09 05 140525 Bijlage 3 (1)
Tekst van het document
Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling Havenschap Groningen Seaports
Gemeenschappelijke Regeling Havenschap Groningen Seaports Handelskade Oost 1 ● P.O. Box 20004 ● 9930 PA Delfzijl ● The Netherlands Phone +31 (0)596 64 04 00 ● a.swart@groningen-seaports.com ● www.groningen-seaports.com
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
Inhoudsopgave 1 2
3
Inleiding Jaarverslag
3 6
2.1 Programmaverantwoording 2.2 Paragrafen 2.2.1 A. Lokale heffingen 2.2.2 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.3 C. Onderhoud kapitaalgoederen 2.2.4 D. Financiering 2.2.5 E. Bedrijfsvoering 2.2.6 F. Verbonden partijen 2.2.7 G. Grondbeleid 2.2.8 H. Wet open overheid
10 12 12 12 16 16 18 18 21 22
Jaarrekening
23
3.1 Balans per 31 december 2024 23 3.2 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het jaar 2024 25 3.3 Toelichtingen 26 3.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 26 3.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2024 29 3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2024 35 3.3.4 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) 37 3.3.5 Rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur 38 3.3.6 Gebeurtenissen na balansdatum 39 3.3.7 Taakvelden 39
2
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
1
Inleiding
Voor u liggen de Jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Havenschap Groningen Seaports. De vaststelling van deze Jaarstukken is voorzien in de vergadering van het Algemeen Bestuur (AB) van 20 juni 2025. Dit document is ingedeeld in twee delen: - Jaarverslag (bestaande uit de programmaverantwoording en de paragrafen) - Jaarrekening 2024 Verzelfstandiging Groningen Seaports In 2013 is Groningen Seaports N.V. opgericht en zijn de activiteiten van de GR Havenschap Groningen Seaports ondergebracht in Groningen Seaports N.V. De GR Havenschap Groningen Seaports treedt op als aandeelhouder van Groningen Seaports N.V. en verstrekker van borgstellingen voor de financiering van Groningen Seaports N.V. Verder is de GR Havenschap Groningen Seaports belast met de uitvoering van de publieke taak. De uitvoering daarvan heeft de GR Havenschap Groningen Seaports neergelegd bij Groningen Seaports N.V. Afspraken over de rol en verantwoordelijkheidsverdeling tussen Groningen Seaports N.V. en de GR Havenschap Groningen Seaports zijn vastgelegd in een verzelfstandigingsovereenkomst. Bij de verzelfstandiging zijn alle activa (gronden en infrastructuur) juridisch in eigendom gebleven van de GR Havenschap Groningen Seaports, zodat deze niet zonder tussenkomst van de GR Havenschap Groningen Seaports door Groningen Seaports N.V. kunnen worden ingezet als zekerheid.
Borgstelling door de GR Havenschap Groningen Seaports Op 12 februari 2016 is er een ‘overeenkomst houdende volledig geborgde financiering' getekend tussen de GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports N.V. Deze overeenkomst verving de borgstellingsovereenkomst die was gesloten ten tijde van de verzelfstandiging. In 2023 is Groningen Seaports N.V. nieuwe financieringsovereenkomsten aangegaan met de Bank Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Waterschapsbank. Deze herfinanciering de financieringsovereenkomsten met de BNG vervangen. Op basis van art. 2.7 van de “overeenkomst houdende volledig geborgde financiering” is afgesproken dat indien Groningen Seaports N.V. voor toekomstige investeringen financiering wenst aan te trekken die niet zonder borgstelling is te verkrijgen, zij een schriftelijk verzoek kan indienen bij de GR Havenschap Groningen Seaports om deze financiering mogelijk te maken middels een borgstelling. De GR Havenschap Groningen Seaports heeft in haar rol als aandeelhouder van Groningen Seaports N.V. goedkeuring gegeven aan de nieuwe financiering van Groningen Seaports N.V. Ter uitvoering van deze herfinanciering is voorwaardelijk dat de GR Havenschap Groningen Seaports zich borg stelt, zoals ook bij de eerdere financiering is gebeurd door middel van het aangaan van de akten van borgtocht.
Deze gewijzigde afspraken resulteren erin dat het borgstellingsplafond wordt vastgesteld op € 292 miljoen. Deze dient als borgstellingsplafond voor de bestaande en toekomstige financieringen van Groningen Seaports N.V. Op basis van het Bedrijfsplan 2025-2029 van Groningen Seaports N.V. wordt voorzien dat over een aantal jaren de totale financiering kan worden afgebouwd en daarmee ook het gebruik van de borgstelling zal worden verminderd. Naast het afbouwen van de totale financiering en daarmee het gebruik van de borgstelling, is verdere afbouw mogelijk op het moment dat GSP zelfstandig financiering kan aantrekken in de markt. Een 3
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 van de belangrijkste voorwaarden hiervoor, is de verdere positieve ontwikkeling van de resultaten en ratio’s. Financiering zonder borgstelling betekent overigens dat andere zekerheden (hypotheekrecht en pandrechten) zullen moeten worden opgegeven door de GR havenschap Groningen Seaports en verstrekt worden aan de bank. Bij het afsluiten van de borgstellingsovereenkomst in 2016 is veel aandacht besteed aan de analyse of er daardoor eventueel sprake is van staatssteun. In het kader van de herfinanciering in 2023 zijn de aspecten van staatssteun opnieuw juridisch getoetst. Uitgangspunt is dat een door GR Havenschap Groningen Seaports te verstrekken garantstelling geen selectief, niet-marktconform voordeel oplevert voor Groningen Seaports N.V. Wanneer de garantstelling voldoet aan het MEO-beginsel (Market Economy Operator), is daarvan geen sprake. Voor leningen en garantstellingen is in dat kader doorslaggevend of en in hoeverre een marktconforme vergoeding wordt voldaan. Als tegenprestatie voor de te verstrekken garantie wordt een borgstellingspremie van 0,8% verstrekt, welke wordt betaald door Groningen Seaports NV aan de GR Havenschap Groningen Seaports. Dit betreft een zogeheten safe harbour premie, in overeenstemming met de vermelde percentages in de Mededeling Garanties 2008 van de Europese Commissie.
De financiering van Groningen Seaports N.V. is dusdanig vormgegeven dat de banken éérst nakoming van Groningen Seaports N.V. zullen verlangen. Pas indien en voor zover die in (blijvend) verzuim is met haar betalingsverplichtingen jegens deze banken, zal de door GR Havenschap Groningen Seaports verstrekte garantie worden aangesproken. Het is de bedoeling dat eventuele verliezen of kosten (en daarmee het risico) in de eerste plaats door Groningen Seaports N.V. worden gedragen. Slechts indien en voor zover zij deze verliezen of kosten niet (langer) zelf kan dragen, komt de garantie van de GR havenschap Groningen Seaports in beeld. Daarmee ligt het niet voor de hand dat Groningen Seaports N.V. door de verleende garantstelling een niet-marktconform voordeel zou verkrijgen. Risico borgsteller beperkt door voldoende waarde in GSP De borgstelling vormt een hoge mate van zekerheid voor de financiers van Groningen Seaports N.V., maar vormt een risico voor de GR Havenschap Groningen Seaports vanwege de mogelijkheid te worden aangesproken op de garantie. Voor de GR Havenschap Groningen Seaports als borgsteller is daarom de beschikbare waarde in Groningen Seaports N.V. van belang. De beschikbare waarde betreft met name de waardering van de (vrij) uitgeefbare terreinen en erfpacht/opstal contracten.
