulp. Zie meer www.samenvoorallekinderen.nl Leergeld werkt lokaal vooral ook samen met onze afdeling sociale zaken in verband met de aansluiting op de gemeentelijke participatieregelingen, zoals de Meedoenregeling en de regeling voor kinderen met schoolkosten.  Lokale financiële ondersteunende maatregelen. We zetten armoedebestrijding in bij de persoonlijke gesprekken via sociale zaken in verband met een bijstandsuitkering maar ook bij de gesprekken rondom schuldhulpverlening.

Wij bieden schuldhulpverlening middels preventieactiviteiten (bijv. achterdevoordeur.net), vroegsignalering (om te voorkomen dat betalingsachterstanden verder oplopen en zich ontwikkelen tot een problematische schuldsituatie), curatie (oplossen van schulden) en nazorg (om recidive te voorkomen). Tijdens alle gesprekken wordt breed geïnventariseerd en worden de landelijke mogelijkheden (toeslagen) ingezet, worden onze lokale (financiële) ondersteuningsmogelijkheden (meedoenregeling) benut en worden tevens de contacten gelegd met o.a. Leergeld.  Nieuwe ontwikkelingen: We stimuleren onze kwetsbare inwoners om meer gebruik te maken van de beschikbare ondersteunende (lokale) regelingen. Dit doen wij naast de reguliere communicatiemiddelen zoals o.a. door folders, sheets en websites, door het introduceren van de Heumenkaart. Op basis van een voucher met een QR code kunnen minima die in aanmerking komen voor de Meedoenregeling daarmee hun beschikbaar budget vrij, volledig en zonder administratieve rompslomp besteden bij de verenigingen, winkels etc. In onze samenleving is het gebruiken van een QR code steeds meer gebruikelijk. Het benutten van het budget o.g.v. de Meedoenregeling wordt hiermee gemakkelijker en anoniemer. 4

Wij verwachten dat meer minima hierdoor gebruik gaan maken van hun budget waardoor zij beter in staat zijn om te participeren. Op basis van onze ervaringen willen we deze systematiek doorontwikkelen en ook andere ondersteunende (lokale) regelingen via de Heumenkaart gaan verstrekken. Het is de bedoeling op vanaf 1 januari 2022 operationeel te zijn. Maar eerst volgt de besluitvorming hierover door de raad op 3 juni 2021. 5. De coronacrisis heeft verschillende al bestaande maatschappelijke problemen uitvergroot. Is het college in gesprek met onder andere: Synthese, basisscholen, (sport)verenigingen en de voedselbank over de gevolgen van de coronacrisis op kinderarmoede? Zo ja, welke beelden komen uit die gesprekken naar voren? Reactie college Wij zijn met name via het Platform Armoede met elkaar in gesprek. Daarnaast heeft Leergeld steeds meer contacten met de scholen en verenigingen.

18 mei 2021 Burgemeester en wethouders

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Marriët Mittendorff Burgemeester

Bijlagen:  Vragenlijst fractie PvdA Heumen rondom Kinderarmoede  Jaarverslag 2020 St. Leergeld De Stuwwal

5