10 01 120325

*Z05E74F75B0* Raadsvoorstel Lokale Klimaatadaptiestrategie (LAS) 12 maart 2025 Agendapunt: 10 Behandeling: Besluitvormend Onderwerp: Datum:

Portefeuille-

Wethouder A. Nolles Bodewes, Rik Zaaknummer: Z.HHL.055280 houder(s): Steller:

1. Samenvatting Gemeente Het Hogeland heeft een plan gemaakt om de gevolgen van klimaatverandering in de gemeente tegen te gaan. Deze strategie zorgt ervoor dat gemeente Het Hogeland zich nu al voorbereidt en er in 2050 klaar voor is om te kunnen omgaan met extremer weer. Met oplossingen passend bij de omstandigheden in onze regio, en bij de specifieke situatie en plaats, zodat iedereen hier leefbaar kan wonen, werken en recreëren. In de Lokale Klimaatadaptatiestrategie (hierna LAS of strategie) staat dat de gemeente zes leidende principes in het gemeentelijke beleid opneemt, om ervoor te zorgen dat er in de dorpen niet of zo min mogelijk overlast komt door de gevolgen van klimaatverandering. Denk bijvoorbeeld aan problemen door het stijgen van het zoutgehalte in de bodem (verzilting), overstromingen, grondwaterdalingen door droogte, waterafvoer bij extreme regenval en minder verschillende planten en dieren die kunnen overleven. De zes principes zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

We accepteren dat we ons gedrag moeten aanpassen aan het klimaat. We gaan de samenwerking met onze partners aan. We gaan slim om met water. Water, bodem en groene structuren bepalen waar we bouwen en produceren. We ontwerpen en (ver)bouwen klimaatbestendig en natuurinclusief. We lossen liever iets op met natuur dan met techniek.

De gemeente zal de inzet van inwoners, organisaties en bedrijven nodig hebben om tot een klimaatrobuust Hogeland te komen. De effecten voor het landelijke gebied pakt de gemeente aan in samenwerkingsverbanden met Waterschap Noorderzijlvest, Provincie Groningen en buurgemeenten in de werkregio Groningen en Noord-Drenthe. Na vaststelling van de LAS gaat de gemeente werken aan een uitvoeringsagenda, waar belangrijke en concrete stappen en activiteiten in staan wat de gemeente de komende jaren gaat doen. De uitvoeringsagenda zal in 2025 gereed zijn. 2. Gevraagd of voorgesteld besluit De Lokale Klimaatadaptatiestrategie van Het Hogeland vast te stellen. Postbus 26

9980 AA Uithuizen

088 345 8888

gemeente@hethogeland.nl

www.hethogeland.nl

3. Inleiding 3.1 Aanleiding In het Bestuursakkoord klimaatadaptatie in 2018 hebben alle overheidslagen afgesproken om de gevolgen van klimaatverandering te beperken tot een minimum. Het doel is dat Nederland in 2050 zo goed als mogelijk klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Hierbij is een specifieke rol weggelegd voor gemeenten met betrekking tot de gebouwde omgeving. Met deze Lokale Klimaatadaptatiestrategie zetten we uiteen hoe we daar in Het Hogeland invulling aan gaan geven. Hiermee voldoen we ook aan de vraag van de gemeenteraad om klimaatadaptatie binnen onze eigen organisatie te verankeren zoals onder andere vermeld in de Begroting voor 2025. 3.2 Bevoegdheid raad De raad heeft de kaderstellende rol. 3.3 Wettelijk of beleidskader Met deze lokale klimaatadaptatiestrategie geven we invulling aan de gemaakte afspraken op nationaal en regionaal niveau. In het Bestuursakkoord klimaatadaptatie (2018) hebben het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen afgesproken om op alle overheidsniveaus strategieën op te stellen om klimaatadaptatie te verankeren in beleid. 3.4 Historische context We hebben het thema klimaatadaptatie vanaf 2022 organisatie-breed opgepakt om tot een breed gedragen strategie te komen.

