24.A36 Raadsmededeling Monitor Sociaal Domein geheel 2023

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Monitor Sociaal Domein geheel 2023 29 mei 2024

Samenvatting Voor u ligt de integrale beleidsmonitor sociaal domein over geheel 2023. In de raadsmededeling van 19 december 2023 is vermeld dat de raad de volgende halfjaarlijkse monitors telkens na een periode van 6 maanden en na 12 maanden gaat ontvangen. Deze monitor ontvangt u tussentijds. Wethouder Engels heeft immers op 7 maart de toezegging gedaan dat u de jaarmonitor 2023 nog ontvangt. In deze monitor laten we zien hoe we er in het sociaal domein in de gemeente Heumen voor staan op het gebied van de Wmo (wet maatschappelijke ondersteuning) en de Jeugdwet. De monitor bevat de feitelijke gegevens tot en met 31 december 2023. We verwachten dat de volgende monitor, over het 1e halfjaar 2024, naast de lopende ontwikkelingen binnen de Wmo en de Jeugdwet ook de ontwikkelingen binnen de Participatiewet (Werk & Inkomen) en Schuldhulpverlening laat zien. Toelichting In de bijlage bij deze raadsmededeling vindt u vanuit de monitor de factsheet Wmo, de factsheet Jeugd en de trendlijnen cliënten en beschikkingen.

Jeugd

In het aantal inwoners tot 18 jaar zien in de factsheet Jeugd (zie bijlage) een piek die verklaarbaar is vanwege de tijdelijke opvang in Heumensoord in 2021-2022, kinderen werden ingeschreven in de gemeente Heumen en in de loop van het jaar weer uitgeschreven (zie factsheet Trendlijn cliënten en beschikkingen Jeugd). Het aantal jeugdigen dat in 2023 gebruik heeft gemaakt van jeugdhulp is 421. Een kleine daling ten opzichte van 2022 (447 jeugdigen). De drie meest ingezette producten binnen jeugdhulp in 2023 zijn specialistische jeugd ggz, basis jeugd ggz en specialistische begeleiding. In het factsheet zien we ook dat de huisarts de grootste verwijzer is naar jeugdhulp met 46% gevolgd door het sociaal team (30%). EntreaLindenhout is de grootste aanbieder jeugd- en opvoedhulp. Dit wordt meestal ingezet door het sociaal team of door de jeugdbescherming. Karakter en Rebis worden opgevolgd door Pro Persona als het gaat om de grootste aanbieders jeugd ggz waarnaar huisartsen verwijzen. Binnen de Jeugd ggz (basis en specialistisch) is de huisarts ook de grootste verwijzer met 85% (zie onderstaande afbeelding). Samen met de huisartsen (stichting Samen Gezond) werken we sinds april 2023 met een specialist jeugd ggz om de huisartsen te ontlasten in hun functie en het aantal verwijzingen van de huisartsen naar jeugd ggz te verminderen.

Zaak Document

: :

196507 217082

Jeugd ggz verwijzers Heumen 2023 Gemeentelijke toegang 6% Medisch Specialist 4% Gecertificeerde Instelling 1%

Huisarts

Medisch Specialist

Onbekend 1% Jeugdarts 3%

Huisarts 85% Gemeentelijke toegang

Jeugdarts

Gecertificeerde Instelling

Onbekend

Aandeel huisartsen in verwijzingen jeugd ggz

Specialist jeugd ggz Het doel van de inzet van de specialist jeugd ggz is het ‘naar voren halen’ van expertise waarmee we het voorliggend veld versterken. Kinderen, jongeren en ouders worden daardoor sneller geholpen en met de expertise van de GZ-psycholoog kunnen we kinderen passende hulp bieden, systemisch en dicht bij huis. We hebben in de eerste 10 maanden gezien dat de aanmeldingen snel worden opgepakt door de specialist. Binnen één tot drie weken is het eerste contact gelegd met ouders en is het kind (of de kinderen) ook gezien. 30 aanmeldingen zijn reeds afgerond. De interventies zijn voldoende gebleken voor kinderen, jongeren en gezinnen om weer zelf verder te kunnen. De verwijzingen in 2023 naar de geïndiceerde producten jeugd ggz zijn gedaald ten opzichte van 2022 (285 in 2022 naar 267 in 2023). Jeugdhulp met verblijf In 2023 zijn er 22 jongeren die een vorm van Jeugdhulp met verblijf ontvangen in onze gemeente, in 2022 was dit aantal gelijk. De meeste jongeren (18) ontvangen jeugdhulp met verblijf in een gezinsvorm als pleegzorg of gezinshuiszorg.

