06 01 140525

*Z060955B51E* Raadsvoorstel Budgetoverheveling 2024 - 2025 14 mei 2025 Agendapunt: 6 Behandeling: Besluitvormend Onderwerp: Datum:

Portefeuille-

Wethouder E Dijkhuis Drenth, Gert Zaaknummer: Z.HHL.090460 houder(s): Steller:

1. Samenvatting Elk jaar doen we een voorstel aan uw raad voor de overheveling van budgetten die in het afgelopen jaar nog niet zijn besteed, maar waarvan de werkzaamheden in het komende jaar nog plaats moeten vinden. Deze overheveling is nodig om de gerelateerde activiteiten en projecten uit te kunnen voeren met het door uw raad daarvoor beschikbaar gestelde budget. Dit voorstel heeft daarmee voornamelijk een technisch karakter. Het saldo van de over te hevelen lasten en baten bedraagt per saldo bijna € 7,9 miljoen. Wij zien echter dat het aantal Specifieke uitkeringen vanuit het rijk toenemen. Veel van de activiteiten die hiermee worden uitgevoerd hebben een meerjarig karakter. Dit heeft een opdrijvend effect op de omvang van de overhevelingsvoorstellen. Op een totaalbudget van ruim € 267 miljoen is de overheveling ruim 2,8%. Gezien het aantal lopende projecten en de vaak incidentele vorm waarin de compensatie van het rijk plaatsvindt, vinden wij de budgetoverheveling van een acceptabele omvang. Met het vaststellen van de budgetoverhevelingen stelt u de opgenomen budgetten weer beschikbaar voor 2025, zodat de uitvoering van de betrokken werkzaamheden onverminderd voort kan gaan. 2.

Gevraagd of voorgesteld besluit • In te stemmen met de voorgestelde overheveling van budgetten van 2024 naar 2025, conform de lijst in de bijlage bij dit voorstel; • De begrotingswijziging zoals opgenomen in dit voorstel vast te stellen; 3. Inleiding Het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) schrijft voor dat de raad voorafgaand aan de jaarrekening een besluit dient te nemen over restant budgetten die in het daaropvolgende jaar weer beschikbaar moeten te zijn. Vooruitlopend op de behandeling van de jaarrekening in uw raad is het daarom wenselijk een besluit te nemen over de overheveling van nog beschikbare budgetten in 2024 naar 2025. Het gaat hierbij om budgetten die niet (geheel) zijn gebruikt in 2024, maar waarvoor al wel verplichtingen zijn aangegaan, afspraken zijn gemaakt of waarvoor in 2025 geen budget beschikbaar is, maar wel kosten moeten worden gemaakt, ter uitvoering van vastgesteld beleid. Postbus 26

9980 AA Uithuizen

088 345 8888

gemeente@hethogeland.nl

www.hethogeland.nl

Voor de over te hevelen budgetten hebben we een aantal richtlijnen opgesteld. Zo gaat het om incidentele budgetten, waarbij de uitvoering een meerjarig karakter heeft, of de uitvoering door omstandigheden in het afgelopen jaar niet is afgerond. Wij willen u daarbij niet nogmaals vragen om budget dat u reeds eerder beschikbaar heeft gesteld voor het betreffende doel. Door te besluiten tot overheveling van de budgetten naar 2025, kan de uitvoering van de betrokken werkzaamheden onverminderd voortgaan. Evenals vorig jaar hebben we ook dit jaar weer de overzichten aangevuld met een weergave van het oorspronkelijke budget en het jaartal waarop dit budget door uw raad beschikbaar is gesteld. Zo kunt u de voorstellen makkelijker in het juiste perspectief plaatsen. 4. Financiële uitkomsten Hieronder vindt u een toelichting op de belangrijkste posten in de overheveling. We hebben deze opgesplitst in overheveling van posten die uit gemeentelijke middelen bekostigd worden en een deel wat gedekt wordt door externe financiering. Daarbij gaat het dan bijvoorbeeld over aardbevingsgelden, NPG-middelen en andere specifieke uitkeringen.

Voor de complete lijst van budgetoverhevelingen verwijzen wij u naar de bijlage: 4.1 overhevelingen met gemeentelijke dekking Groenbeleidsplan De over te hevelen middelen Groenbeleidsplan vloeien voort uit het Plan van Aanpak Groen dat door de gemeenteraad is vastgesteld. In dat kader zijn middelen toegekend. Vanuit het positieve rekeningresultaat 2023 hebben we deze middelen opgenomen in de Voorjaarsnota. Voor een groot deel zijn we reeds verplichtingen aangegaan. Dat wil zeggen: de aanbesteding, voorbereiding heeft in 2024 plaatsgevonden, maar de uitvoering komt in 2025. Kunstencentrum De Ploeg. Het Kunstencentrum De Ploeg wordt gefinancierd met NPG middelen. De uitvoering van het project loopt ook door in 2025. Het restant budget bedraagt € 641.709. Gezien de bestedingsverplichting van de (te) ontvangen middelen, betreft de overheveling zowel de lasten als de nog niet bestede baten. Daarmee is de overheveling per saldo budget neutraal. Programma Transformatie Sociaal Domein Bij het opstellen van de begroting 2024 zijn middelen gereserveerd om uitvoering te kunnen geven aan het programma Transformatie Sociaal Domein. Vanwege uitdagingen in de capaciteit is het noodzakelijk gebleken om de ambities voor 2024 te her prioriteren. Aan deze prioriteiten is hard gewerkt in de loop van 2024.

Omdat we uitvoering willen geven aan de oorspronkelijke plannen, stellen we voor deze middelen over te hevelen. Aanpak begraafplaatsen. De aanpak van het openbaar groen op (begraaf)plaatsen is een omvangrijk project, waarvoor veel voorbereiding nodig is geweest. We hebben in 2024 een eerste stap gezet om het onderhoud van het groen op begraafplaatsen aan te pakken. Dit willen we graag een vervolg geven in 2025. Integrale gebiedsvisie Bedum en Uithuizen Voor de kernen Bedum en Uithuizen zijn we druk met de uitvoering van de centrumplannen. Deze hebben een directe relatie met Regiodeal Masterplan Regiocentra. Deze kent 2 fasen Pagina 2/5

en voor de eerste fase zijn middelen begroot. Voor het opstellen van een integrale gebiedsvisie heeft de provincie een bijdrage toegezegd. Op dit moment wordt hard gewerkt aan het opstellen van de visies en de daarbij behorende uitvoeringsplannen. Om ook aan de gevraagde cofinanciering te kunnen voldoen zijn gemeentelijke middelen apart gezet. Dit vanuit het positieve jaarrekeningresultaat van 2023. De uitvoering zal zich over meerdere jaren uitstrekken en daarom stellen we voor deze middelen mee te nemen naar 2025. Overigens geldt dit ook voor de geraamde onttrekking aan de reserve en is dit per saldo een budgettair neutraal voorstel. Subsidieregeling centrumplan Uithuizen en Bedum In 2024 is een subsidieregeling opgesteld om het opknappen of transformeren van winkelpanden te kunnen subsidiëren. Deze regeling is beperkt aangesproken in 2024 en daarom stellen we voor deze middelen over te hevelen naar 2025. Dit geldt ook voor de dekking vanuit de algemene reserve. 4.2 overhevelingen met externe dekking Lumpsum Aardbevingen/NPG De totaal voorgestelde overheveling voor het programma aardbevingen is fors, maar wordt volledig gedekt door inkomsten van het Rijk en is per saldo neutraal. De versterkingsopgave en aanverwante zaken is een meerjarige opgave voor het gebied. Daar is in de bekostiging ook rekening mee gehouden.

Daarom stellen we voor de nog beschikbare middelen van 2024 over te hevelen naar 2025. In de jaarrekening zullen we in de paragraaf Aardbevingen u nader informeren over de stand van zaken met betrekking tot de gaswinning- en de aardbevingsproblematiek. Onderwijsachterstandenbeleid De specifieke uitkering gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid is bedoeld voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal, het voorkomen van segregatie en het bevorderen van integratie. De middelen worden met name ingezet voor Voor- en Vroegschoolse educatie. De middelen worden jaarlijks ontvangen en moeten over een tijdvak van 4 jaren worden afgerekend. Binnen die 4 jaren mag het restant worden doorgeschoven. Het bedrag wat we in 2023 hebben ontvangen is volledig overgeheveld naar 2024 en deze is besteed. Het deel wat over is van 2024 zullen we in 2025 gaan besteden. Er wordt derhalve voorgesteld om zowel de geraamde inkomst als uitgaaf over te hevelen naar 2025. SPUK Inburgering Gemeenten krijgen middelen vanuit het Rijk waaruit we inburgeringsvoorzieningen kunnen bekostigen. Hiervoor ontvangen we een vast bedrag per inburgeraar verdeeld over 3 jaren. Niet bestede middelen moeten terugbetaald worden aan het Rijk. Bedragen die nog niet besteed zijn in 2024 of eerder, nemen we daarom mee naar 2025.

NPG Toukomst (project Kansen voor Kinderen) Het NPG heeft onze aanvraag voor het project Kansen voor Kinderen in augustus 2024 goedgekeurd, het budget is opgevoerd in de najaarsnota die in december door uw raad is vastgesteld. De uitvoering van dit project is voorzien voor de jaren 2025 – 2027. In 2024 hebben we gewerkt aan de plannen, in 2025 gaan we over tot uitvoering. Sociaal en Gezond Als aardbevingsgemeente krijgen we middelen om onze inwoners sociaal emotionele ondersteuning te kunnen bieden. Dit betreft meerjarige middelen die we inzetten om maatschappelijke begeleiding in te zetten in onze gemeente. Stichting Mensenwerk Het Pagina 3/5

Hogeland voert dit voor ons uit. Zoals aangegeven betreft dit een meerjarig programma en daarom stellen we voor het restant over te hevelen naar 2025. SPUK energiearmoede Van het rijk hebben we in drie tranches middelen ontvangen in het kader van energiearmoede (SPUK) (totaal € 2,3 miljoen). De eerste twee rondes zijn grotendeels besteed aan de cadeaukaart energiebesparing, energiecoaches en klus & dienst. De derde ronde plus het restant is bestemd voor de energieadviseur als onderdeel van de klantreis ‘Aardgasvrij ready’ en is opgenomen in de begroting van de SPUK Lokale Aanpak Isolatie (LAI). Looptijd van de SPUK-Energiearmoede is tot en met 31-12-2027. SPUK Lokale aanpak Isolatie (LAI) Deze regeling is bestemd voor het opzetten van een eigen isolatieprogramma voor inwoners met een slecht geïsoleerde koopwoning. Daarmee bieden wij ondersteuning aan (verenigingen van) eigenaars die moeite hebben hun woning te verduurzamen. De uitvoering is vertraagd omdat we willen aansluiten op de uitwerking van Nij Begun. SPUK bevolkingsdaling In 2022 is nog éénmalig een bedrag ontvangen voor bevolkingsdaling. Daarvoor werden deze middelen via een decentralisatie-uitkering in het gemeentefonds uitgekeerd. Gevolg van de overheveling naar een SPUK is dat de besteding van deze middelen geoormerkt zijn en verantwoord moet worden via een Sisa-regeling bij de jaarrekening.

