13 01 100925

*Z0632D35420* Raadsvoorstel Positief advies Vaststelling PIP Oostpolder 10 september 2025 Agendapunt: 13 Behandeling: Besluitvormend Onderwerp: Datum:

Portefeuille-

Wethouder E. Dijkhuis Emons, Huub Zaaknummer: Z.HHL.093356 houder(s): Steller:

1. Samenvatting Begin 2024 heeft namens gemeente en provincie het ontwerp provinciaal inpassingsplan Oostpolder (hierna: PIP) ter inzage gelegen. Hierop zijn een aantal zienswijzen ingediend, alsmede een advies van de commissie voor de milieueffectrapportage (hierna: Commissie mer). Op de inzagetermijn volgde een periode van nader onderzoek, aanvullingen en wijzigingen van het ontwerpdocument. De zienswijzen zijn beantwoord in een zienswijzennota; op het advies van de Commissie mer is gereageerd met een herhaalde adviesvraag aan de Commissie op basis van de nieuwe gegevens. Dat advies is inmiddels ontvangen en van een reactie voorzien; de stukken van het PIP zijn klaar voor verdere besluitvorming. Dit staat gepland in de vergadering van Provinciale Staten (PS) van 24 september aanstaande. Voor u ligt een evenwichtig, afgewogen en degelijk onderbouwd inpassingsplan, dat in lijn is met ons gemeentelijk beleid en met de ambities van programma Eemshaven+. 2. Gevraagd of voorgesteld besluit Wij vragen uw raad dan ook kennis te nemen van het plan en geven in overweging om geen wensen of bedenkingen aan Provinciale Staten kenbaar te maken. 3. Inleiding 3.1 Aanleiding en procesgang Vanaf oktober 2019 werken wij op ons verzoek intensief samen met de provincie om de inpasbaarheid van nieuwe ontwikkelingen in het Eemshavengebied te onderzoeken.

We hebben ons daarbij – in de planvormingsfase – gericht op het scheppen van de planologische randvoorwaarden om Oostpolder te ontwikkelen als bedrijventerrein. Op basis van een marktverkenning werd aangetoond dat er vraag is naar ontwikkellocaties voor grootschalige, energie vragende bedrijvigheid; onder andere in combinatie met de ruimtevraag voortkomend uit de energietransitie. En daarmee samenhangend werkgelegenheid en een uitstraling naar het omliggend gebied als het gaat over brede welvaart. Het uitvoeren van onderzoek en onderbouwing naar de milieueffecten maakt onderdeel uit van het planologische kader. Met het afronden van de onderzoeken en onderbouwing is het moment aangebroken om een besluit te nemen.

Postbus 26

9980 AA Uithuizen

088 345 8888

gemeente@hethogeland.nl

www.hethogeland.nl

3.2 Bevoegdheid raad Zoals bekend trekken gemeente en provincie samen op in de gebiedsontwikkeling Oostpolder. Het bevoegd gezag voor het PIP is Provinciale Staten, maar zoals overeengekomen in de samenwerking doen zij dat niet zonder de gemeenteraad in de gelegenheid te hebben gesteld om wensen en bedenkingen af te geven. Deze zullen Provinciale Staten betrekken bij de vaststelling van het PIP. Het is een unieke situatie dat twee verschillende bevoegde gezagen in gezamenlijkheid een dergelijke gebiedsontwikkeling oppakken. Dat maakt het proces van besluitvorming complex; naast de genoemde bevoegdheid van PS is er de bevoegdheid van de gemeenteraad om welstandsregels vast te stellen (zoals opgenomen in het beeldkwaliteitsplan Oostpolder) en de bevoegdheid van ons college om beleidsregels vast te stellen (zoals voor Externe Veiligheid en Hogere Waarden Wet geluidhinder). Het PIP is de kapstok; de andere besluiten zijn nutteloos zonder PIP en tegelijkertijd voorwaardelijk voor het kunnen uitvoeren van het PIP. We zullen daarom alle besluiten tegelijkertijd in werking laten treden; bij vaststelling van het PIP Oostpolder. 3.3 Wettelijk of beleidskader In het collegeprogramma is de Eemshaven en de energietransitie benoemd als sleutelopgave. De Eemshaven is in veel opzichten uniek en biedt ons kansen op het gebied van werkgelegenheid en de energietransitie.

