Voorstel 8.1 Bijlage 1 HIA Aanvraagformulier Uitgebreid VU 2025a

Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet over 2025 Versie: uitgebreid verzoek

Wat is een vangnetuitkering? Gemeenten ontvangen op grond van de Particpateeet budget voor bcjstandsuctkercngen en loonkostensubscdces. Dct budget eordt ook eel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten dce een tekort hebben kunnen cn aanmerkcng komen voor een vangnetuctkercng. De vooreaarden op hoofdlcjnen zcjn: -

het tekort cs groter dan een bepaalde toegangsdrempel; het iollege verklaart maatregelen te hebben getrofen om te komen tot tekortreduite; het iollege geef een toelcihtng op deze verklarcng; de gemeenteraad stemt cn met de verklarcng van het iollege.

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Het iollege dcent het aanvraagformulcer cn bcj de onafankelcjke oetscngsiommcssce vangnet Particpateeet. De iommcssce moet de aanvraag ucterlcjk op e5 augustus 2026 hebben ontvangen. Het cngevulde aanvraagformulcer dcent voor cnstemmcng aan de raad te eorden voorgelegd en eordt na ondertekencng aangeboden aan de iommcssce vca de eebscte.

Uitgebreid formulier Dct betref het uctgebrecde formulcer. Een gemeente maakt gebruck van dct formulcer eanneer één van de volgende sctuates van toepasscng cs: -

-

Voor een aanvraag voor het uctgebrecde vangnet, eaarbcj een ecgenrcsciodrempel van 5% geldt. Hcervoor dcent een gemeente over 2022, 2023 en 2024 voor mcncmaal teee van dce jaren een tekort te hebben gehad van mcnstens 5%. Voor een aanvraag voor het regulcere vangnet (ecgenrcsciodrempel van 7,5%). Hcervoor dcent een gemeente over 2023 en/of 2024 een vangnetuctkercng te hebben ontvangen.

Uctzondercng hcerop betref gemeenten tot 5.000 cneoners. Deze mogen te allen tjde gebruck maken van het bascsformulcer, ook als cn 2023 en/of cn 2024 een vangnetuctkercng cs toegekend of eanneer een aanvraag eordt gedaan voor het uctgebrecde vangnet.

Aanpassingen in het format van de pagina’s met vragen en ondertekening niet toegestaan Voor de jucsthecd en de beoordelcng van de aanvraag cs het ncet toegestaan dat u het format van de pagcna’s met de vragen en ondertekencng aanpast.

Meer informatie Op de eebscte van de oetscngsiommcssce staat een verdere toelcihtng op dct formulcer: htps://eee.toetscngsiommcsscevp.nl/vangnetuctkercng-2025

e

De toetscngsiommcssce heef een iheiklcst gemaakt voor gemeenteraadsleden. Het cs een handzaam lcjstje vragen en aandaihtspunten. Raadsleden kunnen dct lcjstje gebrucken bcj het beoordelen van de vangnetaanvraag van het iollege. Deze iheiklcst cs opgesteld cn sameneerkcng met raadsleden uct versihcllende gemeenten en de Nederlandse Verencgcng voor Raadsleden. De iheiklcst staat samen met andere cnformate op de eebscte van de VNG: htps://vng.nl/artkelen/vangnetuctkercng-particpateeet-cnformate-voor-raadsleden

2

1. Verklaring college bij een uitgebreid verzoek Dct gedeelte bestaat de volgende onderdelen: -

Samenvatng van de verklarcng De besihrcjvcng van de ecjze eaarop de gemeenteraad cs geïnformeerd door het iollege A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getrofen interne en externe maatregelen om het tekort verder te reduieren C. Beoogde efeit van de genoemde maatregelen D. Ondertekencng door het iollege

3

Samenvatting van de verklaring van het college De verklarcng van het iollege bestaat uct vcer subonderdelen: A) analyse van de oorzaken van het tekort, B) getrofen cnterne en externe maatregelen om het tekort verder te reduieren, C) beoogd efeit van de genoemde maatregelen & D) ondertekencng door het iollege. Het iollege geef hceronder een samenvatng van onderdeel A, B en C. Dce geef de gemeenteraad een kernaihtg overzciht, op bascs eaarvan het raadslcd kan vaststellen eaarmee hcj of zcj cnstemt. Voor het gemeenteraadslcd dat zcih ecl verdcepen cn de verklarcng van het iollege, eordt vereezen naar onderdelen A, B, C en D van het aanvraagformulcer. Rcihtlcjn voor de omvang van de samenvatng van de drce onderdelen cs cn totaal maxcmaal 300 à 400 eoorden.

A. Samenvatting onderdeel analyse van de oorzaken van het tekort Het college maakt in dit onderdeel duidelijk wat het probleem is. 1. Instroom versus uitstroom. 2. De afstand tot de arbeidsmarkt van de bijstandsdoelgroep neemt toe 3. Gemeente-specifeke bijzonderheden bestandsopbouw 4. Ontwikkeling kosten voor Loonkostensubsidie. 5. Organisatieverandering GR Sociaal en toenemende personele uitdagingen in de uitvoering

B. Samenvatting onderdeel getrofen interne en eeterne maatregelen om het tekort verder te reduceren. Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken. 1. Beperken van de instroom. 2. Bevorderen van uitstroom door werk. 3. Bevorderen van doorstroom. 4. Verbeteren van handhaving op rechtmatigheid. 5. Gerichte inzet op de doelgroep statushouders (waaronder Uitvoering Wet inburgering 2021 in de Drechtsteden). 6. Verkenning naar mogelijkheden om de gemiddelde prijs van de uitkering te verlagen. 4

7. Specifeke gemeentelijke initiatieven. C. Samenvatting onderdeel beoogd efect van de genoemde maatregelen Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot tekortreductie, waarbij het efect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. Terugkijken naar doelstelling in 2025: Bij de aanvraag vangnet uitkering voor 2025 was de doelstelling dat het uitkeringsbestand van Hendrik-Ido-Ambacht per 31 december 2025 zou dalen tot 358 inwoners met een bijstands-uitkering. Deze daling is niet bereikt. Op 31 december 2025 kende Hendrik-Ido-Ambacht 368 inwoners met een uitkering vanuit de Participatiewet (en 6 inwoners in de IOAW en: 2 inwoners in de IOAZ). Een totaal dus van 376. Dit is in lijn met de stijging van het bestand die veel gemeenten maakten en ook conform de landelijke ontwikkeling volgens de CPB-norm. Doelstelling in 2026 en verder: Voor het jaar 2026 is de ambitie bijgesteld naar het behalen van de CPB-norm. Op basis van de Macro Economische Verkenning 2026 is de CPB-norm op 0% vastgesteld. Dit houdt in dat de inzet is gericht op het handhaven van het bijstandsbestand per 31 december 2026 op een totaal van 358.

5

Op welke wijze heef het college de gemeenteraad geïnformeerd? In dct onderdeel besihrcjf het iollege op hoofdlcjnen hoe het de raad betrokken heef bcj het proies vanaf de scgnalercng van het tekort. Daarbcj gaat het om het proies van het bepalen en trefen van maatregelen tot aan het moment van het voorleggen van de verklarcng van het iollege aan de raad. Het iollege geef aan op eelke momenten het de gemeenteraad heef geïnformeerd. Het iollege dcent hcervoor een X te plaatsen bcj de betrefende onderdelen. In de onderste regels cs rucmte voor aanvullcngen. Op welke momenten werd de raad geïnformeerd over beleid, uitvoering en sturing van de Partiipatewet en meer speiifek over het tekort op de BUIG, de maatregelen en de beoogde efeiten daarvan? X

Moment in het proces De kadernota, de begrotng. Voorjaars- en najaarsberciht en jaarrekencng. Maand-, keartaal- of halfaarrapportage. (ook eel genoemd urap, Marap eti) Belecdsplannen, strategce- of koersdoiumenten, plannen van aanpak of evaluates. Informate over bestandsonteckkelcngen of over de voortgang van maatregelen. Nceuesbrceven, bcjeenkomsten en/of presentates.

6

Samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad In de samenvatng van de opvatngen van de gemeenteraad staat op hoofdlcjnen op eelke ondereerpen de raad heef gereageerd op de verklarcng van het iollege. De onderdelen van de verklarcng zcjn vaak al eerder cn de raad besproken. Het gaat dus om het gehele proies vanaf de scgnalercng van het tekort. Verder betref het hcer alleen ondereerpen dce cn de raadsbeslucten zcjn opgenomen, dce afecjkend zcjn van het raadsvoorstel. Om de besihrcjvcng zo eenvoudcg mogelcjk te houden eordt gebruck gemaakt van een iheiklcst dce kan eorden aangevuld. Het verzoek cs om aan te krucsen eelke ondereerpen cn de raadsbeslucten zcjn opgenomen. Nadat de behandelcng cn de gemeenteraad heef plaatsgevonden plaatst het iollege een X voor de betrefende onderdelen. In de onderste regels cs rucmte voor aanvullcngen. X

Typering van de reacties die in de raadsbesluiten zijn opgenomen gedurende het gehele proces Explcicet goedkeurend, eaardercng over analyse en maatregelen uctgesproken Implcicet goedkeurend, cs behandeld als hamerstuk Afeurend en gevraagd het plan te herzcen Verzoek om onderdelen van de globale analyse te herzcen of aan te vullen Verzoek om bepaalde maatregelen te sihrappen of aanvullend maatregelen te trefen. Verzoek om het tempo van cnvoercng en/of uctvoercng van maatregelen te versnellen. Verzoek om extra cnformate over maatregelen Verzoek om meer cnformate t.a.v. de beoogde efeiten van maatregelen Verzoek om gerealcseerde efeiten te monctoren en terug te koppelen Mote om een andere belecdsmaatregel te trefen

NB: bovenstaande tabel dient pas te worden ingevuld nadat de behandeling in de gemeenteraad heef plaatsgevonden.