Het doel van de regeling is om gemeenten in staat te stellen een bijdrage te leveren aan de transformatieopgave als gevolg van demografische veranderingen en een integrale aanpak van de krimpproblematiek te bevorderen. De bijdrage is ingezet als onderdeel van het uitvoeringsplan van de woonvisie. De uitvoering van dit plan heeft vertraging opgelopen door een tekort aan personele capaciteit. Wij stellen daarom voor deze middelen beschikbaar te houden voor de uitvoering van genoemd plan. Aardbevingsgelden Als aardbevingsgemeente steken we veel energie in de versterking en andere gevolgen van de gaswinning. Daarvoor worden we gecompenseerd door het Rijk. Omdat de uitvoering nog een aantal jaren doorloopt stellen we voor deze middelen mee te nemen naar 2025. Diverse kleinere SISA regelingen en SPUK’s Naast de genoemde grotere SPUK’s ziet u op de lijst diverse ‘kleinere’ SISA regelingen en specifieke uitkeringen (SPUK). Deze lichten we in dit raadsvoorstel niet toe, aangezien het om overhevelingen gaat van nog niet bestede rijksmiddelen. De overhevelingen zijn derhalve technisch van aard en vragen geen politiek besluit. 5. Overheveling in perspectief In de inleiding noemden we reeds dat de budgetoverheveling een technisch karakter heeft en dat we het van aan acceptabele omvang vinden.

Het technische karakter komt voort uit het gegeven dat projecten vrijwel nooit stoppen aan het einde van een kalenderjaar. De uitvoering gaat veelal over de jaargrenzen heen. Daar komt de complexiteit van de huidige arbeidsmarkt bij. Wij worden geconfronteerd met veel vacatures, die vaak moeilijk zijn in te vullen. Dit is niet bevorderlijk voor de voortgang van veel projecten en heeft daarmee een opdrijvend effect op de omvang van de overhevelingen. Dat neemt niet weg dat we graag uitvoering willen geven aan de beleidsvoornemens, maar daarvoor moet het budget dan wel meegenomen worden naar het volgende begrotingsjaar. Ook zullen wij nog meer dan we nu al doen, bij het vaststellen van projecten, een reële en haalbare financiële planning op gaan Pagina 4/5

stellen. Daarmee kunnen de lasten ook geraamd worden in het jaar waarin ze daadwerkelijk worden uitgegeven en zal de omvang van de budgetoverheveling afnemen zo is de verwachting. Om wat meer inzicht in de relatieve omvang van de overhevelingen te geven, ziet u in het onderstaande overzicht per programma de omvang van de overheveling, ten opzichte van de totale omvang van het desbetreffende programma. (bedragen x € 1.000)

Programma 1 Veiligheid Programma 2 Bereikbaarheid Programma 3 Economie en Werkgelegenheid Programma 4 Leefbaarheid en Voorzieningen Programma 5 Sociaal Domein en Volksgezondheid Programma 6 RO, Wonen en Duurzaamheid Programma 7 Burger en bestuur Programma 8 Bedrijfsvoering

Voorstel Overheveling per saldo 371 807 2.694 2.292 6.425 112 2.801

Totaal lasten programma na wijziging % 6.231 0,0 13.378 2,8 2.695 29,9 28.671 9,4 100.852 2,3 47.892 13,4 4.908 2,3 43.790 6,4

6. Financiële aspecten en wijze van dekking In dit voorstel presenteerden wij u een overzicht van de voorgestelde overhevelingen van incidentele budgetten van 2024 naar 2025. Met het opnieuw beschikbaar stellen van deze budgetten, kunnen de bijbehorende activiteiten worden voortgezet en hoeft u niet opnieuw te besluiten over reeds eerder gemaakte keuzes in de beschikbaarstelling van budgetten voor lopende trajecten. De omvang van de overheveling lijkt in eerste instantie fors, maar met de inzichten zoals in dit voorstel geschetst, denken wij dat de omvang acceptabel is. Wij stellen u daarom voor de gepresenteerde budgetten opnieuw beschikbaar te stellen voor het boekjaar 2025 en de begroting conform onderstaande wijziging te muteren; Bijlage(n): 1. Totaaloverzicht budgetoverheveling 2024 gemeentelijke financiering 2. Totaaloverzicht budgetoverheveling 2024 externe financiering (SPUK’s) Winsum, 18 maart 2025 Burgemeester en wethouders van de gemeente Het Hogeland, Gemeentesecretaris,

Burgemeester,

Paul van Vilsteren

Henk Jan Bolding

Pagina 5/5