15 01 030626

*Z069174E7E6* Raadsvoorstel herzieningen grondexploitatie overzicht 2026 3 juni 2026 Agendapunt: 15 Behandeling: besluitvormend Onderwerp: Datum:

Portefeuille-

E. Dijkhuis Hofman-Zijlstra, Jannette Zaaknummer: Z.HHL.099743 houder(s): Steller:

1. Samenvatting Hierbij wordt ter vaststelling aangeboden het jaaroverzicht van 2025 (Grondexploitaties Overzicht 2026) van de lopende grondexploitaties van de gemeente Het Hogeland. De herziening maakt onderdeel uit van de jaarrekening 2025. Alle financiële consequenties die voortvloeien uit de herzieningen zijn één op één verwerkt in de (concept) jaarrekening 2025 Het Hogeland. Op het Grondexploitatie overzicht 2026 rust geheimhouding. Dat is om bepaalde economische en financiële belangen van de gemeente op dit moment te beschermen. 2. Gevraagd of voorgesteld besluit 1. De Grondexploitaties Overzicht 2026 (bijlage 1), t.b.v. jaarrekening 2025 vast te stellen 2. De gewijzigde kredieten, voorzieningen, winst- en verliesnemingen voor deze grondexploitaties vast te stellen, inclusief de begrotingswijziging. 3. De genomen winsten van 3 plannen totaal € 92.000,- toe te voegen aan de bestemmingsreserve grondexploitaties 4. Het opgehoogde verlies op de voorzieningen van totaal € 90.784,- ten laste van bestemmingsreserve grondexploitaties te brengen. 5. De grondexploitatie LTS Locatie Uithuizen af te sluiten met een verlies van € 399.850,- . 3. Inleiding 3.1 Aanleiding Hierbij wordt ter vaststelling aangeboden het jaaroverzicht over 2025 van de lopende grondexploitaties van de gemeente Het Hogeland, dit ten behoeve van de jaarrekening 2025.

(Zie bijlage Grondexploitaties overzicht 2026). De herziening van de grondexploitaties zijn berekeningen van bouw- en vastgoedplannen die de gemeente jaarlijks herziet. Een aantal berekeningen worden intern verwerkt in de jaarrekening. Hiermee wordt verantwoording afgelegd voor het afgelopen jaar over wat er binnen de grondexploitaties is gebeurd en wat de financiële gevolgen zijn. Gelet op de economische en financiële belangen van de gemeente heeft het college besloten om geheimhouding op te leggen op gedeelten van het Grondexploitatie overzicht 2026. Postbus 26

9980 AA Uithuizen

088 345 8888

gemeente@hethogeland.nl

www.hethogeland.nl

Openbaarmaking van deze gegevens kan de onderhandelingspositie van de gemeente schaden. 3.2 Bevoegdheid raad De herziening van lopende exploitaties en het vaststellen en afsluiten van exploitaties maken onderdeel uit van de jaarrekening en is een bevoegdheid van de raad, conform het budgetrecht in artikel 189 Gemeentewet.

3.3 Wettelijk of beleidskader Vaststellen Herziening Grondexploitaties De herziening van de lopende exploitaties maakt onderdeel uit van de jaarrekening 2025. Alle financiële consequenties die voortvloeien uit deze herziening zijn één op één verwerkt in de (concept) jaarrekening 2025. Hierbij worden de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies Gemeenten (BBV) gevolgd. 3.4 Historische context n.v.t. 4. Beoogd resultaat (of effect) Door het actualiseren van alle grondexploitaties kunnen de effecten op de jaarrekening en de financiële reserves van de gemeente worden bepaald. Jaaroverzicht Grondbedrijf In onderstaande tabel is een samenvatting gegeven van de belangrijkste kengetallen en parameters van het grondbedrijf van de gemeente Het Hogeland: Algemeen: Aantal lopende grondexploitaties tot en met 31-12-2025 Afsluiten grondexploitaties per 31-12-2025 Gehanteerde rentepercentages per 1-1-2026 Gehanteerde rentepercentage over boekwaarde 2025 Gehanteerde kostenstijging bouw-woonrijp per 1-1-2026 Gehanteerde kostenstijging bouw-woonrijp per 1-1-2027 Woningbouw: Nog te verkopen kavels Bedrijvigheid: Nog te verkopen kavels Totalen: Boekwaarde in gronden in exploitatie Geraamde investeringen Geraamde opbrengsten (incl. subsidies) Saldo Resultaat op Eindwaarde Saldo Resultaat op Netto Contante Waarde, per 1-1-2026 Risico tbv Weerstandsvermogen

16 1 0,00% 0,00% 2,00% 2,00%

stuks stuks

65

kavels

46.668 € € € € € €

m2

-3.990.701 12.997.671 10.981.183 -6.007.189 -5.741.326 767.000

Exploitaties binnen het grondbedrijf De gemeente kent tot en met december 2025 16 grondexploitaties. Waarvan 1 per 31-122025 wordt afgesloten. De woonlocaties zijn : 1. Almersma, Uithuizen Pagina 2/8

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.