7

A. Analyse van de oorzaken van het tekort In dct onderdeel dcent het iollege een analyse op te nemen van de oorzaken van het tekort (Ae). Deze analyse dcent speicfek cn te gaan op de sctuate cn de ecgen gemeente of de ecgen arbecdsmarktregco. Ook dcent het iollege een analyse op te nemen van de efeiten van de getrofen maatregelen cn voorgaande jaren (A2).

A1.

Analyse van de oorzaken van het tekort van de gemeente

Gemeenten krcjgen deels een budget op bascs van hcstorcsihe gegevens (gerealcseerde uctgaven BUIG van twee jaar eerder) en deels op bascs van eerder genoemde, jaarlcjks bcjgestelde objeiteve ircterca. De groote van de gemeente speelt hcerbcj een rol. Scnds 2022 eorden de uctgaven ten bate van loonkostensubscdces hcstorcsih verdeeld cn plaats van objeitef. Gemeenten dce cn de voorgaande vcer jaar mcncmaal teee keer een tekort van 5% of meer hadden, krcjgen een lagere ecgen rcsciodrempel van 5% (cn plaats van het regulcere 7,5%). Voor Hendrck-Ido-Ambaiht gaat het hcerbcj om het volgende overzciht: Hendrik-Ido-Ambacht 2022 2023 2024 2025

Tekortpercentage -12,6% -12,8% -9,1% -5,3%

Drempel 7,50% 7,50% 7,50% 7,5% en/of 5,00%

Oorzaken voor eventuele tekorten op de BUIG kunnen – cn theorce – zoeel eorden gevonden cn (de iomponenten van) de verdeelsleutel, als cn de onteckkelcng van het bestand aan bcjstandsgereihtgden, de gemcddelde kosten voor een uctkercng en het aantal cneoners dat loonkostensubscdce ontvangt ten opzcihte van de landelcjke trend cn het betrefende jaar. Klecne gemeenten zcjn cn de praktjk gevoelcger dan grote voor deze landelcjke onteckkelcngen, aangezcen klecne aantallen bcj hen relatef grotere cmpait hebben. In de praktjk zal het vaak een iombcnate van becde faitoren (verdeelmodel en bestandsonteckkelcng) betrefen, eaarbcj de cn het verdeelmodel gelegen faitoren zo goed als ncet te keantfieren zcjn. Wel opvallend cs cn dct kader, dat het bcnnen de Dreihtsteden veelal de klecnere gemeenten zcjn, eaaronder Hendrck-Ido-Ambaiht, dce cn de percode 2022 - 2025 tegen relatef hoge budgetoversihrcjdcngen aanlopen. Omvang van het tekort In 2025 cs een Rcjksuctkercng van € 7.065.757,-- ontvangen terecjl de totale kosten op de BUIG bedroegen € 7.442.268,--. Hcermee ontstond een tekort van € 376.511,--, zcjnde een tekort van 5,3%. 8

Met de berekencng van de vangnetuctkercng volgens het uctgebrecde vangnet komt de gemeente Hendrck-Ido-Ambaiht cn aanmerkcng voor een geprognostieerde tegemoetkomcng van € 9.771,--. Voor de hcstorcsihe onteckkelcng van het tekort eordt vereezen naar onderstaande tabel.

Lasten BUIG Baten BUIG Tekort voor VU

2022 5.428.057 4.822.742 -605.315

2023 6.165.885 5.465.388 -700.497

2024 6.903.658 6.329.341 -574.317

2025 7.442.268 7.065.757 -376.511

Rol en informateeooite college De iollegebevoegdheden cn het kader van de Particpateeet (en de eerder genoemde aanpalende eeten) zcjn gedelegeerd aan de GR Soicaal. ormele cnformateverstrekkcng over de voortgang van de uctvoercng gesihcedt vca de regulcere P&C-iyilus, maar ook vca ambtelcjke afstemmcng. Het fectelcjke tekort op de BUIG voor 2025 cs bepaald bcj het opmaken van de jaarrekencng 2025 door de GR Soicaal. Ambtelcjk zcjn de Dreihtstedengemeenten als geheel (vca het regconaal iontrollersoverleg) op de hoogte gesteld dat een aantal van hen mogelcjk zou voldoen aan de ircterca voor het aanvragen een vangnetuctkercng. Op bascs van de resultaten lopende het jaar 2025 eas dct nog ncet voorzcen. Informate over de bestandsonteckkelcng cn de Dreihtsteden eordt geleverd vca het gemeentedashboard Poeer BI, eaarmee de cnformateposcte van het iollege cs geborgd en de betrefende gegevens ambtelcjk en bestuurlcjk kunnen eorden geraadpleegd. Vanaf julc 2022 cs gestart met een bestuurlcjk en ambtelcjk overleg eaarcn o.a. de bestandsonteckkelcng en bcjpassende maatregelen cn Hendrck-Ido-Ambaiht ondereerp van gesprek zcjn. In het overzciht van maatregelen gaan ee hcerop cn. In 2023 en 2024 zcjn hcerbcj ook brede partnerbcjeenkomsten gehouden, om meer gercihtere aites te kunnen ondernemen op speicfeke lokale kenmerken.

Rol en informateeooite Dagelijko Beotuur RR cociaal Zoals eerder gesteld zcjn de iollegebevoegdheden gedelegeerd aan de GR Soicaal en belegd bcj het Dagelcjks Bestuur. Dct betref ook het belecd en de sturcng op de resultaten. Het belecd op het gebced van de Particpateeet cs geharmoncseerd en daarmee voor alle gemeenten gelcjk. In cnicdentele gevallen (bcjvoorbeeld ten aanzcen van pclots) eordt cn overleg tussen GR Soicaal en gemeenten, gemeentespeicfek belecd gevoerd. Voor de gemeente Hendrck-Ido-Ambaiht eas dat cn het kader van de Particpateeet cn 2025 ncet het geval. Bcnnen de GR Soicaal cs de afgelopen jaren de cnformateposcte versterkt, met de onteckkelcng van een onlcne dashboard dat realtme de bestandsonteckkelcng eeergeef. Hcerdoor kan goed eorden gemonctord hoe het uctkercngsbestand zcih qua aantallen en opboue onteckkelt en eelke faitoren daarbcj een rol spelen. Dct geldt zoeel voor de cnstroom als de uctstroom. ot op heden cs dct eihter nog ncet gekoppeld aan realtme fnanicële monctorcng. cnanicële monctorcng vcndt percodcek plaats cn de regulcere P&C-iyilus. Daarnaast cs deze cnformatevoorzcencng scnds 2023 uctgebrecd met teeejaarlcjkse aiiountgesprekken.

Sturcng op de cn de begrotng vastgestelde doelen en de geionstateerde voortgang vond cn 2025 en de voorgaande jaren – mede gezcen het geharmoncseerde belecd en de onderlcggende fnanicële afspraken – prcmacr plaats op Dreihtstedenncveau. 9

Ontwikkeling Bijotandobeotand De afgelopen jaren cs er cn de Dreihtsteden sprake van een hogere cnstroom cn de bcjstand dan de uctstroom. De onteckkelcng cn het bcjstandsbestand cn Hendrck-Ido-Ambaiht van de afgelopen jaren eordt cn onderstaande tabel eeergegeven:

2022 Totaal bestand Participatiewet IOAZ IOAW Totaal instroom

2023 430 416 3 11 88

2024 363 351 2 10 68

2025 356 344 2 10 66

376 368 2 6 81

Vaneege de hogere cnstroom cs deze voor een eat langere percode nader geanalyseerd. Op het ncveau van de Dreihtsteden blcjkt daarbcj dat zcih hcercn een aantal versihucvcngen plaatsvcndt. Zo zcen ecj een ducdelcjke stjgcng cn de cnstroom van de leefcjdsiategorce tot 27 jaar, een lcihte afname van de leefcjdsiategorce van 27 tot 50 jaar en een afname van de leefcjdsiategorce van 50 jaar en ouder. Op lokaal ncveau doen zcih daarbcj ucteraard afecjkcngen voor ten opzcihte van het regconaal ncveau. Voor de gemeente Hendrck-Ido-Ambaiht zcjn deze onteckkelcngen over de afgelopen jaren cn kaart gebraiht en voor het jaar 2025 afgezet tegen de regconale icjfers. Dct geef de volgende tabel:

