23 A77 Raadsmededeling Voortgang implementatie Omgevingswet

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Voortgang implementatie Omgevingswet 20 september 2023

Samenvatting Overeenkomstig het briefadvies van de rekenkamer d.d. 17 april 2023 informeren we u via deze raadsmededeling over de voortgang van de invoering van de Omgevingswet. Tevens treft u -in navolging van het briefadvies van de Rekenkamer Heumen- het Plan van aanpak en een planningsoverzicht aan. Op 14 maart 2023 heeft de Eerste Kamer besloten dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 ingaat. We zijn blij dat hiermee een einde is gekomen aan een lange periode van onzekerheid, waarbij de Omgevingswet steeds met een half jaar werd uitgesteld. Tegelijkertijd zien we ook risico’s en blijven belangrijke zaken onduidelijk. Dit geldt bijvoorbeeld voor de financiële tegemoetkoming van het Rijk. In deze raadsmededeling gaan we daar verder op in. Maar we beginnen met de stand van zaken in Heumen en een overzicht van wat er nog op de planning staat voor het vierde kwartaal van dit jaar. Toelichting Voortgang invoering Omgevingswet in Heumen Vanaf 2022 hebben we de invoeringsdatum niet langer centraal gesteld en werken we verder aan de invoering van de Omgevingswet. Dit heeft zijn vruchten afgeworpen. Op veel onderdelen hebben we stappen kunnen zetten. De meeste risico’s die we nog zien spelen landelijk en kunnen we als individuele gemeente ook niet direct oplossen. Hierover leest u meer onder het kopje risico’s en onduidelijkheden.

Omgevingsvisie gemeente Heumen 2023 Vanaf 1 januari 2027 moet iedere gemeente een omgevingsvisie hebben. Heumen voldoet (ruim) aan deze termijn. Het vaststellen van de omgevingsvisie staat voor uw vergadering van 26 oktober a.s. geagendeerd. Het omgevingsplan Vanaf 1 januari 2024 ontstaat er van rechtswege één omgevingsplan. Dit tijdelijk deel van het omgevingsplan bestaat uit de ruimtelijke regels, zoals de huidige bestemmingsplannen, en de bruidsschat (1). Voor 2032 moeten we één omgevingsplan hebben voor de hele gemeente, met een vertaling van de regels uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan en de regels uit lokale verordeningen die gaan over de fysieke leefomgeving (2). Dit noemen we de transitie naar één omgevingsplan. Vanaf 1 januari 2024 moeten we het omgevingsplan direct al kunnen wijzigen voor nieuwe (gebieds)ontwikkelingen. Er zijn al belangrijke besluiten genomen ter voorbereiding op het omgevingsplan: • met een delegatiebesluit heeft de raad bepaald in welke gevallen het college het omgevingsplan mag vaststellen; • de raad heeft besloten voor welke Bopa-gevallen zij gebruik wil maken van haar bindend adviesrecht; • de raad heeft de Verordening op de commissie ruimtelijke kwaliteit vastgesteld; • de raad heeft bepaald in welke gevallen participatie verplicht is bij een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa).

We maken hiervoor beleid en informeren u hierover. Zaak Document

: :

185476 185689

Momenteel werken we aan een transitieplan hoe we toewerken naar één omgevingsplan en een handboek voor initiatiefnemers. Voor VTH-software geldt, dat de ODRN onlangs is overgestapt naar een nieuwe leverancier. Er wordt hard gewerkt om de software in te richten, zodat we in het vierde kwartaal de software technisch kunnen testen. Legesverordening Tegelijkertijd met de Omgevingswet wordt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingevoerd. Dit betekent dat een deel van de werkzaamheden (de zgn. ‘technische bouwtoets’) door marktpartijen wordt overgenomen. Dit heeft tot gevolg dat de legesinkomsten afnemen. De financiële gevolgen worden opgenomen in de begroting voor 2024. Daaruit volgt de aangepaste legesverordening, die in november ter vaststelling naar de raad gaat. De laatste maanden voor inwerkingtreding Na de zomer ligt de focus op het oefenen van nieuwe werkprocessen om bijvoorbeeld sneller vergunningen te kunnen verlenen en het testen van de software. Met onder andere inhoudelijke themabijeenkomsten bereiden we ons als organisatie voor op de komst van de Omgevingswet. Ook in 2024 en de jaren daarna zal opleiding nodig blijven, omdat door het overgangsrecht niet alles op 1 januari 2024 verandert, maar wijzigingen geleidelijk ingaan. Communicatie richting onze inwoners en bedrijven pakken we samen met onze buurgemeenten op.

De landelijk campagne van de Rijksoverheid is daarbij ons vertrekpunt. Omgevingsoverleg Op een enkel onderdeel doen we meer dan de minimale acties die nodig zijn voor inwerkingtreding. Dit geldt bijvoorbeeld voor het organiseren van het omgevingsoverleg. Het omgevingsoverleg vindt plaats voordat een vergunning formeel is ingediend en komt in de plaats van het huidige (schriftelijke)vooroverleg. We denken dat met het één-ingangsprincipe voor nieuwe initiatieven, een fysiek loket voor bouwen en een omgevingstafel met verschillende expertises, ons dienstverleningsniveau aanzienlijk verbetert. Risico’s en onduidelijkheden We zitten de komende jaren in een transitieperiode waarbij we nog bestemmingsplannen afmaken en tegelijkertijd het omgevingsplan wijzigen voor nieuwe (gebieds)ontwikkelingen. Daarnaast maken we de transitie naar één omgevingsplan. Dit is een enorme opgave, die veel capaciteit vraagt. Daar komt bij dat het wijzigen van het omgevingsplan nieuw en écht anders is, dan het maken van een bestemmingsplan. Daarbij blijven er technische onzekerheden. Zo zijn er landelijk nog geen testen gedaan waarbij veel gemeenten tegelijkertijd besluiten publiceren en is het nog steeds niet mogelijk om meerdere besluiten per dag te publiceren. Ook is er onduidelijkheid over de financiële tegemoetkoming van het Rijk aan gemeenten.

Daarnaast blijkt uit het eerste concept van de actualisatie van het Integraal Financieel Beeld dat de invoering van de Omgevingswet voor gemeenten duurder is dan in 2021 was berekend en de terugverdientijd langer is. Op 14 juni van dit jaar zijn bij de ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) drie moties aangenomen, waarmee aangedrongen wordt snel duidelijkheid te krijgen van het Rijk over de financiële tegemoetkoming. Tot slot willen we het verwachtingenniveau dat is gekoppeld aan de invoering van de Omgevingswet temperen. Het kost tijd voor alle betrokkenen (overheden, marktpartijen en initiatiefnemers) om met de wet te leren werken.

Tegelijkertijd zien we de invoering van de Omgevingswet als een kans om de dienstverlening naar onze inwoners en ondernemers te verbeteren. We maken hier graag gebruik van, echter dit kost tijd.

19 september 2023 burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

(1) Regels van het Rijk die overgaan naar gemeenten.

(2) De overgangstermijn voor het omgevingsplan is met 2 jaar verlengd van 2030 naar 2032.

Bijlagen: • Bijlage 1 Plan van aanpak invoering Omgevingswet (Djuma docnr. 185688) • Bijlage 2 Planning invoering Omgevingswet (Djuma docnr. 185727)