03 03 040625

Memo Aan: Van: Cc: Datum:

College Gert Drenth, Peter Meijer

01 mei 2025

Onderwerp: Bezuinigingsspoor 3: Analyse af te sluiten investeringskredieten Zaaknummer: Status: Concept

Aanleiding In de analyses van ons begrotingssaldo zijn de investeringen meestal minder prominent in beeld. Dit komt doordat deze via de kapitaallasten een indirect effect hebben op ons begrotingssaldo. Ook bij de analyse van de niet gebruikte begrotingsruimte blijft dit element daardoor onderbelicht. Maar wij constateren dat er de afgelopen jaren voor een behoorlijk bedrag aan investeringskredieten open staat. Naar aanleiding hiervan heeft de raad bij de begroting 2025 besloten een stelpost in de begroting op te nemen in verband met ‘onderuitputting’ kapitaallasten voor een bedrag van € 1,5 miljoen structureel. Een inventarisatie van de bestaande investeringskredieten en geplande investeringen in de meerjarenbegroting, met een daaraan gekoppelde beoordeling van noodzakelijkheid en tijdigheid is wenselijk. Uitgangspunt daarbij is dat investeringskredieten waar 2 jaar niets op uitgegeven is, in principe worden geschrapt, tenzij onderbouwd kan worden dat de investering op korte termijn gedaan wordt. Dit is in lijn met de financiële verordening, zoals deze in 2024 door de raad is vastgesteld. Hierbij wordt opgemerkt dat het schrappen of uitstellen van investeringen zal leiden tot een lagere onderuitputting van de kapitaallasten en het risico bestaat dat de geraamde onderuitputting niet wordt gerealiseerd. Voor dit spoor geldt echter wel hetzelfde als voor spoor 2.

Analyse rekeningresultaten: wanneer we de lijn zoals hierboven beschreven strikt hanteren, dan kan dat leiden tot de noodzaak van het opnieuw aanvragen van investeringskrediet, als de investering in de toekomst wel noodzakelijk is. Een randvoorwaarde van de realisatie hiervan is dan ook dat de acceptatie vanuit directie, college en raad nodig is in geval van het vragen van extra middelen voor investeringen, omdat we scherper aan de wind gaan zeilen. Onderzoek Uit de bijlage blijkt dat op een redelijk aantal investeringskredieten de laatste twee jaar niet of nauwelijks kosten zijn geboekt. We hebben de vakafdelingen gevraagd om een nadere toelichting. De weergave daarvan vindt u in de bijlage bij dit memo. Op basis van deze analyse zien we dat er voor ruim € 10 miljoen aan investeringskredieten open staat waar de laatste twee jaren vrijwel niet op uitgegeven is. Een deel van deze kredieten betreft de vervanging van riolen. Aangezien deze kapitaallasten onderdeel

Postbus 26

9980 AA Uithuizen

088 345 8888

gemeente@hethogeland.nl

www.hethogeland.nl

Pagina 1/3

uitmaken van het gesloten systeem van de baten en lasten in het kader van de riolering, laten we deze hieronder buiten beschouwing. Risico: We willen hierbij wel een risico benoemen met betrekking tot de toch wel aanzienlijke onderuitputting op onze rioolvervanging. In een eerdere bezwaarprocedure van Wierden en Borgen inzake de rioolheffing hebben we bij de rechtbank bakzeil moeten halen in verband met de forse onderbestedingen. De vraag van de rechter was of wij wel realistisch genoeg begroten en de burger te veel rioolheffing vragen in vergelijking met de daadwerkelijke kosten. Realistischere plannen zou kunnen leiden tot een iets lager tarief en daarmee tot wat ruimte voor een stijging van bijvoorbeeld de OZB, wanneer we uitgaan van het totaal van de pakketbelasting. Dat zou betekenen dat de rioleringsplannen ook aangepast moeten worden. Exclusief riolering staat er voor bijna € 9 miljoen open aan investeringskredieten met minimale bestedingen in 2023 en 2024. Wanneer deze kredieten worden afgesloten, dan leidt dat tot ruim € 435.000 lagere kapitaallasten. Samengevat ziet u hieronder een overzicht van de af te sluiten kredieten, wanneer we strikt de financiële verordening zouden volgen:

Wegen Gebouw Sport Materieel Divers Totaal Riool

Begroot Uitgaven Saldo 7.575.988 2.233.056 5.342.932 15.724.995 12.991.336 2.733.659 4.569.239 4.574.326 -5.087 534.733 80.000 454.733 1.226.125 910.556 315.569 29.631.080 20.789.274 8.841.806 2.059.125

308.923 1.750.202

Kapitaallast 297.540 72.924 3.028 62.415 -108 435.800 54.869

Conclusie In de bijlage ‘Overzicht af te sluiten kredieten’ hebben we de kredieten en bijbehorende kapitaallasten geel gemarkeerd waarbij sprake is van lopende afspraken of een verwachte afronding in 2025. De kredieten waarvan het vakteam aangeeft dat ze een alternatieve besteding wil voorstellen, hebben we blauw gemarkeerd. Dit geeft de volgende onderverdeling in de mogelijk af te sluiten kredieten:

Lopende projecten/trajecten Voorstel tot altenatieve besteding Overige af te sluiten kredieten Totaal

Restantkrediet Kapitaallast 5.930.045 254.314 1.026.103 57.842 1.885.658 123.644 8.841.806 435.800

Het is mogelijk de ‘Overige af te sluiten kredieten’ mee te nemen in het maatregelenpakket en de ‘Lopende projecten/trajecten’ in stand te laten. Voor deze laatste is uitvoering aanstaande, of zijn er reeds lopende processen/procedures. De Investeringskredieten met een voorstel voor alternatieve besteding zouden opgevoerd moeten worden in een van de P&C-documenten. De bestaande investeringskredieten zouden daarbij nog niet afgesloten moeten worden, zodat deze als dekking kunnen dienen. Pagina 2/3

Effecten inwoners, ondernemingen, politiek en organisatie Het hier beschreven voorstel heeft geen invloed op de inwoners of ondernemers in Het Hogeland. De wijze waarop wij begroten is immers voornamelijk gericht op de interne beheersing van onze financiële huishouding. Wel is het mogelijk dat afgesloten kredieten toch nog nodig blijken te zijn voor afronding van bepaalde trajecten. In die gevallen is het mogelijk dat er opnieuw krediet moet worden gevraagd bij de raad. Voor de organisatie betekent dit een betere planning en fasering in te tijd. Via de P&Cdocumenten kan worden bijgesteld wanneer ontwikkelingen daarom vragen. Stappen richting de Voorjaarsnota/Begroting 2026 Bij de jaarstukken van 2024 nemen we de in de bijlage opgenomen kredietafsluitingen op, vooruitlopend op het bij de Voorjaarsnota op te nemen maatregelenpakket. Dit zal leiden tot lagere kapitaallasten bij de begroting 2026. Het is echter goed mogelijk dat de stringentere lijn voor het afsluiten van de investeringskredieten ook een drukkend effect heeft op de jaarlijkse onderuitputting op de kapitaallasten. Vooralsnog gaan wij er vanuit dat we met het huidige investeringsvolume geen aanpassing hoeven te doen van de in de begroting opgenomen verwachte onderuitputting van jaarlijks € 1,5 miljoen. Benodigde investeringen Niet van toepassing.

Financiële effecten In de onderstaande tabel ziet u een samenvatting van de mogelijke effecten van de hierboven beschreven ontwikkelingen op onze meerjarenbegroting. Dit is opgebouwd uit de twee onderdelen waarvoor geen lopende procedures zijn. Op basis van uw keuze kan het financiële effect worden bepaald. Hoewel de kapitaallast theoretisch in de loop van de jaren iets zal aflopen, zijn er ook veel andere mutaties die weer invloed op de kapitaallasten hebben. Voor het beeld hebben we het effect afgerond en voor de jaren vlak opgenomen:

Totaal effect af te sluiten kredieten Overige af te sluiten kredieten Voorstel tot alternatieve besteding (optioneel) Totaal

2026 123.644 57.842 181.486

2027 123.644 57.842 181.486

2028 123.644 57.842 181.486

2029 123.644 57.842 181.486

Pagina 3/3