18 - 27 27 - 50 >= 50

HIA 2019 in %

HIA 2022 in %

HIA 2023 in %

HIA 2024 in %

HIA 2025 in %

10,59 48,24 41,18

25,00 47,73 27,27

21,74 55,07 23,19

28,79 56,06 15,15

28,24 45,88 25,88

Drechtstede n 2025 in % 28,34 51,63 20,03

De hucdcge verhoudcngen cn cnstroom blcjken ook als ecj de duur van de uctkercngssctuate relateren aan de versihcllende leefcjdsiategorceën:

e0

Hendrik-Ido-Ambacht:

ee

Figuur Jaarkaart Divosa benihmark 2025 voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambaiht

e2

ONDERDEEL VERKLARING TEKORT 1e verklaring tekort BUIR: inotroom verouo uitotroom In de vorcge paragraaf cs een beeld gesihetst van de onteckkelcng bcnnen het bcjstandsbestand en met name op het vlak van leefcjdsiategorceën. Als ee nader kcjken naar de belangrcjkste redenen van de cnstroom cn Hendrck-Ido-Ambaiht ontstaat het volgende beeld: 2022 Verblijfsvergunnin g Verhuizing (binnen Drechtsteden) Andere oorzaak Einde WW Einde werk of zw Einde zelfstandige Aanvulling parttime Verhuizing (buiten Drechtsteden) Terug na PW

2023

2024

2025

25

22

19

21

13

8

14

18

10 7 9 4 3

7 3 8 1 5

7 3 3 3 4

9 9 7 5 4

7

2

3

1

1

0

1

1

In de afgelopen jaren vormt de cnstroom van statushouders de grootste iategorce. De besihckbaarhecd van gesihckte eoonrucmte speelt hcerbcj een belangrcjke rol, eaarbcj Hendrck-Ido-Ambaiht ten opzcihte van de regco Dreihtsteden relatef meer van dergelcjke eoncngen besihckbaar heef. Door de krapte op de eoncngmarkt neemt daarbcj de besihckbaarhecd van gesihckte eoncngen af. Het aandeel statushouders bcnnen de bcjstand cs cn Hendrck-Ido-Ambaiht dan ook toegenomen cn de afgelopen jaren. Omdat het om een relatef klecne gemeente gaat met een beperkt aantal bcjstandsgereihtgden, heef een toename van het aantal statushouders een dcreite cnvloed op zoeel het totale bcjstandsbestand als op de bcjbehorende kosten. Doordat de statushouders een cnburgercngstrajeit moeten volgen van gemcddeld drce jaar beperkt dct hun mogelcjkheden tot eerk en particpate. Een bcjkomende uctdagcng cs het tekort aan kcnderopvang cn de afgelopen jaren. Dct belemmert het verloop van cnburgercngstrajeiten, eat zoeel de kandcdaten als de gemeente als belemmerend ervaren. De uctstroom cn de Dreihtsteden eas cn de jaren 2023 en 2024 lager dan het landelcjke gemcddelde. Dct eas een gevolg van de forse toename cn de afstand tot de arbecdsmarkt van cneoners cn de bcjstand cn iombcnate met een organcsateecjzcgcng bcnnen de GR Soicaal, dce gepaard gcng met een (tjdelcjk) personeelstekort op uctvoerend ncveau.

Vanaf 2025 vertoont de uctstroom regconaal eeer een lcihte stjgcng, eaarbcj eihter op lokaal ncveau zcih nog afecjkcngen kunnen voordoen. Voor Hendrck-IdoAmbaiht vertoont de uctstroom het volgende beeld: 2022 Exogeen Handhaving Scholing

2023 25 7 2

2024 29 6 2

2025 27 15 4

27 13 2 e3

Werk Totaal

33 67

32 69

28 74

27 69

2e verklaring tekort BUIR: de afotand tot de arbeidomarkt van de bijotandodoelgroee neemt toe

De bovenstaande grafek laat zcen dat de samenstellcng van de bcjstandspopulate scnds 20e5 aan het veranderen cs. Mensen dce voorheen cn aanmerkcng keamen voor regelcngen als de Wajong of de WSW, vallen nu vaak terug op de bcjstand als zcj er ncet cn slagen zelfstandcg eerk te vcnden. Door de toenemende maatsihappelcjke iomplexctect en de cnstroom van meer nceuekomers groect het aantal mensen dat afankelcjk cs van bcjstand gestaag. Wanneer deze afankelcjkhecd langdurcg eordt, vergroot dat de afstand tot de arbecdsmarkt. Om deze cneoners efeitef te begelecden rcihtng eerk, cs cntensceve ondersteuncng noodzakelcjk. De ioronaircscs, eaihtlcjsten cn de (geestelcjke) gezondhecdszorg en andere reiente onteckkelcngen dce voor extra stress zorgen – zoals de dalende koopkraiht en de stjgende energcelasten – hebben de sctuate voor veel mensen verder versleihterd en hun kansen op eerk nog klecner gemaakt. 3e verklaring tekort BUIR: gemeenteoeecifeke bijzonderheden beotandooebouw De gemeente Hendrck-Ido-Ambaiht kent onteckkelcngen cn de cnstroom dce vergelcjkbaar zcjn met het beeld de regco Dreihtsteden (+ e0%). Opvallend daarbcj cs eel dat cn Hendrck-Ido-Ambaiht cn het jaar 2025 een afecjkcng laat zcen cn de leefcjdsiategorce 27 – 50 (lager dan regconaal) en de leefcjdsiategorce van 50 jaar en ouder (hoger dan regconaal).

Daarnaast bestaat de bcjstandspopulate cn Hendrck-Ido-Ambaiht voor een groot deel uct mensen dce al langdurcg afankelcjk zcjn van een uctkercng. Veel van deze mensen hebben een aanzcenlcjke afstand tot de arbecdsmarkt, eaardoor uctstroom naar regulcer of gesubscdceerd eerk op korte termcjn ncet haalbaar cs. Dct kenmerk sluct eihter eel aan bcj het beeld van de regco. 4e verklaring tekort BUIR: ontwikkeling kooten loonkootenouboidie. In het jaar 2022 vertoonde de loonkostensubscdce ten opzcihte van het voorgaande jaar een opvallende stjgcng als gevolg van een eetsecjzcgcng rondom de vereenvoudcgcng van loonkostensubscdce per e januarc 2022. Na 2022 onteckkelt de loonkostensubscdce een stabcele lciht stjgende lcjn ionform het regconale beeld.

e4

5e verklaring tekort BUIR: Organioateverandering en toenemende eeroonele uitdagingen in de uitvoering waardoor moeilijker aan de ereotateo kan worden voldaan. Zoals cn alle eerksoorten kampen ook gemeenten en Soicale Dcensten met personele uctdagcngen. Er cs cn 2024 relatef veel verloop geeeest onder ‘ionsulenten Onteckkelen naar eerk’ dce zcih rcihten op de gemeentelcjke cneoners cn de bcjstand. Dct verloop eas mede een gevolg van de organcsatorcsihe ecjzcgcng per september 2023, eaarbcj de uctvoercng gesplctst cs cn speicfeke ionsulenten voor bestaanszekerhecd en onteckkelen naar eerk, naast de gebcedsgercihte ecjze van eerken. Deze splctscng heef gelecd tot een zekere onderbezetng op het vlak van onteckkelen naar eerk. Ook heef de organcsateverandercng gelecd tot overdraihtsmomenten en nceuee proiessen. Vanaf 2025 cs eeer operatoneel op volledcge sterkte. A2.

Analyse van het efect van getrofen maatregelen in voorgaande jaren

Op bascs van het beeld van de afgelopen jaren zcen ecj dat het tekortperientage voor Hendrck-IdoAmbaiht fors cs afgenomen ten opzcihte van de voorgaande jaren, tot een ncveau van net boven de (verlaagde) norm voor de vangnetuctkercng. Met het op orde brengen van de uctvoerende iapaictect vanaf 2025 cs de vereaihtng dat op het vlak van de cnspanncng gerciht op uctstroom hcer cn de komende jaren een verdere verbetercng cn gang kan eorden gezet. Zeker met de onteckkelcngen zoals gesihetst onder het volgende deel van deze aanvraag eorden verdere stappen gezet cn zoeel het verder verbeteren van de uctstroom als het uctvoeren van preventeve aites gerciht op het beperken van de cnstroom. Deze cnzet cs o.a. gerciht op het op de aanpak cn het kader van (de vertraagde) Particpateeet cn balans en de Wet Van Sihool Naar Duurzaam Werk als de organcsatorcsihe dooronteckkelcng.

e5

B. Getrofen interne en externe maatregelen om het tekort verder te reduceren In dct onderdeel van de verklarcng van het iollege eordt besihreven eelke cnterne (Be) en externe maatregelen (B2) zcjn getrofen om een bcjdrage te leveren aan de verdere tekortreduite. Onder een externe maatregel eordt verstaan: een maatregel dce tot stand cs gekomen met een ducdelcjk herkenbare cnbreng van externen (dus personen of organcsates bucten de ecgen gemeente). Bcj B2 eordt aan de hand van drce vragen besihreven hoe de ionsultate van de externe partj of externe bron heef gelecd tot de getrofen externe maatregelen. Indcen maatregelen tot stand komen zonder cnbreng van externen eorden deze als cntern aangemerkt. Bcj Be (besihrcjvcng getrofen cnterne maatregelen) en B2 (Besihrcjvcng getrofen externe maatregelen) mag het iollege cngaan op eerder getrofen maatregelen dce cn 2025 zcjn voortgezet. Ook kan het iollege cngaan op maatregelen dce na evaluate zcjn stopgezet en op maatregelen dce vanaf 2025 nceue zcjn getrofen. Het iollege dcent bcj Be mcncmaal één cnterne maatregel en bcj B2 mcncmaal één externe maatregel te benoemen. Verecste hcerbcj cs dat deze maatregelen vóór e5 augustus 2026 zcjn getrofen. B1.

