Wk11-12 B 1

Van: Verzonden: woensdag 11 maart 2026 18:36 Aan: Gemeente <gemeente@hethogeland.nl> CC: Griffie Het Hogeland <Griffie@hethogeland.nl> Onderwerp: Signal over onwaardige opvangomstandigheden ontheemden en schending kinderrechten

Geacht College, Geachte leden van de Raad, Middels deze brief spreek ik mijn ernstige zorgen uit over de huidige opvangsituatie van ontheemden uit Oekraïne in onze gemeente, in het bijzonder op de locaties Wehe-denHoorn en Roodeschool.

Naar aanleiding van publicatie Nationale ombudsman en Kinderombudsman luiden noodklok Oekraïne opvang: menswaardige opvang in gevaar | Nationale ombudsman en gezamenlijke brief aan gemeenten van Nationale ombudsman en Kinderombudsman van 9-12-2025 Nationale Ombudsman werd ik geïnteresseerd in hoe opvang in onze gemeente is georganiseerd.

Bij kennisneming van de stukken welke op de website van de gemeenteraad zijn gepubliceerd met betrekking tot opvang van Oekraïners in onze gemeente, heb ik met grote teleurstelling moeten constateren dat de mensvaardigheid van opvang van deze mensen in onze gemeente sinds vorig jaar gevaar loopt. Het grootste zorgen vergt daarbij dat bij het nemen van overplaatsing beslissingen werd er geen rekening gehouden met het belang van kinderen van ontheemden om op een stabiele en permanente plek (hetzelfde dorp) tijdens de opvang kunnen op te groeien en van de door artikelen 3, 27, 28 van het IVRK en artikel 15 van de RTB gegarandeerde rechten tijdens hun opvang onder RTB te mogen genieten.

Uit door het college openbaar gestelde GGD- checklists noodopvang (locaties Wehe – den- Hoorn, Eenrum, Ulrum) blijkt dat deze locaties zijn niet geschikt voor verblijf / opvang die langer dan 4 weken duurt. Voor locaties die langer worden gebruikt, adviseren checklists (zie p.1) de hygiënerichtlijnen voor asielzoekerscentra van het RIVM te volgen. Het GGD – checklist voor noodopvang locatie Roodeschool is nog niet gepubliceerd, maar uit raadsstukken blijkt dat het ook om een noodopvang locatie gaat. Uit stukken van raadsvergaderingen blijkt dat het is de bedoeling was en is om ontheemden Oekraïners in deze noodopvanglocaties langdurig op te vangen. Gelet op de openbaar gestelde GGD- checklists lijkt de Europese "fatsoenlijk onderkomen"-norm

van artikel 15 van Europese Richtlijn 2001/55/EG hoger te liggen dan de feitelijke "sobere" en kinderonvriendelijke opvang. Verder blijkt uit GGD – checklists dat genoemde locaties niet geschikt zijn voor verblijf van kinderen – ze hebben geen speelruimtes (binnen noch buiten), bieden onvoldoende privacy en in het hygiënisch opzicht schieten tekort, omdat sanitaire voorzieningen met veel vreemde mensen worden gedeeld. Daarnaast blijkt uit raadsdocumenten (Raadsmemo dd 11-02-2025) en de vergaderingstukken van de Gemeenteraad Het Hogeland , dat er was besloten om ontheemden gezinnen /alleenstaande moeders met minderjarige kinderen, waaronder zeer jonge en basisschoolgaande kinderen van de opvangplekken in sociale huurwoningen wegens geplande sloop van de woningen in Klosterburen en Uithuizen over te plaatsen naar noodopvanglocaties in Wehe-den - Hoorn en Roodeschool. Bij de sloop van een woning en de daaropvolgende overplaatsing van ontheemde gezinnen wegen de kinderrechten zwaarder dan de algemene opvangregels. Daar was geen rekening mee gehouden. Hoewel de gemeente juridisch onderscheid mag maken tussen huurders (buren) en ontheemden (opvang), mag dit onderscheid de fundamentele rechten van het kind niet schenden.

