A11 Bijlage Resultaten huisvuilinzameling Heumen 2019

Resultaten huisvuilinzameling gemeente Heumen 2019 Maart 2021

Inleiding Het scheiden van huishoudelijk afval gebeurt al jaren heel goed in Heumen. Heumen hoort in de regio, maar ook landelijk, tot de koplopers. Eén keer per twee jaar doen we met de regiogemeenten mee aan de landelijke benchmark Huishoudelijk Afval en afgelopen jaar hebben we weer deelgenomen voor het jaar 2019. Heumen is ingedeeld in stedelijkheidsklasse D. De stedelijkheidsklassen zijn bedoeld om gemeenten in te delen in een vergelijkbare bebouwing en bebouwingsdichtheid. Deze indeling maakt de vergelijking tussen gemeenten representatiever. In totaal hebben 31 gemeenten deelgenomen die vallen binnen stedelijkheidsklasse D. In deze notitie wordt ingegaan op de scheidingsresultaten, de samenstelling van het fijn restafval, de dienstverlening en de kosten. Scheidingsresultaten In 2019 werd in Heumen in totaal 7786 ton huishoudelijk afval ingezameld (halen en brengen) en dat komt neer op 472,3 kilogram per inwoner. Daarvan werd per inwoner 402,8 kilogram huisvuil gescheiden om als nuttige grondstof te worden hergebruikt. Het overige, 63 kilogram per inwoner, is als restafval verbrand. Het restafval bestaat voor 50 kilogram uit een fijne fractie die huis-aan-huis wordt ingezameld in de huisvuilzak en 13 kilogram grof restafval. In de onderstaande tabel zijn de cijfers van Heumen vergeleken met de gemiddelde cijfers van gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse.

Huishoudelijk afval (kg/inw) Afvalscheiding (%) Restafval (kg/inw) CO2-reductie (kg/inw) Tabel 1: Huisvuil totaal

Heumen 466 87 64 329

Gemeenten stedelijkheidsklasse D 504 75 127 272

Wat vooral opvalt is het hoge scheidingspercentage en de daarmee samenhangende lage hoeveelheid restafval. Heumen scoort heel goed en voldoet ook ruimschoots aan de VANGdoelstellingen (75% afvalscheiding en 100 kilogram restafval per inwoner in 2020), die we met de regiogemeenten hebben onderschreven. Fijn huishoudelijk afval kg/inw Heumen Fijn restafval 50 GFT-afval 192 Oud papier en karton 60 Plastic+ 32 Glas verpakkingen 29 Textiel 12 Klein chemisch afval 1 Tabel 2: gescheiden componenten fijn huishoudelijk afval

Gemeenten stedelijkheidsklasse D 111 137 58 32 22 6 1

In tabel 2 is te zien dat de hoeveelheid fijn restafval per inwoner met 50 kilogram aanzienlijk lager is dan gemiddeld in deze stedelijkheidsklasse. Dit komt neer op circa 20 huisvuilzakken per huishouden in een jaar. Het tarief op de huisvuilzak blijkt al jaren een heel effectief. Heumen boekt vergelijkbare resultaten als Beuningen, waar een systeem van omgekeerd inzamelen is ingevoerd. Voor de gescheiden fracties GFT-afval, glas verpakkingen en textiel scoort Heumen beter dan gemiddeld.

Grof huishoudelijk afval kg/inw Heumen Grof restafval 14 Grof tuinafval 34 Oud ijzer 4 Elektronische apparatuur 5 Hout 20 Puin 4 Overig brongescheiden 2 Nagescheiden 6 Tabel 3: Gescheiden componenten grof huishoudelijk afval

Gemeenten stedelijkheidsklasse D 17 42 5 6 33 28 13 9

In Heumen wordt met 84 kg/inw aanzienlijk minder grof vuil aangeboden dan gemiddeld, 153 kg/inw, in gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse. Dit is deels te verklaren voor stromen waarop een tarief zit, c-hout en puin. Dat kan namelijk, vaak tegen een lager tarief, bij particuliere verwerkers worden aangeboden. Heumen heeft ten opzichte van het gemiddelde altijd al een lage hoeveelheid grof vuil gehad. Afvaltoerisme kan een verklaring zijn, dwz afval wordt bij andere milieustraten in de regio aangeboden. Na aansluiting bij het regionale netwerk van milieustraten was de verwachting dat de hoeveelheid grof huishoudelijk afval voor Heumen zou toenemen. Dat is ook gebeurd, maar de hoeveelheden liggen nog aanzienlijk lager dan gemiddeld. Kijkend naar andere regiogemeenten zien we dat de hoeveelheid grof vuil in Druten nog lager is, 45 kg/inwoner. In Beuningen is de hoeveelheid (98 kg/inwoner) vergelijkbaar met die van Heumen, terwijl in Berg en Dal en Wijchen de hoeveelheden in de buurt van de gemiddelde hoeveelheid voor stedelijkheidsklasse D liggen (respectievelijk 155 en 142 kg/inwoner). Op de laatste regel van tabel 3 staat de fractie ‘nagescheiden’ en dat heeft betrekking op de fractie grondstoffen die uit nascheiding van grof restafval wordt gewonnen (metalen en hout).