Beschrijving getrofen interne maatregelen

Beheersmaatregelen (2022 - 2025) Dreihtstedenbreed In de Dreihtsteden zcjn de bevoegdheden van het iolleges overgedragen aan de Gemeensihappelcjke Regelcng Soicaal (GR Soicaal). Bcnnen deze regelcng voert het Dagelcjks Bestuur van de Soicale Dcenst Dreihtsteden (SDD) een geharmoncseerd belecd. In de afgelopen percode lag de nadruk daarbcj vooral op het realcseren van de particpatedoelstellcngen bcnnen de Particpateeet. In de loop van 2025 eordt naast de veranderende particpate-cnzet ook meer nadruk gelegd op belecd gerciht op prevente van de cnstroom. Op bascs van de verandercngen bcnnen het bcjstandsbestand cs daarbcj de foius versihoven van het dcreit plaatsen van bcjstandsgereihtgden naar het versterken van hun arbecdsmarkteaarde. De cnstroom van eerkzoekenden met reiente eerkervarcng nam af, eaardoor het bestand steeds vaker bestond uct mensen met een grotere afstand tot de arbecdsmarkt: oudere bcjstandsgereihtgden, een toenemend aandeel mensen met een ncet-eesterse aihtergrond en klanten dce al langdurcg afankelcjk zcjn van een uctkercng. Momenteel zct rucm 70% van de uctkercngsgereihtgden cn de Dreihtsteden langer dan teee jaar cn de bcjstand; bcjna de helf zelfs langer dan vcjf jaar. Uct onderzoek blcjkt dat het merendeel van de doelgroep een grote afstand tot de arbecdsmarkt heef.

Gezondhecdsproblemen – zoeel fyscek als mentaal – vormen daarbcj een belangrcjke belemmercng voor hun onteckkelcng rcihtng arbecd. Omdat de groep mensen met een grote afstand tot de arbecdsmarkt bcnnen de bcjstand groect én hun problematek iomplexer eordt, cs het noodzakelcjk om bestaande methodceken en cnstrumenten hcer e6

beter op af te stemmen. Bucten de groecende groep statushouders gaat het cn de Dreihtsteden om icria 5.000 mensen met lcihamelcjke en/of psyihcsihe klaihten. Opvallend cs bovendcen de relatef grotere cnstroom cn de afgelopen jaren van jongeren met iomplexe problematek. Ook na de ioronapercode, dce vooral op jongeren een aanzcenlcjke cmpait heef gehad, zcen ee dat deze trend zcih voortzet. Voor deze jongeren zcjn cntenscevere en langdurcgere begelecdcngstrajeiten nodcg om rcihtng eerk te komen. Naast deze toenemende cnstroom van jongeren zcen ee dat onder jucst een lcihte dalcng plaatsvcndt onder de leefcjdsgroep van 27 tot 50 jaar en een grotere dalcng onder cneoners vanaf 50 jaar en ouder. Om op deze onteckkelcngen te anticperen, cs vanaf 2023 een verandertrajeit gestart dat cn de jaren daarna cs voortgezet. Dct trajeit sluct aan bcj zoeel de veranderende samenstellcng van het bcjstandsbestand als bcj de landelcjke plannen voor herzcencng van de Particpateeet (Particpateeet cn Balans en Handhavcng Soicale Zekerhecd). De foius bcnnen dct trajeit lcgt op cneoners met een grote afstand tot de arbecdsmarkt, jongeren en statushouders. Op uctvoerend ncveau heef GR Soicaal de organcsatestruituur aangepast, met meer aandaiht voor de deelnemende gemeenten en de eerdergenoemde doelgroepen.

Daarnaast eordt geeerkt aan de verdere cntegrate van het soicaal onteckkelcngsbedrcjf Dreihteerk bcnnen GR Soicaal; jurcdcsih maakt Dreihteerk scnds e januarc 2023 al deel uct van de regelcng. Belecdsmatg zcjn dcverse cnctateven gestart om het cnstrumentarcum van de Particpateeet beter te laten aanslucten bcj de veranderende behoefen van cneoners. Bcnnen het verandertrajeit eordt cngezet op: e. Het beperken van de cnstroom cn de bcjstand; 2. Het stmuleren van uctstroom naar eerk; 3. Het bevorderen van doorstroom bcnnen eerktrajeiten; 4. Het handhaven van de reihtmatghecd van uctkercngen; 5. Gercihte ondersteuncng van statushouders; 6. Het verkennen van mogelcjkheden om de gemcddelde uctkercngskosten te verlagen; 7. Het toepassen van speicfeke beheersmaatregelen per gemeente. Ad1. Het beeerken van de inotroom ussen 2022 en 2025 eerden cn de regco versihcllende stappen gezet om de cnstroom cn de bcjstand te beperken. 

Al vóór deze percode tekende zcih een ducdelcjke trend af: voor veel bcjstandsgereihtgden eerd een dcreite plaatscng op de arbecdsmarkt steeds mcnder haalbaar. De samenstellcng van de doelgroep veranderde, de problematek eerd iomplexer, en het eerd ducdelcjk dat een andere e7

















aanpak nodcg eas. In plaats van het zoeken naar snelle matihes keam het versterken van arbecdsmarkteaarde ientraal te staan. Deze cnzet eerd verder versterkt door het samenvoegen van afdelcngen Perspit en Start en Groei tot een nceuee afdelcng het Werk Onteckkel Punt (WOP). Door de kraihtenbundelcng ontstond er meer rucmte om programma’s te onteckkelen dce aanslucten op de dcversctect van de doelgroep. Zo eerden cn 2023 de eerste nceuee onteckkelpaden gestart, eaaronder een trajeit dat cneoners stap voor stap voorberecdt op eerk cn de kcnderopvang. Vanaf 2024 eerd de horczon verder verbreed. Nceuee seitoren keamen cn beeld, en voor de boueseitor eerd aitef de sameneerkcng gezoiht met Bouemensen. Hcerdoor ontstonden nceuee mogelcjkheden voor cneoners om vaardcgheden op te doen cn een seitor eaar de vraag naar personeel groot cs, maar eaar tegelcjkertjd speicfeke kenncs en praktjkervarcng noodzakelcjk zcjn. In deze percode cs ook stevcg cngezet op regconale sameneerkcng om de cnstroom cn de bcjstand verder terug te drcngen. Eveneens vca het samenvoegen van versihcllende afdelcngen cs het Regconaal Werkientrum Dreihtsteden (RWC) opgerciht, eaar cneoners vca één ientraal loket ondersteuncng kunnen krcjgen. In 2023 zcjn de eerste pclots voor het Regconaal Werkientrum Dreihtsteden uctgevoerd en zcjn afspraken gemaakt over de ecjze eaarop partjen sameneerken.

Ecnd 2024 cs het Werkientrum volledcg operatoneel geeorden, eaarmee een belangrcjke stap cs gezet rcihtng een toegankelcjk en samenhangend regconaal dcenstverlencngsaanbod voor eerkzoekenden en eerkgevers. Met de openstellcng van het Werkientrum zcen ee bovendcen dat de hulpvraag breder eordt. Steeds vaker melden zcih cneoners dce ncet onder de Particpateeet vallen, zoals Nuggers zonder cndciate voor het doelgroepenregcster. Voor deze groep heef het Werkientrum een belangrcjke preventeve funite: vanuct GR Soicaal eordt ondersteuncng geboden zodra ducdelcjk eordt dat cemand alsnog cn aanmerkcng komt voor een cndciate. Hcermee eordt toekomstge cnstroom cn de Particpateeet zoveel mogelcjk voorkomen. Daarnaast cs er naue samengeeerkt met eerkgevers dce medeeerkers met loonkostensubscdce cn dcenst hebben. Door vroegtjdcg te scgnaleren eanneer het ncet goed gaat, kan uctval eorden voorkomen en kan eaar nodcg een herplaatscng eorden geregeld. Het WerkgeversServciepunt Baanbrekend heef hcervoor een speicale doorplaatscngsunct opgezet, terecjl regconaal een detaihercngsfaiclctect besihckbaar cs gemaakt om medeeerkers tjdelcjk elders te laten doorstromen eanneer dat nodcg cs. Ook op het gebced van sihuldenproblematek cs de sameneerkcng met eerkgevers de afgelopen jaren cntenscever geeorden.