Tijdens werksessies met medewerkers van betrokken beleidsterreinen zijn aandachtspunten geformuleerd om tot een strategie te komen die zich verhoudt tot de context van Het Hogeland. Het beperken van de gevolgen van klimaatverandering kunnen we niet alleen. Binnen de gemeente werken we onder andere al samen met ondernemersverenigingen en woningbouwcorporaties om een veilige en gezonde leef- en werkomgeving te realiseren. Daarnaast werken we nauw samen met buurgemeenten, provincies, waterschappen, waterbedrijven en de veiligheidsregio’s binnen de werkregio Groningen en Noord-Drenthe. In dit verband hebben we in 2022 gezamenlijk afspraken gemaakt in de Regionale Adaptatie Strategie (RAS). Met deze strategie leggen we zes leidende principes vast die ons helpen om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Deze leidende principes bieden de organisatie handvatten om klimaatadaptatie binnen de verschillende beleidsvelden op een gestructureerde wijze toe te passen. Ook helpt het om kansen te vinden om klimaatadaptatie te koppelen aan andere maatschappelijke opgaven zodat middelen efficiënt worden ingezet. Met ruim 50 dorpskernen kunnen we op deze manier maatwerk leveren. 4. Beoogd resultaat (of effect) Door de Lokale Klimaatadaptatiestrategie van Het Hogeland vast te stellen geeft de gemeente een duidelijk kader voor hoe zij omgaat met klimaatverandering.

Met deze strategie worden de eerste stappen gezet om ons doel in 2050 te bereiken: een klimaatbestendige, waterrobuuste en weerbare gemeente te zijn, waar we leefbaar wonen, werken en recreëren.

5. Toelichting 5.1 Argumenten/motivering Pagina 2/5

5.1.1 Bijdrage aan Brede Welvaart & Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) De lokale klimaatadaptatiestrategie kan bijdragen aan het versterken van de brede welvaart in onze gemeente. Door de gevolgen van klimaatverandering te beperken bij de totstandkoming van ruimtelijke plannen zorgen we voor een gezonde en veilige leefomgeving (SDG 3: ‘Goede gezondheid en welzijn’). Samenwerking met onze inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners draagt ook bij aan een toekomstbestendige gemeenschap (SDG 17: ‘Partnerschap om doelstellingen te bereiken’, SDG 11: ‘Duurzame steden en gemeenschappen’). Daarnaast wentelen we de gevolgen niet af op volgende generaties, maar zetten we nu verdere stappen voor de toekomst (SDG 13: ‘Klimaatactie’). 5.1.2 Voldoen aan gemaakte afspraken Met deze Lokale Klimaatadaptatiestrategie geven we invulling aan de gemaakte afspraken op nationaal en regionaal niveau. In het Bestuursakkoord klimaatadaptatie (2018) hebben het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen afgesproken om op alle overheidsniveaus strategieën op te stellen om klimaatadaptatie te verankeren in beleid. Dit wordt gedaan volgens het principe ‘weten, willen, werken’, zoals genoemd in het Deltaprogramma (2015). De uitgevoerde klimaatstresstesten en gevoerde gesprekken over risico’s rondom klimaatverandering hebben bijgedragen aan de strategie.

Daarnaast komen we met deze strategie de afspraken na die op regionaal niveau gemaakt zijn in de Regionale Adaptatie Strategie (2022). We maken een vertaalslag naar de specifieke omstandigheden die van toepassing zijn op Het Hogeland. Binnen het stedelijk netwerk Regio Groningen-Assen is afgesproken om gezamenlijk te werken aan integrale gebiedsontwikkeling. In de Toekomstagenda 2020-2025 (2019) zijn op dit onderwerp de thema’s klimaatadaptatie en waterhuishouding opgenomen. De samenhang tussen deze thema’s en andere opgaven in de regio zijn nader uitgewerkt in het Ontwikkelperspectief voor de Regio Groningen-Assen (2023). 5.1.3 De zes principes helpen ons bij onze dagelijkse werkzaamheden Met het vaststellen van de strategie geeft Het Hogeland een duidelijke richting voor hoe we met klimaatverandering moeten omgaan binnen onze interne processen. De zes leidende principes helpen ons bij het maken van keuzes die wij dagelijks maken. Daarnaast helpen ze ons bij het leggen van verbanden tussen risico’s van klimaatverandering en andere maatschappelijke opgaven. Variërend van het bestrijden van drinkwaterverspilling tot het kiezen van locaties voor nieuwe woningen. 5.2 Risico’s We voorzien dat klimaatadaptatie in de toekomst meer inzet vereist. Met de huidige wereldwijde trend worden de klimaatdoelen van Parijs niet gehaald.

