23.A81 Raadsmededeling Meekoppelkansen waterkrachtcentrale bij stuw Nederasselt-Grave

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Meekoppelkansen waterkrachtcentrale stuw Nederasselt - Grave 27 september 2023

Samenvatting Op 16 december 2022 is een brief uitgegaan naar minister Harbers van I&W namens de gemeenten Heumen en Land van Cuijk, medeondertekend door de gedeputeerden voor de energietransitie van de provincies Gelderland en Noord-Brabant. Bedoeling van de brief was om de minister te vragen om aanpassing van de werkopdracht voor de vervanging van de stuw om daarmee onderzoek naar de meekoppelkansen voor een waterkrachtcentrale (wkc) mogelijk te maken. Op 7 juni 2023 hebben we een reactie van de minister ontvangen. Het Rijk ziet geen meerwaarde in het toevoegen van faciliteiten voor een wkc aan de stuw. Toelichting Het onderzoek naar de mogelijkheden voor een wkc bij de stuw tussen Nederasselt en Grave loopt al de nodige jaren. Uit onderzoeken van de provincie Gelderland, de gemeente Land van Cuijk, en een gezamenlijk onderzoek van de gemeenten Land van Cuijk en Heumen naar de haalbaarheid van een wkc bleek namelijk dat deze op dit punt in de Maas zeer kansrijk leek. In mei 2022 werd contact gezocht met Rijkswaterstaat, omdat duidelijk werd dat deze de stuw wilde gaan vervangen. Uit het gesprek werd duidelijk dat het om een 1 op 1 functionele vervanging gaat en dat er in de opdracht van het Ministerie van I&W aan Rijkswaterstaat geen waterkracht was opgenomen.

Op 16 december 2022 is er een brief gestuurd naar Minister Harbers van I&W namens de gemeenten Heumen en Land van Cuijk, medeondertekend door de gedeputeerden voor de energietransitie van de provincies Gelderland en Noord-Brabant. In deze brief hebben we de Minister gevraagd om de werkopdracht van Rijkswaterstaat voor de vervanging van de stuw aan te passen, zodat onderzoek naar en realisatie van een wkc mogelijk zou worden. Reactie Ministerie Op 7 juni 2023 hebben we een reactie ontvangen op onze brief. De Minister geeft daarin aan geen meerwaarde te zien in het toevoegen van faciliteiten voor waterkracht aan de stuw. Als reden geeft het Ministerie onder andere dat dit aansluit bij bestaand nationaal beleid dat ervan uitgaat dat het vergroten van de nationale inzet op elektriciteit uit water op dit moment niet wenselijk is. De verwachte kosten voor zowel kleinschalige als grootschalige waterkrachttechnieken zijn namelijk hoger dan de kosten voor andere hernieuwbare elektriciteitsopties zoals offshore windenergie, zo stelt het ministerie. Daarnaast wil het Ministerie geen nieuwe voorzieningen in de Maas die vissterfte kunnen veroorzaken, omdat de maximale grens daarvan al is bereikt door andere wkc’s in de Maas.

Mochten wij het meekoppelen van een waterkrachtcentrale wenselijk en haalbaar achten in het belang van de regio, dan nodigt de Minister ons uit om een gedegen inschatting te maken (met behulp van een businesscase of maatschappelijke kosten-batenanalyse) waaruit blijkt of met het meekoppelen van een waterkrachtcentrale aan de hierboven benoemde voorwaarden kan worden voldaan. Zaak Document

: :

147034 186514

Gesprek met projectdirecteur Rijkswaterstaat Zuid-Nederland Op 5 juni 2023 heeft er een gesprek plaatsgevonden met de projectdirecteur van Rijkswaterstaat Zuid-Nederland. Belangrijkste punten uit dit gesprek waren: • De vervanging van de stuw is voor RWS lang het uitgangspunt geweest. Echter, door de locatie van de stuw – in een bocht, met vestingstad Grave aan de ene kant en Kroonwerk Coehoorn aan de andere kant – kan de stuw niet zomaar worden vervangen of verplaatst. Daarom doet RWS een stap terug en gaat opnieuw afwegen wat er met de stuw moet gaan gebeuren: renovatie of vervanging. Eind 2023 weet RWS de planning van het onderzoekstraject en medio 2027 is duidelijk welk van de twee opties het wordt. • Door het opknappen van de brug (waar de stuw aan hangt) is de urgentie van de vervanging nu veel minder groot. • Doordat RWS opnieuw gaat overwegen of de stuw wordt gerenoveerd of vervangen is het jaar 2030, dat eerder door RWS werd aangehouden, niet meer aan de orde. Wellicht wordt er intussen nog groot onderhoud uitgevoerd aan de stuw, waardoor die nog zeker 15 jaar mee kan. Daarmee schuift de vervanging/renovatie nog verder op in de tijd en schuift richting 2050. • Er is onderzoek uitgevoerd naar een nieuw type stuwen, waaronder stuwen waar een waterkrachtcentrale (wkc) in geïntegreerd is. Deze wordt niet opportuun geacht.

Daardoor is een wkc alleen nog mogelijk op initiatief van een aanvrager en naast een stuw. RWS steekt geen tijd meer in onderzoek. • Door klimaatverandering veranderen de waterstanden in de Maas, waardoor het de vraag is of een wkc een gegarandeerde opbrengst zal hebben. • Renovatie is omgevingstechnisch de gemakkelijkste optie. Daarbij wordt nog wel gedacht aan het verbreden/aanpassen van de sluis, zodat er ook grotere schepen doorheen kunnen. Dan blijft er minder ruimte over voor een eventuele wkc. Conclusie Op basis van het gesprek met RWS achten we het opstellen van een businesscase of maartschappelijke kosten-batenanalyse niet zinvol. Los van het feit dat er al veel tijd en geld is gestoken in onderzoek naar mogelijkheden voor een wkc bij de stuw, heeft het gesprek met de projectdirecteur van RWS ons duidelijk gemaakt dat áls een wkc bij de stuw al haalbaar zou blijken, deze niet eerder dan vanaf het jaar 2050 in beeld komt. Bovendien is het opstellen van een business case aan initiatiefnemers, niet aan de gemeente. Vervolg Op 2 oktober 2023 vindt er een gesprek plaats met de werkgroep, bestaande uit ambtelijke en bestuurlijke vertegenwoordiging van de gemeenten Heumen en Land van Cuijk, Energiecoöperatie Heumen, energiecoöperatie Grave, Oost NL, provincie Gelderland en Rijkswaterstaat. We zullen onze reactie daar inbrengen.

Inmiddels is duidelijk dat de gemeente Land van Cuijk dezelfde mening is toegedaan en niet meer wil investeren in onderzoek naar een wkc bij de stuw. Gelet op het standpunt van de minister zetten zij hun ambtelijke inzet nu volledig in op zon en wind. Na de verkiezingen en een nieuw kabinet maken zij opnieuw de balans op.

26 september 2023 burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: • Brief aan minister Harbers inzake meekoppelkansen wkc stuw Nederasselt – Grave • Reactie ministerie mbt meekoppelkansen opdracht vervanguing stuwen Maas