De waarde hiervan is getaxeerd op € 610 miljoen (Taxatierapport Cushman en wakefield, 6 november 2023, T212270). De hiervoor genoemde taxatiewaarde betreft de waarde van de meest voor de hand liggende assets die ten gelde zouden kunnen worden gemaakt (grond en contracten). De totale bedrijfswaarde van Groningen Seaports N.V. omvat ook de infrastructuur, de havenbekkens en kades en ligt veel hoger. Een andere voor overheden bekende manier om naar risico’s te kijken is het weerstandsvermogen. Op basis van de gebruikelijke berekening bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit over 2022 € 28,5 miljoen, het eigen vermogen van € 287 miljoen is daarmee meer dan ruim voldoende om de risico’s af te dekken. De GR Havenschap Groningen Seaports is van mening dat nieuwe initiatieven van Groningen Seaports N.V. zoveel als mogelijk zelfstandig door de onderneming zelf moeten worden gefinancierd. In het geval de initiatieven een investering vragen van meer dan € 5,0 mln. is op basis van de statuten van de N.V. (art 15.3) instemming vereist van de GR Havenschap Groningen Seaports in zijn hoedanigheid van aandeelhouder van Groningen Seaports N.V. Zolang het borgstellingsplafond niet wordt overschreden kan overeen worden gekomen dat de GR Havenschap Groningen Seaports borg staat voor de lening die ten behoeve van die investering wordt aangetrokken. 4
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
Publieke taak In de verzelfstandigingsovereenkomst is overeengekomen dat de GR Havenschap Groningen Seaports belast is met de uitvoering van de publieke taak. Daarmee wordt bedoeld het feitelijk (doen) uitvoeren van publieke taken binnen en in verband met het beheergebied van de GR Havenschap Groningen Seaports, voor zover verband houdende met nautisch beheer, de scheepvaart, de havens en vaarwegen en voor wat betreft de uitvoering van enig publiekrechtelijke taak van de GR Havenschap Groningen Seaports, de provincie Groningen, de gemeente Het Hogeland en/of de gemeente Eemsdelta. De uitvoering heeft de GR Havenschap Groningen Seaports neergelegd bij Groningen Seaports N.V. Jaarlijks betaalt de GR Havenschap Groningen Seaports hiervoor een dienstenvergoeding aan Groningen Seaports N.V.
5
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
2
Jaarverslag
Onderzoek doorontwikkeling organisatie Groningen Seaports In 2013 is de onderneming Groningen Seaports N.V. opgericht als resultaat van verzelfstandiging van taken die tot dat moment onder de verantwoordelijkheid van de GR Havenschap Groningen Seaports vielen. De rol van de GR Havenschap Groningen Seaports is daardoor gewijzigd in (onder andere) enig aandeelhouder van Groningen Seaports N.V. Om aan deze rol goed uitvoering te kunnen geven is in 2016 een aandeelhoudersstrategie vastgesteld. Deze strategie is tot stand gekomen in samenwerking tussen de GR Havenschap Groningen Seaports, Groningen Seaports N.V. en de colleges, raden en staten die tezamen de GR Havenschap Groningen Seaports vormen. In de aandeelhoudersstrategie zijn enerzijds diverse doelen geformuleerd die de GR Havenschap Groningen Seaports met het aandeelhouderschap tracht te realiseren en anderzijds acties vastgesteld die beogen deze doelen te behalen. De doelen uit de aandeelhouderstrategie zijn vertaald in de bedrijfsstrategie van de deelneming (Groningen Seaports N.V.) en zijn bij de besluitvorming het afwegingskader voor de GR Havenschap Groningen Seaports. De activiteiten die in de aandeelhoudersstrategie zijn genoemd voor de GR Havenschap Groningen Seaports en de GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports N.V.
gezamenlijk, hebben vooral betrekking op het door ontwikkelen van de samenwerking tussen de deze entiteiten. Bij het opstellen van de aandeelhoudersstrategie werd al geconstateerd dat de huidige structuur ook zijn knelpunten kent. Het AB heeft er op dat moment voor gekozen om geen directe formele wijzigingen door te voeren, maar wel open te staan voor een onderzoek naar verbetermogelijkheden in de governancestructuur Groningen Seaports. Een wezenlijke wijziging in de werkwijze vraagt een besluit van de deelnemers in de GR Havenschap Groningen Seaports, te weten de colleges, gemeenteraden en staten van de gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta en de provincie Groningen. In 2021 en 2022 zijn er twee onderzoeken uitgevoerd met als doel een antwoord geven op de volgende vragen: • Formele regeling: hoe was sturing, controle en verantwoording vóór 2013 geregeld en hoe is de governance met de oprichting van Groningen Seaports N.V. veranderd en ontwikkeld? • Feitelijk functioneren: welke besluiten zijn op welk moment door welk orgaan genomen als het gaat over de aangehaalde1 grondtransacties? Op welke informatie is de besluitvorming gebaseerd? Welk deel van de besluitvorming heeft voor en welk deel heeft na de oprichting van Groningen Seaports N.V.
plaatsgevonden? • Beoordeling governance: zijn de besluiten genomen met inachtneming van de vigerende afspraken ten aanzien van sturing, controle, verantwoording en andere besluiten? Beide rapporten bevelen zeer nadrukkelijk aan om de governance te vereenvoudigen. In opdracht van de drie in de GR Havenschap Groningen Seaports deelnemende overheden heeft Lysias een advies uitgebracht hetgeen na een intensief traject in het afgelopen jaar geresulteerd heeft in een aantal besluiten van die deelnemers in november 2024. Zo hebben de drie in de GR Havenschap Groningen Seaports deelnemende overheden gezamenlijk een strategisch kader vastgesteld dat richting geeft aan de inhoudelijke profilering en prioritering van de havens en hun haventerreinen, acquisitie en vesting van nieuwe bedrijven en de voorwaarden waar deze aan moet voldoen. Op dat moment is ook besloten tot een wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling per 1 januari 2025. Tot die tijd was er sprake van een zogenaamde ‘gemengde regeling; een GR met naast bestuurders ook raads- en statenleden in het AB. Met ingang van 2025 is er sprake van een collegeregeling. Het AB wordt nu gevormd door vier wethouders en twee gedeputeerden. In het 1
Gerefereerd wordt aan de transacties die zijn aangehaald in de TV- uitzending van Nieuwsuur op 11 mei 2021. 6
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
gewijzigde instellingsbesluit is een groot deel van de bevoegdheden in de GR neergelegd bij het DB. Een andere belangrijke wijziging is de verhouding tussen de deelnemers als het gaat om de zeggenschap. In de regeling zoals die gold tot 2025 was deze: Provincie 50%, gemeente Eemsdelta 33,33% en de gemeente het Hogeland 16,66%. Met ingang van 2025 is deze gewijzigd in: Provincie 50%, gemeente Eemsdelta 25% en de gemeente het Hogeland 25%. De financiële verhoudingen blijven 60-20-20. Tot slot wordt in 2025 nader invulling gegeven aan de verdere professionalisering van GR Havenschap Groningen Seaports. Het DB heeft daartoe in december een notitie vastgesteld dat er toe strekt de taken van de GR beter te borgen door: - Uitbreiding van de ondersteuning van de GR Havenschap Groningen Seaports - Beperken van de kwetsbaarheid door het aanstellen van een plaatsvervangend secretaris - Het herijken van de mandaten binnen de GR en in de onderlinge verhouding tussen de GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports NV. - Het vastleggen van de onderlinge werkverhoudingen betreffende de administratieve organisatie tussen de GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports NV. Aandeelhoudersstrategie Eind 2016 heeft de GR Havenschap Groningen Seaports haar aandeelhoudersstrategie vastgesteld.
Het doel van de aandeelhoudersstrategie is ervoor zorgen dat de beoogde effecten van de verzelfstandiging ook daadwerkelijk worden behaald. Deze strategie is in 2024 de basis geweest voor de besluitvorming van de GR Havenschap Groningen Seaports als aandeelhouder. De aandeelhoudersstrategie biedt een handvat voor de besluiten van de GR Havenschap Groningen Seaports als aandeelhouder van Groningen Seaports N.V. Het AB van de GR Havenschap Groningen Seaports was tot en met 31 december 2024 exclusief bevoegd om besluiten te nemen over de wijze waarop de stem op de aandelen werd uitgebracht. Voorstellen die de GR Groningen Seaports heeft ontvangen als aandeelhouder zijn telkens door het AB aan de strategie getoetst alvorens een besluit werd genomen over de wijze waarop de stem als aandeelhouder werd uitgebracht. Door Groningen Seaports N.V. worden bij het opstellen van rapportages, plannen en voorstellen aan de aandeelhouder, zo veel als mogelijk de doelen van de aandeelhoudersstrategie als uitgangspunt genomen en inzichtelijk gemaakt. De wijze waarop de N.V. invulling geeft aan de doelstellingen van de aandeelhouder is opgenomen in het bedrijfsplan van de Groningen Seaports N.V. Dit geeft de GR Havenschap Groningen Seaports extra aanknopingspunten om de koers van Groningen Seaports N.V. te blijven toetsen. Groningen Seaports N.V.
heeft de aandeelhoudersstrategie vertaald in het eigen beleid, zoals het Deelnemingenbeleid en het Gronduitgifte- en vestigingsbeleid. Onderdeel van de besluitvorming over de vereenvoudiging van de governance is dat er is afgesproken dat er in 2025 een nieuwe aandeelhoudersstrategie wordt vastgesteld.
7
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Interne organisatie 2024 De GR Havenschap Groningen Seaports is aangegaan door Provinciale Staten van Groningen, Gedeputeerde Staten van Groningen en de colleges van burgemeester en wethouders en de gemeenteraden van de gemeenten Eemsdelta en Het Hogeland.
Met de in de afbeelding genoemde percentages wordt de mate van invloed, beslissingsmacht aangegeven.
In de GR Havenschap Groningen Seaports vinden, behoudens het houden van de aandelen van Groningen Seaports N.V, verstrekken van financiering (langlopende lening) en borgstelling voor de financiering van Groningen Seaports N.V., geen activiteiten plaats. De GR Havenschap Groningen Seaports heeft geen personeel in dienst.
Het bestuurlijke proces en voorbereiding van de besluitvorming wordt gedaan door de secretaris van de GR Havenschap Groningen Seaports. Er is tevens een plaatsvervangend secretaris. Behalve dat de secretaris eindverantwoordelijk is voor de administratieve organisatie van de GR Havenschap Groningen Seaports, fungeert deze als adviseur van het bestuur en contactpersoon naar derden. Zowel het AB, DB, als de voorzitter hebben diverse bevoegdheden gemandateerd aan de secretaris. Hierdoor kan de dagelijkse gang van zaken efficiënt verlopen. Uitvoering publieke taak In de statuten van Groningen Seaports N.V. is vastgelegd dat de havenmeester jaarlijks voor 1 maart verslag doet over de wijze waarop de publieke taken in het jaar daaraan voorafgaand zijn vervuld. De havenmeester is verantwoordelijk voor het toezicht op de haven en de havenwerken. Tevens is hij belast met het handhaven van de openbare orde en de veiligheid in de haven. In april 2025 heeft het DB kennis genomen van de rapportage over 2024 van de havenmeester. Uit de jaarrapportage blijkt dat er een drietal oefeningen zijn geweest. Port Defender 2024 is de grootste en meest uitdagende editie van deze maritieme veiligheidsoefening tot nu toe. Het vindt hoofdzakelijk plaats in de haven van Rotterdam en een groot deel van de Noordzee met een scenario van 1 dag op 17 april 2024 in de Eemshaven.
Host Nation Support In de afgelopen jaren heeft de Eemshaven zich ontwikkeld tot een strategische locatie voor militaire logistieke operaties en ondersteuning in Noord-Nederland. De haven speelt een sleutelrol in het kader van Host Nation Support (HNS), een internationaal samenwerkingsprogramma waarbij gastlanden militaire en civiele ondersteuning bieden aan geallieerde troepen op hun grondgebied. Naast Vlissingen en Rotterdam is de Eemshaven, met zijn diepwaterfaciliteiten en uitgebreide infrastructuur, een ideaal knooppunt voor militaire logistiek. In het bijzonder is de haven voorbereid op het 8
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 ontvangen en doorvoeren van groot materieel, zoals voertuigen, schepen en zelfs luchttransportmiddelen via nabijgelegen vliegvelden. In de Eemshaven is als een permanent militair object “PMO” gevestigd. Dit PMO is een stuk terrein wat onder het gezag en beveiliging van defensie valt. Dit terrein kan eventueel uitgebreid worden naar de omliggende terreinen en zal dan een tijdelijk militair object worden “TMO”. Omdat de beveiliging onder defensie valt, kan het terrein bewaakt worden de gewapende militairen. Veiligheid Het Nautisch Service Centrum speelt een cruciale rol in het waarborgen van de veiligheid en het efficiënt gebruik van de havens. De havenmeester staat daarbij centraal, met uitgebreide bevoegdheden die voortkomen uit internationale, nationale en lokale wet- en regelgeving. Sanctiebeleid Rusland Het sanctiebeleid tegen Rusland is een actueel en complex onderwerp, waarin onder andere veiligheid en economische belangen samenkomen. Het sanctiebeleid tegen Rusland is een reeks van maatregelen die door de Europese Unie, de Verenigde Staten, en andere landen is opgelegd in reactie op de acties van Rusland, zoals de grootschalige invasie van Oekraïne in februari 2022.
Deze sancties hebben als doel Rusland economisch en politiek onder druk te zetten om zijn agressieve beleid en schendingen van internationaal recht te stoppen. De havenmeester ziet toe op het naleven van de gestelde maatregelen die de toegang van Russische schepen tot Nederlandse havens beperken. Dit omvat een verbod op Russische schepen die onder Russische vlag varen of eigendom zijn van Russische bedrijven. Schepen die goederen vervoeren of lading aan boord hebben die voldoet aan de sanctievoorschriften kan ervoor zorgen dat het schip wordt vastgehouden of de toegang word geweigerd. Volgens recent onderzoek door Pointer is de Nederlandse aanpak aangescherpt naar aanleiding van zorgen over Russische spionage. Russische schepen, zoals vissersschepen en koelschepen, worden beschuldigd van het uitvoeren van spionageactiviteiten en het faciliteren van hybride oorlogsvoering. Dit heeft geleid tot strengere regels, zoals het weigeren van ontheffingen voor Russische schepen in Nederlandse havens, waaronder de Eemshaven, die strategisch belangrijk is vanwege infrastructuur zoals datakabels en LNG-terminals. Apparatuur Naast het reguliere onderhoud aan de apparatuur in het HCC is in 2024 de aanbesteding van het nieuwe radarsysteem uitgezet.
Hierop hebben in eerste instantie 2 partijen een aanbieding gedaan via tendernet en 1 partij was net te laat met het aanleveren van de offerte binnen de gestelde tijd en was daardoor van deelname uitgesloten. Omdat van de beide partijen de onderhouds- en servicekosten dusdanig hoog waren en niet geheel duidelijk gespecifieerd waren, is in overeenstemming met beide partijen de aanbesteding gestaakt. Eind 2024 is de aanbesteding opnieuw via tendernet uitgezet en hebbende eerste 3 partijen en 1 nieuwe partij zich aangemeld Incidenten Binnen het NSC worden incidenten geregistreerd op nautisch gebied en op gebied van Port security. Incidenten zijn niet altijd grote onverwachte gebeurtenissen zoals een aanvaring of brand maar kunnen ook verdacht gemelde situaties of kleine oppervlaktewater verontreinigen zijn. In 2024 is, in vergelijking met voorgaande jaren, een toename van het aantal incidenten waargenomen in de Eemshaven en onder de categorie 'overige'. Deze stijging is grotendeels het gevolg van een gerichte inspanning tijdens bijeenkomsten, zoals op het gebied van ondermijning en havenoverleg, waarin het belang van het melden van elk incident of verdachte situatie is benadrukt. Dergelijke meldingen kunnen namelijk bijdragen als een klein puzzelstukje in het grotere geheel. Als gevolg hiervan rapporteren steeds meer bedrijven en individuen verdachte situaties of incidenten.
