Wk39 C 2 1

Jaarverslag uitvoering Leerplichtwet Schooljaar 2023-2024

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 1/13

Inleiding Hierbij presenteren wij het jaarverslag 2023-2024 van onze gemeente Het Hogeland over de uitvoering van de Leerplichtwet (1969). De Leerplichtwet heeft als doel het recht op onderwijs te waarborgen en is een belangrijk instrument bij het tegengaan van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Op grond van artikel 25 van de Leerplichtwet brengt het college jaarlijks de gemeenteraad op de hoogte van de uitvoering van de Leerplichtwet van het laatst afgesloten schooljaar. In dit jaarverslag geven we allereerst een uitleg over wat de leerplicht en kwalificatieplicht inhoudt. Vervolgens om hoeveel leerlingen het in de gemeente Het Hogeland gaat. Daarna gaan we in op de kerntaken die de gemeente zijn opgelegd vanuit de Leerplichtwet. Team Leerplicht doet dit niet alleen, maar heeft een uitgebreid netwerk om schoolverzuim te voorkomen, te monitoren en waar nodig te sanctioneren. In de Leerplichtwet worden verschillende vormen schoolverzuim onderscheiden. Slechts een klein deel van het schoolverzuim komt bij het Team Leerplicht binnen via het verzuimloket Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De meeste signalen van verzuim komen rechtstreeks vanuit het onderwijs en andere netwerkpartners binnen. In een aantal gevallen is een (gedeeltelijke) vrijstelling van de Leerplichtwet noodzakelijk. In sommige andere gevallen wordt er handhavend opgetreden.

Na een weergave van het afgelopen schooljaar, werpen we nog een blik op de speerpunten voor het schooljaar 2024-2025. Tenslotte laat de landelijk ontwikkelde Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) de methodiek zien waarmee het Team Leerplicht werkt.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 2/13

Wat is leerplicht? Kinderen mogen vanaf 4 jaar naar het primair onderwijs. Vanaf 5 jaar tot en met het schooljaar waarin een leerling 16 jaar wordt geldt de Leerplichtwet. De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op en de naleving van de Leerplichtwet voor alle leerplichtige inwoners in haar gemeente. Ongeacht of zij een school binnen of buiten de gemeentegrenzen bezoeken.

Wat is kwalificatieplicht? Voor leerlingen zonder startkwalificatie geldt de kwalificatieplicht. Dit is een verlengde leerplicht totdat de leerling de leeftijd van 18 jaar bereikt. Een startkwalificatie is een diploma VWO, HAVO of MBOniveau 2 en hoger. De kwalificatieplicht is bedoeld om jongeren een betere kans te geven op de arbeidsmarkt. Jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie vallen voor begeleiding onder het Doorstroompunt (DSP) Noord-Groningen, voorheen het Regionaal Meld Coördinatiepunt (RMC) voortijdig schoolverlaters. Jongeren die aangemeld zijn bij het Doorstroompunt worden geholpen en gestimuleerd om terug naar school te gaan of om werk te vinden waarbij ze een diploma kunnen behalen. Deze functie voor onze gemeente Het Hogeland is samen met de gemeente Eemsdelta ondergebracht bij het Doorstroompunt Noord Groningen in Delfzijl en stelt jaarlijks een eigen jaarverslag op.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 3/13

Aantallen inwoners Leerplichtigen naar leeftijd gemeente Het Hogeland Peildatum 01-01-2024 5 jarigen

475

6

484

7

494

8

488

9

477

10

454

11

424

12

530

13

531

14

536

15

588

16

571

17

557 Totaal leerplichtig: 6609

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 4/13

Kerntaken Het is de taak van de gemeente om te controleren of de Leerplichtwet en het Doorstroom-beleid binnen de gemeente wordt nageleefd. Hierbij controleert de gemeente ouders op hun verplichting tot inschrijving en het schoolbezoek van hun leerplichtige kinderen. Jongeren vanaf 12 jaar zijn zelf medeverantwoordelijk voor het bezoeken van de school. De leerplichtambtenaar is gesprekspartner van de scholen om ervoor te zorgen dat er een goed verzuimprotocol is en dat de verzuimregistratie goed wordt uitgevoerd. In het verzuimprotocol moet vroegtijdige betrokkenheid van de leerplichtambtenaar zijn opgenomen. Bij bezoek aan de scholen zal de Onderwijsinspectie ook de verzuimregistratie controleren. Bij preventie en vroegtijdige signalering van verzuim wordt voorkomen dat kinderen en jongeren in hun ontwikkeling worden bedreigd. Ieder kind heeft leerrecht. Team Leerplicht werkt volgens de methodische aanpak schoolverzuim (MAS) zoals op de laatste pagina van dit jaarverslag is weergegeven. In de praktijk wordt de meeste aandacht besteed aan de samenwerking met het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. De samenwerking laat goede verzuimprotocollen en verzuimregistratie op de scholen zien. Vanaf de start van het schooljaar zijn de leerplichtambtenaren in beeld.

De leerplichtambtenaren zijn jaarlijks aanwezig op de georganiseerde ouderavonden waarin het verzuimprotocol en de verzuimregistratie wordt uitgelegd. Daarnaast is er regelmatig (6-8 keer per schooljaar) een preventief spreekuur op de 6 scholen voor voortgezet onderwijs in onze gemeente en is er nauw contact met het zorgteam en de verzuimcoördinator van deze scholen. De 6de school voortgezet onderwijs is sinds het schooljaar 2023-2024 de Internationale schakelklas (ISK) gevestigd in Warffum. Doordat we het afgelopen schooljaar bij alle primaire onderwijsinstellingen zijn langs geweest merken we dat er weer meer verbinding is ontstaan. Schoolleiders en intern begeleiders weten ons vaker te vinden. Wij hopen dat dit bijdraagt aan verbeterde schoolgang en het meer normaliseren van de schoolgang. Omdat we weten dat bij een stagnerende schoolgang in het primair onderwijs dit continueert of zelfs escaleert in het voortgezet onderwijs.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 5/13

Ons netwerk

Om schoolverzuim zoveel mogelijk te voorkomen en te laten stoppen hebben we een uitgebreid netwerk aan contacten. De scholen, waar de leerlingen die in onze gemeente Het Hogeland wonen zijn ingeschreven, zijn ons eerste aanspreekpunt. Zij moeten het verzuim registreren en bij ongeoorloofd verzuim melden via de Dienst Uitvoering Onderwijszaken (DUO). De meeste leerlingen uit onze gemeente gaan ook naar een van de 32 scholen voor primair onderwijs, oftewel basisscholen in onze gemeente. In het voortgezet onderwijs zien we een grotere spreiding; naast Het Hogeland College in Uithuizen, Winsum, Warffum en Terra (Groen en Praktijkonderwijs) in Winsum gaan ook veel leerlingen naar bijvoorbeeld het voortgezet onderwijs in Groningen, Appingedam of Grijpskerk. Ook voor het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) reizen leerlingen naar bijvoorbeeld Groningen, Appingedam of zelfs buiten de provincie Groningen. Voor speciaal basis- of voortgezet onderwijs zijn in de gemeente Het Hogeland geen scholen, hiervoor moeten leerlingen naar Appingedam of Groningen, met de nodige lange reistijd tot gevolg. Bij mogelijk ongeoorloofd ziekteverzuim komt de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Groningen in beeld. Alle scholen hebben een schoolarts/schoolverpleegkundige die (mede) kan beoordelen of ziekteverzuim wel of niet terecht is.

De GGD Groningen beheert ook het digitale signaleringssysteem Zorg voor Jeugd (ZvJ). Hierin kunnen professionals uit de verschillende zorgdisciplines en het onderwijs een signaal plaatsen als zij bij een jongere betrokken zijn en zo samen optrekken. Doordat Zorg voor Jeugd ook in de ondersteuningsroute voor het Sociaal Team van onze gemeente Het Hogeland is opgenomen kan Team Leerplicht snel achterhalen of en wie al betrokken is bij de betreffende leerling. Met de transformatie van het Sociaal Domein van onze gemeente Het Hogeland is hier een uitbreiding op gekomen; Team Leerplicht heeft nu ook toegang tot het centrale registratieprogramma van het Sociaal Domein I-Samenleving. Hierdoor kan er nog sneller geschakeld worden met de collega`s van het Sociaal Team Jeugd. Blijven leerlingen ondanks maatregelen van school en de leerplichtambtenaar toch nog verzuimen dan kan de leerplichtambtenaar in overleg met Justitie een leerling naar bureau Halt verwijzen voor een alternatieve straf of om een Proces-Verbaal op te maken waarmee de leerling en/of ouders zich bij de rechtbank moet verantwoorden.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 6/13

Risicojongeren van 12 tot en met 23 jaar die een grotere kans hebben op maatschappelijke uitval en/of criminaliteit worden besproken in het Risico Jongeren Overleg (RJO). Bij dit overleg zijn het Sociaal Team Jeugd, medewerkers Openbare Orde en Veiligheid en Team Leerplicht/ Doorstroompunt van de gemeente Het Hogeland, de politie, Halt, Raad voor de Kinderbescherming en Bureau Jeugdzorg betrokken. Minimaal 8 keer per jaar is er een RJO. Om kennis van de Leerplichtwet en de uitvoering op peil te houden en ervaringen met andere leerplichtambtenaren uit te wisselen is de gemeente Het Hogeland aangesloten bij de landelijk branchevereniging voor leerplichtambtenaren Ingrado. Jaarlijks wordt de ledenvergadering bezocht en worden diverse workshops bijgewoond. Ook aan de jaarlijkse Ingrado Rayonbijeenkomst Noord Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe) wordt actief deelgenomen. Vanuit ons Team Leerplicht schuiven wij, samen met de collega’s van Eemsdelta, op afroep aan bij het LPCO (Leerplicht Casus Overleg provincie Groningen). In dit casusoverleg wordt elke leerling uit de provincie Groningen die een Proces-Verbaal heeft gekregen besproken. Hierbij zijn de Raad voor de Kinderbescherming, collega leerplichtambtenaren uit de provincie, Bureau Jeugdzorg en het Openbaar Ministerie (officier van justitie/ parketsecretaris) aanwezig.

Leerlingen vanaf 17 jaar waar wij op welke manier dan ook bij betrokken zijn, bespreken wij ook met onze collega’s van het Doorstroompunt. Zodra een leerling 18 jaar wordt valt deze niet meer onder de Leerplichtwet en Kwalificatieplicht. Ons Doorstroompunt Noord Groningen draagt dan zorg en verantwoordelijkheid voor het behalen van de kwalificatieplicht, indien mogelijk of gewenst. Het Doorstroompunt heeft geen dwingend kader maar werkt uitsluitend ter stimulering van de schoolgang tot de 23-jarige leeftijd. Ook ondersteunen zij voortgezet onderwijs leerlingen en voortgezet onderwijs scholen met een soepele overdracht naar het MBO. Al enige tijd is er een discussie gaande of de leeftijdsgrens van 23 naar 27 moet worden bijgesteld.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 7/13

Schoolverzuim

Absoluut verzuim Een leerplichtige of kwalificatie plichtige leerling staat niet ingeschreven bij een school. Relatief verzuim De leerling staat ingeschreven bij een school maar verzuimt lessen en/of komt te laat. Relatief verzuim kan worden onderverdeeld in signaalverzuim, licht verzuim en luxe verzuim. Wanneer een leerling in 4 weken 16 lesuren verzuimt, dan is de school verplicht dit te melden bij leerplicht van de gemeente via het digitale verzuimloket van DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). Signaalverzuim Wanneer een leerling vaak te laat komt of regelmatig spijbelt dan spreek je van signaalverzuim. Dit kan een signaal zijn dat er sprake is van onderliggende problematiek. Hierbij geldt dat hoe eerder de leerplichtambtenaar wordt betrokken, hoe beter langdurig thuiszitten en zelfs voortijdig schoolverlaten kan worden voorkomen. Licht verzuim Bij minder dan 16 uur per 4 weken spreek je van licht verzuim. Het melden van licht verzuim is niet verplicht maar wel wenselijk. Om verder verzuim te voorkomen houden de leerplichtambtenaren preventieve spreekuren op de verschillende voortgezet onderwijs locaties in onze gemeente Het Hogeland. De leerplichtambtenaren van de gemeente Het Hogeland worden door collega’s van andere gemeenten geïnformeerd wanneer zij een leerplichtige leerling uit de gemeente Het Hogeland hebben gesproken op een preventief spreekuur.

Luxe verzuim Wanneer een leerling zonder toestemming van de school en/of de leerplichtambtenaar met verlof gaat buiten de schoolvakanties, dan is er sprake van luxe verzuim. Ziekteverzuim Ziekte wordt geregistreerd als geoorloofd verzuim. Om verschillende medische redenen kan een leerling niet naar school. Vaak ziek zijn is een risicofactor en kan duiden op andere problemen. Hierin is het belangrijk dat school alert is op veelvuldige ziekmeldingen en het verzuim meldt bij de jeugdarts/jeugdverpleegkundige en de leerplichtambtenaar om in dergelijke casussen gezamenlijk te kunnen optrekken. Wanneer een schoolarts vaststelt dat van ziekte geen, of in mindere mate sprake is, gaat de leerplichtambtenaar met leerling en ouders in contact.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 8/13

Verzuimmelding vanuit het verzuimloket DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) Scholen zijn verplicht een melding te doen bij leerplicht van de gemeente wanneer er sprake is van 16 verzuimuren in 4 weken via het verzuimloket van DUO.

Naast de verplichte verzuimmeldingen vanuit het verzuimloket van DUO zijn de leerplichtambtenaren op vele andere manieren ook betrokken bij leerlingen. Bijvoorbeeld bij de controle op absoluut verzuim en de preventieve verzuimspreekuren op het VO. En het Risicojongerenoverleg. Daarnaast ook door inschakeling van de leerplichtambtenaar door onze netwerkpartners. Deze inzet blijft buiten de DUO meldingen en hebben vaak een preventief karakter.

Schooljaar

Verzuimmeldingen vanuit het verzuimloket (DUO)

2021 – 2022

50 meldingen

2022 – 2023

48 meldingen

2023 – 2024

62 meldingen

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 9/13

Vrijstellingen Artikel 5 van de Leerplichtwet regelt de vrijstelling van inschrijving op een school.

Artikel 5 onder a:

Artikel 5 onder b:

Artikel 5 onder c:

Vrijstelling zolang de jongere op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt is om tot een school of instelling te worden toegelaten.

Vrijstelling op grond van overwegend bezwaar tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen of instellingen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden.

Vrijstelling op grond van het volgen van onderwijs in het buitenland.

2021 - 2022

14

4

1

2022 - 2023

19

7

0

2023-2024

25

6

2

Handhaving De leerplichtambtenaar met opsporingsbevoegdheid (BOA, oftewel Bijzonder Opsporings Ambtenaar) is bevoegd tot het opmaken van een Proces-Verbaal en kan bij verwijtbaar beginnend verzuim en enkelvoudige problematiek een leerling naar Halt verwijzen. Jongeren krijgen bij Halt een leerstraf. Wanneer het verzuim en de problematiek aanblijft kan de leerplichtambtenaar overgaan tot het opmaken van een Proces-Verbaal. Dit Proces-Verbaal gaat naar het Openbaar Ministerie (OM) en in kopie naar de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK). De Raad voor de Kinderbescherming adviseert de rechter – na onderzoek- over de strafmaat. Meestal is dat verplichte hulpverlening (jeugdreclasseringsmaatregel), een (voorwaardelijke) geldboete, een taakstraf voor de jongere of een combinatie van genoemde maatregelen. De leerplichtambtenaar is aanwezig bij de zitting en wordt gevraagd de (huidige) situatie toe te lichten.

Halt verwijzingen

Procesverbaal

Proces verbaal luxe verzuim

2021-2022

5

3

0

2022-2023

3

3

0

2023-2024

8

1

0

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 10/13

Onze ambitie is: Vroegtijdige betrokkenheid, waardoor het aantal verzuimuren laag blijft. Vlotte zorginzet waar nodig en minder handhavend optreden.

Speerpunten schooljaar 2024-2025 Vroegtijdige betrokkenheid zorgt voor winst. Niet alleen op de korte termijn, maar met name voor de lange duur. Met het op orde brengen van de formatie binnen Team Leerplicht zijn we beter in staat om de basistaken goed uit te voeren. Het is voor ons als team dan ook belangrijk om in het schooljaar 2024-2025 de kwaliteit te versterken. We hebben sommige taken helaas de afgelopen jaren minder aandacht kunnen geven. Met het aanstellen van een nieuwe leerplichtambtenaar per 1 augustus 2024 zullen we onze preventieve taken beter kunnen uitzetten, dus meer aanwezigheid op de scholen en meer en beter contact met ook het primaire onderwijs. Dit draagt bij aan het laag houden van de verzuimuren. In onze gemeente Het Hogeland zijn 2 scholen voor nieuwkomers-leerlingen. Deze omgeving is erg dynamisch en vraagt snelle actie en duidelijkheid. Voor ons en uiteraard de kinderen en jongeren is het belangrijk dat we hier, samen met het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) in het schooljaar 2024-2025 meer tijd aan kunnen besteden. Maar ook het handhaven versterken, wat vaak gepaard gaat met langdurige trajecten. Handhaven kan soms een goede consequentie zijn. Alles heeft een grens en voor jongeren is het goed dit signaal te ervaren.

Vanuit de praktijk ervaren we soms dat bij oplopend verzuim we laat betrokken worden en dat er dan als laatste optie gedacht wordt aan handhaven vanuit de Leerplichtwet. Bij handhaven is een belangrijke vraag die gesteld dient te worden of het schoolverzuim verwijtbaar is. Veelal is het antwoord hierop: nee. In veel gevallen wanneer er sprake is van langdurig schoolverzuim, zijn er meerdere aspecten in het leven van een leerling die ervoor zorgen dat de schoolgang moeilijk verloopt. Hier dient eerst meer aandacht voor te zijn. De rol van de leerplichtambtenaar is dan ook steeds meer signalerend, schakelen en de juiste personen in positie zetten. Ook wel wie is waar verantwoordelijk voor? Tevens een vraag die bij de scholen en het Sociaal Team Jeugd tot uitdagingen leidt. Samen zoeken naar de motiverende aspecten en daarbij dichter maar ook eerder komen tot leer- en ontwikkelingsrecht. Bovenstaande sluit nauw aan bij onze ambitie en zullen we verder gaan uitdiepen. Soms lukt het een leerling niet om goed tot ontwikkeling te komen en stagneert school. Samenwerking met het gemeentelijk Pak je Toekomst Project kan daarin helpend zijn om de draad weer op te pakken. Afgelopen schooljaar hebben we een aantal jongeren hier naartoe kunnen verwijzen. We hopen dit ook in het schooljaar 2024-2025 te kunnen doen.

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 11/13

Methodische aanpak schoolverzuim Bij de aanpak van schoolverzuim is het belangrijk dat er snel stappen worden gezet om (langdurige) schooluitval te voorkomen. Een eenduidige aanpak en duidelijkheid over wie wat doet in welke fase helpt daarbij. Daarom is landelijk de methodische aanpak schoolverzuim (MAS) ontwikkeld. Team Leerplicht van onze gemeente Het Hogeland werkt volgens onderstaande methodiek. De aanpak kent 5 fases 1. Waarnemen: het probleem signaleren 2. Analyseren: het probleem in beeld krijgen en begrijpen 3. Plannen: opstellen van een plan om het probleem aan te pakken 4. Handelen: uitvoeren van het plan 5. Evalueren: effecten vergelijken met beoogde resultaten en daaraan conclusie(s) verbinden

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 12/13

Jaarverslag uitvoering Leerplichtwet 2023 - 2024

Jaarverslag 2023-2024

Pagina 13/13