De Laan Zuid fase 2, Warffum Molenerf, Uithuizen Schoolstraat, Uithuizen Munster fase 2&3, Winsum ‘t Stee, Adorp Ter Laan 4, Bedum Trekweg, Ulrum Dr. Uilkensstraat, Eenrum WA School Kennedy, Uithuizen Leeuwstraat, Uithuizen

In 2025 zijn er 35 kavels verkocht Bedrijventerreinen: 12. Bedrijvenpark, Ulrum 13. Bedrijventerrein Het Aanleg, Winsum 14. Bedrijventerrein Nijverheidsweg, Uithuizen 15. Tuinbouwbedrijventerrein, Kruisweg Afsluiten per 31-12-2025: 16. LTS locatie, Uithuizen In 2025 is er circa 17.815 m2 uitgeefbare bedrijfsgrond verkocht

Bouwkavels buiten de grondexploitaties Bouwkavels buiten de grondexploitaties De gemeente heeft een aantal losse kavels in de verkoop die niet in een grondexploitatie zitten waaronder; 1. De Laan Zuid te Warffum fase 1, kent nog 2 kavels. Welke in optie zijn uitgegeven 2. V. Speykstraat te Roodeschool, kent 5 kavels waarvan 2 verkocht, 1 kavel verkocht onder voorbehoud. 5. Toelichting 5.1 Argumenten/motivering Voorstel/ besluit 1. De Grondexploitaties Overzicht 2026, t.b.v. jaarrekening 2025 vast te stellen Per 1-1-2026 zijn alle grondexploitaties geactualiseerd. Dit houdt in dat alle verwachte kosten en opbrengsten worden beoordeeld en waar nodig worden aangepast aan de huidige marktomstandigheden. Het verwachte resultaat op eindwaarde bedraagt circa € 6 miljoen nadelig. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de resultaten per grondexploitatie, vergeleken met vorig jaar: Behaald resultaat op eindwaarde:

Pagina 3/8

Grondexploitatie Almersma, Uithuizen Bedrijvenpark Ulrum De Laan Zuid Fase 2 Het Aanleg, Winsum LTS Locatie Uithuizen Molenerf, CU Uithuizen Munster Fase 2&3, Winsum Nijverheidsweg bedrijventerrein, Uithuizen t Stee Adorp Schoolstraat, CU Uithuizen Ter Laan 4, Bedum Trekweg, Ulrum Tuinbouwbedrijven terrein, Kruisweg Ds. Uilkenstraat, Eenrum WA School (Wilgenhof) Uithuizen Leeuwstraat* Totaal

Resultaat EW Resultaat EW Verschil totaal 1-1-2025 31-12-2025 € -1.355.800 € -1.319.598 € 36.202 € 206.326 € 168.520 € -37.806 € 13.460 € -10.348 € -23.808 € -842.001 € -755.021 € 86.980 € -431.362 € -399.850 € 31.512 € -2.078.480 € -2.245.904 € -167.424 € 586.003 € 523.007 € -62.996 € 177.736 € 166.872 € -10.863 € 240.395 € 234.906 € -5.489 € -1.641.128 € -1.755.853 € -114.725 € 413.015 € 530.035 € 117.020 € -337.390 € -329.444 € 7.947 € -29.738 € 164.164 € 193.901 € 2.903 € -5.028 € -7.931 € -5.511 € -728 € 4.783 € -982.501 € -972.919 € 9.581 € -6.064.072 € -6.007.189 € 56.883

*Leeuwstraat grondexploitatie is in 2025 vastgesteld Behaald resultaat op eindwaarde: € 6.007.189,Boekjaar 2025 stond in het teken van uitvoering en vooruitgang. Een groot deel van de grondexploitaties werd in 2025 grotendeels bouw- en woonrijp gemaakt, waardoor verschillende projecten een stap dichter bij realisatie zijn gekomen. Tegelijkertijd waren er het jaar onvoorziene uitgaven met name binnen het centrumplan Uithuizen. Echter is te concluderen dat de resultaten ten opzichte van vorig jaar stabiel zijn gebleven. Er is 1 grondexploitatie aan de totale herzieningen toegevoegd namelijk Leeuwstraat te Uithuizen De inflatieontwikkelingen in 2025 waren stabiel en gaven geen aanleiding om af te wijken van de lange termijnverwachting van de Europese Centrale Bank (ECB) van 2% inflatie. De omslagrente is vastgesteld conform de BBV-systematiek. Het percentage wordt bepaald aan de hand van het gewogen gemiddelde rentepercentage van de gemeentelijke leningenportefeuille, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. Hieruit blijkt dat de gemeente Het Hogeland dit jaar meer rente ontvangt dan dat er rente betaald moet worden. Hierdoor staat de rentepercentage op 0%. De uitvoering van de bouw- en woonrijpwerkzaamheden heeft in 2025 geleid tot extra kosten buiten de begroting.

Bij het centrumplan Uithuizen zorgden onvoorziene verontreinigingen met asbest, olie en slakken voor een aanzienlijke kostenstijging. Daarnaast zijn ook dit jaar extra uitgaven gedaan vanwege archeologische vondsten. Verder blijkt dat de geraamde sloopkosten in meerdere projecten hoger uitvallen dan vooraf ingeschat. Inmiddels tekent zich hierin een duidelijke trend af. Dit betekent dat in toekomstige centrumontwikkelingen structureel hogere budgetten nodig zijn voor archeologisch onderzoek, sloopkosten en sanering van verontreiniging.

5.2 Risico’s Binnen de bedrijventerreinen geldt dat bedrijven doorgaans meer tijd nodig hebben om tot een definitieve aankoop over te gaan. Desondanks verloopt de verkoop op Bedrijventerrein Pagina 4/8

Het Aanleg voorspoedig. Op bedrijventerrein De Marne te Ulrum was de vraag zelfs zo groot dat het terrein per 2026 volledig is uitverkocht. Tegelijkertijd werd Tuinbouwbedrijventerrein Kruisweg uitgebreid met 21.355 m2 extra uitgeefbare bedrijfsgrond. Deze gronden waren al wel beschikbaar maar niet in de grondexploitatie opgenomen vanwege weinig animo de afgelopen 20 jaar. Per saldo blijft de totale eindwaarde van alle grondexploitaties gezamenlijk vrijwel ongewijzigd. De geprognosticeerde eindwaarde verschuift licht van € 6.064.072,- negatief naar € 6.007.189,- negatief. Dit betekent dat de financiële positie van de grondexploitaties in hoofdlijnen stabiel is gebleven. Voor meer informatie per plan wordt verwezen naar “Grondexploitaties overzicht 2026”.

Voorstel/besluit 2: De gewijzigde kredieten, voorzieningen, winst- en verliesnemingen voor deze grondexploitaties vast te stellen, inclusief begrotingswijziging, (Zie ook voor kredieten de argumentatie en het overzicht in Voorstel 1). Het vast te stellen Grondexploitatie overzicht 2026 heeft gevolgen voor de benodigde verliesvoorziening. Daarnaast zijn er een aantal ontwikkelingen met een positief resultaat waar, conform BBV, winst genomen wordt. Onderstaande tabel geeft een overzicht van deze mutaties per ontwikkeling:

*Leeuwstraat voorziening is in 2025 gevormd

Voorstel/ besluit 3. De genomen winsten van 3 plannen totaal €92.000,- toe te voegen aan de bestemmingsreserve “grondexploitaties” In tabel van Voorstel 2 is het overzicht gegeven van de winstneming. Bij winstgevende plannen dient conform het BBV berekend te worden of winstneming van toepassing is. De basis voor de berekening is de PoC-methode, waarbij rekening wordt gehouden met de mate van gereedheid van het plan. Aan de hand van het percentage nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten wordt de bruto winstneming bepaald. Door dit resultaat te verrekenen met de risico’s, is de werkelijk te nemen winst te berekenen. Voor 2025 wordt er een kleine winst genomen op plannen, Munster fase 2 en 3, Nijverheidsweg te Uithuizen en ’t Stee te Adorp totaal € 92.000,-. Deze winstneming wordt toegevoegd aan de Bestemmingsreserve “Grondexploitaties”. Pagina 5/8

Deze bestemmingsreserve wordt gemaakt door winstnemingen toe te voegen aan de bestemmingsreserve. Daarnaast kan de bestemmingsreserve ingezet worden voor (kleine) schommelingen in de verliesvoorziening. Het Grondbedrijf kent 5 reserves. Onderstaande tabel laat de mutatie zien van de huidige bestemmingsreserves: Voor 2025 zijn de volgende mutaties: Toevoeging winstneming van 3 plannen € 92.000,- . Onttrekking verliesneming van € 90.784,Reserves:

Per 1-1-2025

onttrekking

toevoeging

Per 31-12-2025

Grondexploitatie Bovenwijkse kosten Ter Laan 4 Bovenwijkse kosten Vogelzanglocatie Woonplan haven Zoutkamp Bestemmingsreserve strategische gronden

596.658,118.000,-

90.784,-

92.000,-

597.874,118.000,-

15.121,-

-

-

15.121,-

Voorstel/ besluit 4

2.320.000,1.500.000,-

2.320.000,1.500.000,-

Het opgehoogde verlies op de voorzieningen van totaal € 90.784,ten laste van de bestemmingsreserve Grondexploitaties te brengen.

In de tabel van Voorstel 2 is het overzicht gegeven van de extra voorzieningen die nodig zijn bij 4 verliesgevende plannen ten opzichte van vorige jaar. En wordt de voorziening ten behoeve van het plan LTS locatie Uithuizen ingezet om het plan af te sluiten. Daarnaast zijn er 7 plannen die ten opzichte van vorig jaar minder verliesgevend zijn (Almersma, LTS Locatie, Het Aanleg, Trekweg, Bedrijventerrein Kruisweg, WA School (Wilgenhof) en Leeuwstraat. De totale som van verliesgevende plannen zorgt voor een verschil ten opzichte van vorig jaar van € 90.784,- dat ten laste komt van de bestemmingsreserve Grondexploitaties. In bovenstaande tabel onder Voorstel 3 wordt een totaal overzicht gegeven van zowel toevoeging (winst) als onttrekking (verlies) binnen de bestemmingsreserves. Voorstel/besluit 5.

De grondexploitatie LTS Locatie Uithuizen af te sluiten met een verlies van € 399.850,- .

De grondexploitatie LTS locatie Uithuizen zal per 31-12-2025 worden afgesloten met een verlies van € 399.850,- dit verlies wordt gedekt uit de bestaande voorziening van dit plan. Het plan is volledig uitverkocht en de woonrijpwerkzaamheden zijn afgerond. 5.2 Risico’s Actualisatie blijven het resultaat van schattingen De actualisaties worden opgesteld op basis van verwachte te maken kosten en te realiseren opbrengsten. Bij het opstellen is getracht om een zo reëel mogelijk beeld te geven. De programmering is gebaseerd op eerder vastgestelde grondexploitaties en inschattingen van de markt, en zijn een indicatie van de potentiële vraag. Er kunnen verschillende redenen zijn waardoor de werkelijke investeringen, opbrengsten en vraag naar bouwgrond in meer of mindere mate aansluit bij de geactualiseerde grondexploitaties. Pagina 6/8

Risico’s en weerstandsvermogen Risico’s binnen het grondbedrijf worden vooral beïnvloed door de hoogte van de rente, de verkoopsnelheid en de hoogte van de kavelprijzen, maar ook door de kostenstijgingen. In de risicoanalyse zijn deze parameters aan de hand van een aantal scenario’s doorgerekend. Het risico is vervolgens bepaald aan de hand van het effect van dit scenario maal de kans dat dit scenario werkelijkheid wordt. Het totale risico is daarmee berekend op € 767.000,-. Geadviseerd wordt om, als onderdeel van het weerstandsvermogen, een bedrag mee te nemen van € 767.000,- ten aanzien van de risico’s van de grondexploitaties. Voor een uitgebreide berekening wordt verwezen naar “Grondexploitaties Overzicht 2026”.

6. Financiële aspecten en wijze van dekking Financiële consequenties boekjaar 2025 De financiële gevolgen voor de jaarrekening 2025 zijn uitgebreid aan bod gekomen onder het hoofdstuk “Argumenten”. Hier volgt een korte samenvatting: Winstneming:

€ 92.000,- wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve ‘grondexploitaties’. Verliesneming € 90.784,- aan verliesneming en wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve grondexploitaties. Verliesvoorziening: De totale voorziening wordt na verliesneming en wijzigingen in eindwaardes € 7.794.694,-. Afsluiten: per 31-12-2025 grondexploitaties LTS locatie Uithuizen afsluiten met een verlies van € 399.850,-, dekking bestaande voorziening. Bestemmingreserve: De totale bestemmingsreserve Grondexploitaties wordt € 597.874,Weerstandsvermogen: Als onderdeel van het weerstandsvermogen, wordt een bedrag van € 767.000,- meegenomen ten aanzien van de risico’s van de grondexploitaties. Begrotingswijziging:

Pagina 7/8

7. Inbreng belanghebbenden Niet van toepassing 8. Vervolgtraject 8.1 Uitvoering Alle financiële consequenties die voortvloeien uit de herzieningen zijn een op een verwerkt in de (concept) jaarrekening 2025 Het Hogeland. 8.2 Tijdspad N.v.t. 8.3 Communicatie n.v.t. 8.4 Evaluatie n.v.t. Bijlage(n): 1. Grondexploitatie overzicht 2026 2. Notitie inflatievoorstel Het Hogeland

Achterliggende documenten: n.v.t. Winsum, 8 april 2026 Burgemeester en wethouders van de gemeente Het Hogeland, P.P.M. van Vilsteren,

J.C.F. Broekhuizen,

Gemeentesecretaris

Burgemeester

Pagina 8/8