Wmo (wet maatschappelijke ondersteuning)

We zien de afgelopen jaren een toename van het aantal inwoners van 65 jaar en ouder in onze gemeente. Het percentage van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de Wmo blijft echter redelijk stabiel. Het grootste deel van de Wmo-cliënten heeft één soort van Wmo-ondersteuning. De Wmo huishoudelijke hulp is het meest gevraagde product. Wmo klassiek 1. Huishoudelijke hulp De huishoudelijke hulp is de Wmo-ondersteuning die het meest wordt ingezet en dan met name de meest lichte vorm van huishoudelijke ondersteuning (HH1). Het gaat hier om 464 inwoners. Van HH2, huishoudelijke hulp met meer ondersteuning, maken 42 inwoners gebruik. HH3 is een pilot. Dit is een relatief nieuw product en biedt praktische begeleiding, een combi tussen huishoudelijke hulp en reguliere begeleiding. Hiervan maakt op dit moment 1 inwoner gebruik.

We hebben 4 aanbieders die huishoudelijke hulp bieden, waarvan Acteon Thuiszorg, met een aandeel van bijna 50%, de grootste aanbieder is, gevolgd door Tzorg. De vraag naar huishoudelijke ondersteuning via de gemeente neemt de afgelopen jaren toe, met name door inwoners uit de midden-en hogere inkomensklassen. Dit is een landelijk beeld en wordt met name veroorzaakt door de aanzuigende werking van het door het Rijk vastgestelde lage abonnementstarief. Sinds de invoering van het abonnementstarief voor de Wmo vanaf 2019 betaalt elke Wmo-afnemer, ongeacht inkomen, vermogen of verbruik maximaal € 20,60 per maand. Het Rijk is voornemens om per 2026 de eigen bijdrage wederom inkomensafhankelijk te maken. De verwachting is dat meer mensen, zodra zij een hogere eigen bijdrage moeten gaan betalen, dan zelf weer de huishoudelijk hulp gaan organiseren (en betalen). 2. Hulpmiddelen Met Welzorg hebben wij sinds 1 juni 2020 een (regionaal) contract voor de levering van Wmohulpmiddelen. Eind december 2023 was sprake van 247 uitstaande hulpmiddelen. De meest ingezette voorzieningen zijn rolstoelen en scootmobielen. Met Medipoint hebben wij nog een afbouwconstructie welke 1 juni 2024 afloopt. Per deze datum wordt het resterend aantal hulpmiddelen (60) bij Medipoint omgezet naar Welzorg. 3.

Trapliften Een Wmo-traplift wordt geplaatst als de inwoner daardoor langer zelfstandig thuis kan blijven wonen en als dit de goedkoopst adequate oplossing is. Met Otolift hebben wij sinds 1 oktober 2022 een nieuw (regionaal) contract voor de levering van Wmo-trapliften. Otolift is ook verantwoordelijk voor reparatie en onderhoud van de trapliften. In 2023 zijn 17 trapliften verstrekt. Wmo nieuw Ambulante begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf Sinds 2015 zijn gemeenten ook verantwoordelijk voor ondersteuning voor thuiswonende inwoners met een beperking of met een chronisch psychisch-, of psychosociaal probleem. Het gaat dan om ambulante ondersteuning, zoals de inzet van begeleiding (regulier of specialistisch) maar ook om dagbesteding en kortdurend verblijf (logeerfunctie, ontlasting mantelzorg). We hebben te maken met een groot aantal zorgaanbieders in ons regionaal zorglandschap. Deze verschillen in expertise, doelgroep en werkwijze. In Heumen zijn bijvoorbeeld 29 aanbieders gecontracteerd die reguliere en specialistische begeleiding (individueel en in groepen) leveren. Pluryn, Ditcoaching, Ribw, GrandCare en Zorgplus zijn de grootste aanbieders. We zien een groei van meer complexe problematiek en daardoor ook een toename van de inzet van specialistische begeleiding.

Deze duurdere vorm van begeleiding wordt ingezet als de reguliere begeleiding niet de beste oplossing is en er meer ondersteuning nodig is. Beschermd wonen (BW) en beschermd thuis (BT) Beschermd Wonen is voor mensen vanaf 18 jaar met psychiatrische problematiek die beperkt zelfredzaam zijn. Zij kunnen (tijdelijk) niet zelfstandig wonen. Beschermd wonen is mogelijk in een voorziening met 24-uurs zorg nabij of bereikbaarheid.

Nijmegen als centrumgemeente organiseert Beschermd Wonen en Beschermd Thuis voor zowel de regio Nijmegen als Rivierenland. GGD Gelderland-Zuid beoordeelt voor het Rijk van Nijmegen en Rivierenland de toegang tot Beschermd Thuis/Beschermd Wonen. Vanuit de gedachte dat herstel het beste thuis kan, in de eigen omgeving, met de hulp die nodig is, is de voorziening “Beschermd Thuis” (BT, extramurale zorg) ontwikkeld. In geval van BT woont de cliënt zelfstandig in zijn eigen (al dan niet gedeelde) woning met de benodigde begeleiding, toezicht en 24/7 beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorg. De cliënt betaalt zelf de huur. In geval van intramuraal Beschermd Wonen (BW) woont de cliënt in een voorziening met 24 uur zorg in de nabijheid. Uitgangspunt bij het toekennen van deze zorg is “beschermd thuis, tenzij”. Er verblijven in 2023 (Q4) 21 inwoners in de gemeente Heumen met een BT of BW indicatie (zorg in natura en PGB). In 2022 (Q4) waren dit 16 inwoners in de gemeente Heumen. Deze aantallen zijn op basis van een momentopname in kwartaal 4 en niet van een kalenderjaar. In 2023 heeft TBW 4 nieuwe aanmeldingen voor een BW of BT indicatie ontvangen vanuit de gemeente Heumen. Ten opzichte van vorige jaren blijft dit aantal stabiel. Maatschappelijke opvang Maatschappelijke opvang betreft tijdelijke opvang en begeleiding voor mensen en gezinnen die dakof thuisloos zijn.

Meestal is sprake van meerdere problemen die elkaar beïnvloeden. Het bieden van opvang geeft rust, waardoor iemand, in een veilige setting, onder begeleiding, kan werken aan herstel. De GGD Gelderland-Zuid voert de Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang (CTMO) uit. De inzet van het CTMO draagt bij aan het vinden van een geschikte opvangplek, een snellere doorstroom en waar mogelijk ook snellere uitstroom uit de maatschappelijke opvang. In 2023 hebben 6 inwoners uit gemeente Heumen zich gemeld voor maatschappelijke opvang. In 2022 waren dit er 5. Regionaal zien we een stijging van het aantal aanmeldingen MO.

Veilig thuis

Het aantal meldingen dat Veilig Thuis ontving vanuit de gemeente Heumen in 2023 is 65. In 2022 zijn er in totaal 72 meldingen ontvangen door VT vanuit de gemeente Heumen. Er zijn 7 (vervolg)onderzoeken afgesloten in onze gemeente door Veilig Thuis (in 2022 6 onderzoeken). Zowel inwoners als professionals ontvangen adviezen van Veilig thuis. In 2023 zijn er 61 adviezen gegeven. In 2022 zijn er in totaal 80 adviezen afgesloten door Veilig Thuis in onze gemeente. Financieel • Jeugd De resultaten tot en met 31 december 2023 van de uitgaven voor jeugdzorg leiden in 2023 tot een onderschrijding van € 125.000 ten opzichten van hetgeen we hebben begroot. De onderschrijding van € 125.000 wordt veroorzaakt door een onderschrijding op de producten dagbehandeling (€ 84.000) kortdurend verblijf (€ 14.000), specialistische GGZ (€ 35.000), ambulante behandeling (€ 20.000), jeugdbescherming (€ 14.000) en landelijk ingekochte specialistische zorg (€ 98.000) in combinatie met een overschrijding op de producten specialistische begeleiding (€ 64.000) en jeugdhulp met verblijf € (74.000).

De onderschrijding op het product dagbehandeling komt voor uit een daling in zorgintensiteit. Bij het product landelijke specialistische zorg komt de onderschrijding voort uit een afname van cliënten in de laatste maanden van 2023. De overschrijding op de producten specialistische begeleiding en Jeugdhulp met verblijf wordt juist veroorzaakt door een toename in zorgintensiteit. Indien de gerealiseerde cijfers 2023 afgezet worden tegen de gerealiseerde cijfers 2022 valt een toename in kosten op. Deze toename wordt voor een deel veroorzaakt door de prijsindexatie van de tarieven. We zien in 2023 tot dusver een terugloop in het aantal jongeren dat jeugdzorg nodig heeft ten opzichten van 2022. Op basis daarvan zou een daling in kosten aannemelijk zijn. Uit de declaraties blijkt echter een toename in zorgintensiteit wat er toe leidt dat de kosten per jongere juist oplopen. Dit is dan ook terug te zien in de cijfers van 2023. • Wmo De resultaten tot en met 31 december 2023 voor voorzieningen in het kader van de Wmo leiden dit jaar tot een onderschrijding van € 68.000 ten opzichte van hetgeen we hebben begroot. De onderschrijding van € 68.000 wordt veroorzaakt door een onderschrijding op het product huishoudelijke hulp (€ 159.000) in combinatie met een overschrijding op de producten specialistische begeleiding (€ 20.000), dagbesteding (€ 5.000) en hulpmiddelen (66.000).

In de laatste maanden van 2023 hebben een uitstroom van cliënten, hoge wachtlijsten bij zorgaanbieders door personeelstekort en de onmogelijkheid van zorgaanbieders om nieuwe zorg te leveren vanwege de personeelstekorten geleid tot een onderschrijding op het budget voor huishoudelijke hulp. Indien de gerealiseerde cijfers 2023 afgezet worden tegen de gerealiseerde cijfers 2022 valt een toename in kosten op. Deze toename wordt voor een deel veroorzaakt door de prijsindexatie van de tarieven. Het restant van de stijging in kosten komt voort uit de toename in zorgintensiteit. 28 mei 2024 burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

Bijlage: • Factsheet Jeugd, Factsheet Wmo en trendlijnen

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester