25.A43 Bijlage I Evaluatie uitvoeringsplan iedereen doet mee! 2023-2026

Evaluatie Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 2023-2026

Datum

1 Mei 2025

2

Inhoud Inleiding ...................................................................................................................................... 4 1.

Hoofdlijnen en aanpakken ................................................................................................. 5

2.

Evaluatie per aanpak in het Uitvoeringsplan ..................................................................... 6 2.1 Aanpak 1. Samen verder aan de slag: een brede, integrale aanpak.............................. 6 2.1.1 Lokale- en regionale samenwerking.......................................................................... 6 2.1.2 Inzet ervaringsdeskundigheid en intensivering informatie -en communicatievoorzieningen .............................................................................................. 7 2.1.3 Uitbreiding vindplaatsen ........................................................................................... 7 2.2 Aanpak 2. Vroeg in beeld: preventie en vroegsignalering van armoede en schulden .. 8 2.2.1 Vroegsignalering ........................................................................................................ 8 2.2.2. Bieden van schuldenrust .......................................................................................... 9 2.2.3. Lokale minimaregelingen ......................................................................................... 9 2.2.4. Informeren van jongeren........................................................................................ 11 2.3. Aanpak 3. Makkelijk hulp vragen .................................................................................

11 2.3.1 Sociale-, fysieke- en digitale toegankelijkheid voor inwoners................................. 11 2.4 Aanpak 4. Kansen voor alle kinderen ........................................................................... 12 2.4.1. Het verloop van de inzet op de ondersteuning van kinderen in Heumen ............. 12 2.5 Aanpak 5. Inwoner centraal, aandacht voor gerichte doelgroep benadering ............ 12 2.5.1. (Preventieve) Ondersteuning van kwetsbare inwoners ......................................... 12 2.6 Aanpak 6. Aandacht voor ondernemers ....................................................................... 13 2.7 Uitgaven Armoede en Schulden 2022 – 2024 ............................................................... 14

3. Briefadvies quick scan Inkomensondersteuning Rekenkamer Heumen .............................. 17 3.1 Conclusies en aanbevelingen Rekenkamer Heumen .................................................... 17 3.2 Opvolging aanbevelingen .............................................................................................. 18 3.2.1 Toelichting Armoede-Index Heumen ...................................................................... 19 3.2.2 Aanbevelingen met betrekking tot meetbare doelen en inzicht in de doelgroep .. 20 3.2.3 Overige aanbevelingen ............................................................................................ 22 Vervolg ................................................................................................................................. 23 4. Bijlagen ................................................................................................................................. 25

3

Inleiding Financiële zorgen hebben een aanzienlijke impact op het leven van degenen die ermee geconfronteerd worden. Zoals bekend hebben geldzorgen een negatief effect op onder andere (mentale) gezondheid, woon-en leefomstandigheden, ontwikkelkansen en mogelijkheden voor sociaal-maatschappelijke participatie. Overheidsinstanties zetten sinds een aantal jaren intensiever in op het thema bestaanszekerheid. Gedurende de afgelopen zes jaar nam het aantal huishoudens dat in armoede leeft dan ook af. Dit is te verklaren door de krapte op de arbeidsmarkt en loonstijgingen, maar ook door ondersteuning middels coronasteun-maatregelen, de energiemaatregelen en maatregelen die de koopkracht verbeterden, zoals de verhoging van het minimumloon. Recent onderzoek van het CBS, SCP en het Nibud toont echter aan dat nog steeds 3,1 procent van de Nederlandse bevolking, oftewel 540.000 personen, onder de armoedegrens leeft. Deze Nederlanders kunnen de kosten van basisbehoeften als voedsel, kleding, verzekeringen, toegang tot internet en sociale activiteiten niet betalen. Daarnaast leven 1,2 miljoen Nederlanders amper boven de armoedegrens. Dit is een onzekere situatie, omdat een kleine verandering grote gevolgen kan hebben. Huishoudens met een laag of wisselend inkomen lopen het meeste risico op armoedeproblematiek. Ook in de gemeente Heumen heeft een deel van de huishoudens geldzorgen.

Als gemeente voelen wij de verantwoordelijkheid om alle inwoners in staat te stellen om mee te kunnen doen in onze samenleving. Wij streven ernaar een inclusieve gemeente te zijn waar iedereen, ongeacht hun financiële situatie, gelijke kansen krijgt om zich te ontwikkelen en om gebruik te maken van passende voorzieningen. Dit doen wij onder andere door een structurele doorontwikkeling van ons minimabeleid. Op 15 december 2022 stelde de gemeenteraad het Beleidskader Iedereen doet mee! 2023-2026, Samen pakken wij armoede en geldzorgen aan! (hierna: het Beleidskader) vast. Het Beleidskader vormt de basis voor het Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 2023-2026 (bijlage 1, hierna: het Uitvoeringsplan), dat het college op 9 mei 2023 vaststelde. Om de kwaliteit en voortgang van het Uitvoeringsplan te monitoren, wordt het Uitvoeringsplan geëvalueerd. Deze evaluatie monitort in hoeverre wij op koers liggen om de gestelde doelen te bereiken. Wij onderzoeken hoe de actiepunten tot uiting kwamen, wat er goed ging en wat beter kan. Aanvullend stemde onze gemeenteraad op 18 april 2024 in met het raadsvoorstel ‘Het briefadvies Rekenkamer Heumen: Quick Scan Inkomensondersteuning’ ingediend door de Rekenkamer Heumen. De raad onderschreef de conclusies uit de Quick Scan en verzocht het college om de gegeven aanbevelingen op te pakken.

Middels de Quick Scan wilde de Rekenkamer onder andere zicht krijgen op de mate waarin gemeente Heumen inwoners die in aanmerking komen voor de inkomensondersteunende regelingen bereikt. Het vergroten van het bereik is ten slotte onze hoofddoelstelling. De wijze waarop het college de aanbevelingen uit het Rekenkameradvies oppakte, is in deze evaluatie verder uitgewerkt.

4

1. Hoofdlijnen en aanpakken In het Uitvoeringsplan staat een integrale aanpak van armoede en schulden centraal. Wij zetten ons in voor duurzame financiële situaties voor huishoudens met een laag inkomen en geldzorgen, voor de kinderen uit deze huishoudens, voor mensen met een beperking, voor ouderen en voor ondernemers. Het hoofddoel is het beter bereiken van onze inwoners, zodat iedereen kan meedoen aan de samenleving. In ons Uitvoeringsplan staan vier hoofdlijnen centraal: 1. 2. 3. 4.

Preventie en vroegsignalering; Laagdrempelig en duidelijke toegang; Inwoners centraal, aandacht voor benadering van de inwoner; Snelle en effectieve dienstverlening.

Deze hoofdlijnen vormen de rode draad door de uitvoering van het Beleidskader. Deze verdelen wij onder in zes typen aanpak, namelijk: 1. Samen verder aan de slag: een brede, integrale aanpak Versterken en verbreden van de samenwerking met onze partners 2. Vroeg in beeld: preventie en vroegsignalering van armoede en schulden (geldzorgen) Voorkomen dat financiële problemen ontstaan en bestaande problemen verergeren 3. Makkelijk hulp vragen Het is makkelijk om hulp aan te vragen. Je krijgt de hulp die bij jou past 4. Kansen voor alle kinderen 5. Inwoner centraal, aandacht voor benadering 6. Aandacht voor ondernemers Schuldhulpverlening, armoedebeleid en onze minimaregelingen zijn voor iedereen, ook voor ondernemers, toegankelijk De opzet en uitvoering van deze aanpakken doen wij samen met formele en informele partners als de consulenten van sociale zaken, Schuldhulpverlening, vraagwijzer, het kernteam, Stichting Leergeld, SSHB Support (formulierenbrigade) en Stichting Hulpfonds Heumen. In hoofdstuk 2 ‘Evaluatie per aanpak in het Uitvoeringsplan’ zullen de ontwikkelingen binnen deze samenwerkingen verder aan bod komen.