De gevolgen van klimaatverandering zullen hierdoor heviger worden. Aanpassingen in de fysieke leefomgeving om klimaatrisico’s te beperken, in combinatie met andere opgaven in het ruimtelijke domein, kunnen tot gevolg hebben dat processen langer duren en hogere kosten met zich mee brengen. Klimaatadaptatie zal een prominentere plaats gaan innemen in onze wijze van werken.

Pagina 3/5

Om klimaatadaptatie succesvol aan te pakken werken we veel samen met andere partijen. Dit zorgt voor wederzijdse afhankelijkheid. We zullen duidelijke afspraken moeten maken met onze partners en aandacht moeten besteden aan participatietrajecten. 6. Financiële aspecten en wijze van dekking We streven er naar om activiteiten met betrekking tot klimaatadaptatie uit te voeren binnen de bestaande capaciteit van de verschillende afdelingen. Met het budget wat daarvoor beschikbaar is gesteld. Bij de voorjaarsnota 2025 zullen eventueel extra benodigde budgetten, welke niet op andere wijze te dekken zijn uit bestaande budgetten (zoals het GWRP) maar wel noodzakelijk zijn om klimaatadaptieve maatregelen uit te kunnen voeren, worden voorgelegd bij uw raad. 7. Inbreng belanghebbenden In een eerdere fase zijn er gesprekken geweest met maatschappelijke organisaties over de klimaatrisico’s voor Het Hogeland. Onderdeel van de strategie is het samenwerken met onze partners, in dit kader zullen wij andere belanghebbenden blijven betrekken bij de uitvoering en evaluatie. 8. Vervolgtraject 8.1 Uitvoering In het Bestuursakkoord klimaatadaptatie is afgesproken dat overheden naast deze strategie ook een uitvoeringsagenda opstellen. Hier staan belangrijke en concrete stappen en activiteiten in waar de gemeente de komende jaren mee aan de slag gaat.

We kiezen ervoor om klimaatadaptatie via 6 leidende principes te verankeren in ons bestaande beleid. Hiervoor inventariseren we welke activiteiten prioriteit hebben en hoe deze binnen de bestaande organisatie kunnen worden uitgevoerd. 8.2 Tijdspad De uitvoeringsagenda zal in 2025 gereed zijn. Eventuele extra middelen die nodig zijn kunnen dan tijdig worden aangevraagd bij de behandeling van de voorjaarsnota 2025. 8.3 Communicatie Om de gestelde doelstelling te behalen is er breed draagvlak nodig onder inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en collega’s binnen de gemeente. Hiervoor is het van belang dat we de risico’s, maatregelen en daaruit voortvloeiende gevolgen helder communiceren. Dit doen we grotendeels via de al bestaande communicatiekanalen zoals de website Duurzaam Hogeland, en binnen samenwerkingsverbanden waar we deel van uit maken. Waar nodig breiden we deze uit om sneller te kunnen handelen of een groter bereik te realiseren. Een verdere uitwerking zal worden meegenomen in de nog op te stellen uitvoeringsagenda.

8.4 Evaluatie Pagina 4/5

In het najaar van 2025 wordt geëvalueerd of de inzet van de bestaande capaciteit voldoende is om klimaatadaptatie te verankeren binnen de organisatie. Bijlage(n): - Lokale Klimaatadaptatiestrategie (LAS) van gemeente Het Hogeland Winsum, 14 januari 2025 Burgemeester en wethouders van de gemeente Het Hogeland, Gemeentesecretaris,

Burgemeester,

Paul van Vilsteren

Henk Jan Bolding

Pagina 5/5