Werkgevers zcjn beter geïnformeerd over hoe sihulden kunnen ontstaan, eelke scgnalen zcj cn een vroeg stadcum kunnen herkennen en eaar zcj tereihtkunnen voor advces of ondersteuncng. Dat cs belangrcjk, omdat sihulden vaak een dcreite aanlecdcng vormen voor stress, zcekteverzucm en uctecndelcjk eerkuctval. De Dreihtsteden zeten al jaren cn op zelfstandcgen als een belangrcjke doelgroep. Vca het Ondernemersloket zcjn zzp’ers aitef benaderd dce mogelcjk ondersteuncng nodcg hadden door de nasleep van de ioronaircscs. Deze persoonlcjke benadercng hcelp om problemen vroegtjdcg cn beeld te krcjgen en passende ondersteuncng te bceden. e8















Om de kansen voor alleenstaande ouders te vergroten, cs bcnnen het programma Ontwikkelen naar werk een groepsgercihte aanpak voor deze doelgroep opgezet. In dct programma krcjgen alleenstaande ouders ondersteuncng dce aansluct op hun speicfeke sctuate, zodat zcj stap voor stap meer perspeitef krcjgen rcihtng eerk. In de afgelopen jaren cs ook sterk cngezet op gebcedsgercihte sameneerkcng vca de organcsate van de uctvoercng cn gebcedsgercihte teams en de aansluctng op lokale cnctateven, o.a. vca langlopende programma’s cn keetsbare ecjken. Hcerdoor ontstaat stap voor stap een breder regconaal neteerk dat dcihter bcj cneoners staat. Voor cneoners dce vanuct de uctvoerende afdelcngen aan het eerk gaan, cs bovendcen nazorg georgancseerd. Deze begelecdcng na plaatscng heef zcihtbaar efeit gehad: de hercnstroom cn de bcjstand cs de afgelopen jaren aanzcenlcjk afgenomen, omdat problemen tjdcg eorden gescgnaleerd en ondersteuncng snel kan eorden cngezet. Daarnaast cs de Soicale Dcenst Dreihtsteden (SDD) aitef gebleven cn haar regulcere taken, dce samen een belangrcjke rol spelen cn het beperken van de cnstroom. Dct omvat onder meer de sameneerkcng met het UWV — bcjvoorbeeld voor klanten met een afopende WW-uctkercng of speicfeke re-cntegratevragen — en het detaiheren van eerknemers vca Baanbrekend.

Ook cs er cntenscef samengeeerkt cn neteerken voor jongeren, en zcjn er multdcsicplcnacre trajeiten cngezet voor dak- en thucslozen en mensen cn de maatsihappelcjke zorg. Daarbovenop cs het poortproies verder onteckkeld, zodat al bcj de eerste iontaitmomenten meer aandaiht uctgaat naar onteckkelcng rcihtng eerk. Heldere iommunciate en dcreite ondersteuncng eaar nodcg vormen hcerbcj een vast onderdeel. De gercihte aanpak voor jongeren draagt eveneens bcj aan het voorkomen van cnstroom. Om de stjgende cnstroom van jongeren cn te dammen eordt cngezet op ucteerkcng van de Wet Van Sihool Naar Duurzaam Werk (VSNDW). De maatregelen hcerbcj lopen eorden per e januarc 2026 van kraiht. Vooructlopend op deze onteckkelcng cs cn 2025 al een pclot gestart voor een sluctende aanpak voor leerlcngen cn het Pro/Vso-onderecjs. Daarnaast cs besloten om de vcereeken zoektermcjn voor keetsbare jongeren (< 27 jaar)ncet op te leggen tenzcj dct bcjdraagt aan hun zelfredzaamhecd en particpate. Hcerdoor kan de dcenstverlencng en ondersteuncng aan deze doelgroep eerder plaatsvcnden. Naast de cnzet op jongeren cs ecnd 2025 ook besloten om per e januarc 2026 ook preventef cn te zeten op UWV-doelgroepen en alle NUGGERS dce zcih melden bcj het RWC, eaaronder statushouders, dce nog cn een AZC verblcjven.

Al deze cnspanncngen samen hebben gelecd tot een stevcg fundament eaarmee de cnstroom cn de bcjstand struitureel eordt beperkt. Hoeeel het totale aantal bcjstandsgereihtgden de afgelopen jaren lciht cs gedaald, valt op dat de nceuee cnstroom steeds vaker bestaat uct mensen met zeaardere en meer iomplexe problematek. Deze cneoners hebben doorgaans een grotere afstand tot de arbecdsmarkt, eaardoor uctstroom naar eerk ncet vanzelfsprekend cs en langdurcge ondersteuncng nodcg cs. Daarnaast neemt het aantal statushouders bcnnen de cnstroom verder toe, mede doordat de hucsvestngstaakstellcng stjgt. Deze groep doorloopt een meerjarcg cnburgercngstrajeit en valt scnds 2022

e9

onder de nceuee Wet cnburgercng 202e. Dat betekent dat zcj ncet snel besihckbaar zcjn voor de arbecdsmarkt en dus mcnder snel kunnen uctstromen naar eerk. Ad2. Het bevorderen van uitotroom naar werk We bevorderen uctstroom naar eerk door:  Arbecdsmarktgerciht toelecden: We rcihten ons op seitoren eaar de komende jaren veel kansen lcggen. Arbecdsmarktanalyses, zoals de publciates van Regco cn beeld van het UWV vormen hcervoor de bascs. Waar mogelcjk slucten ee daarbcj aan op de onteckkelpaden dce voor deze seitoren zcjn cngerciht, zodat cneoners gerciht kunnen eorden begelecd naar duurzaam eerk.  Onteckkelcng arbecdsmarkteaarde: De cnzet op onteckkelcng cs cn de afgelopen percode vooral belegd bcj Werk Onteckkel Punt (WOP). Ineoners eorden daar vca leerlcjnen stap voor stap rcihtng eerk begelecd. Programma’s als Perspeitef op Werk en de Regcodeal hebben deze aanpak verder versterkt. Nceuee leerroutes slucten bovendcen naue aan bcj de onteckkelpaden dce per seitor zcjn opgeboued, zoals cn de kcnderopvang, boue en teihncek.  Inzet loonkostensubscdce: In de Dreihtsteden eordt het cnstrument loonkostensubscdce veelvuldcg toegepast. Scnds 2022 levert dct bovendcen een fnaniceel voordeel op doordat de fnanicercng cs gebaseerd op daadeerkelcjke realcsate.

 Pclot loonkostenpremce voor ncet-geïndcieerden: Ecnd 2023 cs gestart met een pclot om ook mensen zonder oficële cndciate kansen te bceden vca de cnzet van tjdelcjke loonkostensubscdce. In 2024 bleek het efeit hcervan nog beperkt, eaardoor de pclotopzet cs herzcen, eat heef gelecd tot een grotere uctstroom, met name onder de doelgroep statushouders.  Begelecdcng met extra ondersteuncng: Scnds 202e loopt een pclot bcj onteckkelbedrcjven zoals Stroomlcjn en Opnceue & Co, eaar cntensceve ioaihcng en buddy-systemen eorden cngezet voor cneoners dce anders ncet duurzaam aan het eerk raken. Daarbcj gaat het vooral om cnzet op cneoners vca de banenafspraak en besihut eerk bcj regulcere eerkgevers.  Onteckkelioaihes bcj Dreihteerk: Voor mensen met een grote afstand tot de arbecdsmarkt cs een team van onteckkelioaihes cngerciht. Zcj begelecden cneoners breed, met aandaiht voor leefstjl, voedcng, beeegcng en bascsvaardcgheden, zodat onteckkelcng op meerdere vlakken mogelcjk eordt.  Pclot partme eerk: Er cs een pclot voorberecd om cneoners dce partme eerken te ondersteunen bcj volledcge uctstroom uct de uctkercng. Deze aanpak cs gekoppeld aan cnkomensvrcjlatng en cnzet van een buferbudget. Door vertragcng van noodzakelcjke eetsecjzcgcngen cs de pclot vertraagd. De nadere voorstellen op dct vlak lopen mee cn de besluctvormcng rond de maatregelen van Particpateeet cn balans, Spoor e.