5

2. Evaluatie per aanpak in het Uitvoeringsplan Inwoners met armoede- en schuldenproblematiek bevinden zich vaak in complexe situaties, waarbij geldzorgen ontstaan door problemen op andere leefgebieden en leiden tot nieuwe problemen. Daarom zetten wij in op brede en integrale ondersteuning, samenwerking met partners en nieuwe initiatieven. Wij richten ons op preventie, vroegsignalering, laagdrempelige hulp, gelijke kansen voor kinderen, doelgroepgerichte benadering en ondersteuning voor ondernemers. Ons doel is om inwoners effectief te ondersteunen en hun financiële situatie te verbeteren.

2.1 Aanpak 1. Samen verder aan de slag: een brede, integrale aanpak Omdat geldzorgen vaak in verband staan met zorgen op verschillende leefgebieden, bieden wij zo breed mogelijke ondersteuning. Hierbij zoeken wij lokaal en regionaal intensief samenwerking op met maatschappelijke partners als bijvoorbeeld regiogemeenten, stichtingen en het onderwijs. 2.1.1 Lokale- en regionale samenwerking Wij ervaren al jaren een goede samenwerking met maatschappelijke partners. Zowel op lokaal als op regionaal gebied zijn de lijnen kort en weten wij elkaar goed te vinden. Consulenten van het Sociaal Team staan regelmatig in contact met intermediairs van partners als Stichting Leergeld de Stuwwal, de Voedselbank, Oosterpoort en SSHB Support. Ook is er structureel contact met partners binnen het lokale zorgnetwerk als de GGD en het consultatiebureau. Twee keer per jaar vindt er een bijeenkomst van het Platform Armoede plaats. De gemeente faciliteert en coördineert deze bijeenkomsten, waardoor het voor de partners laagdrempelig blijft om aan te sluiten. Wij zijn positief over deze bijeenkomsten. De opkomst van partners is hoog en divers. Naast partners die zich rechtstreeks op de doelgroep richten, zoals Stichting Leergeld, het Hulpfonds Heumen, de Formulierenbrigade en de BAR Heumen, sluiten inmiddels ook andere partners zoals de Bibliotheek, Synthese en Energiecoaches aan bij bijeenkomsten.

Er ontstaan nieuwe ideeën en partners leren elkaars werk beter kennen. Wij hebben het afgelopen jaar gezien dat partners elkaar hierdoor naast het Platform Armoede ook meer zijn gaan opzoeken. Binnen het Rijk van Nijmegen werken wij regionaal veel samen op de thema’s armoede en Schuldhulpverlening. Een voorbeeld hiervan is het gezamenlijk uitwerken van ‘de Elementen Basisdienstverlening’ binnen de Schuldhulpverlening. Het ministerie van SZW, VNG, Divosa en de NVVK introduceerden deze elementen in 2024. Het doel is dat inwoners binnen alle gemeenten in Nederland dezelfde basisdienstverlening ontvangen. Deze basisdienstverlening bestaat uit 20 elementen die gemeenten kunnen implementeren. De elementen zijn onderverdeeld in elementen op korte termijn, zoals het aansluiten bij het Schuldenknooppunt en aanmelding zonder drempels, als ook elementen op de middellange- en lange termijn. De elementen op de middellange- en lange termijn zijn nog niet te implementeren omdat de wetgeving en/of de techniek dit nog niet toelaten. Ontwikkeling van een visie op en de implementatie van alle 20 elementen vraagt veel van ons als gemeente, het is daarom waardevol dat hier regionaal informatie over uitgewisseld wordt. Een ander voorbeeld van regionale uitwisseling is afstemming over het thema jongeren. Onze gemeente heeft geen middelbare scholen, beroeps- of wetenschappelijk onderwijs.

Het is daarom van extra belang regionaal regelmatig af te stemmen over financiële educatiemogelijkheden en spreekuren waar jongeren met geldzorgen terecht kunnen.

6

2.1.2 Inzet ervaringsdeskundigheid en intensivering informatie -en communicatievoorzieningen Om onze ondersteuning goed aan te laten sluiten bij de doelgroep, is het van belang dat wij ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid betrekken bij onze initiatieven. Wij merken dat het in de praktijk een uitdaging is om inwoners met geldzorgen actief mee te laten denken. Geldzorgen gaan veelal gepaard met schaamte, stress en stigma. Het is voor inwoners lastig om hier open over te zijn richting de gemeente. Om dit op te vangen toetsen wij onze initiatieven structureel bij onze maatschappelijke partners en consulenten, die veel met de doelgroep in aanraking komen. Via (informele)communicatiekanalen blijven wij inzetten op meer betrokkenheid van inwoners met ervaringskennis. Via de HAN staan wij in contact met een Ervaringsdeskundige Armoede en Schulden. Ons Beleids- en Uitvoeringsplan en onze communicatiemiddelen zijn bij de ervaringsdeskundige getoetst. Hieruit blijkt dat ons beleid over het algemeen goed aansluit bij de doelgroep. Wij zijn laagdrempelig en hebben in onze ondersteuning oog voor de gehele leefsituatie van inwoners. Verbeterpunten hebben voornamelijk te maken met onze communicatiemiddelen en met het summiere aanbod van preventieve (budgetteer)cursussen. Daarnaast kan het gebruik van de termen ‘minima’ of ‘laag inkomen’ verwarrend zijn.

Inwoners die geen financieel overzicht hebben herkennen zich niet altijd in deze termen. Ervaring wijst uit dat termen als ‘geldzorgen’ of ‘moeite om rekeningen te betalen’ beter werken om de doelgroep aan te spreken. Sinds de vaststelling van het Uitvoeringsplan zetten wij in op betere informatie- en communicatievoorzieningen voor inwoners en partners. Studenten van de HAN leverden in 2024 een actualisering van de ‘Wegwijzer Financieel Fit’ op, hier zijn al onze regelingen in één overzicht te raadplegen. Momenteel wordt er gewerkt aan een stroomschema voor onze regelingen, zodat maatschappelijke partners nog beter inzichtelijk krijgen welke hulp er in onze gemeente beschikbaar is. Daarnaast plaatsen wij aan de hand van onze lokale ‘communicatiekalender minimaregelingen’ regelmatig items over onze minimaregelingen en over de aanpak van geldzorgen in nieuwsbrieven, in het Gemeentenieuws en op sociale media. Waar mogelijk verwijzen wij in onze communicatie door naar de Formulierenbrigade. Het aantal inwoners dat hier een beroep op doet is in de afgelopen jaren flink toegenomen (zie ook 2.5.1. (Preventieve) Ondersteuning van kwetsbare inwoners). 2.1.3 Uitbreiding vindplaatsen Om de doelgroep beter te bereiken is het nodig om gebruik te maken van vindplaatsen. Belangrijke lokale vindplaatsen zijn het gezondheidscentrum en buurthuizen.

Wij hebben daar dan ook communicatiemiddelen als een poster en flyers over onze gemeentelijke regelingen verspreid. Daarnaast is het contact met Synthese geïntensiveerd, wat naar verwachting bijdraagt aan bijvoorbeeld bekendheid van onze regelingen onder mantelzorgers en jongeren. Ook begeleidt Synthese de vrijwilligers van het in 2024 geopende ‘Inlooppunt Malden’ (zie ook hoofdstuk 2.3.1 ‘Sociale-, fysieke- en digitale toegankelijkheid voor inwoners’). De landelijke pilot waarbij de rechtbanken ‘schuldenfunctionarissen’ aanstellen blijkt succesvol. In alle soorten rolzittingen wordt door de rechter gevraagd of er geldzorgen zijn en of betrokkenen hulp

7

willen. Als dat het geval is worden mensen naar de schuldenfunctionaris doorverwezen, deze gaat dan in gesprek en verwijst door naar het aanbod Schuldhulpverlening van de woongemeente.

2.2 Aanpak 2. Vroeg in beeld: preventie en vroegsignalering van armoede en schulden Financiële problemen gaan vaak gepaard met schaamte en stress, het zoeken en aanvaarden van hulp bij geldzorgen is daarom niet makkelijk. Daarnaast beïnvloedt stress cognitieve vaardigheden, waardoor langetermijndenken en het houden van overzicht moeizamer gaat. Dit kan resulteren in het (te) laat vragen en aanvaarden van hulp in het geval van (dreigende) financiële problemen en/of schulden. Wij willen daarom laagdrempelig en passende ondersteuning bieden aan inwoners. Daarbij is het van belang dat er voldoende bekendheid is over de beschikbare hulp. Inzet op bewustwording, educatie, preventie en vroegtijdige hulp is van belang om problematische schulden te voorkomen. Daarnaast zetten wij, samen met partners, in op stress-sensitieve dienstverlening 2.2.1 Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 melden vaste lasten-leveranciers als verhuurders, energiemaatschappijen, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars betalingsachterstanden via een beveiligd systeem aan gemeenten. Onze consulenten Schuldhulpverlening benaderen inwoners proactief en bieden hulp aan. Bij huurachterstanden en dreigende afsluitingen van energie of water worden inwoners uitgenodigd voor een afspraak of huisbezoek. Er wordt dan samen met de inwoners naar oplossingen gezocht. Tussen 2022 en 2024 nam het aantal signalen toe.

Onze gemeente krijgt 2.3 signalen per 1000 inwoners, landelijk zijn dat 4.4 signalen per 1000 inwoners. 2022

2023

2024

1.Aantal vroegsignalen Zorg/woon/water/energie

224 95/22/41/62

387 164/28/53/121

492 144/24/191/133

CAK: nieuwe aanmeldingen

Onbekend

21

25

2. Aantal matches (gelijktijdige signalen) 3. Aantal opeenvolgende signalen

Onbekend Onbekend

23 41

66 51

4. Aantal crisissignalen

Onbekend

29

33

4. Aantal contactpogingen

Onbekend

102

738

5. Aantal bereikte inwoners

28

39

66

6. Aantal acceptatie hulp

4

6

12

7. Aantal huisbezoeken en telefonische pogingen

Onbekend

3 HB + 12 tel + 16 SMS/whapp

8 HB + 55 tel + 212 SMS/whapp

Tabel 1. Vroegsignalen Heumen 2022-2024 Vanwege het lage aantal succesvolle contactpogingen en inwoners die hulp aanvaarden, pasten wij in de tweede helft van 2023 onze werkwijze aan. Bij enkelvoudige signalen sturen wij geen brieven meer, maar een kaartje, gevolgd door een SMS. Bij matches en huurachterstand sturen wij een mail, gevolgd door een telefoontje of huisbezoek. Deze aanpak leidde tot meer persoonlijk contact (16%). Hoewel weinig inwoners hulp aanvaarden, kan het benaderen van inwoners wel effect hebben. Vaak

8

wordt de achterstand de volgende maand voldaan of wordt een betalingsregeling getroffen. Soms meldt een inwoner zich later alsnog bij onze consulenten voor hulp. 2.2.2. Bieden van schuldenrust Om verergering van schulden te voorkomen, is het bieden van schuldenrust van belang. Hierdoor lopen incassokosten niet meer op en krijgen schuldhulpverleners de ruimte om structuur in de hulpverlening aan te brengen. Binnen onze gemeente waren er de afgelopen tijd op het gebied van schuldenrust meerdere ontwikkelingen. Zo sloten wij in 2023 een lokaal convenant met de woningcorporatie af. Hierin zijn afspraken gemaakt over betalingsregelingen en schuldregelingen. Momenteel zijn wij binnen de regio bezig met de voorbereiding van het afsluiten van het convenant Lokale Overheid. De lokale overheid is een veel voorkomende schuldeiser. Alle lokale overheden en uitvoeringsorganisaties kunnen toetreden: gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden op gebied van belastingheffing (zoals Munitax). Hiervoor moeten echter ook de lokale beleidsregels met betrekking tot terugvordering, invordering en verhaal geactualiseerd worden. Wij pakken dit regionaal op, omdat wij het van belang vinden dat inwoners binnen de regio Rijk van Nijmegen eenzelfde vorm van schuldenrust kunnen verwachten. Naar verwachting wordt het convenant in de loop van 2025 afgesloten.

Ook kopen wij inmiddels regionaal budgetteercursussen in waar inwoners naar doorverwezen kunnen worden. Op dit moment merken wij dat het aantal inwoners dat de cursussen volgt nog erg beperkt is. Naast de budgetteercursussen bieden wij na het afsluiten van een traject Schuldhulpverlening nazorgbegeleiding, deze wordt afgestemd op de behoefte van de klant. In 2024 lieten wij de klanttevredenheid met betrekking tot Schuldhulpverlening in Heumen onderzoeken. Onze score was gemiddeld een 9.1, daar zijn wij trots op (bijlage 2). Op alle onderdelen scoorden wij ongeveer net zo hoog als in 2022. Wij scoorden alleen lager op aanmelding zonder drempels (duidelijkheid waar men zich kan melden is gedaald van 87% naar 64%) en makkelijk aanmelden is gedaald van 95 naar 58%. Ten slotte is in 2023 door de Tweede Kamer besloten tot halvering van de schuldregelingstermijn van 36 naar 18 maanden in het wettelijk traject (Wsnp). Deze halvering geldt ook voor het minnelijk traject. De ingangsdatum was 1 juli 2023 en de wetswijziging benodigde veel aanpassingen in ons werkproces. Tevens is rechtstreekse toegang tot de Wsnp zonder voorafgaand minnelijk traject in bepaalde situaties mogelijk geworden.

Daarnaast is er vanuit de branchevereniging NVVK een richtlijn geïntroduceerd waarbij Schuldhulpverleners een schuldregelingsaanbod zonder uitbetaling doen indien de inwoner geen aflossingscapaciteit heeft. Het doel van de aanpassingen is om schuldenrust te creëren en om terugval in geldzorgen te voorkomen. De wijzigingen intensiveerden de benodigde mate van de begeleiding bij (schuld)hulpvragen door ons als gemeente. De totaalaantallen Schuldhulpverlening 2022-2024 staan in bijlage 3.

2.2.3. Lokale minimaregelingen De afgelopen jaren is er intensief ingezet op het vergroten van het gebruik van onze minimaregelingen. Onderstaand ziet u een overzicht van het gebruik van de regelingen die wij binnen

9

gemeente Heumen aanbieden. De registratie verschilt per regeling, afhankelijk van het type regeling registreren wij op het niveau van huishoudens, persoonsniveau of op toegekende hulpaanvraag. Regeling*

2022

2023

2024

CAZ Heumenstegoed Stichting Leergeld de Stuwwal

257 huishoudens 209 personen 92 kinderen

289 huishoudens 435 personen 127 kinderen

293 huishoudens 467 personen 162 kinderen

Stichting Hulpfonds Heumen

16 toekenningen

16 toekenningen

20 toekenningen

Voedselbank (uitgiftepunt gedeeld met Mook en Middelaar)

39 huishoudens

30 huishoudens

40 huishoudens

Kledingbank

45 huishoudens

49 huishoudens

48 huishoudens

Individuele studietoeslag* Individuele Bijzondere Bijstand

9 personen 287 toekenningen

9 personen 292 toekenningen

6 personen 325 toekenningen

Individuele inkomenstoeslag

122 huishoudens

103 huishoudens

109 huishoudens

Regeling participatie schoolgaande kinderen

11 toekenningen

10 toekenningen

8 toekenningen

Fin tegemoetkoming WMO

157 toekenningen

135 toekenningen

125 toekenningen

Kwijtschelding Gemeentelijke belastingaanslag

207 huishoudens

283 huishoudens

335 huishoudens

Stichting Babyspullen

-

-

9

*Door aanvragen met terugwerkende kracht en door administratieve correcties kunnen de definitieve aantallen in dit overzicht licht afwijken van elders gecommuniceerde aantallen.

Tabel 2. Gebruikersaantallen inkomensondersteunende regelingen 2022-2024 Toename Het verloop binnen de regelingen verschilt. Zo valt op dat inwoners in toenemende mate gebruik maken van onze meedoeregeling Heumenstegoed. Het tegoed werd de afgelopen jaren veelvuldig ingezet voor onder andere bioscoopbezoeken, sportactiviteiten en het bezoeken van speeltuinen. Per 1 februari 2025 gingen wij een samenwerking aan met busmaatschappij Connexxion. Inwoners kunnen busvoordeelabonnementen betalen vanuit het Heumenstegoed. Op deze wijze kunnen wij tegemoet komen in ov-kosten van onze minimahuishoudens. Ook Stichting Leergeld de Stuwwal heeft een aanzienlijke stijging doorgemaakt in het aantal kinderen dat ondersteund wordt. Verder zien wij een toename in het aantal toekenningen Individuele Bijzondere Bijstand, de Collectieve Aanvullende Zorgverzekering en in de Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen. Afname Van een aantal regelingen is het gebruikersaantal echter (lichtelijk) afgenomen. Vooral de afname in het aantal toekenningen van de Financiële tegemoetkoming Wmo is verrassend, aangezien de inkomensgrens van deze regeling per 1 januari 2024 is verruimd van 110% van het sociaal minimum naar 130% van het sociaal minimum.

10

Samenwerking Stichting Babyspullen In 2024 sloten wij een dienstverleningsovereenkomst af met Stichting Babyspullen. Deze stichting maakt babystartpakketten die ze schenkt aan (aanstaande) ouders. Dit doet ze op basis van een afgegeven indicatie door een hulpverlener. In 2024 zijn er binnen onze gemeente 9 pakketten uitgedeeld. 2.2.4. Informeren van jongeren Met het oog op preventie en schadelastbeperking voor de inwoner, zetten wij in op het informeren van jongeren. Jongerenwerk sluit regelmatig aan bij het Platform Armoede. Via sociale media vragen wij aandacht voor geldzorgen en omgaan met financiën onder jongeren. Hierbij verwijzen wij door naar de informatie op de Nijmeegse website Fix your shit, deze is specifiek gericht op jongeren. Aan jongeren die 18 werden werd tot voor kort een boekje gestuurd van het Nibud. Ervaringen wezen uit dat er weinig gebruik gemaakt werd van dit aanbod. Daarom sturen wij jongeren die 18 worden voortaan een ‘verjaardagskaart’ met een QR code naar specifieke informatie over wat er geregeld moet worden. Wij zijn voornemens ook kaarten te ontwikkelen voor andere doelgroep, zoals ouderen (bijna gepensioneerden) en aanstaande ouders.

2.3. Aanpak 3. Makkelijk hulp vragen Voor veel inwoners is de drempel hoog om voor hulp ten rade te gaan bij de gemeente. Tevens is het niet voor iedereen makkelijk om regels en formulieren te begrijpen. Dit vraagt om een behulpzame en begripvolle overheid, waar ruimte is voor passende begeleiding bij het aanvragen van ondersteuning. 2.3.1 Sociale-, fysieke- en digitale toegankelijkheid voor inwoners Sociale toegankelijkheid In de afgelopen jaren is er regelmatig gekeken naar onze aanvraagprocedures. Inwoners kunnen via meerdere kanalen aanvragen indienen. Wanneer consulenten zien dat een aanvraag onjuist is ingevuld, wordt er contact opgenomen met de aanvrager. Er wordt indien mogelijk meegedacht over aanpassingen of over maatwerk voor de inwoner. Tevens kunnen inwoners voor hulp bij het invullen van de aanvraagformulieren terecht bij de Formulierenbrigade. Fysieke toegankelijkheid In mei 2024 is het Inlooppunt Malden geopend. Het inlooppunt is gevestigd in Maldensteijn, maar vanaf april 2025 zijn de vrijwilligers ook regelmatig te vinden in de Bibliotheek in Malden. Er vindt regelmatig afstemming plaats tussen de gemeente en de vrijwilligers van het Inlooppunt. De vrijwilligers zijn op de hoogte van de inkomensondersteunende regelingen die de gemeente aanbiedt. Tevens hebben zij contactgegevens van consulenten, de coördinator van het Sociaal Team en van beleidsmedewerkers.

Hierdoor kan er snel geschakeld worden wanneer er vragen zijn en worden inwoners zo nodig doorverwezen naar de gemeente.

Digitale toegankelijkheid In de afgelopen jaren is de site www.berekenuwrecht.nl doorontwikkeld. De site heeft meer bekend verworven onder hulpondersteuners en inwoners. Daarnaast is een deel van onze inkomensondersteunende regelingen online aan te vragen.

11

Inwoners met digitale vraagstukken kunnen hiermee zowel terecht bij het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheek, als bij het Inlooppunt Malden.

2.4 Aanpak 4. Kansen voor alle kinderen Het is voor de ontwikkeling van kinderen noodzakelijk om volwaardig mee te kunnen doen aan de maatschappij. Stress door instabiele levensomstandigheden belemmert hun ontwikkeling, daarnaast lopen kinderen uit minimahuishoudens meer risico om later ook financiële problemen te ervaren. In Heumen willen wij dat kinderen, ongeacht het inkomen van hun ouders, gelijke kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen en om mee te doen aan de samenleving. 2.4.1. Het verloop van de inzet op de ondersteuning van kinderen in Heumen Het gebruik van een aantal minimaregelingen met focus op kinderen is in de afgelopen jaren fors toegenomen. Onze voornaamste samenwerkingspartner op dit gebied is Stichting Leergeld de Stuwwal. De stichting komt bij gezinnen thuis en ondersteunt kinderen bij het meedoen aan school-, sport-, leer- en ontwikkelingsactiviteiten die bijdragen aan het ontplooien van hun talenten. Het aantal door Stichting Leergeld De Stuwwal ondersteunde kinderen nam de afgelopen jaren aanzienlijk toe. Dit is een beeld dat wij binnen de gehele regio zien. Het aantal gebruikers van meedoeregeling Heumenstegoed is van 209 in 2022 naar 435 in 2023 naar 467 in 2024 gestegen. Budgettair is de besteding van het Heumenstegoed van € 43.000 eind 2022 naar ruim € 92.500 eind 2023 en € 109.226,51 in 2024 gestegen.

Onze consulenten maken waar mogelijk gebruik van fondsen. Dit zijn voornamelijk het Hulpfonds, het Nationaal Fonds Kinderhulp en de Lindafoundation. De ervaringen met deze fondsen zijn al jaren goed. Daarnaast hadden wij een abonnement op de Fondsendatabase, hierdoor kregen wij een beter overzicht van mogelijke fondsen. Helaas is de Fondsendatabase per 1 januari 2025 opgeheven. Met een onderzoek door HAN-studenten is onderzocht of er mogelijkheden zijn om het overzicht in mogelijke fondsen te vergroten. Er bleek bij veel consulenten in het sociaal team weinig kennis te zijn van beschikbare fondsen. Op aanbeveling van het onderzoek bestelden wij het Fondsenboek van de Universiteit van Amsterdam aan. Een andere aanbeveling was om gedurende 2025 de ervaringen van de gemeente Nijmegen met fondsenwerving te onderzoeken en om eventueel aanbod van sociale ondernemers in kaart te brengen.

2.5 Aanpak 5. Inwoner centraal, aandacht voor gerichte doelgroep benadering Bepaalde groepen in onze maatschappij lopen een hoger risico om met armoede en schulden in aanraking te komen. Deze kwetsbare groepen vereisen een doelgroepgerichte aanpak voor effectieve ondersteuning. Hierbij zetten wij zoveel mogelijk in op persoonlijke benadering en stress-sensitief werken 2.5.1. (Preventieve) Ondersteuning van kwetsbare inwoners (Kwetsbare) Inwoners kunnen voor ondersteuning terecht bij de Formulierenbrigade en de Thuisadministratie van SSHB Support. Er is geen limiet aan het aantal keer dat individuele inwoners een beroep kunnen doen op ondersteuning, sommige bezoekers komen daarom herhaaldelijk op de spreekuren. De bezoekersaantallen van de formulierenbrigade namen in de afgelopen jaren toe.

12

300

256

239

250

194

200 150

118

100

73

78

66

68

78

50

16

18

22

0 Totaal aantal bezoekers Waarvan in Maldensteijn Waarvan afkomstig uit spreekuren gem. Heumen 2022

2023

Totaal aantal huisbezoeken

2024

Grafiek 1. Aantallen bezoekers spreekuren Formulierenbrigade 2022-2024 300

250 200 150

146

100 50

11

32

29 31 26

27

63 56

19 26 15

28 40

0

2022

2023

2024

Grafiek 2. Aantallen hulpvragen Formulierenbrigade per thema 2022-2024 Ons steven om meer outreachend te werk te gaan is slechts gedeeltelijk gelukt. Consulenten en vrijwilligers gaan zoveel mogelijk bij inwoners op huisbezoek. Zo begeven zij zich in de leefwereld van de inwoner, wat betrokkenheid uitstraalt. Dit maakt het aanvaarden van hulp vaak makkelijker. Deze manier van werken kost helaas ook veel tijd, waardoor er in de hulpverlening voortdurend afwegingen gemaakt dienen te worden met betrekking tot het structureel doorontwikkelen van doelgroepbenaderingen, het ontwikkelen van extra preventie-activiteiten, outreachend werken en intensivering van budgetbegeleiding. Waar mogelijk proberen wij dit op te vangen door aan te haken bij initiatieven van regiogemeenten.

2.6 Aanpak 6. Aandacht voor ondernemers Onze gemeente is er voor alle inwoners. In principe zijn onze gemeentelijke regelingen dan ook voor alle inwoners met een (te) laag inkomen toegankelijk. Hetzelfde geldt voor de toegang tot Schuldhulpverlening. Dat betekent dat ondernemers die persoonlijk aansprakelijk zijn voor schulden van hun onderneming, zowel zakelijk als privé, ook door onze Schuldhulpverlening ondersteund worden. Ons Sociaal Team heeft een vaste gespecialiseerde contactpersoon voor ondernemers met geldzorgen. De afgelopen jaren zetten wij actief in op communicatie over deze hulp. Ondernemers weten ons vaste aanspreekpunt te vinden, maar het aantal ondernemers dat wij uiteindelijk

13

begeleiden is gedurende 2023 en 2024 niet significant gestegen. Het type ondernemer dat begeleid wordt is meestal ZZP’er. Onder deze groep ontstaan geldzorgen door onvoldoende administratieve kennis, het ontbreken van een arbeidsongeschiktheidsverzekering en het ontbreken van inzicht in gemiddelde maandinkomens.

2.7 Uitgaven Armoede en Schulden 2022 – 2024 Onderstaande overzicht toont het verloop van de uitgaven aan onze inkomensondersteunende regelingen gedurende 2022 tot en met 2024. Soort regeling CAZ Heumen (collectieve aanvullende zorgverzekering) Heumenstegoed (Meedoenregeling) Individuele studietoeslag* Individuele inkomenstoeslag Individuele studiekosten schoolgaande kinderen Financiële Tegemoetkoming Wmo

Uitgaven In 202 € 91.874,49

Uitgaven in 2023 €109.709,48

Uitgaven in 2024 € 113.919,52

€ 52.087,94

€ 92.821,00

€ 109.226,51

€ 3.264,22

€ 27.056,95

€ 59.916,25

€ 62.244,00

€ 58.949,00

€ 68.791,00

€ 2.800,00

€2.800,00

€2.600,00

€ 34.914,78

€ 30.539,51

€ 27.620,03

Bijzondere Bijstand

€ 230.920,86

€ 252.575,31

€ 295.039,50

Stichting Leergeld de Stuwwal Stichting Hulpfonds Heumen Voedselbank Kledingbank Overheidssteun Energietoeslag 20222023

€ 18.400,00

€ 25.500,00

€ 65.000,00

€ 2000

€ 10.000,00

€ 16.000,00

€ 3.850,00 € 1.843,00 € 631.599,10

€ 3600,00 € 2.000,00 € 514.300,00

Kwijtschelding belastingen

€ 37.071,00

€ 41.253,23

€ 3.875,00 € 2.000,00 € 75.400,00 (uitbetalingen aanvragen eind 2023) € 39.608,73

Totaal

€ 1.172.869,39

€ 1.171.104,48

€ 878.996,54

*Bedragen voor Individuele Studietoeslag voor aanvragen 2022 zijn grotendeels in 2023 uitgekeerd

Tabel 3. Totaaloverzicht uitgaven inkomensondersteunende regelingen 2022-2024 Gedurende 2022 en 2023 konden inwoners energietoeslag aanvragen. Vanaf 2024 zijn er door het Rijk geen middelen voor energiesteun meer uitgekeerd. Wanneer wij deze incidentele middelen aftrekken van de totalen, kunnen wij concluderen dat de uitgaven aan inkomensondersteunende regelingen over het algemeen zijn toegenomen in de afgelopen jaren. In 2022 is er € 541.270,29 besteedt aan onze regelingen, in 2023 was dit € 656.804,48 en gedurende 2024 stegen de uitgaven naar € 803.596,54.

14

€700.000,00 €600.000,00 €500.000,00 €400.000,00 €300.000,00 €200.000,00 €100.000,00 €0,00

CAZ Heumen (collectieve Individuele Heumenstego aanvullende inkomenstoes ed zorgverzekerin lag g)

Overheidssteu n Energietoesla g 2022-2023

Bijzondere bijstand

2022

€631.599,10

€230.920,86

€91.874,49

€62.244,00

2023

€514.300,00

€252.575,31

€109.709,48

€58.949,00

2024

€75.400,00

€295.039,50

€113.919,52

€68.791,00

Individuele studietoeslag

Stichting Leergeld de Stuwwal

€52.087,94

€3.264,22

€18.400,00

€92.821,00

€27.056,95

€25.500,00

€109.226,51

€59.916,25

€65.000,00

Grafiek 3. Overzicht Uitgaven Inkomensondersteunende regelingen 2022-2024 > 50.000

€45.000,00 €40.000,00

€35.000,00 €30.000,00 €25.000,00 €20.000,00 €15.000,00 €10.000,00 €5.000,00 €0,00 Kwijtschelding belastingen

Financiële Tegemoetkoming Wmo

Voedselbank

Individuele studiekosten schoolgaande kinderen

2022

€37.071,00

€34.914,78

€3.850,00

2023

€41.253,23

€30.539,51

€3.600,00

2024

€39.608,73

€27.620,03

€3.875,00

Stichting Hulpfonds Heumen

Kledingbank

€2.800,00

€2.000

€1.843,00

€2.800,00

€10.000,00

€2.000,00

€2.600,00

€16.000,00

€2.000,00

Grafiek 4. Overzicht Uitgaven Inkomensondersteunende regelingen 2022-2024 < 50.000

15

In de afgelopen jaren is er, buiten de incidentele tegemoetkoming Energietoeslag, het meeste geld besteed aan Bijzondere Bijstand. Zowel het aantal aanvragen als de uitgaven aan Bijzondere Bijstand zijn in de afgelopen jaren toegenomen. Daarnaast zien wij een aanzienlijke stijging in de uitgaven aan Heumenstegoed en aan subsidiepartners Stichting Leergeld en Stichting Hulpfonds Heumen. Zowel in 2023 als in 2024 besloot het college aanvullende subsidie aan Stichting Leergeld te verstrekken. Dit omdat de oorspronkelijke subsidieaanvraag gedurende het kalenderjaar onvoldoende bleek door de toename in individuele aanvragen. Stichting Hulpfonds Heumen had tot op heden geen aanvullende subsidie nodig.

16

3. Briefadvies quick scan Inkomensondersteuning Rekenkamer Heumen De Rekenkamer Heumen voerde in het vierde kwartaal van 2023 een Quick Scan naar Inkomensondersteuning in Heumen uit (bijlage 4). Middels de Quick Scan wilde de Rekenkamer zicht krijgen op de mate waarin gemeente Heumen inwoners die in aanmerking komen voor de inkomensondersteunende regelingen bereikt. Het vergroten van het bereik is ten slotte onze primaire beleidsdoelstelling. De Rekenkamer concludeert onder andere dat de benodigde cijfers over de precieze omvang van doelgroepen in openbare bronnen en meetbare doelstellingen in het beleid ontbreken. Hierdoor is de effectiviteit van het gemeentelijke minimabeleid niet nauwkeurig te meten. De uitkomst van deze Quick Scan is middels een briefadvies gedeeld met de raad. Op 18 april 2024 stemde deze in met het raadsvoorstel ‘het briefadvies rekenkamer Heumen: Quick Scan Inkomensondersteuning’. Ze onderschreef de conclusies uit de Quick Scan en verzocht het college om de gegeven aanbevelingen op te pakken.

3.1 Conclusies en aanbevelingen Rekenkamer Heumen De Rekenkamer concludeerde dat het lastig is om de effectiviteit van de gemeente in het bereiken van inwoners die in aanmerking komen voor de aangeboden inkomensondersteunende regelingen, lastig te beantwoorden is. Dit komt doordat concrete sturingsinformatie ontbreekt; de gemeente Heumen wil een hoger bereik voor inkomensondersteunende regelingen, maar de exacte doelstelling (2%, 5% of 10%) en de termijn (1 jaar, beleidsplanperiode of coalitieakkoordperiode) zijn niet duidelijk. Daarnaast is het percentage bereik moeilijk te meten door gebrek aan concrete sturingsinformatie en gegevens over doelgroepen. Voor een effectief beleid zijn meetbare doelen en resultaten nodig. Concreet zijn de elf aanbevelingen zijn als volgt: Meetbare doelen -

Oriëntatie op producten bij derden (bijv. kennisinstellingen, adviesbureaus) om gegevens over doelgroepen en bereik te verkrijgen. Wat zijn hiervan de kosten, kwaliteit en voorwaarden? Besluit nemen over wel dan niet aanschaffen (bijv. 1 keer per 5 jaar).

-

Per inkomensondersteunende regeling een meetbare doelstelling inzake een hoger bereik vast te stellen in combinatie met een termijn voor doelrealisatie. Zolang het bereik niet kan worden berekend, wordt aanbevolen om doel en termijn vast te stellen op een ander niveau, bijv. het aantal unieke klanten of het aantal verstrekkingen van een regeling.

-

Een beperkt aantal vaste meetbare doelstellingen met de raad afspreken en daar jaarlijks over rapporteren en in de begroting vermelden hoe aan deze doelstellingen wordt gewerkt.

Meer inzicht in de doelgroep -

De doelgroepen van de inkomensondersteunende regelingen met behulp van data van o.a. het CBS en de monitor sociaal domein meer te analyseren en te beschrijven.

-

Een profiel te maken van de klanten die momenteel worden bereikt door de gemeente (met inachtneming van privacywetgeving).

17

-

Deze gegevens naast elkaar leggen; welke groep inwoners met een laag inkomen wordt bereikt? En welke groep met een laag inkomen maakt veel minder gebruik van de gemeentelijke regelingen? Vervolgens kan er een meer specifiek doelgroepenbeleid worden ingezet.

Laagdrempelige aanvragen en voorlichting -

Ook voor initiatieven die grotendeels worden belegd bij vrijwilligers een doelstelling te formuleren, om na een bepaalde tijd gezamenlijk te kunnen vaststellen of het gewenste doel wordt bereikt of dat er aanvullende activiteiten nodig zijn.

-

Meer aandacht te besteden aan laaggeletterdheid, benodigde digitale vaardigheden en anderstaligheid.

Algemeen -

Bij het opstellen van een nieuw beleidsplan, het voorgaande beleidsplan evalueren. In het beleidsplan Iedereen doet mee! wordt geen (expliciete) evaluatie vermeld van het beleidsplan ‘Samen pakken we armoede aan!’.

-

Bij het vermelden van behaalde percentages en bij berekeningen, de onderliggende aannames toelichten zodat de cijfers juist geïnterpreteerd kunnen worden. N.a.v. genoemd percentage bereik in beleidsplan en raadsmededeling.

-

Het onderwerp Inkomensondersteuning te agenderen voor een raadsavond. In ons gesprek met de vertegenwoordigers van de raadsfracties kwam naar voren dat de raad meer aandacht aan het onderwerp Inkomensondersteuning zou kunnen geven.

3.2 Opvolging aanbevelingen De aanbevelingen zijn gedurende 2024 opgepakt door het college. Het uitgangspunt bij de uitwerking van de aanbevelingen was dat er allereerst zoveel mogelijk gegevens over doelgroepen en bereik verzameld en geanalyseerd dienden te worden, alvorens het overgaan tot het vaststellen van meetbare doelstellingen. Het verzamelen en analyseren van (inwoners)gegevens is een delicaat thema waar wij als gemeente zorgvuldig mee om wensen te gaan. De wijzen om gegevens over doelgroepen en bereik te verkrijgen zijn integraal onderzocht, waarbij er onder andere afwegingen gemaakt zijn met betrekking tot methode, doelbinding, privacyaspecten, doorlooptijd en kosten. Dit vergde een grote tijdsinvestering, waardoor deze evaluatie vertraging opliep. De Rekenkamer verzocht het college bij de uitwerking van de aanbevelingen de privacywetgeving in acht te nemen. Wij zien te weinig mogelijkheden binnen de wet AVG om persoonsgegevens van inwoners zo te analyseren dat wij de aanbevelingen aan de Rekenkamer volledig op kunnen volgen. De precieze samenstelling van onze minimapopulatie en van het bereik kunnen niet volledig in beeld gebracht worden zonder deze af te zetten tegen de gehele inwonerpopulatie, wat inzet van de BRPgegevens van al onze inwoners zou betekenen.

Dit laatste is nodig omdat alleen op deze manier inwoners in beeld gebracht kunnen worden die geen beroep doen op (alle) regelingen van de gemeente, terwijl ze hier door hun lage inkomen wel recht op zouden hebben. Qua proportionaliteit weegt het verkrijgen van gegevens over doelgroepen en (niet-)bereik niet op tegen de privacy van onze inwoners. Via een Armoede Index (bijlage 5) verkregen wij een degelijke schatting van onze

18

minimapopulatie en van het bereik van onze regelingen. Wij gebruiken deze analyse dan ook als basis voor het uitwerken van de aanbevelingen. 3.2.1 Toelichting Armoede-Index Heumen In december 2024 leverde onderzoeksbureau KWIZ de Armoede Index van gemeente Heumen op. Een Armoede Index is een schatting van de minimadoelgroep in een gemeente. Deze geeft een globaal inzicht in de omvang en samenstelling van de armoededoelgroep en het bereik van de minimaregelingen. Een Armoede Index is gebaseerd op geëxtrapoleerde CBS-gegevens, kengetallen op basis van ervaringscijfers bij andere gemeenten en gemeentelijke gebruikscijfers. Omdat er geen persoonsgegevens geanalyseerd of gekoppeld worden, betreft het een schatting van één kalenderjaar. De Armoede Index Heumen toont de (geschatte) aantallen op 1 januari 2024, evenals het bereik van onze minimaregelingen in 2023. Aantallen (opgroeiende kinderen in) minimahuishoudens Naar schatting hadden op 1 januari 2024 in Heumen 392 huishoudens (5,3 procent) een inkomen tot 100 procent van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm). In totaal hadden 653 huishoudens (8,8 procent) een inkomen tot 130 procent van het Wsm. Deze huishoudens hebben geen of een laag eigen vermogen. Dit ligt in lijn met de cijfers van Nederlandse gemeenten met vergelijkbare omvang en bevolkingssamenstelling (gemiddeld tussen 5 en 6 procent en tussen de 7 en 9 procent).

Er groeien in onze gemeente naar schatting 239 kinderen op in een huishouden met een inkomen tot 100 procent Wsm (7,9 procent van alle kinderen in onze gemeente) en 361 kinderen groeien op in een huishouden met een inkomen tot 130 procent van het Wsm (12,0 procent).

Tabel 4. Minimahuishoudens en kinderen tot 18 jaar naar inkomen in 2024 Bron: Armoede Index Heumen, p.3. De inkomstenbronnen van de huishoudens worden in het rapport onderverdeeld in inkomsten uit een bijstandsuitkering, AOW, inkomen uit arbeid, inkomen uit ondernemerschap, het ontvangen van een WW-uitkering of inkomen bij arbeidsongeschiktheid. Bereik minimaregelingen Het geschatte bereik van onze twaalf inkomensondersteunende regelingen verschilt. Inwoners weten onze regelingen Bijzondere Bijstand, Individuele Inkomenstoeslag en Stichting Leergeld over het algemeen bovengemiddeld goed te vinden. Echter is het bereik van onze regeling Participatie (bijstand) schoolgaande kinderen en van de uitkering Energietoeslag in 2023 lager dan gemiddeld.

19

Grafiek 5. Bereik van de minimaregelingen in Heumen 2023 Bron: Armoede Index Heumen, p.4. 3.2.2 Aanbevelingen met betrekking tot meetbare doelen en inzicht in de doelgroep Naar aanleiding van de aanbevelingen oriënteerden wij ons uitgebreid op producten bij derden, bovengenoemde Armoede Index door onderzoeksbureau KWIZ is een product dat ons inzicht geeft in de doelgroep, op een wijze die binnen onze gemeentelijke visie op AVG past. Ondanks dat de rapportage berust op een schatting, is de kwaliteit van het onderzoek betrouwbaar. Het college is voornemens om elke twee jaar een meting middels een Armoede Index uit te (laten) voeren. Mochten in de loop van de tijd oplossingen komen voor beperkingen van de AVG, dan wordt er uiteraard onderzocht waar een verdiepingsslag gemaakt kan worde Doelstellingen Het bereik van onze inkomensondersteunende regeling is op basis van schatting vast te stellen. Door aanvragen met terugwerkende kracht en door recente administratieve correcties wijken de gebruikersaantallen in het onderzoek van KWIZ soms licht af van de in Tabel 2 (Gebruikersaantallen inkomensondersteunende regelingen 2022-2024) gecommuniceerde aantallen. Dit beïnvloedt de schatting niet significant. De schatting is dus betrouwbaar, waardoor deze als leidraad voor de doelen met betrekking tot een hoger van onze regelingen kan dienen.

Het blijft een uitdaging om rechthebbende minimahuishoudens te bereiken. Wij streven daarom naar ambitieuze doelen, waarbij wij tegelijkertijd oog blijven houden voor de realiteit. De beleidsperiode van het Beleids- en Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! Loopt van 2023 tot 2026. De gestelde doelen gelden voor deze beleidsperiode. Bij het opstellen van een nieuw beleidsplan zullen de doelen herijkt worden. Tussentijds zal de raad jaarlijks worden geïnformeerd over de gebruikersaantallen van onze

20

inkomensondersteunende regelingen middels de Monitor Sociaal Domein. Tevens nemen wij de doelstellingen mee in de begroting die de raad jaarlijks ontvangt. Per regeling stellen wij de volgende doelen: Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Volgens de meting van KWIZ was het gebruik van de regeling Kwijtschelding gemeentelijke belastingen in 2023 72%. Dit sluit aan bij het gemiddelde bereik in vergelijkbare gemeenten. Ons doel is om eind 2026 minimaal 80% van de rechthebbende inwoners te bereiken. Zo zit onze gemeente 5% boven het gemiddelde. Bijzondere Bijstand Ondanks dat onze gemeente in 2023 met 44% gebruik van Bijzondere Bijstand een bovengemiddeld bereik had, streven wij naar een toename van het bereik. Het doel is om eind 2026 minimaal 49% van de rechthebbende minimahuishoudens te bereiken met de regeling Bijzondere bijstand. Dit betekent ook hier een groei van 5%. Individuele inkomenstoeslag Het gebruik van de regeling Individuele inkomenstoeslag was in 2023 45%. Dit sluit aan bij het gemiddelde bereik in vergelijkbare gemeenten. Ons doel is om eind 2026 minimaal 50% van de rechthebbende inwoners te bereiken. Zo zit gemeente Heumen ook hier 5% boven het gemiddelde. Collectieve zorgverzekering Het gebruik van de regeling Collectieve zorgverzekering was in 2023 34%. Dit sluit aan bij het gemiddelde bereik in vergelijkbare gemeenten.

Ons doel is om eind 2026 minimaal 39% van de rechthebbende inwoners te bereiken. Zo zitten wij ook hier 5% boven het gemiddelde. Een belangrijke opmerking bij het gebruik van deze regeling is dat inwoners regelmatig bewust afzien van aansluiten bij deze regeling, omdat andere (basis)verzekeringen beter bij de persoonlijke situatie passen. Dit betekent dat het bereik van deze regeling een plafond heeft. Heumenstegoed In de afgelopen jaren steeg het bereik van onze meedoenregeling Heumenstegoed aanzienlijk. Het doel is om deze trend door te laten zetten. Wij streven naar een bereik van minimaal 50% eind 2026. Bijzondere Bijstand voor schoolgaande kinderen Helaas is het bereik van onze Regeling participatie schoolgaande kinderen ondergemiddeld. Ons doel is om eind 2026 een bereik te hebben dat gemiddeld is voor een gemeente met onze samenstelling. Dat betekent een bereik van minimaal 20%. Stichting Leergeld Het bereik van Stichting Leergeld nam in de afgelopen jaren toe. Ons doel is om eind 2026 minimaal 50% van de rechthebbende kinderen te bereiken met deze regeling. Regelingen waar het bereik niet vast te stellen is Voor de regelingen Voedsel- en Kledingbank Stichting Hulpfonds Heumen, Individuele Studietoeslag en Financiële tegemoetkoming WMO is het bereik niet vast te stellen, waardoor wij er ook geen doelstelling aan koppelen.

21

3.2.3 Overige aanbevelingen In navolging van het Uitvoeringsplan wordt er ingezet op toegankelijke aanvraagmogelijkheden, hier proberen wij zoveel mogelijk rekening te houden met laaggeletterdheid, digitaliseringsproblematiek en met anderstaligheid. Bij het opstellen van nieuwe Beleids- en Uitvoeringsplannen Armoede en Schulden zullen wij voortaan het voorgaande beleidsplan evalueren. Cijfers zullen wij hierin waar mogelijk toelichten. Voorafgaand aan nieuwe beleidsplannen nemen wij de raad, indien gewenst, mee middels agendering voor een raadsavond.

22

Vervolg Middels deze evaluatie is de status van het Uitvoeringsplan in beeld gebracht. Naar aanleiding van bovenstaande hoofstukken zetten wij vanaf 2025 in op meerdere aanvullende acties. (Basis)dienstverlening Schuldhulpverlening Om terugval in geldzorgen te voorkomen dient de (financiële) begeleiding bij hulpvragen te worden geïntensiveerd. In november 2024 bracht de VNG in samenwerking met de NVVK een handreiking hierover uit. Gedurende 2025 werken wij, in samenwerking met regiogemeenten, verder uit hoe aan deze langdurige (financiële) begeleiding invulling en vorm te geven. Dit zal onder andere plaatsvinden door op basis van een apart begeleidingsplan Schuldhulpverlening. Daarnaast blijven wij doorgaan met de gebruikelijke begeleiding en nazorg, welke wordt afgestemd op de behoefte van de klant. Waar mogelijk gaan wij door met de implementatie van de Elementen Basisdienstverlening. Zo wordt er onderzocht welk werkproces intake en triage (met een meetinstrument) bij onze gemeente past. Uit het klanttevredenheidsonderzoek naar onze Schuldhulpverlening kwam naar voren dat het voor inwoners niet altijd duidelijk is waar ze zich kunnen melden voor hulp. Om de laagdrempeligheid van onze hulpverlening te vergroten onderzoeken wij of de inloopspreekuren binnen ons Sociaal Team weer terug kunnen keren. Deze zijn ten tijden van de Coronapandemie afgeschaft.

Vroegsignalering Gedurende 2025 zetten wij verder in op de doorontwikkeling van onze lokale werkwijze Vroegsignalering. Zo willen wij ook inwoners met opeenvolgende signalen in de afgelopen maanden op gelijke wijze benaderen als inwoners met gelijktijdige signalen. Uit landelijke rapportages blijkt dat het helpt een inwoner op verschillende manieren te blijven benaderen, dit blijven wij dus ook doorzetten. Wij zijn voornemens om onze regionale budgetteercursussen nogmaals breed binnen het sociaal team en bij onze maatschappelijke partners onder de aandacht te brengen. Deze kunnen al in een vroeg stadium van geldzorgen ingezet worden, wat mogelijk een preventieve werking heeft. Communicatie In de aankomende tijd zullen wij nog intensiever inzetten op het vergroten van de bekendheid van onze regelingen. Hierbij werken wij doelgroepgericht waar mogelijk. Wij richten ons hierbij actief in op communicatie gericht op ouders (van schoolgaande kinderen), ZZP’ers en ouderen. Zo ontwikkelen wij bijvoorbeeld een specifieke flyer voor ouders van kinderen in groep 8, om de regelingen gericht op kinderen extra onder de aandacht te brengen. Wat betreft ZZP’ers vormt de recent gepubliceerde ‘Werkwijzer ondernemers’ van de NVVK een goede leidraad. Ook wordt deelname aan het Waarborgfonds saneringskrediet voor ondernemers bezien.

In onze communicatie houden wij rekening met de terminologie, zodat inwoners met een laag inkomen zich in de teksten herkennen. Wij streven ernaar om gedurende 2025 alle regelingen digitaal toegankelijk te maken en om onze website te vereenvoudigen. Hierbij zullen wij de tool Berekenuwrecht.nl regelmatig onder de aandacht brengen. Financiering In de komende tijd onderzoeken wij de ervaringen van de gemeente Nijmegen met fondsenwerving

23

en brengen wij het mogelijke fondsenaanbod van sociale ondernemers in kaart. Ten slotte is het college voornemens om de jaarlijkse subsidie voor Stichting Leergeld de Stuwwal te verhogen. Dit omdat de gebruikscijfers al meerdere jaren achter elkaar aanzienlijk toenemen.

24

4. Bijlagen Bijlage 1. Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 2023-2026 Bijlage 2. Factsheet Klanttevredenheidsonderzoek Heumen 2024 Bijlage 3. Aantallen Schuldhulpverlening 2022 – 2024 Bijlage 4. Briefadvies Quick Scan Inkomensondersteuning Rekenkamer Heumen Bijlage 5. Armoede Index - gemeente Heumen

25