9
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Opvallende incidenten zijn: - Brand in een kantoorpand van ESD-SIC in Farmsum; - Palmolie morsing in Farmsum, een incident plaats waarbij ongeveer 500 liter palmolie in het Afwateringskanaal terechtkwam; - Demonstratie bij RWE activisten van Extinction Rebellion op het terrein van de RWEcentrale. EcoPorts Groningen Seaports heeft als eerste havenbeheerder ter wereld voor de negende (achtereenvolgende) keer het EcoPorts-certificaat toegekend gekregen. Dit is een wereldwijd keurmerk voor duurzame havens die iedere twee jaar voortgang boeken in hun milieuprestaties en wordt uitgereikt door de European SeaPorts Organisation (ESPO). Met de toekenning van het negende EcoPorts-certificaat, wordt de rol van Groningen Seaports op het gebied van duurzaamheid en milieuprestaties ook door andere organisaties gezien en erkend. Volgens Lloyds Register, de controlerende organisatie namens ESPO, doet het havenbedrijf veel om duurzaamheid en milieumaatregelen in haar gebied te ontwikkelen en te waarborgen. Verantwoording Naast de oplevering van een jaarverslag en een jaarrekening worden er ook halfjaarlijkse tussenrapportages opgesteld. Halfjaarlijks verschijnt er een financiële rapportage van de GR Havenschap Groningen Seaports en een overzicht van de door Groningen Seaports N.V. onder de borgstelling vallende aangetrokken kasgeldleningen.
Met ingang van de controle van het boekjaar 2022 is na een aanbestedingsprocedure door het AB Eshuis Accountants en Adviseurs als accountant benoemd voor een periode van vier jaar. Boekjaar 2025 is het laatste jaar van dit contract. Wel is er een verlengingsoptie opgenomen met eenmalig een optie tot verlenging met 1 jaar (boekjaar 2026).
2.1 Programmaverantwoording De enige activiteiten in de GR Havenschap Groningen Seaports, zijn de taken als aandeelhouder, borgsteller, financier (i.v.m. verstrekte langlopende leningen) en de uitvoering van de publieke taak. Daarom wordt één programma “Havenschap Groningen Seaports” geïdentificeerd. Een onderverdeling in programma’s met per programma de te realiseren doelstellingen en de hiervoor geraamde lasten en baten is bij de GR Havenschap Groningen Seaports niet relevant, omdat er bij de GR Havenschap Groningen Seaports geen sprake is van verschillende beleidsvelden waarvoor meetbare doelstellingen geformuleerd kunnen worden. De voor een beleidsindicator relevante gegevens zijn gegeven de aard van de organisatie en activiteiten niet beschikbaar voor de GR Havenschap Groningen Seaports. De Raambegroting 2024 is tijdens de vergadering van het AB van 12 juli 2024 vastgesteld. Het begrote resultaat bedraagt € 0. Het werkelijke resultaat bedraagt € 0. Hierna wordt via de programmaverantwoording en de paragrafen verantwoording afgelegd over de realisatie van het bij de begroting 2024 voorgenomen beleid voor dat jaar.
10
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
Onderstaand is een overzicht van de baten en lasten opgenomen: (bedragen x € 1.000,-) Raming Realisatie begrotingsjaar begrotingsjaar 2024 2024 Programma GR Havenschap Saldo Saldo Groningen Seaports
Realisatie vorig begrotingsjaar Saldo
Baten
2.644
2.066
1.919
Lasten
2.644
2.066
1.919
Totaal saldo van baten en lasten Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in paragraaf 3.3.3. Algemene dekkingsmiddelen Onderstaand is een overzicht van algemene dekkingsmiddelen opgenomen: (bedragen x € 1.000,-) Raming Realisatie Realisatie vorig begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar 2024 2024 Programma GR Havenschap Saldo Saldo Saldo Groningen Seaports Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkeringen Dividend
-
-
-
Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal
1.984
1.405
1.258
-
-
-
1.984
1.405
1.258
Onvoorzien Onderstaand is een overzicht van het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien opgenomen: (bedragen x € 1.000,-) Raming Realisatie Realisatie vorig begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar 2024 2024 Programma GR Havenschap Saldo Saldo Saldo Groningen Seaports Algemene dekkingsmiddelen Totaal
-
-
-
11
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
2.2 Paragrafen Op grond van het Besluit en Verantwoording (BBV) dient zowel in de begroting als in de jaarstukken een aantal afzonderlijke paragrafen te worden opgenomen. Hieronder zijn achtereenvolgens opgenomen de paragrafen: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid H. Wet open overheid
2.2.1 A. Lokale heffingen De GR Havenschap Groningen Seaports heeft de uitvoering van de publieke taken uitbesteed aan Groningen Seaports N.V. Voor de uitvoering van de publieke taken geldt het volgende: Een van de taken is gericht op het vlot, veilig en efficiënt afhandelen van het scheepvaartverkeer en daardoor het waarborgen van de veiligheid van de havens in het beheergebied. Het Nautisch Service Centrum (NSC) fungeert hiertoe zowel intern als extern als opdrachtnemer. Het NSC, in casu de Havenmeester, beschikt over een zelfstandige bevoegdheid om, indien de omstandigheden dat in termen van veiligheid vereisen, op korte termijn naar eigen inzicht en volgens zelf gestelde prioriteiten te handelen. De Havenmeester dient daarbij te handelen binnen de kaders zoals vastgelegd in de door het AB van de GR Havenschap Groningen Seaports vastgestelde havenverordening. In de havenverordening worden de huisregels beschreven waar de scheepvaart zich aan moet houden in het gebied. Het belangrijkste doel is om de veiligheid te waarborgen in het gebied. De Havenmeester is verantwoordelijk voor de uitvoering en de handhaving daarvan. In de ‘Algemene voorwaarden en tarieven 2024 Groningen Seaports N.V.’ worden de tarieven nader toegelicht. De heffing en invordering is uitbesteed aan Groningen Seaports N.V.
Op basis van artikel 9 van de dienstverleningsovereenkomst exploiteert Groningen Seaports N.V. de havens, daaronder begrepen de havenbekkens en de kades en is dientengevolge rechthebbende op de zeehavengelden en binnenhavengelden, en al de overige inkomsten in verband met de exploitatie van de havens, die van het gebruik van de havenbekkens en de kades daaronder begrepen. Thans is de verschuldigdheid en invordering daarvan ondermeer geregeld middels de Algemene Voorwaarden 2024. Zeehavengelden en binnenhavengelden, en alle andere inkomsten, hoe ook genaamd, die met de exploitatie verband houden (ontvangen kosten en rente daarover begrepen) worden voor zover deze niet rechtstreeks door Groningen Seaports N.V., maar door de GR van derden worden ontvangen, binnen 14 dagen na ontvangst daarvan door de GR aan Groningen Seaports N.V. voldaan. De GR Groningen Seaports doet daarbij verplicht afstand van eventuele verrekenings- en opschortingsrechten. De baten zijn daarmee voor rekening en risico van Groningen Seaports N.V. en niet verantwoord in de jaarstukken van de GR Havenschap Groningen Seaports.
2.2.2 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Voor de beoordeling van de vraag of de GR Havenschap Groningen Seaports beschikt over een adequaat weerstandsvermogen moet een relatie worden gelegd tussen het risicoprofiel en de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit betreft middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te kunnen afdekken. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en risico’s is dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk is aan de boekwaarde van de deelneming en de verstrekte lening. Eventuele risico’s worden ten laste van de beschikbare weerstandscapaciteit gebracht. 12
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
Risico’s Risico’s bestaan voor de GR Havenschap Groningen Seaports uit: 1. Waardering van de 100%-deelneming in Groningen Seaports N.V.; dit betreft het risico dat de marktwaarde van de deelneming onder de verkrijgingsprijs en huidige boekwaarde (€ 198,1 mln.) komt te liggen. Op basis van het verschil tussen de intrinsieke waarde van het eigen vermogen van Groningen Seaports N.V. en de boekwaarde bij GR Havenschap Groningen Seaports wordt dit risico als laag ingeschat. 2. Waardering van de lening aan Groningen Seaports N.V.; dit betreft het risico dat de verstrekte lening ter hoogte van € 22,0 mln niet terugbetaald kan worden door Groningen Seaports N.V. Op basis van het verschil tussen de intrinsieke waarde van het eigen vermogen van Groningen Seaports N.V. en de boekwaarde van de deelneming in Groningen Seaports N.V. bij GR Havenschap Groningen Seaports wordt dit risico als laag ingeschat. 3. Borgstellingen voor het risico dat aanspraak wordt gemaakt op de borgstelling (€ 292,0 mln.) die is verstrekt door de GR Havenschap Groningen Seaports aan Groningen Seaports N.V. ten behoeve van het aantrekken van vreemd vermogen. Bij afbouw van de borgstelling aan Groningen Seaports N.V. nemen bovenstaande risico’s af. Op basis van het beschikbare weerstandsvermogen en de jaarlijks positieve kasstromen van Groningen Seaports N.V. wordt het risico als zeer laag ingeschat. 4.
Naleving wet- en regelgeving; de risico’s als gevolg van het eventueel niet naleven van weten regelgeving zijn gelet op de aard en omvang van de activiteiten van de GR Havenschap Groningen Seaports beperkt. 5. VPB-plicht; het risico dat de GR Havenschap Groningen Seaports vennootschapsbelasting verschuldigd is. Op basis van de uitgevoerde analyse is geconcludeerd dat door de GR Havenschap Groningen Seaports geen belastbare activiteiten worden uitgevoerd. Afdekking risico’s Bovenstaande risico’s worden als volgt afgedekt: 1. Ultimo 2024 bestaat de weerstandscapaciteit van de GR Havenschap Groningen Seaports uit een algemene reserve van € 219,9 mln. De weerstandscapaciteit is minimaal gelijk aan de waardering van de deelneming Groningen Seaports N.V. Dit is voldoende om een eventuele afwaardering van de deelneming te kunnen dekken. 2. Financiers zijn voor de financieringsbehoefte van Groningen Seaports N.V. niet bereid om zonder zekerheden leningen te verstrekken. Er is bij Groningen Seaports N.V. sprake van in omvang beperkte onderpanden, gezien het feit dat het juridische eigendom van de gronden in het beheersgebied bij de GR Havenschap Groningen Seaports ligt. Groningen Seaports N.V. is bij gebrek aan onderpanden niet in staat om zelfstandig voldoende zekerheden te verstrekken.
Om die reden staat de GR Havenschap Groningen Seaports sinds de verzelfstandiging borg voor door Groningen Seaports N.V. aangetrokken financiering. Door Groningen Seaports N.V. zijn ten behoeve van de GR Havenschap Groningen Seaports zakelijke zekerheden verstrekt in de vorm van achtereenvolgens (i) het (voor)behouden van juridische eigendom (en daarmee de beschikkingsmacht) bij de levering van economische eigendom van de gronden betrekking hebbende op de onderneming aan Groningen Seaports N.V. (ii) een eerste recht van hypotheek op de aan Groningen Seaports N.V. toebehorende opstal- en erfpachtrechten, alsmede (iii) een eerste recht van pand op inkomsten uit hoofde van achtereenvolgens erfpacht, opstal en economisch eigendom.
13
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Groningen Seaports N.V. investeert voornamelijk in duurzaam renderende ontwikkelingen in de haven, om zodoende een continue stroom aan inkomsten te genereren en zo de schuldenlast, waarvoor de GR Havenschap Groningen Seaports borg staat, te verlagen. Gezien het investeringsprofiel van Groningen Seaports N.V. en de aard van de verstrekte zekerheden is het risico laag, dan wel nihil, dat de schuldenpositie van Groningen Seaports N.V. de door de GR Havenschap Groningen Seaports verstrekte zekerheden overstijgt. 3. Op 13 oktober 2023 is de besluitvorming rondom de herfinanciering van Groningen Seaports N.V. gerealiseerd. De GR Havenschap Groningen Seaports staat borg voor de door Groningen Seaports N.V. aan te trekken vreemd vermogen. Voor de GR havenschap Groningen Seaports als borgsteller is daarom de beschikbare waarde in Groningen Seaports N.V. van belang. De beschikbare waarde betreft met name de waardering van de (vrij) uitgeefbare terreinen en erfpacht/opstal contracten. De waarde hiervan is getaxeerd op € 610 miljoen (Taxatierapport Cushman en wakefield, 6 november 2023, T212270). De genoemde taxatiewaarde betreft de waarde van de meest voor de hand liggende assets die ten gelde zouden kunnen worden gemaakt. De totale bedrijfswaarde van Groningen Seaports N.V.
omvat ook de infrastructuur, de havenbekkens en kades en ligt veel hoger. Een andere voor overheden bekende manier om naar risico’s te kijken is het weerstandsvermogen. Groningen Seaports N.V. rapporteert tweejaarlijks over het weerstandsvermogen van de onderneming. Het weerstandsvermogen (risicoreserve) van Groningen Seaports N.V. is de relatie tussen: - de waardering van de gronden en verstrekte zekerheden (weerstandscapaciteit); - alle risico’s van Groningen Seaports N.V. waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Op basis van de gebruikelijke berekening bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit over 2022 € 28,5 miljoen, het eigen vermogen van € 287 miljoen is daarmee meer dan ruim voldoende om de risico’s af te dekken. In de borgstellingsovereenkomst tussen de GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports N.V. is verder expliciet opgenomen dat sprake is van borgtocht en geen hoofdelijke verbondenheid, zodat de GR Havenschap Groningen Seaports pas aansprakelijk zal kunnen worden gehouden onder een borgtocht, indien en zodra Groningen Seaports N.V. in verzuim is met de voldoening van haar verplichtingen jegens de derde, de derde Groningen Seaports N.V. hierop heeft aangesproken en deze niet alsnog heeft voldaan casu quo heeft kunnen voldoen aan haar verplichtingen (i.e.