Bovendien blijkt uit vergaderingstukken dat de betrokken ontheemden reeds zelf tevergeefs hebben getracht hierover met u in gesprek te gaan, maar dit heeft niets opgeleverd.

Mijn zorgen betreffen de volgende punten: 1. Rechtsongelijkheid: Het feit dat Nederlandse bewoners van de gesloopte woningen een gelijkwaardig alternatief kregen, terwijl de ontheemde gezinnen met minderjarige kinderen uit diezelfde woningen naar een sobere noodopvang zonder privacy zijn verplaatst, is moreel en juridisch uiterst twijfelachtig. Hoewel volwassenen verschillende contractuele rechten kunnen hebben (huur vs. opvang), stelt het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) dat elk kind dezelfde rechten geniet. Het valt niet uit te leggen waarom een Nederlands buurkind naar een gelijkwaardige woning verhuist (en dus stabiliteit behoudt), terwijl een ontheemd kind in dezelfde straat naar een sobere noodopvang moet die de ontwikkeling remt. De gemeente mag ontheemden naar een soberdere plek verplaatsen dan de buren, tenzij die verplaatsing de basale rechten van het kind (belang, privacy, onderwijs, stabiliteit) schaadt. 2. Kinderrechten (Art. 3 en 27 IVRK):In deze noodopvang verblijven schoolgaande kinderen. Het gebrek aan privacy, rust en een stabiele thuisbasis schaadt hun ontwikkeling en hun recht op een fatsoenlijk onderkomen. De gemeente heeft de

wettelijke plicht het belang van het kind als eerste overweging te nemen (Art. 3 IVRK). Het belang van het kind (Art. 3 IVRK): De gemeente moet bij het besluit tot sloop en herhuisvesting aantonen dat het belang van de betrokken kinderen is meegewogen. De gemeente heeft dit niet aangetoond gelet op vergaderingstukken. Geen verslechtering: Als een kind in een normale woning woonde en nu naar een grootschalige noodopvang (zonder privacy) moet, kan dit worden gezien als een schending van de gezonde ontwikkeling. Individuele toets: De gemeente mag niet simpelweg zeggen "we verplaatsen de hele groep naar de school". Er moet per gezin worden gekeken of de nieuwe plek geschikt is voor de leeftijd en behoeften van de kinderen. Gelet op vergaderingstukken heeft de gemeente dit nagelaten. 3. Recht op een levensstandaard die de ontwikkeling bevordert (Art. 27 IVRK): Kinderen hebben recht op een levensstandaard die toereikend is voor hun lichamelijke, geestelijke, zedelijke en maatschappelijke ontwikkeling. Privacy en rust: Voor schoolgaande kinderen betekent dit een rustige plek om huiswerk te maken en voldoende privacy (eigen kamer of afgeschermde ruimte voor elke kind). Een open noodopvang voldoet hier niet aan. Spelen en veiligheid: De nieuwe locatie moet veilig zijn en speelmogelijkheden bieden. Bij beide locaties ontbreken speelruimtes zowel binnen als buiten. 4.

Recht op onderwijs en stabiliteit (Art. 28 IVRK): De overplaatsing mag de continuïteit van het onderwijs niet in gevaar brengen. Als de nieuwe locatie zo ver weg is dat het kind naar een andere school moet, of de reistijd onredelijk lang wordt, handelt de gemeente in strijd met dit recht. De Kinderombudsman adviseert nadrukkelijk om kinderen in hun vertrouwde schoolomgeving te laten. 5. Europese Richtlijn (RTB):Artikel 15 van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming verplicht de gemeente tot het bieden van een "fatsoenlijk onderkomen". Een collectieve noodopvang in een schoolgebouw voldoet na een verblijf van drie jaar in Nederland niet meer aan deze Europese norm van menswaardigheid. De Nationale Ombudsman hanteert het standpunt dat wat in het eerste jaar acceptabel was als "noodopvang", na drie jaar niet meer voldoet aan de eisen van behoorlijkheid als er geen uitzicht is op verbetering van de leefomstandigheden. De Kinderombudsman stelt dat herhaaldelijke verhuizingen schadelijk zijn voor de ontwikkeling en trauma-

verwerking van vluchtelingenkinderen en een schending vormt van Art. 3 IVRK, Art. 27 IVRK, Art. 14 RTB & Art. 28 IVRK en Art. 24 EU-Handvest. De belangrijkste juridische aspecten hiervan zijn: •

•

•

•

•

Permanente verplichting tot "fatsoenlijk onderkomen": Artikel 15 van de RTB verplicht lidstaten om toegang te bieden tot een passend“fatsoenlijk onderkomen” (suitable accommodation) gedurende de gehele periode dat de bescherming geldt. Hoe langer de opvang duurt, hoe zwaarder de eis van "fatsoenlijkheid" weegt, omdat langdurig verblijf in sobere noodlocaties de menselijke waardigheid en privacy onder druk zet. Hoewel de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) oorspronkelijk bedoeld was voor kortstondige noodhulp, stelt de Europese regelgeving dat de geboden hulp gedurende de gehele looptijd aan de in de richtlijn zelf bepaalde minimumnormen moet voldoen. Aanpassing aan de duur: De Europese Commissie benadrukt dat lidstaten de opvang zo moeten inrichten dat deze een "normaal en fatsoenlijk leven" mogelijk maakt. Voor een periode van drie jaar of langer betekent dit in de praktijk dat opvanglocaties meer moeten bieden dan alleen een bed; er moet ruimte zijn voor privacy, gezinsleven en integratie (zoals werk en onderwijs). Artikel 15 van de Europese Richtlijn 2001/55/EG verplicht lidstaten om personen onder tijdelijke bescherming toegang te geven tot “fatsoenlijk onderkomen” (suitable accommodation). Menswaardigheid: Dit begrip is gekoppeld aan het Handvest van de grondrechten van de EU.

Het betekent dat opvang niet alleen een dak boven het hoofd moet bieden, maar ook de menselijke waardigheid moet respecteren. Privacy en Gezin: Bij de interpretatie van "fatsoenlijk" moet worden gekeken naar privacy en de mogelijkheid om als gezin samen te leven. Zoals eerder genoemd, moet huisvesting "fatsoenlijk" zijn. Voor kinderen betekent dit een veilige omgeving die hun fysieke en mentale ontwikkeling niet belemmert. Een overplaatsing naar een locatie die objectief slechter is (bijv. minder hygiëne, geen speelruimte), kan een schending van dit artikel inhouden. Geen verslechtering van rechten: Artikel 15 lid 2 van de richtlijn stelt expliciet dat, ongeacht de geldigheidsduur van de verblijfsbewijzen, de behandeling van ontheemden niet ongunstiger mag zijn dan de minimumnormen die in de richtlijn zijn vastgelegd.

Verzoek Ik verzoek u dringend om: • • •

De klachten van ontheemden alsnog serieus te nemen; De opvang locaties te toetsen aan de actuele adviezen van de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman; Op korte termijn te voorzien in menswaardige huisvesting (zoals woonunits of reguliere woning) die de privacy en de ontwikkeling van de kinderen waarborgt en

•

aan de eisen van privacy en menswaardigheid voldoet. Dit kan wel gelet dat de gemeente miljoenen heeft overgehouden op het budget voor Oekraïne-opvang ; Althans, de huidige locatie op zodanige wijze aan te passen dat de fundamentele rechten van de aanwezige kinderen worden gewaarborgd.

Ik vertrouw erop dat de gemeente Het Hogeland staat voor een menswaardig opvangbeleid en zie uw reactie met belangstelling tegemoet. Een kopie van deze brief is tevens verzonden aan de fractievoorzitters van de gemeenteraad.

Met vriendelijke groet,