24.A63 Raadsmededeling Addendum uitkomsten septembercirculaire 2024 - sluitende meerjarenbegroting

Addendum Onderwerp: Uitkomsten septembercirculaire 2024 en sluitende meerjarenbegroting Datum: 15 oktober 2024

Inleiding Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota, en de decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt het lopende uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De septembercirculaire 2024 is volgens planning op Prinsjesdag verschenen. Daarnaast heeft het ministerie van BZK op 11 oktober de bijstelling van het accres als gevolg van de revisie van het CBS gepubliceerd. Deze worden door het ministerie verwerkt in de decembercirculaire. De toezichthouder (de provincie Gelderland) heeft aangegeven akkoord te zijn met de verwerking van het accres in de programmabegroting 2025. De gevolgen van de septembercirculaire, het accres en de financiële mutaties om tot een sluitende meerjaren begroting te komen zijn onderdeel van dit addendum. De toezichthouder heeft geadviseerd om de effecten van dit addendum onderdeel te laten uitmaken van de programmabegroting zodat de begroting 2025 -2028 meerjarig sluitend is. Dit vereist een gewijzigd raadsvoorstel en raadsbesluit. Vervolgens kan de programmabegroting aangeboden worden aan de toezichthouder voor het beoordelen van de programmabegroting 2025-2028. Beoogd effect De raad middels dit addendum informeren over de uitkomst van de septembercirculaire, het accres en de meerjarig sluitende begroting.

Samenvatting Tussen het vaststellen van de conceptbegroting 2025 door het college van B&W en de begrotingsbehandeling in uw gemeenteraad zijn er nog ontwikkelingen die van invloed zijn op de conceptbegroting en meerjarenperspectief. Zo komt elk jaar de septembercirculaire uit na vaststelling in het college. De septembercirculaire heeft de volgende impact op de conceptbegroting en meerjarenperspectief. Omschrijving Concept programmabegroting 2025 Septembercirculaire 2024 Subtotaal conceptbegroting 2025 incl.septembercirculaire Voorgestelde reserveringen Totaal

2024 -800.706 101.312 -699.394 -12.000 -711.394

2025 -715.215 365.638 -349.577 -128.000 -477.577

2026 -848.000 789.908 -58.092 -493.000 -551.092

2027 -909.999 758.585 -151.414 -457.000 -608.414

2028 -170.019 732.929 562.910 -527.000 35.910

2029 -170.019 726.966 556.947 -606.000 -49.053

Omschrijving Incidentele lasten in de begroting

2024

2025 138.311

2026 -116.210

2027 17.449

2028 51.238

2029 51.238

Zaak Document

: :

232739 236787

De septembercirculaire geeft de volgende uitkomsten ten opzichte van de meicirculaire. Omschrijving Algemene uitkering na meicirculaire Uitkomsten septembercirculiare 2024 Verschil septembercirculaire vs meicirculiare

2024 29.882.419 29.983.731 101.312

2025 30.606.923 30.972.561 365.638

2026 29.993.540 30.783.448 789.908

2027 31.003.240 31.761.825 758.585

2028 32.085.751 32.818.680 732.929

2029 33.161.179 33.888.145 726.966

In onderstaande tabel zijn de verschillen weergegeven met daaronder een toelichting op de voornaamste verschillen. Omschrijving Algemene mutaties (volume en loon-prijsontwikkeling) Afrekening ruimte onder het BCF plaffond 2024 Hoeveelheidsverschillen Taakmutaties : - Besparingsverlies jeugd (reserveren) - Indexatie Wmo demografie (reserveren) - Wet op lijkbezorging (reserveren) - Digitaal stelsel Omgevingswet (reserveren) - Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (reserveren) - Toezicht en handhaving kwaliteitseisen kinderopvang Integratie en decentralisatieuitkeringen - Wet betaalbare huur (reserveren) - Openbare bibliotheken (reserveren) -Participatie (reserveren) Totaal