het beginsel van subsidiariteit, ofwel 'getrapte aansprakelijkheid'). Op basis van het gevoerde beleid wordt op de langere termijn een verdere verlaging van de risico’s voor de deelnemers in de GR Havenschap Groningen Seaports voorzien, waardoor het risicoprofiel voor de GR Havenschap Groningen Seaports en daarachter zijn deelnemers in de tijd verder zal afnemen. 4. Het proces van besluitvorming en afhandeling van besluiten is zodanig ingericht dat de risico's met in achtneming van de beperkte activiteiten van de GR maximaal zijn geborgd. Kengetallen In relatie tot de genoemde risico’s zijn voor de GR Havenschap Groningen Seaports de volgende kengetallen toe te lichten: 1. Netto schuldquote 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 14
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 5. Belastingcapaciteit 1. Netto schuldquote De GR Havenschap Groningen Seaports heeft een netto schuldquote van 9%. Realisatie 2023: 10% en begroot 2024: 7%. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt (per saldo een netto vordering) -/- 1.051%. Realisatie 2023: -/- 1.137% en begroot 2024: -/- 825%. Berekening netto schuldquote: (A+B+C-E-F-G) / H Berekening netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: (A+B+C-D-E-F-G) / H (bedragen x € 1.000,-)
2024
Begroting 2024
2023
A Vaste schulden (cf. art. 46 BBV)
-
-
-
B Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV)
-
-
-
C Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV)
2.139
3.045
1.985
D Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f)
22.006
22.006
22.006
E Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV)
1.949
2.854
1.794
F Liquide middelen (cf art. 40 BBV)
1
1
1
G Overlopende activa (cf. art. 40a BBV)
-
-
-
H. Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves))
2.076
2.644
1.918
2. Solvabiliteitsratio De GR Havenschap Groningen Seaports heeft een solvabiliteit van 99,0% (EV/TV). Realisatie 2023: 99,0% De omvang van het eigen vermogen is voldoende om aan de financiële verplichtingen te voldoen. 3. Grondexploitatie De in erfpacht uitgegeven gronden zijn gewaardeerd tegen de eerste uitgifteprijs (i.c. de waarde die bij eerste uitgifte als basis voor de canonberekening in aanmerking is genomen). Gronden waarvan de erfpacht eeuwigdurend is afgekocht, zijn tegen een geringe registratiewaarde opgenomen, welke is gesteld op € 1 per hectare. Omdat de in erfpacht uitgegeven gronden niet classificeren als bouwgronden in exploitatie en de GR Havenschap Groningen Seaports eveneens niet beschikt over andere bouwgronden in exploitatie, is het kengetal grondexploitatie niet van toepassing. 4. Structurele exploitatieruimte De GR Havenschap Groningen Seaports beschikt over voldoende structurele baten om haar structurele lasten te dekken. Er is geen sprake van incidentele baten of structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Het gerealiseerde totaal saldo van de baten en lasten bedraagt nihil. De realisatie 2024 en begroting 2024 vertonen hetzelfde beeld ten aanzien van de structurele exploitatieruimte. 5.
Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit zoals gedefinieerd voor provincies en gemeenten is niet van toepassing op de verantwoording van de GR Havenschap Groningen Seaports, daar de GR geen belastingen heft.
15
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
2.2.3 C. Onderhoud kapitaalgoederen De gronden en de infrastructuur in het havengebied zijn het economisch eigendom van Groningen Seaports N.V. en het juridisch eigendom van de GR Havenschap Groningen Seaports. Omdat het economisch eigendom niet in handen is van de GR Havenschap Groningen Seaports, worden de activa niet op de balans van de GR Havenschap Groningen Seaports verantwoord. Het onderhoud van de kapitaalgoederen is de verantwoordelijkheid van Groningen Seaports N.V. Het gaat hierbij om het onderhoud van wegen, infrastructuur, riolering, water, groen en gebouwen. Om deze reden is de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen niet van toepassing op de GR Havenschap Groningen Seaports.
2.2.4 D. Financiering Algemeen De activa van de GR Havenschap Groningen Seaports van in totaal € 222,2 mln bestaan grotendeels uit een kapitaalverstrekking aan Groningen Seaports N.V. van € 198,1 mln. en uit een verstrekte lening uit hoofde van de inbreng per 1 januari 2013 aan Groningen Seaports N.V. van € 22,0 mln. Dit wordt grotendeels gefinancierd door middel van eigen vermogen. Vreemd vermogen voor Groningen Seaports N.V. kan niet geherfinancierd worden zonder dat garanties worden afgegeven. In de borgstelling- en dienstverleningsovereenkomst zijn afspraken hieromtrent vastgelegd. De akten van borgtocht met de BNG en NWB van 13 oktober 2023 vormen de basis voor de borgstelling vanuit de GR Havenschap Groningen Seaports ten behoeve van Groningen Seaports N.V. Doordat de GR Havenschap Groningen Seaports geen externe leningen heeft is voldaan aan de kasgeldlimiet en renterisiconorm. Jaarlijkse rapportage Groningen Seaports N.V. zal de GR Havenschap Groningen Seaports jaarlijks, uiterlijk vóór 15 mei van elk kalenderjaar en voorts telkens wanneer de GR Havenschap Groningen Seaports daarom verzoekt, aan de GR Havenschap Groningen Seaports N.V. inzicht geven in: 1. De omvang van de financieringsbehoefte respectievelijk de financieringscurve in relatie tot het borgtochtenplafond; 2.
De aard en omvang van de geldleningen waarvan de looptijd eindigt in het lopende en komende boekjaar en die geherfinancierd moeten worden; 3. De omvang van de geldleningen waarvoor borgtochten zijn afgegeven in relatie tot geldleningen waarvoor de GR Havenschap Groningen Seaports geen borgtochten heeft afgegeven; en 4. De aard en omvang van zekerheden die door Groningen Seaports N.V. aan derden zijn verstrekt. In de borgstellingsovereenkomst van 12 februari 2016 is overeengekomen dat de GR Havenschap Groningen Seaports 100% borg staat voor financiering van Groningen Seaports N.V. voor de projecten waarover voor de verzelfstandiging een besluit is genomen. Daarnaast kan de GR Groningen Seaports op verzoek borg staan voor andere door Groningen Seaports N.V. aan te trekken kredieten. Intussen investeert Groningen Seaports N.V. ook door gebruik te maken van een financieringsfaciliteit die niet onder de borgstelling valt. Dit sluit aan op de doelstellingen van de GR Havenschap Groningen Seaports als het gaat om te streven naar zelfstandige financiering door Groningen Seaports N.V. Groningen Seaports N.V. heeft daartoe met haar financiers gewerkt aan een financieringsarrangement waarbij (een deel van) de investeringen separaat zullen worden gefinancierd buiten de geborgde financiering.
16
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Borgstellingsplafond De geborgde financiering, zoals weergegeven in onderstaande grafiek, is overgenomen uit het bedrijfsplan 2025-2029 van Groningen Seaports N.V. Dit bedrijfsplan is op 20 december 2024 vastgesteld.
De lange-termijn-financiering van Groningen Seaports is begin 2016 geëffectueerd. De verwachte financiering in de komende jaren is in bovenstaande grafiek weergegeven. Het borgstellingplafond is bij de herfinanciering in 2023 vastgesteld op € 292 miljoen. Het verwachte maximale gebruik van de geborgde financiering komt in 2027 op € 282 miljoen en blijft daarmee binnen het huidige borgstellingsplafond. De toenemende operationele kasstromen zullen voor een afbouw van de financiering zorgen. De verwachting is dat vanaf 2027 de financiering kan worden afgebouwd. De leningen van Groningen Seaports N.V. welke door GR Havenschap Groningen Seaports zijn geborgd, betreffen: (bedragen x € 1.000,-)
Aard van de borgstelling
Einddatum Bedrag per Bedrag per geldlening 31-12-2024 31-12-2023
Kredietarrangement – vaste geldlening u/g (A015667-2)
Borgstelling t.b.v. financieringsbehoefte
1-11-2038 95.833
99.167
Kredietarrangement – vaste geldlening u/g (20031891)
Borgstelling t.b.v. financieringsbehoefte
31-102043
62.292
64.458
Kasgeldfaciliteit (20031893)
Borgstelling t.b.v. financieringsbehoefte
20-1-2025 14.600
14.600
172.725
178.225
Totaal
De ultimo 2023 door GR Havenschap Groningen Seaports geborgde leningen van Groningen Seaports N.V. zijn lager dan het maximum in de overeenkomsten tussen: - GR Havenschap Groningen Seaports en Groningen Seaports N.V.: o Maximum geborgde financieringen van € 292 mln. - GR Havenschap Groningen Seaports en kredietverstrekkers van Groningen Seaports N.V.: o BNG (€ 100,0 mln) o NWB (€ 168,0 mln) 17
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
2.2.5 E. Bedrijfsvoering In de GR Havenschap Groningen Seaports vinden, behoudens de borgstelling, geen activiteiten plaats. De GR Havenschap Groningen Seaports heeft zelf geen personeel in dienst. Het bestuurlijke proces en voorbereiding van de besluitvorming wordt gedaan door de secretaris van de GR Havenschap Groningen Seaports. Daarnaast is een plaatsvervangend secretaris benoemd. Behalve dat de secretaris verantwoordelijk is voor de administratieve organisatie van de GR Havenschap Groningen Seaports, fungeert deze als adviseur van het bestuur en contactpersoon naar derden. Door de beperkte omvang van de organisatie heeft de GR Havenschap Groningen Seaports nog geen Functionaris Gegevensbescherming benoemd. Op grond van artikel 37 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is dit een verplichting voor overheidsinstanties en publieke organisaties. Bij de herinrichting van de organisatie van de GR in 2025 wordt bezien op welke wijze hier in kan worden voorzien. Zowel het AB, het DB, als de voorzitter hebben diverse bevoegdheden gemandateerd aan de secretaris. Hierdoor kan de dagelijkse gang van zaken efficiënt verlopen. De administratieve organisatie van de GR Havenschap Groningen Seaports staat los van de organisatie van Groningen Seaports N.V.
De coördinatie en uitvoering van de werkzaamheden door en ten behoeve van de organisatie van de GR Havenschap Groningen Seaports liggen bij de secretaris. Voor specifieke en complexe vraagstukken wordt externe deskundigheid ingehuurd. Zo wordt het opstellen van de begroting en de jaarrekening, inclusief de uitvoering van de Interne Controle, uitgevoerd door een derde partij. Voor de werkzaamheden die Groningen Seaports N.V. ten behoeve van de GR Havenschap Groningen Seaports uitvoert, wordt een beheervergoeding berekend. Met ingang van boekjaar 2023 legt het DB verantwoording af in de jaarrekening over de volgende rechtmatigheidscriteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Om deze verantwoording af te kunnen leggen is er een intern controleplan opgesteld. In dit plan zijn de belangrijkste werkzaamheden beschreven hoe de organisatie het rechtmatig handelen toetst op de drie eerdergenoemde criteria. In het voorjaar 2025 zijn deze interne controlewerkzaamheden afgerond. De uitgevoerde werkzaamheden en uitkomsten zijn beschreven in het interne controle rapport. De uitgevoerde interne controlewerkzaamheden tonen aan dat het dagelijks bestuur rechtmatig heeft gehandeld. Het DB heeft dit ook verwoord in de verplicht op te nemen rechtmatigheidsverantwoording in deze jaarrekening.
Doordat er geen onrechtmatigheden zijn geconstateerd is verder ook geen uiteenzetting van eventuele verbetermaatregelen opgenomen.
2.2.6 F. Verbonden partijen Verbonden partij betreft alleen Groningen Seaports N.V. waar de GR Havenschap Groningen Seaports 100% (ultimo 2024: eveneens 100%) aandeelhouder in is. De verkrijgingsprijs van de deelneming bedraagt € 198,1 mln. De GR Havenschap Groningen Seaports staat borg voor Groningen Seaports N.V., zie paragraaf Financiering. Periodiek wordt door Groningen Seaports N.V. gerapporteerd over de ontwikkelingen in de financiële positie en de ontwikkelingen van de vreemd vermogenspositie ten opzichte van de borgstellingscurve. 18
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Aandeelhoudersstrategie Op 25 oktober 2016 heeft het AB de aandeelhouderstrategie vastgesteld. Hiermee zijn de uitgangspunten voor het beleid van de GR Havenschap Groningen Seaports als aandeelhouder vastgelegd. De reden voor het opstellen van de strategie is dat alle bedrijfsmatige en publieke activiteiten van de GR Havenschap Groningen Seaports zijn ondergebracht bij Groningen Seaports N.V. De GR Havenschap Groningen Seaports is enig aandeelhouder. In deze constellatie kunnen de belangen van beide partijen uiteenlopen, daarom is besloten een aandeelhouderstrategie op te stellen waarmee Groningen Seaports N.V. de ruimte heeft te ondernemen en waarmee de aandeelhoudersbelangen van de GR Havenschap Groningen Seaports (en daarmee de daarin deelnemende overheden) zijn geborgd. De strategie is tot stand gekomen op basis van gesprekken met diverse betrokkenen. Met behulp van de door Groningen Seaports N.V. ter beschikking gestelde gegevens zijn analyses gemaakt van de bedrijfsvoering, maar ook van de economische, maatschappelijke en bestuurlijke omgeving waarin het bedrijf zich beweegt. Het doel van de aandeelhouderstrategie is het hebben van een handvat waaraan het strategisch beleid van Groningen Seaports N.V. getoetst kan worden, zodanig dat het publieke belang van de aandeelhouder geborgd wordt.
Deze publieke belangen zijn, naast de wettelijke taken van de Havenmeester die bij Groningen Seaports N.V. zijn neergelegd: 1. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid; en 2. Duurzaamheid. Deze algemene uitgangspunten zijn in de strategie ook nader gespecificeerd, te weten: - Ad.1. Gemiddelde groei van werkgelegenheid van 2% per jaar; - Ad.2. 40% C02 reductie tussen 2015 en 2030. Het is de bedoeling dat Groningen Seaports N.V. in zijn meerjarenbegrotingen en verantwoording rekenschap geeft van de wijze waarop zij werkt aan deze doelstellingen. De strategie biedt hiervoor handvatten. De wijze waarop de N.V. invulling geeft aan de doelstellingen van de aandeelhouder wordt jaarlijks in het bedrijfsplan van de Groningen Seaports N.V. verwoord. Dit geeft de GR Havenschap Groningen Seaports extra handvatten om de koers van Groningen Seaports N.V. te blijven toetsen. Verder heeft Groningen Seaports N.V. invulling gegeven aan de kaderstellende aandeelhouderstrategie van de GR Havenschap Groningen Seaports door vaststelling van (bijgestelde) beleidsdocumenten: • Deelnemingenbeleid; • Gronduitgifte- en vestigingsbeleid. In de aandeelhoudersstrategie is tevens aangegeven dat de met de verzelfstandiging beoogde risicobeperking niet in gevaar mag komen. Dit wordt voor een groot deel bereikt doordat Groningen Seaports N.V.
zich op basis van deze strategie alleen met haar kerntaken mag bezig houden. Om te bepalen of een activiteit een kerntaak is, zijn vijf ‘toetsingscriteria’ opgenomen. Bij iedere business case zou expliciet de afweging moeten worden gemaakt of een project binnen de scope past op basis van: • De bijdrage aan doelstellingen en rendementseisen van de aandeelhouders • Passend in het beheersgebied van Groningen Seaports • Het risicoprofiel van het project bezien in het licht van de bestaande kerntaken van Groningen Seaports • De beschikbaarheid van benodigde competenties voor het project binnen de organisatie van Groningen Seaports • De vraag of marktpartijen het betreffende project ook zouden kunnen oppakken
19
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Deze uitgangspunten vormen de basis voor het deelnemingenbeleid dat door Groningen Seaports N.V. gevoerd moet worden. De resultaten ten opzicht van de geformuleerde doelen zij in onderstaande matrix weergegeven. Kerncijfers: Economische ontwikkeling / werkgelegenheid Directe werkgelegenheid (personen) Indirecte werkgelegenheid (personen) Totaal Duurzaamheid CO2 uitstoot beheersgebied (Mton)
2021
2022
2023
stijging / daling t.o.v. 2021
percentage stijging / daling
7.586
7.889
8.439
853
11,2%
7.279 14.865
7.526 15.415
7.640 16.079
361 1.214
5,0% 8,2%
12,1
10,2
7,7
-4,4
-36,4%
De cijfers van 2024 zijn nog niet beschikbaar. Er is geen nulmeeting van 2015 beschikbaar. Bron: Havenmonitor 2024 Corporate governance Hoewel een aandeelhouderstrategie zich primair richt op de wijze waarop de aandeelhouder sturing geeft, wordt in deze strategie nadrukkelijk ook aandacht geschonken aan de governance van zowel Groningen Seaports N.V. als de GR Havenschap Groningen Seaports; dus de aandeelhouder zelf. Met ingang van 2022 zijn verschillende stappen gezet door het AB en het DB om een beeld te krijgen van de huidige werking van de governance. Het rapport dat in juni 2022 door het bureau Necker van Naem is opgeleverd bevatte aanbevelingen tot vereenvoudiging van de governance waar het AB opvolging aan heeft gegeven. Het AB heeft de secretarissen van de in de GR Havenschap Groningen Seaports deelnemende overheden gevraagd een eerste informatieve niet-bindende schets te maken van een mogelijk toekomstige governance-structuur. In 2024 heeft dit tot concrete besluiten geleid door de deelnemende gemeenteraden en provinciale staten. Zo hebben de drie in de GR Havenschap Groningen Seaports deelnemende overheden gezamenlijk een strategisch kader vastgesteld dat richting geeft aan de inhoudelijke profilering en prioritering van de havens en hun haventerreinen, acquisitie en vesting van nieuwe bedrijven en de voorwaarden waar deze aan moet voldoen.