We willen de kansen die daar liggen volop benutten. Tegelijk erkennen we de schaduwkant voor de direct omwonenden, waarmee we om die reden intensief contact hebben onderhouden over de compensatie en de ruimtelijke inpassing. Voor de compensatie is een vangnetregeling en een regeling geluidsisolatie opgesteld. Voor de ruimtelijke inpassing zijn de vereisten vervat in het beeldkwaliteitsplan Oostpolder. Dit wordt via een separaat voorstel aan u voorgelegd. 4. Beoogd resultaat (of effect) Met de uitbreiding van de Eemshaven in het betreffende plangebied willen wij invulling geven aan onze doelstelling om ruimte te bieden aan duurzame bedrijvigheid en de energietransitie en daarbij de werkgelegenheid in ons gebied te vergroten. Deze ontwikkeling biedt tegelijkertijd de mogelijkheid om voor de omliggende kernen een ‘compensatie’ regeling te realiseren. Daarbij hanteren we het uitgangspunt dat de omliggende dorpen meer gaan profiteren van de ontwikkelingen in de Eemshaven en zetten we in op een energietransitie die direct zichtbaar profijt oplevert voor onze inwoners. Het college ervaart de samenwerking met de provincie als heel constructief. We willen deze manier van samenwerking graag voorzetten en willen nader met de provincie in overleg over andere uitdagingen die ons gebied voor staat. 5.

Toelichting 5.1 Argumenten/motivering Het proces om een gebied te ontwikkelen kan opgedeeld worden in vier fasen:

1. In de start en verkenningsfase wordt gekeken naar de wenselijkheid en kans rijkheid van de ontwikkeling.

Pagina 2/6

2. Tijdens de fase van planontwikkeling wordt het idee geconcretiseerd, de randvoorwaarden uitgewerkt, vindt de planvorming plaats, wordt desgewenst de grondverwerving opgestart en worden planologische procedures in gang gezet. 3. De uitvoeringsfase richt zich op het voorbereiden van het gebied om daadwerkelijk tot ontwikkeling te komen zoals bouwrijp maken en de daadwerkelijk uitgifte van terreinen. 4. Bij de afsluiting van de ontwikkeling zijn alle terreinen uitgegeven en kan het resultaat van de ontwikkeling worden bepaald. We bevinden ons nu middenin het proces: bij de afsluiting van de planontwikkeling, fase 2. MER Zoals gezegd is voor de gebiedsontwikkeling Oostpolder een milieueffectrapport procedure doorlopen. Met de milieueffectrapportage krijg het milieu een plaats in de besluitvorming over het initiatief. De verwachte effecten voor het milieu worden in beeld gebracht en deze worden integraal meegenomen in de afwegingen richting het vast te stellen PIP. We hebben in de voorbereiding tweemaal de Commissie mer om advies gevraagd. Het advies op het ontwerpbesluit bevatte een aantal kanttekeningen, aanbevelingen en huiswerk. Inmiddels is al het onderzoeksmateriaal verzameld en gereed en hebben we in april jl. de Commissie nogmaals om advies gevraagd. De Commissie kwam daarop op 11 juni jl. met haar eindadvies.

De Commissie mer constateert dat een aantal zaken nog verder kunnen worden onderzocht (zie Advies Commissie mer). Vanuit hun oogpunt is dit begrijpelijk en wellicht ook waar het gaat om uiteindelijke, zeer specifieke risico’s. Wij merken daarbij echter op dat dergelijk diepgravend onderzoek in deze fase van planvorming te ver voert. De mogelijke effecten samenhangende effecten van de invulling van het PIP Oostpolder zijn op dit moment slechts generiek te beschrijven, vergelijkbaar met de generieke planologische functietoedeling van het plan zelf. Concreet gezegd: we weten niet precies welk bedrijf op welke plek komt en wat daarvan de specificaties en mogelijke effecten zijn. Op dit moment kunnen we dat slechts per categorie beschrijven, zoals we dat in de aanvullingen op het mer hebben gedaan. De bedrijven die zich uiteindelijk in Oostpolder vestigen moeten in elk geval voldoen aan de gestelde eisen vanuit de vergunningplicht. Daar bovenop gaat het zeer waarschijnlijk om mer-plichtige activiteiten, zodat door de initiatiefnemer zelf moet worden aangetoond welke mogelijke milieueffecten er zijn en hoe daarmee om te gaan. Op dat moment wordt dan ook invulling gegeven aan de door de Commissie mer verlangde verdieping van het onderzoek.

Wij stellen daarmee dat wij op dit moment, voor deze fase en voor dit planologische kader, al het redelijke hebben gedaan om aan te tonen dat de milieueffecten van de gebiedsontwikkeling Oostpolder tot een minimum beperkt blijven. Geluid Het thema geluid is vaak als zorg genoemd in de zienswijzen. Wij hebben daarom extra inzet gepleegd om te onderzoeken of we hebben gerekend met het juiste cijfermateriaal waar het gaat over bronvermogens van (categoriën van) bedrijven die in het PIP zijn opgenomen. Uit een benchmark en nader onderzoek van LBP Sight is gebleken dat dat volledig aansloot bij de praktijk van een aantal getoetste bedrijven. Daarnaast hebben we actief geprobeerd om de geluidbelasting op woningen van omwonenden te beperken. Er is weliswaar een besluit hogere waarde Wet geluidhinder noodzakelijk voor het kunnen realiseren van het PIP Oostpolder, maar de hogere waarde is na nader onderzoek voor vrijwel alle adressen lager uitgevallen. In 8 gevallen is een hogere waarde zelfs niet nodig Pagina 3/6

gebleken, waardoor het totaal op 112 woningen is uitgekomen. De hogere waarde (hoger dan de norm van 55dB) ligt in die gevallen tussen de 56dB en 59dB. Daarbij zijn we bovendien tot het inzicht gekomen dat we vrijwel in alle gevallen te maken (zullen) hebben met bedrijven die 24 uur per etmaal operationeel zijn (continubedrijven). Het is een gegeven dat deze bedrijven overdag niet veel meer geluid produceren dan ’s nachts, omdat het gaat om een continu productieproces. Hooguit door iets meer toeleverend verkeer of door ventilatoren als gevolg van koeling is er overdag iets meer geluid dan overdag, maar dat is niet significant te noemen. Het is de wettelijke berekening die leidt tot de verplichting om een hogere waarde geluid vast te stellen voor de bewuste adressen; niet de feitelijke geluidbelasting. Immers: als we uitgaan van een nachtwaarde van 49dB hebben we een maat waar alle bedrijven – zij het met extra inspanning – goed mee uit de voeten kunnen. De Wet geluidhinder schrijft voor dat er voor de avond dan moet worden gerekend met 5dB extra en voor overdag met nog een keer 5dB extra. Opgeteld 59dB, waarbij wordt opgemerkt dat dit alleen geldt voor het meten op de dichtstbijzijnde adressen. Er is daarmee wettelijk een hogere waarde geluid nodig, maar niet omdat de bewuste bedrijven overdag voor hun productieproces 59dB nodig hebben.

In de praktijk zal dus op de gevels een lagere geluidswaarde worden gemeten dan de vastgestelde hogere waarde. Het is echter de wettelijke plicht om die hogere waarde te hanteren. Zienswijzen Voor de inhoudelijke behandeling van de ingediende zienswijzen verwijzen wij naar het bijgevoegde statenvoorstel en naar de zienswijzennota bij het PIP. De wensen en bedenkingen die uw raad inzond op 4 oktober 2023 zijn deels meegenomen in de totstandkoming van dit uiteindelijke PIP en het vervolg daarop; deels zijn het uitvoeringsaspecten die in het programma Eemshaven+ zijn belegd. 5.2 Risico’s Het voornaamste risico van het vaststellen van het PIP is een geslaagd beroep bij de Raad van State. Daarmee kan het PIP (deels) worden vernietigd en kan de gebiedsontwikkeling het risico lopen onuitvoerbaar te zijn. Stikstof is daarvoor het meest prominente onderwerp. We kunnen niet ontkennen dat er een mogelijke toename van de stikstofdepositie wordt mogelijk gemaakt met dit plan. Helemaal naar nul brengen is in dit soort grote ontwikkelingen en bij deze categorie activiteiten niet mogelijk. Het stikstofverhaal is in feite een modelmatige werkelijkheid waarbij uitgegaan wordt van het slechtste scenario, maar die evenwel juridische consequenties kan hebben.