2024 211.000 -122.000

-10.000 1.000 22.000

102.000

2025 110.000

2026 108.000

2027 87.000

2028 44.000

2029

127.000

189.000

214.000

162.000

121.000

314.000 60.000 3.000 -16.000 4.000

327.000 124.000 3.000 -19.000 4.000

333.000 193.000 3.000 -22.000 4.000

340.000 267.000 3.000 -26.000 8.000

21.000 100.000 7.000 790.000

11.000

9.000

8.000

7.000 758.000

7.000 733.000

6.000 727.000

-13.000 4.000 1.000 24.000 100.000 13.000 366.000

0

Volume accres Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB; MEV25). Voor de jaren 2025 tot en met 2029 is de raming van het volume deel neerwaarts bijgesteld LPO accres De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2025 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Voor 2024 vindt geen bijstelling plaats. BTW-Compensatie Fonds (BCF) Het BTW-Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2024 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,3 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname. Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire van het volgende jaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2024 € 447 miljoen. Voor Heumen is dat €321.000. Hier stond een stelpost van € 110.000 tegenover, zodat het voordeel per saldo € 211.000 bedraagt.

Hoeveelheidsverschillen De post hoeveelheidsverschillen wordt met name veroorzaakt door de gewijzigde definitie en berekening van de maatstaf “huishoudens met laag inkomen boven drempel. Verder is er een lichte stijging op de maatstaf inwoners met migratieachtergrond. 2

Doordat de aantallen op de maatstaven sneller zijn gestegen dan ingeschat, wordt de uitkeringsfactor verlaagd (‘de totale pot blijft gelijk’). Belangrijk hierin zijn de maatstaven Huishoudens met laag inkomen boven drempel, inwoners 75+ met drempel, inwoners met migratieachtergrond en de regionale centrumfunctie. Taakmutaties In de septembercirculaire 2024 zijn de volgende zes taakmutaties opgenomen: ■ Besparingsverlies jeugd: € 314.000 in 2026 oplopend naar € 340.000 in 2029; ■ Indexatie Wmo demografie: € 60.000 in 2026 oplopend naar € 267.000 vanaf 2029; ■ Wet op de lijkbezorging vanaf 2026 tot en met 2031: € 3.000 per jaar ■ Digitaal Stelsel Omgevingswet: Een uitname vanaf 2024: - € 10.000 in 2024, oplopend naar €26.000 in 2029; ■ Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI): € 4.000 vanaf 2025; ■ Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang: € 1.000 in 2024 en 2025; Besparingsverlies jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg. Deze besparing (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) was in mindering gebracht op de middelen voor jeugdzorg op de aanvullende post van het ministerie van Financiën. Kabinet Schoof kiest ervoor om deze besparing te laten vervallen. In de meicirculaire 2024 is reeds gemeld dat de besparing van € 500 miljoen voor 2025 toegevoegd aan het gemeentefonds.

In deze septembercirculaire is aanvullend € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027 toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Hiermee wordt de opgenomen stelpost aan de lastenkant van de begroting verlaagd. De stelpost is groter dan de middelen die nu beschikbaar worden gesteld. Vandaar dat een gedeelte van de stelpost wordt afgeboekt van de stelpost prijsontwikkeling zodat er een stelpost resteert overeenkomstig het rijk heeft aangegeven. Indexatie Wmo demografie Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking is bij Voorjaarsnota 2024 op de Aanvullende Post een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie. Deze is nu toegevoegd aan de algemene uitkering. Wet op de lijkbezorging De inwerkingtreding van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is voorzien op 1 januari 2026.