 Ondersteuncng voor alleenstaande ouders: Voor deze doelgroep zcjn groepsgercihte trajeiten opgezet dce aanslucten op hun speicfeke sctuate, met als doel hun kansen op eerk te vergroten.  Eenvoudcgere tarcefstruituur: In 2023 cs de vergoedcngsstruituur voor eerkbegelecdcng vereenvoudcgd en losgekoppeld van looneaardemetngen. Dct vermcndert admcncstrateve lasten voor eerkgevers en stmuleert duurzame eerkrelates.  Begelecdcngsvergoedcng besihut eerk: Vanaf 2024 cs de begelecdcngsvergoedcng voor besihut eerk verhoogd, zoeel bcj Dreihteerk als bcj regulcere eerkgevers, om de cnstroom en doorstroom van deze doelgroep verder te verbeteren. Ondanks krapte op de arbecdsmarkt en cnzet op uctstroom, daalde de uctstroom tot en met 2024. In 2025 vertoont de totale uctstroom eeer een stjgende lcjn, eaaronder ook de dcreite uctstroom naar eerk en siholcng. De cnzet dce daarbcj cs gepleegd op het onteckkelen van cneoners met een grote afstand tot de arbecdsmarkt lcjkt daarmee zcjn vruihten af te eerpen. Ook cllustreren deze icjfers dat de daarbcj uctgevoerde trajeiten een langere looptjd nodcg hebben om tot het geeenste resultaat te kunnen lecden. 20

Ad3. Bevorderen van doorotroom e. Bestaanszekerheid Het vergroten van bestaanszekerhecd verlaagt stress en vergroot het toekomstperspeitef. Om cneoners gebruck te kunnen laten maken van een breed siala aan hulpregelcngen (o.a. van de Belastngdcenst of SVB) zcjn iheiks onteckkeld, dce de afgelopen percode bcnnen het gehele bestand zcjn uctgerold. Ook zcjn alle medeeerkers getracnd cn motverende gespreksvoercng en stress-senscteve benadercng. 2. Ontwikkeling naar werk In voorberecdcng op Particpateeet cn balans cs cngezet op een naueere sameneerkcng tussen het lokale en regconale aanbod voor de cneoners van de Dreihtsteden. Op het vlak van maatsihappelcjke particpate speelt de cnzet op vrcjecllcgerseerk, particpateplekken, mantelzorg en andere maatsihappelcjke bcjdragen en belangrcjke rol. er ondersteuncng van deze cnzet cs cn 2023 de Ik doe mee-premie cngevoerd. Als aanvullcng op het bestaande lokale aanbod cs vanuct de GR Soicaal cn 2025 gestart met het ireëren van onteckkelplekken op lokaal ncveau. Deze onteckkelplekken kunnen fungeren als aansluctng tussen het lokale aanbod van maatsihappelcjke particpate en het meer op re-cntegrate gercihte regconale aanbod. 3. Statushouders Voor de doelgroep statushouders cs een aparte afdelcng gerealcseerd eaarbcnnen zoeel de Wet cnburgercng als de Particpateeet eordt uctgevoerd.

Hcerdoor cs mogelcjk om het cnburgercngstrajeit en de cnzet op eerk en particpate te iombcneren cn duale trajeiten. Om deze foius zo optmaal mogelcjk uct te voeren zcjn cn 2025 de bestaanszekerhecdstaken vanuct de Particpateeet bcj deze afdelcng verecjderd en ondergebraiht bcj de opgave Bestaanszekerhecd. Voor het vormgeven van de particpateiomponent eordt daarbcj onder meer gebruck gemaakt van de dcreite bemcddelcng naar eerk, de cnzet van de pclot loonkostenpremce, cnzet van het WOP en onteckkelplekken en het lokale aanbod van maatsihappelcjke particpate. Daarnaast heef cn 2025 de voorberecdcng plaatsgevonden om de cnburgercngstrajeiten al te starten voor cnburgeraars, dce gekoppeld zcjn aan de Dreihtsteden, maar nog verblcjven cn het AZC. 4. Organisatorische doorontwikkeling Scnds september 2023 cs de organcsatestruituur van de GR Soicaal aangepast. Na een aanvankelcjke onderbezetng op de nceuee uctvoerende afdelcngen zcjn deze cn de loop van 2024 volledcg operatoneel geeorden. Van daaruct cs geeerkt aan de meer gebcedsgercihte ecjze van uctvoercng, het ireëren van de nceuee onteckkelplekken, de opsihalcng van het WOP, de sameneerkcng op lokaal en regconaal ncveau en de verdere cntegrate van de dcenstverlencng van de onderdelen SDD en Dreihteerk.

Deze lcjn eordt verder doorgetrokken bcnnen de vormgevcng van een toekomstbestendcge soicale cnfrastruituur voor de Dreihtsteden eaarvan de uctgangspunten cn 2026 eorden gepresenteerd.

Ad4. Handhaving oe rechtmatgheid

2e

In de afgelopen percode nam het aantal uctkercngen dat beëcndcgd eerd als gevolg van handhavcngsmaatregelen gelecdelcjk af. Deze afname cs toe te sihrcjven aan een verandercng cn de mancer van handhaven eaarbcj de aandaiht cs versihoven van een strengere benadercng naar een meer zorgzame en op publceke eaarde gercihte aanpak. Vooructlopend op het Wetsvoorstel Handhavcng Soicale Zekerhecd cs cn mec 2025 het belecdsplan soicaal handhaven vastgesteld. Het belecdsplan draagt bcj aan het eaarborgen van de bestaanszekerhecd van cneoners cn de Dreihtsteden. Er eordt bcj beslcsscngen ncet alleen naar regels gekeken, maar ook naar de omstandcgheden en de mogelcjkheden van onze cneoners. De cneoner staat ientraal en de iontext doet er hcertoe. egelcjkertjd eordt er cngezet op het voorkomen van onreihtmatgheden door het beter cnformeren aan de voorkant en iontait met de cneoner. Waar er sprake cs van mcsbruck treden ee op, zodat ondersteuncng tereiht kom bcj cneoners dce het eiht nodcg hebben. cs ook een aanvang gemaakt voor het opstellen van een belecdsplan Soicaal Handhaven. Ad5. Rerichte inzet oe otatuohoudero Met het operatoneel eorden van de afdelcng Inburgercng zcjn de afgelopen jaren forse stappen gezet cn het optmalcseren van het cnburgercngsproies, eaarbcj de omvang van de doelgroep gestaag toenam tot cn 2025 deze groec begon te stabclcseren.

In deze percode zcjn op bascs van praktjkervarcngen nadere afspraken gemaakt met de taalaanbceders om de voortgang van het cnburgercngsproies zoveel mogelcjk op bascs van de omstandcgheden van de cnburgeraars vca maateerk te kunnen iontnueren. Naast het cnburgercngsproies zelf cs de afgelopen percode ook cngezet op de toelecdcng naar eerk en particpate voor statushouders. Daarbcj cs gebruck gemaakt van o.a. dcreite bemcddelcng naar eerk, de cnzet van de pclot loonkostenpremce, cnzet van het WOP en onteckkelplekken en het lokale aanbod van maatsihappelcjke particpate. Hoeeel cnmcddels een groot deel van de statushouders de cnburgercng iombcneert met eerk of maatsihappelcjke particpate gebeurt dct nog teveel op ad hoi bascs en cs er behoefe aan ducdelcjke onteckkelcngslcjnen en onderlcnge veranteoordelcjkheden zoeel bcnnen de versihcllende afdelcngen van de GR Soicaal als de externe sameneerkcngspartners op dct vlak. In 2025 cs gestart met de opzet van een plan van aanpak voor de vormgevcng van duale trajeiten terecjl voor het stroomlcjnen van sameneerkcng cnmcddels aanvragen zcjn gedaan bcj landelcjke fnanicercngsmogelcjkheden voor startbanen voor statushouders (cnmcddels gehonoreerd) en cnzet van ES -fnanicercng (nog cn behandelcng). Daarnaast cs cn 2025 veel tjd geïnvesteerd cn een teeetal arbecdscntensceve onteckkelcngen.

en eerste betrof dct het opnceue aanbesteden van de cnburgercngstrajeiten. Op bascs van de ervarcngen van de afgelopen jaren zcjn daarbcj stappen gezet cn een verbeterde aansturcng van de uctvoerende partjen en cs er gekozen voor een andere cndelcng van de perielen. Hcerbcj cs o.a. de taaliomponent van de Be- en de Z-route geiombcneerd tot één perieel terecjl de particpateiomponent van de Z-route als een apart perieel cs aanbesteed. Met deze cnzet op de aanbestedcng kunnen de nceuee overeenkomsten met de uctvoerende partjen per e januarc 2026 cngaan. De teeede onteckkelcng betref de voorberecdcngen op de vestgcng van een AZC met een iapaictect van 580 opvangplekken cn Dordreiht. Deze opvangplekken eorden daarbcj zoveel mogelcjk eorden cngevuld met statushouders, dce gekoppeld zcjn aan de Dreihtsteden. Dct bcedt ons de mogelcjkhecd om cnvullcng te 22

geven aan de cntente van de Wet cnburgercng 202e om statushouders cn een zo vroeg mogelcjk stadcum (tjdens het verblcjf cn een AZC) te laten starten met het cnburgercngsproies. De cnzet op deze Vroege start heef zoeel cnhoudelcjke (de statushouders hoeven ncet langer te eaihten op een mogelcjkhecd tot hucsvestng, met een eaihtjd van cnmcddels icria teee jaar, totdat zcj kunnen deelnemen aan de cnburgercng) als fnanicële (de statushouder heef pas bcj daadeerkelcjke hucsvestng reiht op een bcjstandsuctkercng) voordelen. Ad 6. Verkenning van de mogelijkheden om de gemiddelde erijo van de uitkering te verlagen. Uct analyse als de benihmark Werk en Inkomen van voorgaande jaren keam naar voren dat de gemcddelde kosten per uctkercng cn de Dreihtsteden relatef hoog lcggen. Hceraan lcggen een aantal faitoren aan ten grondslag dce sleihts cn beperkte mate te beïnvloeden zcjn, zoals het gebruck van loonkostensubscdces, de cnzet van de Bcjzondere Bcjstand voor Zelfstandcgen (BBZ), de gezcnssamenstellcng van uctkercngsgereihtgden en het aandeel cneoners dat sleihts partme uct de bcjstand uctstroomt. De afgelopen jaren cs vanuct de GR Soicaal vooral cngezet op het stmuleren van partme eerk. In de jaren 2024 en 2025 zcen ee daarbcj een gestage groec van het aantal bcjstandsgereihtgden met een aanvullende uctkercng op bascs van partme eerk.

