Voorstel 9.1 Aanpassing verordening, tarieven en begrotingswijziging t.b.v. het natuurbegraafpark

Zaaknummer

2026-0007651

Agendapunt

9.1

Datum vergadering

Maandag 9 maart 2026 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Aanpassing verordening, tarieven en begrotingswijziging t.b.v. het natuurbegraafpark

Portefeuillehouder

Lafleur

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. De aangepaste 'Verordening op het beheer van de begraafplaatsen Hendrik-Ido-Ambacht' ten behoeve van aanpassingen voor het natuurbegraafpark vast te stellen. 2. De '1e wijziging Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten 2026' ten behoeve van aanpassingen voor het natuurbegraafpark vast te stellen. 3. De begroting 2026-2029 te wijzigen conform bijgaande begrotingswijziging.

Toelichting Beknopte samenvatting Op 28 oktober 2025 heeft het college besloten een deel van de begraafplaats Achterambacht in te richten als natuurbegraafpark. Aan het gebruik van het natuurbegraafpark zijn (deels) andere regels, rechten, plichten en tarieven verbonden dan bij regulier begraven. Daarop dienen de verordeningen en tarieventabel te worden aangepast. Vanwege andere tarieven en de te verwachte verkoop van natuurgraven de komende jaren, is ook een begrotingswijziging nodig.

Inleiding Landelijk is er toenemende aandacht en vraag naar duurzame en natuurlijke manieren van begraven. Op onze begraafplaats Achterambacht bieden wij echter nog geen natuurlijke vormen van begraven aan. Inwoners zijn daarvoor nu nog aangewezen op plaatsen verder buiten de gemeentegrenzen. De afgelopen jaren is ook een duidelijke afname te zien in het aantal begrafenissen op onze begraafplaats. Om ons aanbod beter af te stemmen op de vraag van inwoners, wordt daarom een deel van de begraafplaats ingericht als natuurbegraafpark. Met de raadsinformatiebrief van 28 oktober 2025 is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. In deze brief staat ook een beknopte toelichting over het natuurbegraafpark. Ander concept Een natuurbegraafpark is een ander concept dan het reguliere begraven. Hieronder is het verschil in een overzicht weergegeven.

Een natuurbegraafpark op een reguliere begraafplaats benadert zoveel als mogelijk het concept van natuurbegraafplaatsen. Volledig voldoen aan de eisen van de brancheorganisatie van natuurbegraafplaatsen is op een reguliere begraafplaats echter niet mogelijk; • Een natuurbegraafplaats die volledig voldoet aan de eisen van de brancheorganisatie betreft het begraven in een nieuw ingericht of reeds bestaand natuurgebied. • Een natuurbegraafpark betreft het toevoegen van natuurwaarden aan gebied dat voorheen (een deel van) een reguliere begraafplaats was. Op het natuurbegraafpark wordt natuurlijk begraven mogelijk gemaakt. Daarmee ontstaan er volop kansen om: • Natuurwaarde toe te voegen op onze begraafplaats • Te voorzien in de behoefte aan een natuurlijke en duurzame vorm van begraven

Beoogd effect Het beoogde effect van de te nemen besluiten, is het passend maken van de verordeningen en tarieven. Zodat bij opening van het natuurbegraafpark alle regels, rechten en plichten goed zijn vastgelegd.

Argumenten Voor het op de juiste wijze kunnen aanbieden van natuurgraven zijn aanpassingen nodig Om medio 2026 het natuurbegraafpark in gebruik te kunnen nemen, zijn aangepaste verordeningen en een aangepaste tarieventabel nodig. Zo kunnen de natuurgraven verkocht worden met de daarbij behorende regels, rechten, plichten en tarieven. De benodigde aanpassingen voor het natuurbegraafpark zijn in de verordeningen en tarieventabel verwerkt: • De beheersverordening is aangepast en toegevoegd als bijlage 1a. In bijlage 1.b staat een overzicht van de wijzigingen waarin met een was-wordt lijst is aangegeven waarom de wijzigingen t.o.v. de vorige versie zijn doorgevoerd. De wijziging kan voortkomen uit: o Inrichten naar natuurbegraafpark o Tekstuele aanscherping (beleidsneutraal) •

Voor de heffingsverordening en tarieventabel is gewerkt met een wijziging van de verordening en tarieven tabel in bijlage 2.

1. Een natuurbegraafpark is een ander concept dat om aanpassing van verordeningen vraagt De Verordening op het beheer van de begraafplaatsen bevat regels over het beheer, gebruik en de orde op een gemeentelijke begraafplaats. Toegevoegd aan de verordening zijn zaken die specifiek van belang zijn voor een natuurgraf. Het gaat dan om de begripsbepaling, toegestaan materiaalgebruik, grafrecht termijnen, gebruik van gedenktekens, beplanting en losse objecten en wijze van onderhoud. Begripsomschrijving Een natuurgraf is ook een particulier graf. Het kent echter een andere definitie, doordat het onderhoudsvrij is, het een andere afmeting kent en een aantal beperkingen heeft ten aanzien van

een regulier, particulier graf. Denk bij dit laatste aan het al dan niet mogen gebruiken van bepaalde materialen. Toegestaan materiaalgebruik Op en in een natuurgraf zijn alleen materialen toegestaan die natuurlijk afbreekbaar zijn. In de verordening is aangegeven wat er aan materiaalgebruik is toegestaan. Grafrecht-termijnen Particuliere graven kennen een grafrecht-termijn van 20 of 30 jaar, dat na afloop steeds verlengd kan worden. Reguliere graven zijn immers onderdeel van een cyclisch systeem van begraven, ruimen en opnieuw uitgeven. Dat maakt kortere termijnen van grafrechten passend. Natuurgraven kennen echter langere grafrecht-termijnen, passend bij het concept van het toevoegen van natuurwaarden. Omdat het beheer van het natuurbegraafpark is ingericht op langdurige ecologische stabiliteit, past een langere grafrecht-termijn bij de aard van het gebied. De grafrecht-termijnen van een natuurgraf zijn dan ook 50 of 100 jaar, welke ook verlengbaar zijn. Gebruik van gedenktekens, beplanting en losse objecten Op een natuurgraf mogen geen losse objecten, eigen beplanting of gedenktekens/monumenten geplaatst worden. Uitgezonderd is een boomschijf van inheems hout. Wijze van onderhoud De natuurgraven worden onderhouden op een wijze die past bij de natuurlijke uitstraling van deze graven en waarbij vergroting van de biodiversiteit prioriteit heeft. 2.

Heffing, invordering en tarieven In de verordening op de heffing en de invordering van de lijkbezorgingsrechten staat welke belastingen, rechten of heffingen de gemeente mag innen onder welke voorwaarden. In de verordening wordt voor termijnen en hoogte van bedragen verwezen naar de tarieventabel. De verordening is aangepast door het toevoegen van de definitie natuurgraven. In de tarieventabel aangaande de begraafplaatsen staan alle tarieven die bij de verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten horen. De tarieventabel is aangevuld met de tarieven voor natuurgraven. Omdat de kosten van onderhoud vanwege extensief beheer laag zijn, worden de onderhoudskosten niet apart in rekening gebracht. Er wordt dus geen onderhoudsrecht geheven. De tarieven voor de grafrechten zijn dan ook inclusief onderhoud. 3. Begrotingswijziging Vanwege de animo voor natuurlijk begraven, is de verwachting dat er de komende jaren meer graven verkocht gaan worden. De inschatting is dat de beoogde 250 natuurgraven in 10 jaar tijd verkocht worden. Deze verkoop komt ten bate van de totale exploitatie van de begraafplaats. Dit is verwerkt in de begrotingswijziging.

Kanttekeningen Waarom zou je de langere grafrecht-termijnen voor natuurlijk begraven ook niet toestaan bij regulier begraven? Wanneer ook bij regulier begraven langere grafrecht-termijnen worden toegekend, dan treden er knelpunten op. Te weten: • Bij regulier begraven, horen ook onderhoudskosten. Bij grafrecht-termijnen van 50 jaar of meer: o Moet er ook voor 50 jaar of meer onderhoud worden afgekocht. Dat is een forse kostenpost om in 1 keer te voldoen. o De waarde van die afkoop is na een aantal decennia lager. Met andere woorden: voor iedere euro die je in 2026 betaald, krijg je in 2056 minder onderhoudsinzet

•

•

dan in het jaar van betalen. Het zal dus financieel lastiger worden om de intensieve onderhoudskosten van reguliere graven betaalbaar te houden. o Betaling van onderhoudskosten in jaarlijkse termijnen is lastig uitvoerbaar omdat met langere grafrecht-termijn de kans groter wordt dat er geen rechthebbende meer in leven / te achterhalen is, waardoor onderhoudskosten voor intensief beheer bij de gemeente komen te liggen. Reguliere graven kennen een grafbedekking die bestaat uit een (stenen) monument. Onderhoud en reparatie van monumenten ligt als verantwoordelijkheid bij de rechthebbende. De gemeente mag en zal daar geen rol in spelen. Bij langere grafrechttermijnen wordt de kans op het scheefzakken, omvallen of scheuren van monumenten groter. Wanneer de rechthebbende niet meer in leven is/ te achterhalen is, gaat het kwaliteitsniveau qua zicht achteruit en ontstaan dilemma's over wat te doen met deze grafmonumenten. Zeker wanneer ook veiligheid een issue wordt. Het overgrote deel van de begraafplaats bestaat uit reguliere graven. Wanneer grafrechttermijnen van 50 jaar of langer op regulier begraven worden aangeboden, wordt op termijn een capaciteitsprobleem verwacht.