Voor de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer is voor de periode 2026-2031 jaarlijks € 3,2 miljoen naar de algemene uitkering overgeheveld. Voor de jaren 2032 en verder dient nog een besluit te worden genomen. Digitaal Stelsel Omgevingswet Gemeenten dragen vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving 3

(IPLO). Met deze taakmutatie wordt deze gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd naar € 31,4 miljoen vanaf 2024. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan. Om dit te kunnen ondervangen, wordt het SMI budget in een aantal stappen verhoogd. Voor de jaren 2025-2027 gaat het om € 5,4 miljoen, voor 2028 gaat het om € 5,5 miljoen en vanaf 2029 om jaarlijks € 10 miljoen. Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang In de Voorjaarsnota 2024 zijn middelen vrijgemaakt voor incidentele meerkosten voor toezicht en handhaving op aangepaste kwaliteitseisen in de kinderdagopvang, buitenschoolse opvang en meertalige opvang voor 2024 en 2025. Het gaat om kosten van implementatie van de regelgeving bij gemeenten en de GGD en het uitvoeren van de eerste keer toezicht en handhaving op de aangepaste kwaliteitseisen. Integratie- en decentralisatieuitkeringen (IU’s en DU’s) In een aantal bestaande IU’s en DU’s zijn wijzigingen opgenomen, waarbij het macrobudget wijzigt.

De belangrijkste voor gemeente Heumen zijn: ■ IU Participatie: afschaffen lage-inkomens voordeel: € 13.000 vanaf 2025; ■ DU Wet betaalbare huur: € 22.000 in 2024, € 24.000 in 2025 en aflopend naar € 8.000 in 2029. ■ DU Openbare bibliotheken: € 100.000 in 2025 en 2026. Deze middelen worden verwerkt op het ‘product’ bibliotheek. Niet bestede middelen zullen worden toegevoegd aan een vast te stellen bestemmingsreserve ‘bibliotheek’. Reserveringen Het voorstel is om de volgende reserveringen te maken, zodat de middelen beschikbaar zijn om uitvoering te geven aan de taken waar ze voor staan. Reserveringen Taakmutaties Integratie en decentralisatieuitkeringen Totaal te reserveren

2024 -10.000 22.000 12.000

2025 -9.000 137.000 128.000

2026 365.000 128.000 493.000

2027 439.000 18.000 457.000

2028 511.000 16.000 527.000

2029 592.000 14.000 606.000

2028 732.929 -527.000 205.929

2029 726.966 -606.000 120.966

Na aftrek van de reserveringen geeft de septembercirculaire het volgende beeld. Omschrijving September circulaire AF: reserveringen Saldo septembercirculaire

2024 101.312 -12.000 89.312

2025 365.638 -128.000 237.638

2026 789.908 -493.000 296.908

2027 758.585 -457.000 301.585

4

Sluitende meerjarenbegroting 2025-2028 Tussen het gereedkomen van de conceptbegroting en de behandeling ervan in de gemeenteraad zijn er financiële mutaties die hierna worden weergegeven. De maandrapportage over juli en augustus en de middelen die worden terugontvangen voor beschermd wonen/maatschappelijke opvang zijn hiervan een voorbeeld. Voor deze laatste middelen stellen wij uw raad voor om hier een bestemmingsreserve Beschermd wonen/maatschappelijke opvang in te stellen. De stelpost prijsontwikkeling wordt voor de jaren 2025 en 2026 gedeeltelijk ingezet zodat de reserveringen gedeeltelijk worden gecompenseerd. Het ministerie van BZK heeft op 11 oktober de bijstelling van het accres als gevolg van de revisie van het CBS gepubliceerd en ook deze voordelige begrotingsmutatie maakt onderdeel van dit addendum. Daarnaast zijn er een aantal ‘draaiknoppen’ die worden voorgesteld. Door het inzetten van onderstaande ‘draaiknoppen’ wordt een meerjarig sluitende programmabegroting gepresenteerd. Omschrijving Raadsvoorstel prijsindexatie WOZ woningen (3,2% conform CPB MEV augustus 2025) Raadsvoorstel prijsindexatie WOZ niet woningen (3,2% conform CPB MEV augustus 2025. Was reeds 2,3% begroot) Beschermd wonen/maatschappelijke opvang Temporiseren VCM Inzet stelpost prijsontwikkeling Verbouwing raadszaal gemeentehuis 2025 Totaal