In de loop van 2026 eorden hcerop nadere stappen gezet met het fnaniceel aantrekkelcjker maken van partme eerk voor de cneoner (loopt mee met de ecjzcgcngen rond Particpateeet cn balans, Spoor e) en nadere voorstellen cn de rcihtng van eerkgevers. Ad 7. Beheeromaatregelen 2022-2025 Getrofen regionale maatregelen om het tekort in 2026 te reduceren De afgelopen jaren cs encge vertragcng cn nadere belecdsvoorstellen ontstaan door het landelcjke uctstel cn de eetsecjzcgcng van Particpateeet cn balans, Spoor e en het Wetsvoorstel Handhavcng Soicale Zekerhecd. Naar vereaihtng krcjgen de resultaten hcervan cn 2026 en volgende jaren eel hun beslag. Daarnaast cs cn 2025 al voorgesorteerd op de cmplementate van de Wet Van Sihool Naar Duurzaam Werk (VSNDW) en cs voorberecdend eerk gedaan op bascs van (overlappende) thema’s als de cnzet op de toekomstbestendcge soicale cnfrastruituur, de Verbeteragenda Besihut Werk, de verbetercng van de banenafspraak en op de langere termcjn Particpateeet cn balans, Spoor 2. De eerste stappen hcervoor eorden cn 2026 genomen.

Conireet gaat het hcerbcj om: • Aanpak Pro/Vso-leerlingen: In het kader van de Wet VSNDW cs cn 2025 besloten om een pclot te starten voor een sluctende aanpak voor Pro/Vso-leerlcngen, eaaronder het eerder begelecden van de leerlcngen naar passende eerkplekken en het aanstellen van een doelgroepspeicfeke jobioaih voor leerlcngen dce met een loonkostensubscdce eorden geplaatst. • Kwetsbaren jongeren < 27 jaar: Met de Wet VSNDW ontstaat een plciht tot preventeve arbecdsondersteuncng voor alle jongeren onder 27 jaar. In november 2025 cs besloten om het besihckbare cnstrumentarcum vanuct de Particpateeet voor deze doelgroep open te stellen en de vcer-eeken zoektermcjn voor deze doelgroep ncet op te leggen tenzcj dct bcjdraagt aan hun zelfredzaamhecd en particpate. • Inzet op UWV-doelgroepen: In het kader van de verbetercng van de banenafspraak eordt voor speicfeke UWV-doelgroepen het cnstrumentarcum van de banenafspraak besihckbaar gesteld. Deels gebeurt dct met cngang van e januarc 2026 of vcndt hcervoor een verkenncng plaats

23

•

•

•

•

•

•

•

gedurende 2026. In november 2025 cs besloten om voor alle UWV-doelgroepen cnzet te plegen. Deze cnzet eordt ecnd 2026 geëvalueerd. Nuggers: Scnds de start van het RWC bestaat een substanteel deel van de cnstroom uct ncetuctkercngsgereihtgden (nuggers). In november 2025 cs besloten om het volledcge cnstrumentarcum van de Particpteeet besihckbaar te stellen voor alle nuggers, eaaronder statushouders dce nog cn een AZC verblcjven. Deze cnzet eordt ecnd 2026 geëvalueerd. Vroege Start: Dct betref een pclot om 75 statushouders, dce gekoppeld zcjn aan de Dreihtsteden, maar nog verblcjven cn een AZC een cnburgercngstrajeit te laten volgen (eventueel cn iombcnate met eerk). Deels verblcjven deze statushouders cn het AZC van Roterdam (Sclja) en deels bestaat deze doelgroep uct statushouders cn het AZC van Dordreiht (cnstroom ecnd maart/begcn aprcl). Deze besluctvormcng eas onderdeel van de doelgroep nuggers uct het voorgaande punt. Vaste forfaitaire loonkostensubsidie bij beschut werk: In het kader van de Verbeteragenda Besihut Werk eordt landelcjk geeerkt aan een eetsecjzcgcng om per 2028 de hucdcge systematek van looneaardemetng te vervangen door een vaste forfactacre loonkostensubscdce. Vooructlopend kan deze vaste forfactacre loonkostensubscdce al deels eorden toegepast op besihut eerkplekken bcj zoeel soicale onteckkelbedrcjven als regulcere eerkgevers.

De voorberecdcng hcerop heef plaatsgevonden cn 2025 met besluctvormcng cn 2026 met terugeerkende kraiht per e januarc 2026. Verhoging tarief werkbegeleiding Beschut Werk: Het tarcef van de eerkbegelecdcng voor besihut eerk cs met cngang van 2024 al verhoogd. Daarbcj cs encge marge betraiht ten opzcihte van het maxcmale besihckbare budget. Door verzearcng van de doelgroep eordt cn het kader van de Verbeteragenda Besihut Werk alsnog met tarcef verder verhoogd. De voorberecdcng hcerop heef plaatsgevonden cn 2025 met besluctvormcng cn 2026 met terugeerkende kraiht per e januarc 2026. Project ‘Simpel Switchen’: Dct landelcjke cnctatef ondersteunt cneoners bcj het soepel zeten van stappen op de particpateladder en maakt de overstap naar eerk mcnder cngeeckkeld. Als onderdeel hcervan cs een eerkgroep gestart dce dagbestedcng en besihut eerk aitef verbcndt met regulcere eerktrajeiten, zodat meer cneoners kunnen doorstromen naar passend eerk. Deze cnzet eordt verder uctgeeerkt cn het kader van de Verbeteragenda Besihut Werk. Pilot parttime werk vanuit de bijstand: Er cs een pclot voorberecd om cneoners dce partme eerken te ondersteunen bcj volledcge uctstroom uct de uctkercng. Deze aanpak cs gekoppeld aan cnkomensvrcjlatng en cnzet van een buferbudget. Door vertragcng van noodzakelcjke eetsecjzcgcngen cs de pclot vertraagd.

De nadere voorstellen op dct vlak lopen mee cn de besluctvormcng rond de maatregelen van Particpateeet cn balans, Spoor e. Toekomstbestendige Sociale infrastructuur: Naast betaald eerk krcjgt maatsihappelcjke betrokkenhecd steeds meer geeciht, vooral voor cneoners dce verder van de arbecdsmarkt afstaan. Dct kan gaan om vrcjecllcgerseerk, particpateplekken of dagbestedcng. De sameneerkcng met eerkgevers, maatsihappelcjke organcsates en ecjkteams eordt hcerbcj verder geïntenscveerd. De benadercng eordt breder: ncet alleen eerk en cnkomen staan ientraal, maar ook andere levensdomecnen zoals gezondhecd, soicale neteerken en bascsvaardcgheden. Voor de ondersteuncng van cneoners cs daarom cnzet nodcg vanuct het volledcge soicale domecn, 24

•

•

•

•

•

eaaronder de Wmo, de Jeugdeet, maatsihappelcjke particpate en eelzcjnseerk. In 2025 eordt deze koers verder uctgeeerkt cn overleg tussen GR Soicaal en de afzonderlcjke gemeenten. Pilot loonkostenpremie: Ecnd 2023 cs gestart met een pclot om ook mensen zonder oficële cndciate kansen te bceden vca de cnzet van tjdelcjke loonkostensubscdce. In 2024 bleek het efeit hcervan nog beperkt, eaardoor de pclotopzet cs herzcen, eat heef gelecd tot een grotere uctstroom, met name onder de doelgroep statushouders. In 2026 vcndt besluctvormcng plaats over de voortzetng van de pclot. Werk Ontwikkel Punt: In 2024 cs bcj Dreihteerk gestart met een nceue onteckkelprogramma voor cneoners bcnnen de Particpateeet dce geen cndciate hebben voor besihut eerk of de banenafspraak. Dct programma bcedt meer maateerk en varcate cn het eerkaanbod, zodat het potenteel van deelnemers beter eordt benut en zcj zcih kunnen onteckkelen rcihtng zo regulcer mogelcjk eerk en regulcere eerkgevers. Daarbcj eordt samengeeerkt met kansrcjke seitoren cn de regco, dce zcih aan het onteckkelprogramma verbcnden en eerkzaamheden laten uctvoeren bcnnen de eerksetng van Dreihteerk. In 2025 cs de cnzet van het WOP verder verbreed naar andere doelgroepen, o.a. statushouders en eordt geeerkt aan een verdere opsihalcng van de iapaictect.