20
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 Kerngegevens: Naam:
Groningen Seaports N.V.
Vestigingsplaats:
Delfzijl
Belang:
GR Havenschap Groningen Seaports heeft op 31 december 2024 een 100% belang in de aandelen van Groningen Seaports N.V.
Openbaar belang dat op deze wijze behartigd wordt:
De vennootschap heeft als doel: 1. Het beheren, ontwikkelen en exploiteren van de havens te Delfzijl en de Eemshaven met bijbehorende haventerreinen; 2. Het beheren, ontwikkelen en exploiteren van niet havengebonden terreinen; 3. Het ondersteunen van de GR Havenschap Groningen Seaports bij haar taken; en 4. Het verrichten of doen verrichten van alle andere werkzaamheden op industrieel, commercieel en financieel gebied; 5. Alles in de ruimste zin van het woord. Voorts heeft de vennootschap ten doel om door (nieuwe) vormen van financiering kansrijke ontwikkelingen in het haven- en industriegebied mogelijk te maken of te bespoedigen.
Veranderingen die zich hebben voorgedaan Geen. gedurende het begrotingsjaar in het belang dat de GR Havenschap Groningen Seaports in de verbonden partij heeft: Eigen vermogen:
31 december 2023: 31 december 2024:
€ 289,0 mln * € 287,0 mln *
Vreemd vermogen (incl. voorzieningen):
31 december 2023: 31 december 2024:
€ 230,0 mln * € 230,0 mln *
Resultaat boekjaar:
2023: 2024:
€ 6,0 mln * € -2,0 mln *
Risico’s met betrekking tot de deelneming
Voor de risico’s met betrekking tot de deelneming in Groningen Seaports N.V. wordt verwezen naar paragraaf 2.2.2 inzake het weerstandsvermogen en risicobeheersing. (*) Cijfers zijn ontleend aan de jaarrekening 2024 van Groningen Seaports N.V.
2.2.7 G. Grondbeleid Met de verzelfstandiging van Groningen Seaports N.V. is besloten het juridische eigendom van de gronden bij de GR Havenschap Groningen Seaports te laten berusten. Het economische eigendom is bij de verzelfstandiging door het vestigen van rechten op erfpacht op de gronden, ingebracht in Groningen Seaports N.V. Het aan- en verkoopbeleid van Groninger Seaports N.V. is de uitwerking van de kaders zoals vastgelegd in de aandeelhoudersstrategie van GR Havenschap Groningen Seaports. Voor de terreinen die door de GR Havenschap Groningen Seaports namens Groninger Seaports N.V. zijn aangekocht ná de verzelfstandiging, geldt ook dat het juridische eigendom van de gronden bij de GR Havenschap Groningen Seaports berust en het economisch eigendom is overgedragen van de GR Havenschap Groningen Seaports naar Groninger Seaports N.V. Voor het deel van de gronden waarop nog geen erfpacht recht is gevestigd, geldt dat de economische voor- en 21
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024 nadelen door GR Havenschap Groningen Seaports eveneens zijn overgedragen aan Groningen Seaports NV. Deze gronden worden dientengevolge ook verantwoord in de jaarrekening van Groningen Seaports NV. Deze gronden kunnen door Groningen Seaports N.V. in ondererfpacht worden uitgegeven dan wel worden verkocht in samenspraak met de GR Havenschap Groningen Seaports. De juridische levering geschied bij verkoop door de GR Havenschap Groningen Seaports. Dergelijke transacties kunnen niet plaatsvinden zonder goedkeuring van de GR Havenschap Groningen Seaports in zijn hoedanigheid van juridisch eigenaar van de grond.
2.2.8 H. Wet open overheid Deze paragraaf is een verplichting vanuit de Wet open overheid (Woo); de opvolger van de Wob (Wet openbaarheid bestuur). In de jaarlijkse begroting besteden we in deze paragraaf aandacht aan de beleidsvoornemens voor de Woo. In deze jaarrekening doen we verslag van de uitvoering in relatie tot de beleidsvoornemens. De Wet open overheid biedt inwoners de mogelijkheid om informatie op te vragen. De Woo regelt in feite het recht op informatie over alles wat de GR Havenschap Groningen Seaports doet. Het doel van de Woo is om alle (semi-)overheidsinstanties transparanter te maken, dus ook de GR Havenschap Groningen Seaports. De informatie is hierdoor straks beter: • • • •
vindbaar; uitwisselbaar; te archiveren; en toegankelijk.
De Wob regelde vooral het op verzoek (passief) openbaar maken van informatie. Dit kan ook nog steeds via de Woo. Het verschil tussen de wetten zit in de actieve openbaarmaking. De Woo verplicht overheden om actief - dus uit eigen beweging - bepaalde informatie openbaar te maken. Het gaat voor GR Groningen Seaports om documenten in elf informatiecategorieën, namelijk: vergaderstukken van het AB, wet- en regelgeving, bestuursstukken, convenanten, organisatie-informatie, jaarplannen en verslagen, Wob-/Woo-verzoeken, adviezen, onderzoeken, beschikkingen en klachten. Tot nu toe is door de GR Havenschap Groningen Seaports het volgende aan de Woo gedaan: - de secretaris van de GR is aangewezen als de contactpersoon voor de Woo - de agenda en stukken ten behoeve van AB-vergaderingen worden openbaar gepubliceerd op de website https://www.groningen-seaports.com/groningen-seaports/organisatiestructuur/ - Woo-verzoeken worden afgehandeld conform de daarvoor gestelde vereisten Er zijn in 2024 geen Woo-verzoeken binnengekomen.
22
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
3
Jaarrekening
3.1 Balans per 31 december 2024 (bedragen x € 1.000,-) ACTIVA Vaste activa
Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut
Financiële vaste activa - Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen - Leningen aan: - deelnemingen
31-12-2024
31-12-2023
2 2
2 2
220.064
220.064
198.058
198.058
22.006
22.006
Totaal vaste activa
220.066
220.066
63
65
Vlottende activa
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Overige vorderingen
Liquide middelen - Banksaldi
Overlopende activa -Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen -Overige nog te ontvangen bedragen
Totaal vlottende activa
Totaal activa
63
65
1 1
1 1
2.076 1.416 660
1.920 1.260 660
2.140
1.986
222.206
222.051
23
Jaarstukken GR Havenschap Groningen Seaports 2024
(bedragen x € 1.000,-) PASSIVA Vaste passiva
31-12-2024
Eigen vermogen - Algemene reserve - Het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening