25 A11 Raadsmededeling Luchtkwaliteit gemeente Heumen

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Luchtkwaliteit gemeente Heumen 5 februari 2025

Samenvatting De gemeente Heumen heeft zich in 2022 aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord. In deze raadsmededeling wordt kort een toelichting gegeven op de luchtkwaliteit in Heumen, de resultaten van een rapport dat in 2024 door een stagiair is geschreven en de mogelijkheden die de gemeente Heumen heeft om maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit te verbeteren. Toelichting Luchtkwaliteit Heumen Sinds 2017 maken de GGD’en in Gelderland en Overijssel rapportages over de luchtkwaliteit in beide provincies. De luchtkwaliteitsgegevens zijn afkomstig van gemodelleerde meetgegevens van het RIVM. Uit de resultaten van de meetgegevens blijkt dat de luchtkwaliteit de afgelopen jaren geleidelijk beter is geworden. Verder wordt voldaan aan de wettelijke grenswaarden die Europees zijn vastgesteld. De GGD’en stellen echter dat in deze grenswaarden negatieve gezondheidseffecten onvoldoende zijn meegewogen. Het is beter de advieswaarden van de WHO te hanteren want daarin zijn de gezondheidseffecten beter meegenomen. In de onderstaande tabel zijn de luchtkwaliteitsgegevens voor Heumen van 2013, 2015, 2019 en 2022 weergeven voor stikstofoxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM 2,5). NO2 (ug/m3)

Pm10 (ug/m3)

PM 2,5 (ug/m3)

Heumen 2013

20,7

21,9

14,4

Heumen 2015

19,7

19,5

11,9

Heumen 2019

17,8

17,9

10,8

Heumen 2022

14,4

16,7

9,9

EU grenswaarden 2008

40,0

40,0

25,0

EU grenswaarden 2024

20,0

20,0

10,0

WHO 2005

40,0

20,0

10,0

WHO 2021

10,0

15,0

5,0

In de tabel zijn ook de EU grenswaarden van 2008 en de waarden die in oktober van 2024 zijn vastgesteld. De waarden die de EU in 2024 heeft vastgesteld moeten door alle lidstaten als taakstellende grenswaarden eind 2026 in nationale wetgeving zijn vastgelegd. Uiterlijk in 2030 moeten de lidstaten aan de grenswaarden voldoen. Daarnaast krijgen burgers het recht op een vergoeding bij gezondheidsschade, als het bevoegd gezag met opzet of uit nalatigheid geen maatregelen treft bij overschrijding van de grenswaarden. De WHO vindt grenswaarden van de EU niet streng genoeg en pleit al jaren voor strengere normen. In 2005 kwam de WHO voor het eerst met strengere advieswaarden en in 2021 publiceerde de organisatie advieswaarden die nog lager zijn. In de tabel geven de groene cijfers aan dat de luchtkwaliteit in Heumen voldoet aan de gestelde grens/advieswaarden. De rode cijfers geven aan dat de luchtkwaliteit in Heumen niet voldoet. Aan de advieswaarde die de WHO in 2021 publiceerde voldoet de gemeente Heumen nog lang niet voor met name NO2 en PM 2,5. Zaak Document

: :

248062 248064

Uit een analyse van Adviesbureau Antea blijkt dat achtergrondconcentraties voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de luchtkwaliteit in Heumen. Deze achtergrondconcentraties bestaan uit emissies van wegverkeer, industrie en landbouw die niet lokaal ontstaan, maar in feite worden geïmporteerd. Voor NO2 is dat 70% , voor PM10 en PM 2,5 zelfs boven de 90%. Dit betekent dat de achtergrondconcentraties maatgevend zijn voor de concentraties luchtverontreinigende stoffen in en rond Heumen. Omdat het hier een landelijke deken van luchtverontreiniging betreft, zijn de mogelijkheden om de gemiddelde luchtkwaliteit in Heumen met lokale maatregelen te verbeteren beperkt. Adviesrapport Schone Lucht Akkoord Heumen Afgelopen voorjaar heeft de HAS Green Academy een opdracht uitgevoerd voor de gemeente Heumen over de bijdrage aan de doelen van het Schone Lucht Akkoord. Het resultaat is een adviesrapport dat is bijgevoegd. Het bevat veel informatie over het Schone Lucht Akkoord en de luchtkwaliteit in de gemeente Heumen. Daarnaast staan er ook resultaten in van kleinschalig inwoneronderzoek waaruit blijkt dat de meeste respondenten last hebben van houtstook. De tweede bron van luchtverontreiniging waar respondenten last van hebben is verkeer.

Het rapport concludeert dat de luchtkwaliteit in de gemeente Heumen onder de WHO advieswaarde van 2005 zit waar het Schone Lucht Akkoord aan gebonden is. Uit het bewoners onderzoek blijkt dat inwoners toch last ondervinden van voor houtstook en verkeer. Daarom wordt in het rapport aanbevolen binnen het Schone Lucht akkoord te werken aan deze twee thema’s. Tegelijk wordt aangegeven dat hier een beperkt aantal uren voor beschikbaar is. Handelingsperspectief Zoals eerder aangegeven zijn achtergrondconcentraties maatgevend voor de luchtkwaliteit in Heumen en zijn mogelijkheden om de gemiddelde luchtkwaliteit te verbeteren beperkt. Wel kan worden ingezet op lokale piekemissies van verontreinigende stoffen in de lucht door bijvoorbeeld houtstook. Deze piekemissies leiden lokaal tot een tijdelijk minder goede luchtkwaliteit, met name als het windstil is. Uit het stageonderzoek blijkt ook dat inwoners hier last van hebben. Jaarlijks komen er bij de gemeente Heumen 4 tot 5 klachten over houtstook binnen. Bijna alle klachten komen van inwoners uit Malden. Er is niet één wijk of straat in Malden waar vaker wordt geklaagd. Houtstook is in Nederland niet verboden, maar gemeenten hebben wel de mogelijkheid lokaal regels te stellen aan het gebruik van kachels, haarden, vuurkorven. Bijvoorbeeld op dagen dat een stookalert geldt. De handhaving van dergelijke regels is echter lastig.

Een handhaver mag een huis niet zonder toestemming van de eigenaar betreden om te controleren op houtstook en vanaf de straat is op basis van geur niet goed vast te stellen waar en of er hout wordt gestookt. Op dit moment heeft alleen de gemeente Amersfoort regels gesteld aan houtstook en ook daar wordt met name ingezet op communicatie en terughoudend omgegaan met handhaving. Op dit moment kiezen we in de gemeente Heumen niet voor het stellen van regels aan houtstook. We gaan door met communicatie over verantwoord stoken omdat veel inwoners met een houtkachel, haard of vuurkorf zich vaak niet bewust zijn van de overlast die ze veroorzaken. De komende tijd gaan we de communicatie over verantwoord stoken en het stookalert meer richten op de straten en of wijken waar klachten zijn over houtstook. We versturen in een geval van een klacht een brief naar bewoners in de directe omgeving met daarin informatie over houtstook en de overlast die het kan veroorzaken. We hopen dat dit leidt tot een groter bewustzijn en gedragsverandering.

Op het gebied van mobiliteit werkt de gemeente Heumen samen met andere overheden in de regio (GMR) aan maatregelen die duurzamere mobiliteit moeten stimuleren. Onder andere door vervoer per fiets of openbaar vervoer te stimuleren. Maar ook door maatregelen te treffen op belangrijke bestemmingslocaties in Nijmegen die duurzamere vervoerskeuzen van werknemers/bezoekers stimuleren. Voorbeelden daarvoor zijn de bereikbaarheidsaanpak Heijendaal-Campus, het instellen van zero-emissie bevoorrading in het centrum en inrijverboden voor bromfietsen op fossiele brandstof. Bovenlokaal speelt de elektrificatie van de Maaslijn die dit jaar van start gaat waardoor er een snellere en betrouwbaardere dienstregeling ontstaat zonder uitstoot van NO2 4 februari 2025 burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlage: • Adviesrapport Schone Lucht Akkoord Gemeente Heumen, 2024.