Social Return on Investment (SRoI): In de Dreihtsteden cs de SRoI als arbecdsmarktnstrument belegd bcj de GR Soicaal, eaarbcj eordt aangesloten op de regconale uctvoercngsagenda van de arbecdsmarktregco. Om het belecd beter te laten aanslucten op de onteckkelcngen op de arbecdsmarkt, cs cn de loop van 2024 een uctgebrecde evaluate uctgevoerd. De uctkomsten zcjn cn 2025 uctgeeerkt tot ionirete belecdskader. Besluctvormcng hcerover heef begcn 2026 plaatsgevonden. Met dct cnstrument eordt het mogelcjk om een brede maatsihappelcjke cmpait te realcseren, o.a. op het vlak van arbecdsparticpate voor cneoners van de Dreihtsteden met een grote afstand tot de arbecdsmarkt. Regionaal Werkcentrum Drechtsteden: Met de openstellcng van het Werkientrum ecnd 2024 zcen ee bovendcen dat de hulpvraag breder eordt. In 2026 eorden verdere verbcndcngen gelegd tussen het RWC en de GR Soicaal o.a. op de aanpak van nuggers, leereerktrajeiten, het WOP en de gezamenlcjk cnzet op statushouders cn het AZC van Dordreiht. Werkspoor: Met fnanicercng vanuct de Arbecdsmarktregco Dreihtsteden cs vanuct Stihtng MBO het projeit Werkspoor opgezet, eaarbcj regulcere eerkgevers mogelcjkheden tot stages en eerkopencngen bceden voor cneoners met een grote afstand tot de arbecdsmarkt. In 2026 eordt cngezet op de aansluctng tussen Werkspoor en de GR Soicaal, o.a. vca het WOP.

Getrofen lokale beheersmaatregelen om het tekort in 2026 te reduceren

25

Speicfek voor Hendrck-Ido-Ambaiht geldt dat gemeente, SDD en Vluihtelcngeneerk Nederland rondom onteckkelen naar eerk voor statushouders naue sameneerken. Zo eerkt de gemeente met een eelkomstprogramma voor statushouders en cs er naue iontait over de knelpunten dce de nceuee eetgevcng met zcih meebrengt. Voor de begelecdcng van de statushouders naar vrcjecllcgerseerk en eerk cs een door de gemeente aangestelde particpateioaih aitef. en behoeve van vroegscgnalercng van mult-problematek (cnkomen, eerk en soicaal) van keetsbare cneoners, sluct een cntegraal ionsulent van de Soicale Dcenst Dreihtsteden aan bcj het lokale Sophca Soicaal eam. Voor lokale dcenstverlencng hebben ionsulenten van de Soicale Dcenst Dreihtsteden enkele fexeerkplekken cn het gemeentehucs. Met lokale ondernemers eordt met een klankbordgroep Soicaal Ondernemersihap gekeken naar mogelcjkheden om voor cneoners met een afstand tot de arbecdsmarkt, een onteckkelplek, een eerkervarcngsplek of een regulcere baan te realcseren.

26

B2.

Beschrijving getrofen externe maatregelen

Elke getrofen maatregel eordt besihreven met de naam van de maatregel, een omsihrcjvcng van de maatregel en gevolgd door de anteoorden op elk van de volgende drce vragen over dce maatregel: a) Wat cs (zcjn) de externe bron(nen) (partj of ‘sihrcfelcjke’ cnformate) voor deze maatregel geeeest? b) Welk cnzciht bcj de gemeente cs gekregen door dce externe partj of externe ‘sihrcfelcjke’ cnformate? i) Welke externe maatregel cs getrofen naar aanlecdcng van de ionilusce(s) uct deze ionsultate? The Alignment House A) In 2025 zcjn de voorberecdcngen getrofen om op termcjn te komen tot een toekomstbestendcge soicale cnfrastruituur voor de regco Dreihtsteden. Hcerbcj moeten de gemeenten en de GR Soicaal (cniluscef Dreihteerk) hun organcsates zo cnrcihten zcj de veranderende doelgroepen kunnen ondersteunen naar zo regulcer mogelcjk eerk. Op e september 2025 heef het Algemeen Bestuur aan de dcreite van de GR Soicaal opdraiht gegeven voor het opstellen van een transformateplan eaarmee de beoogde toekomstbestendcg soicale cnfrastruituur kan eorden onteckkeld eaarcn het soicaal onteckkelbedrcjf Dreihteerk, het regconale en het lokale aanbod elkaar versterken. Daarbcj moet ook cnvullcng moeten geven aan maatsihappelcjke particpate ionform Particpateeet cn balans, Spoore.

Voor het uctvoeren van de daarvoor benodcgde verkennende gesprekken en het opstellen van een eerste sihetsonteerp cn dct proies cs he Alcgnment House gevraagd hceraan vorm te geven. cn de verordencng. Waarbcj de cntente van de P-eet versihucf van foius op regulcer eerk, naar ook aandaiht voor particpate//meedoen/. B) Het sihetsonteerp cs begcn 2026 opgeleverd en gepresenteerd cn het Algemeen Bestuur op 26 februarc 2026. In deze presentate zcjn de volgende ionilusces benoemd: • Het ontbreekt aan een overkoepelende lange termcjn koers vanuct de gezamenlcjke opgave • Er cs onvoldoende sturcng op taken en veranteoordelcjkheden • Er cs een spanncng tussen lokaal en regconaal • Het systeem cs ncet rond de cneoner georgancseerd • e veel handelcngsvrcjhecd zonder iasusregce en ducdelcjke gezamenlcjke onteckkelrcihtng lecdt nu tot versncppercng Verkennende Perspeiteven • Er eordt vanuct versihcllende ‘kolommen’ geeerkt, maar een cntegrale sameneerkcng rondom de doelgroepen ontbreekt • Het onbenut potenteel cs onvoldoende cn beeld • Behoefe aan kenncsdelcng en kaders voor onteckkelpaden van versihcllende doelgroepen 27

C) In de loop van 2026 eorden de ionilusces verder uctgeeerkt tot het maken van ducdelcjke keuzes, het maken van een fnanicële doorrekencng en het uctzeten van een verder onteckkelpad. De verdere ucteerkcng rciht zcih daarbcj op het opstellen van een transformateplan en het opstellen van nceuee verordencngen voor de uctvoercng van de Particpateeet.

28

C. Beoogd efect van de genoemde maatregelen op de tekortreductie In dct onderdeel van de verklarcng van het iollege eordt het beoogde efeit besihreven van de genoemde (aanvullende) cnterne en externe maatregelen dce een bcjdrage leveren aan de verdere tekortreduite (Ce). Het gaat hcerbcj om een cnsihatng van het beoogde efeit. Ook eordt aangegeven hoe het efeit van de maatregelen eordt gemonctord (C2). Het efeit van de maatregel eordt zoveel mogelcjk gekeantfieerd (Ce). Indcen het keantfieren van het efeit van maatregelen sleiht of ncet mogelcjk cs, kan het iollege volstaan met een kealctateve toelcihtng. C1. Beoogd efect van de getrofen maatregelen op de verdere tekortreductie. De doelstellcng op het bcjstandsbestand eordt cn de jaarlcjkse Begrotng, om ten aanzcen van de landelcjke trend fnaniceel cn de pas te blcjven, bepaald op bascs van de meest reiente Mairo Eionomcsihe Verkenncng (MEV, versihcjnt jaarlcjks cn september) van het Centraal Planbureau (CPB). Voor het eerst cn voor de begrotng 2024 gekozen om ambcteuzer cn te zeten dan de CPB norm. Op bascs van de jaarstukken 2025 cs geionstateerd dat de GR Soicaal eelcseaar de gestelde CPB norm heef gerealcseerd maar dat de hoger gestelde ambcte ncet cs bereckt. Vanuct dct oogpunt cs besloten om de ambcte voor 2026 en volgende jaren realcstsiher cn te zeten op een onteckkelcng ionform de CPB norm.

Met de MEV 2026 cs deze norm vastgesteld op 0%. Voor Hendrck-Ido-Ambaiht betekent dct dat cngezet eordt op een bcjstandsbestand per 3e deiember 2026 van cn totaal van 358 cneoners. Over de percode 2022 - 2024 cs eveneens gebruck gemaakt van de vangnetuctkercng omdat er sprake eas van een tekort. Opnceue heef de gemeente Hendrck-Ido-Ambaiht te maken met een gercng tekort eaardoor opnceue gebruck eordt gemaakt van de mogelcjkhecd om een aanvraag cn te dcenen. In het afgelopen jaar cs hard geeerkt aan de doelstellcng om bestandsdalcng te beeerkstellcgen. Dce bestandsdoelstellcng cs eihter ncet behaald. Op bascs van de eerkelcjke kosten blcjkt eihter dat een grotere bestandsdalcng nodcg cs om de kosten te reduieren. Zoals cn deze notte omsihreven zcjn tal van maatregelen benoemd dce aan dce doelstellcng moeten bcjdragen. Zoals hcerboven omsihreven voegen ecj hcerbcj eel toe dat ondanks het trefen van maatregelen het behalen van de doelstellcng uctdagend eordt. Bcjvoorbeeld de cnstroom van statushouders heef cn klecnere gemeenten als Hendrck-Ido-Ambaiht een groot efeit. Zoals cn het voorgaande cs aangegeven, cs het een blcjvende zoektoiht om de opeaartse doorstroom en de uctstroom van het uctkercngsbestand te vergroten. Dct tegen de aihtergrond van een toenemende verzearcng van het uctkercngsbestand.