Sorteeranalyse restafval Jaarlijks wordt er in Heumen met een steekproef een sorteeranalyse gedaan van het restafval in de bruine huisvuilzak. Bij het beoordelen van de sorteerresultaten worden de cijfers naast die van vergelijkbare gemeenten gelegd (klasse D) met een vergelijkbaar diftarsysteem. De beoordeling van die vergelijking geeft aan of een fractie een zeer laag, laag, normaal, hoog of zeer hoog aandeel in het restafval is. In de onderstaande tabel zijn de resultaten in gewichtsprocenten weergegeven met daarnaast een beoordeling. Fracties GFT-afval Oud Papier en Karton herbruikbaar Plastic+ Luiers Kunststoffen (geen verpakking) Verpakkingsglas Textiel Metaal (geen verpakkingen) Electrische apparaten Hout Steen/puin KCA Overige restfracties Totaal Tabel 4: resultaten sorteeranalyse 2019

Gewichtsprocent

Beoordeling

18,4 3,5 7,2 15,2 7,8 2,1 12,6 1,5 1 2,7 2,7 0,07 25,23 100

Zeer laag Laag Normaal Hoog Zeer hoog Zeer laag Zeer hoog Hoog Hoog Zeer hoog Normaal Laag

De hoeveelheid gft-afval in het restafval is naar verhouding laag en bestaat uitsluitend uit keukenafval. Die fractie kan ook in de gft-container. De ARN b.v. wil deze fractie graag hebben omdat die goed is voor het vergistingsproces1 van gft-afval. Verder zitten er relatief veel kunststoffen (geen verpakking) in het restafval zoals speelgoed, plastic borden, bestek en bekertjes. Voor dit afval zijn nog geen verwerkingsmogelijkheden. Ondanks dat Heumen goed scoort op het scheiden van textiel, wordt hiervan toch nog veel in het restafval aangetroffen. Het betrof met name dekens en kussens. Mogelijk is niet duidelijk dat dit materiaal ook in de textielcontainer mag. We schenken hieraan extra aandacht in de communicatie. Andere fracties die naar verhouding in grotere hoeveelheden in het restafval voorkomen zijn metaal (geen verpakkingen), elektrische apparaten en hout. Voor alle drie de fracties is het gescheiden aanbieden mogelijk. Waarschijnlijk kiest men voor het gemak, het zijn fracties waar men voor naar de milieustraat moet. De grootste fractie in het restafval bestaat uit luiers. Voor luiers is inmiddels door de ARN bv een verwerkingsmethode ontwikkeld die dit jaar volledig in gebruik wordt genomen. Vanaf dat moment is het mogelijk luiers gescheiden bij de ARN aan te bieden.

Dienstverlening In de onderstaande tabellen is weergegeven hoe de gemeente Heumen het doet ten opzichte van de gemiddelde cijfers van andere gemeenten in stedelijkheidsklasse D. Halen aan huis Heumen Gemeenten stedelijkheidsklasse D GFT-afval 36 28 Oud papier en karton 12 15 Plastic+ 26 21 Fijn restafval 26 19 Tabel 5: Hierin zijn de inzamelfrequenties per huisvuilfractie weergegeven.

Behalve voor de inzameling van oud papier zijn de inzamelfrequenties voor alle overige fracties in Heumen hoger dan gemiddeld in stedelijkheidsklasse D. Opvallend is dat de frequentie voor inzameling van restafval (elke twee weken) in Heumen een kwart hoger ligt dan gemiddeld. Steeds meer gemeenten kiezen ervoor de inzamelfrequentie van restafval te verlagen en daarmee het scheidingsgedrag te stimuleren. Veel mensen vrezen dat het restafval gaat stinken omdat het langer in of bij het huis moet worden bewaard. Dit klopt zeker als er luierafval in het restafval zit. Voor het overige afval hoeft dit niet zo te zijn. Juist het afval dat tot stank leidt, het keukenafval, kan bij het gft-afval. Dat is ook de fractie die het vergistingsproces bij ARN b.v. verbetert. Brengvoorziening Heumen Glascontainers 717 Textielcontainers 1.025 Milieustraten 1.435 Tabel 6: Brengvoorziening per aantal huishoudens.