De redenen waarom juist natuurgraven wel langere grafrecht-termijnen krijgen zijn: • De langere grafrecht-termijnen zijn typerend voor 'het product' natuurgraven. Met langere grafrechten wordt meer rust gecreëerd waarin natuur de ruimte krijgt zich te ontwikkelen. Het is dan ook gangbaar en gebruikelijk om de natuurgraven op deze wijze aan te bieden. • Voor natuurgraven worden geen onderhoudskosten gerekend. Er zijn dus ook geen problemen in het betalen van de (eventueel jaarlijkse) onderhoudskosten op langere termijn. Doordat er slechts zo'n 10% van het totaal aantal graven voor natuurlijk begraven wordt bestemd, zal door langere grafrecht-termijnen van een capaciteitsprobleem op de gehele begraafplaats geen sprake zijn. Eventuele uitbreiding van het natuurbegraafpark is ook nog mogelijk op het zogeheten depot achter de begraafplaats.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Ja

Duurzaamheid Een natuurbegraafpark op de huidige begraafplaats bevordert het natuurinclusief en duurzaam gebruik van de begraafplaats, passend binnen het programma Duurzaamheid 2024–2030. Natuurgraven zijn in vergelijking met cremeren en regulier begraven het minst belastend voor ons milieu. De aangepaste verordeningen ondersteunen dit.

Financiën Inkomsten Verwacht wordt dat alle 250 natuurgraven de komende 10 jaar worden verkocht. Daarmee wordt de komende 10 jaar in totaal € 1.725.000 aan inkomsten gegenereerd. Ook wordt verwacht dat de verkoop van reguliere graven enigszins daalt (jaarlijks met € 28.295). Wanneer geïnteresseerden namelijk al voornemens waren om een regulier graf op het Achterambacht te kopen, zal een deel nu ook voor een natuurgraf kiezen. De verwachte jaarlijkse inkomsten de komende 10 jaar vanuit het natuurbegraafpark zijn als volgt opgebouwd:

Termijn

Tarief

Aantal

Inkomsten

100 jaar

€ 8.500

15

€ 127.500

50 jaar

€ 4.500

10

€ 45.000

Subtotaal

€ 172.500

De verwachte afname van inkomsten uit verkoop reguliere graven is als volgt: termijn

tarief

aantal

inkomsten

30 jaar

€ 2.670

7

-€ 18.690

20 jaar

€ 1.921

5

-€ 9.605

Subtotaal

-€ 28.295

Totaal

€ 144.205

Zoals hierboven staat opgesomd, wordt verwacht dat het natuurbegraafpark de komende tien jaar elk jaar € 144.205 extra inkomsten oplevert. Kosten De kosten voor het onderhoud van het deel van de begraafplaats dat wordt omgevormd naar natuurbegraafpark, zijn al opgenomen in de huidige begroting. Dit deel van de begraafplaats wordt immers nu ook al onderhouden. Omdat op dit deel nog geen graven liggen, is het beheer al wat extensiever. Met het omvormen naar het natuurbegraafpark wordt verwacht dat de kosten nog verder zullen afnemen. Dit verschil wordt vanaf volgend jaar nader doorgewerkt in de begroting.

Juridisch Om natuurbegraven juridisch mogelijk te maken, zijn de aanpassingen van de verordening nodig, zoals met dit schrijven aan uw raad ter besluitvorming is voorgelegd.

Communicatie en participatie Na vaststelling van de verordeningen en tarieven, worden deze zoals gebruikelijk gepubliceerd op lokaleregelgeving.overheid.nl met een verwijzing op onze website.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Na vaststelling van de verordeningen en tarieven start verdere berichtgeving over de opening van het natuurbegraafpark per 1 juni 2026.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Buitenruimte

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Voorstel 9.1 Bijlage 1a - Beheersverordening begraafplaats 2026 Voorstel 9.1 Bijlage 1b - Wijzigingsoverzicht beheersverordening begraafplaats 2026 Voorstel 9.1 Bijlage 2 - 1e wijziging Verordening lijkbezorgingsrechten 2026 Voorstel 9.1 Bijlage 3 - 26BW010 Verordening natuurbegraven ter inz 09032026

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht, De secretaris,

De burgemeester,

P. Kalkman

P. van der Giessen

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2026-0007651

besluit:

1. 2. 3.

de aangepaste 'Verordening op het beheer van de begraafplaatsen Hendrik-Ido-Ambacht' ten behoeve van aanpassingen voor het natuurbegraafpark vast te stellen; de '1e wijziging Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten 2026' ten behoeve van aanpassingen voor het natuurbegraafpark vast te stellen; de begroting 2026-2029 te wijzigen conform bijgaande begrotingswijziging.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 9 maart 2026.

De griffier,

De voorzitter,

J.G. Honcoop

P. van der Giessen