We hebben zoals gezegd ook de Landsadvocaat laten meekijken in de voorbereiding en een risico-inschatting laten maken, maar het lastige is dat met de huidige wetgeving en jurisprudentie niemand gefundeerd kan zeggen hoe de Raad van State uitspraak zal doen over dit onderwerp. De verwachte rekenkundige stikstofdepositie blijft weliswaar iets groter dan nul, maar is zo ver mogelijk teruggebracht. Wij adviseren om dit risico te accepteren. Voor overige eventuele risico’s hebben we ambtelijk op frequente basis een risico-overleg, waarbij het streven is om risico’s zoveel mogelijk te mitigeren. Grote afwijkingen worden vanzelfsprekend geagendeerd voor het bestuurlijk overleg. 6. Financiële aspecten en wijze van dekking Op het moment van vaststelling gaat de financiële grondexploitatie (grex) bij de provincie Groningen draaien. Het uitgangspunt is en blijft dat we de ontwikkeling kostendekkend uitvoeren zonder winstbelang. Voor alle risico’s hebben we zowel een kwalitatieve als een kwantitatieve risicoanalyse gemaakt en doorgerekend wat hierbij de cumulatieve risico’s zijn. Hier komt een gedeeld Pagina 4/6

risico uit. Op basis van de overeengekomen verdeling in de samenwerkingsovereenkomst zal 10% hiervan voor risico komen van de gemeente. De verdeling is opgesteld naar draagkracht van de organisaties. In de nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor de volgende fase moet het risico opnieuw worden gedefinieerd en moeten nieuwe afspraken komen over de verdeling van de risico’s. 7. Inbreng belanghebbenden Ons college en het college van Gedeputeerde Staten hebben het van groot belang geacht om de gebiedsontwikkeling vorm te geven door middel van ‘open planproces’. Dit heeft tot doel de zorgvuldigheid van de planontwikkeling te waarborgen, de kwaliteit van de plannen te versterken en optimaal te laten aansluiten bij de wensen vanuit de omgeving. Het participatieproces is bovendien gericht op het vergroten van de kennis, het draagvlak en vertrouwen bij de belanghebbenden. Wij hebben daarom belanghebbenden vanuit het gebied en grondeigenaren zorgvuldig betrokken bij de planvorming. Onze communicatiestrategie daarbij is dat persoonlijke, tijdige en zorgvuldige communicatie bijdraagt aan interactie over en draagvlak voor de inpassing van de Oostpolder in de omgeving. Op reguliere basis hebben we inwoners geïnformeerd over de voortgang (nieuwsbrief en informatiesessies) en verzocht deel te nemen aan de uitwerking.

Alle documenten – voor zover niet vertrouwelijk – zijn voor eenieder gedurende het hele proces toegankelijk via www.digitalediggelschip.nl. 8. Vervolgtraject Met het vaststellen van het PIP en de bijbehorende beleidsregels sluiten we de planvormingsfase af. Een vastgesteld PIP geeft de belanghebbenden de duidelijkheid waar ze aan toe zijn. Een bevinding na een periode van ‘open planproces’ is namelijk dat het onzekerheid met zich meebrengt. Het eindresultaat is nog niet helder en daarmee duurt de twijfel over de daadwerkelijke invulling voort. We starten na september met de uitvoeringsfase, waarin we allereerst de projectorganisatie zullen vormgeven. Daarmee samen hangt de strategie van gronduitgifte en technisch ontwerp van Oostpolder en de actualisatie van de samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en provincie. 8.1 Communicatie Er is een communicatieplan opgesteld. Zie verder de toelichting onder de paragraaf ‘inbreng belanghebbenden’. Bijlage(n): 1. Bijlage 01_2025-07-01_PIP Oostpolder_verbeelding ter vaststelling 2. Bijlage 02_2025-07-03_PIP Oostpolder_Regels 3. Bijlage 03_2025-07-01_PIP Oostpolder_Toelichting 4. Bijlage 04_2025-07-01_PIP Oostpolder_Bijlagen bij de regels 5. Bijlage 05_2025-07-01_PIP Oostpolder_Bijlagen bij toelichting 6. Bijlage 06a_2025-07-03_Exploitatieplan Oostpolder 7. Bijlage 06b_2025-07-03_Bijlagen bij Exploitatieplan Oostpolder 8.

Bijlage 07_2025-07-03_geanonimiseerde zienswijzen Oostpolder 9. Bijlage 08_2025-07-03_Reactienota Oostpolder_thematisch 10. Bijlage 09_2025-07-03_Reactienota Oostpolder_per zienswijze 11. Bijlage 10_20250611 Advies commissie mer Oostpolder 12. Bijlage 11_2025-06-06_Brief aan cie mer adviesgesprek Project-mer Oostpolder 13. Bijlage A_2025-06-30_Statenvoorstel PIP en Exploitatieplan Oostpolder Achterliggende documenten: Pagina 5/6

N.v.t.

Winsum, 8 juli 2025 Burgemeester en wethouders van de gemeente Het Hogeland, Gemeentesecretaris,

Burgemeester,

Paul van Vilsteren

Henk Jan Bolding

Pagina 6/6