Gemeenten stedelijkheidsklasse D 550 1.133 11.598

Het aantal huishoudens per glascontainer is in Heumen hoger dan gemiddeld (i glascontainer per 717 huishoudens). Op de hoeveelheid gescheiden glas per inwoner heeft dit blijkbaar geen invloed, die is in Heumen Juist hoger dan gemiddeld (zie tabel 2).

1 Het gft-afval wordt bij de ARN b.v. vergist en hieruit ontstaat biogas en compost. Communicatie aan inwoners is erop

gericht inwoners te stimuleren het keukenafval bij het gft-afval te doen.

Milieustraat Heumen Gemeenten stedelijkheidsklasse D Aantal afvalstromen 18 24 Openingsuren doordeweeks 40 31 Openingsuren zaterdag 8 6 Tabel 7: Afvalstromen die die gescheiden worden aangeboden en openingstijden.

Door aansluiting bij het netwerk van regionale milieustraten en het open houden van de milieustraat in Malden is het dienstverleningsniveau voor het aanbieden van grof vuil hoog. Kosten Het is lastig om een goede kostenvergelijking te maken, aangezien gemeenten op verschillende manieren kosten toedelen aan de afvalstoffenheffing. Om een meer realistische vergelijking te kunnen doen is een deel van de kosten (zoals kwijtschelding, btw-compensatie, zwerfafval, kapitaalslasten..) niet meegenomen in tabel 4. De in de tabel weergegeven kosten vallen daarom lager uit dan de afvalstoffenheffing (2019). Kosten per huishouden in € Heumen Gemeenten stedelijkheidsklasse D Inzamelkosten 84 91 Verwerkingskosten 56 61 Overige kosten 25 29 Vergoeding Afvalfonds -30 -30 Totaal Afvalbeheerkosten 135 157 Tabel 8 : Afvalbeheerkosten. Overige kosten betreffen beleidskosten, voorlichting.

Voor de kosten die wel vergelijkbaar zijn, scoort Heumen goed, € 22 lager dan gemiddeld in deze stedelijkheidsklasse. Waar de kosten voor inzameling een aantal jaar geleden nog iets hoger lagen dan bij gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse, zijn die nu significant lager. De verwerkingskosten waren de afgelopen jaren al lager dan gemiddeld en dat is nog steeds zo. Dit is met name te verklaren door de hoge scheidingsgraad. Het verwerken van separate fracties is goedkoper dan verbranden. Conclusie De Benchmark Huishoudelijk Afval 2019 laat zien dat Heumen de VANG doelstellingen haalt. De gemeente Heumen presteert met een overall scheidingspercentage van 87% (Vangdoel 75%) heel erg goed. Ook de hoeveelheid restafval, 63 kilogram per inwoner, voldoet ruim aan de Vangdoelstelling die staat op 100 kilogram per inwoner in 2020. De VANG-doelstellingen zijn kwantitatief maar ons beleid en uitvoering zijn ook gericht op kwaliteit. Dit omdat het gaat om milieurendement en het kostenbesparend is, verbranden is duurder dan recyclen. Met Dar werken we daarom aan een programma dat gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen, zodat een nog groter gedeelte van de grondstoffen zoals plastic+, maar ook gft en textiel, gerecycled kan worden. In opdracht van MARN wordt momenteel een onderzoek gedaan naar nascheiding van Plastic+ uit restafval.

Dit op verzoek van de gemeenteraden van Heumen en Wijchen. In dit onderzoek wordt het milieurendement van nascheiding vergeleken met dat van bronscheiding. De resultaten van het onderzoek worden de eerste helft van dit jaar verwacht. Op basis van de resultaten uit de Benchmark is de conclusie dat Heumen uitstekend presteert op het gebied van gescheiden huisvuilinzameling. Natuurlijk zijn verbeteringen mogelijk en is het belangrijk de kwaliteit van de gescheiden fracties goed in de gaten te houden en waar mogelijk te verbeteren.

De luierverwerking bij de ARN b.v. wordt dit jaar volledig operationeel en dat biedt een nieuwe kans het fijn restafval in de huisvuilzak verder te reduceren. Later dit voorjaar wordt aan het college van burgermeester en wethouders en uw raad een voorstel voorgelegd om luiers in Heumen gescheiden te gaan inzamelen.