2025

2026

2027

2028

2029

115.820

219.113

330.119

449.387

568.655

13.202 150.000 3.450 175.000 0 457.472

22.601 170.000 32.415 100.000 -52.037 492.092

34.052 130.000 135.170 0 -51.145 578.196

49.306 100.000 25.150 0 -50.253 573.590

64.560 pm 0 0 -49.661 583.554

Voorgesteld wordt om bovenstaande financiële mutaties onderdeel uit te laten maken van het raadsvoorstel en raadsbesluit. Ook de septembercirculaire en de bijstelling van het accres worden toegevoegd aan het meerjarig begrotingssaldo. Na verwerking ervan in de programmabegroting 2025 – 2028 ontstaat het volgende saldo: Omschrijving Concept programmabegroting 2025 Septembercirculaire 2024 Accresbijstelling als gevolg van revisie CBS Draaiknoppen' Totaal Omschrijving Incidentele lasten in de begroting

2025 -715.215 237.638 35.000 457.472 14.895 2024

2026 -848.000 296.908 64.000 492.092 5.000

2025 138.311

2026 -116.210

2027 -909.999 301.585 98.000 578.196 67.782 2027 17.449

2028 -170.019 205.929 139.000 573.590 748.500

2029 -170.019 120.966 178.000 583.554 712.501

2028 51.238

2029 51.238

Incidentele baten en lasten De berekening van het overzicht van incidentele baten en lasten (pagina 116 van de conceptbegroting) is opnieuw opgesteld na een toets op de meest recente spelregels van het BBV en de richtlijnen van de provincie over dit onderwerp. Het begrotingssaldo zoals de gemeente het presenteert wordt gezuiverd met de som van deze incidentele baten en lasten. Dat geeft dan inzicht in het structurele begrotingssaldo: De structurele inkomsten van de gemeente minus de structurele lasten van de gemeente.

5

Incidentele lasten 1. - Professionalisering buurtvervoer 2. - Voorbereiding Vitaal centrum Malden 3. - Incidentele korting gemeentefonds Reservemutaties (stortingen) Totaal indentele lasten

Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 40.000 75.000 310.000 159.436 159.436 159.436 159.436 159.436 584.436 159.436 159.436 159.436 159.436

Incidentele baten Reservemutaties (ontrekkingen) Totaal incidentele baten

Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2028 446.125 275.646 141.987 108.198 108.198 446.125 275.646 141.987 108.198 108.198

Saldo incidentele baten en lasten

138.311

-116.210

17.449

51.238

51.238

Structureel begrotingssaldo Het structurele saldo is het saldo waarop de provincie toetst en is een van de belangrijkste pijlers voor het bepalen van de vorm van toezicht van de provincie op de gemeente. Een structureel begrotingssaldo van € 0 of hoger is voldoende, een saldo lager dan € 0 is onvoldoende. Als het structurele evenwicht niet in het begrotingsjaar 2025 wordt bereikt, moet het evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenbegroting (2028) zijn hersteld. Het structureel begrotingssaldo is opnieuw opgesteld en aangevuld met de onderwerpen uit het addendum (septembercirculaire 2024 en o.a. de belastingopbrengsten). Wanneer ingestemd wordt met (de financiële mutaties van) dit addendum, als aanvullend beslispunt in het gewijzigde raadsvoorstel en raadsbesluit, is de programmabegroting structureel sluitend. Er is sprake van een structureel sluitende begroting als de structurele baten de structurele lasten dekken. Incidentele lasten, als onderdeel van een begrotingstekort, mogen gedekt mogen worden uit de algemene reserve zodat ook dat specifieke jaar sluitend is. 23 oktober 2024 burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

6