Voorstel 8.1 Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025

Zaaknummer

2026-0041044

Agendapunt

8.1

Datum vergadering

maandag 6 juli 2026 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025

Portefeuillehouder

Oelfke-ten Seldam

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de verklaring aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025.

Beknopte samenvatting In maart 2025 is de gemeente door de Sociale Dienst Drechtsteden geïnformeerd over het tekort van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op de BUIG-uitkering over 2025 van € 376.511 en de mogelijkheid om een Vangnetuitkering P-wet 2025 van € 9.771 aan te vragen. In dit voorstel en in bijlage 1 wordt kort ingegaan op de oorzaken van het tekort op de BUIGuitkering 2025 en de genomen maatregelen tot kostenreductie in 2025, die in het uitgebreide verzoek voor de Vangnetuitkering Participatiewet 2025 zijn opgenomen.

Toelichting Inleiding Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De uitkering van het Rijk voor het bekostigen van bovenstaande uitkeringen wordt via een vast verdeelmodel over de gemeenten verdeeld. Gemeenten met minder inwoners dan 40.000 inwoners (zoals Hendrik-Ido-Ambacht) krijgen deels een budget op basis van historische gegevens (gerealiseerde uitgaven BUIG van twee jaar eerder) en deels op basis van eerdergenoemde, jaarlijks bijgestelde objectieve criteria, zoals gezinssamenstelling en arbeidsmarktkansen. De uitkering van het Rijk voor de bekostiging van de loonkostensubsidie (LKS) over gemeenten wordt verdeeld op basis van gerealiseerde uitgaven. Eerder ging dit via het 'verdeelmodel bijstand'. Doelstelling inzet BUIG-middelen voor 2025: De doelstelling voor de inzet van de BUIG-middelen voor 2025 was dat het uitkeringsbestand van Hendrik-Ido-Ambacht per 31 december 2025 zou dalen naar 358 inwoners met een bijstandsuitkering.

Tekort BUIG-uitkering in 2025: Voor de bekostiging van uitkeringen en de loonkostensubsidie ontving de gemeente van het Rijk voor 2025 een BUIG-uitkering van € 7.065.757. De lasten bedroegen echter na vaststelling van de jaarrekening door de GR Sociaal en het verdelen van de BUIG-lasten over de 7 Drechtstedengemeenten voor Hendrik-Ido-Ambacht € 7.442.268. Dit resulteerde in 2025 voor het vierde jaar op rij, in een tekort van € 376.511 wat al weer € 197.805 lager is dan in 2024. In bijlage 1 en het aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatiewet vindt een nadere analyse van de oorzaken van tekort en de doelstelling van de GR Sociaal voor 2026 plaats. Mogelijkheid tot aanvragen vangnetuitkering Participatiewet 2025 Procentueel is het tekort 5,3% van de ontvangen BUIG-uitkering over 2025. Vanwege het feit dat voor het vierde op rij sprake is van een tekort, vanwege de hoogte van dit tekort en vanwege het lagere eigen risico voor het aanvragen van de vangnetuitkering (5% in plaats van 7,5%) kan de gemeente in aanmerking komen voor een vangnetuitkering Participatiewet van € 9.771 voor 2025.

Ambtelijk advies: Ondanks de beperkte tegemoetkoming, toch voor 2025 een vangnetuitkering Participatiewet aanvragen.

Beoogd effect Het succesvol aanvragen van de Vangnetuitkering 2025 ter compensatie van het tekort op de BUIGuitkering 2025.

Argumenten A. De analyse in het uitgebreide verzoek voor de Vangnetuitkering Participatiewet 2025 biedt de gemeenteraad inzicht in de oorzaken van het tekort binnen de BUIG-middelen voor 2025. Het tekort binnen de BUIG-middelen 2025 wordt veroorzaakt door een samenloop van factoren. De voornaamste oorzaken voor het tekort over 2025 zijn: • De verhoogde instroom van statushouders als gevolg van de taakstelling; • Een toename van de afstand tot de arbeidsmarkt van de groep bijstandsgerechtigden: • Gemeente specifieke bijzonderheden in het bestand van bijstandsgerechtigden; • De toenemende kosten voor loonkostensubsidie en uitkeringskosten gehuwden; • De organisatieveranderingen bij de Sociale Dienst Drechtsteden en de toenemende personele uitdagingen in de uitvoering. B. Het uitgebreide verzoek voor de Vangnetuitkering Participatiewet 2025 biedt de gemeenteraad inzicht in de genomen interne en externe maatregelen en effecten voor het terugdringen van het tekort binnen de BUIG-middelen voor 2025. Om het tekort op de BUIG-uitgaven 2025 terug te dringen zijn regionale en lokale maatregelen getroffen. Deze maatregelen hebben betrekking op de oorzaken, die op regionaal (SDD) en lokaal niveau beïnvloed kunnen worden.

• Het beperken van de instroom • Het bevorderen van de uitstroom naan werk • Het bevorderen van de doorstroom • Het verbeteren van handhaving op rechtmatigheid • Een gerichte inzet op de doelgroep statushouders • Gemeente specifieke beheersmaatregelen

C. Het uitgebreide verzoek voor de Vangnetuitkering 2025 biedt de raad inzicht in de benoemde resultaten in het kader van het terugdringen van het tekort binnen de BUIG-midddelen voor 2025. Met de genomen maatregelen is voor 2025 beoogd een resultaat te behalen, dat gelijk staat aan de landelijke daling van het uitkeringsbestand voor 2025. Bij de aanvraag vangnetuitkering voor 2025 was de doelstelling dat het uitkeringsbestand van Hendrik-Ido-Ambacht per 31 december 2025 zou dalen tot 358 inwoners met een bijstandsuitkering. Deze daling is niet bereikt. Op 31 december 2025 kende Hendrik-Ido-Ambacht 368 inwoners met een uitkering vanuit de Participatiewet (en 6 inwoners in de IOAW en 2 inwoners in de IOAZ). Een totaal dus van 376. Dit is in lijn met de stijging van het bestand die veel gemeenten maakten en ook conform de landelijke ontwikkeling volgens de CPB-norm. Doelstelling in 2026 en verder: Voor het jaar 2026 is de ambitie bijgesteld naar het behalen van de CPB-norm. Op basis van de Macro Economische Verkenning 2026 is de CPB-norm op 0% vastgesteld. Dit houdt in dat de inzet is gericht op het handhaven van het bijstandsbestand per 31 december 2026 op een totaal van 358.

Kanttekeningen De aanvraag voor de Vangnetuitkering P-wet wordt beoordeeld door een externe toetsingscommissie Bij het opstellen van deze aanvraag heeft de gemeente zich laten adviseren door de GR Sociaal als regionale uitvoeringorganisatie van de Participatiewet. Zij heeft in samenspraak met de gemeente de verklaring opgesteld. De aanvraag wordt beoordeeld door de onafhankelijke Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. De toetsingscommissie kan tot het oordeel komen dat de gemeente niet of niet voldoende heeft voldaan aan de gestelde voorwaarden, waardoor een aanvraag afgewezen kan worden. De Vangnetuitkering P-wet is niet vrij besteedbaar. Binnen de GR Sociaal hebben we op de inkomensregelingen, de kostenverdeling gebaseerd op het procentuele aandeel inkomsten BUIG. Dit betekent dat de inkomsten uit de Vangnetuitkering P-wet 2025 niet 1 op 1 ten goede komen aan de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. De vangnetuitkering is namelijk een compensatie voor het regionale tekort op de BUIG-middelen 2025. De gemeentelijke inkomsten uit de Vangnetuitkering P-wet 2025 worden hiertoe meegerekend als inkomsten voor de regionale BUIG-uitgaven 2026.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid N.v.t.

Financiën 2022

2023

2024

2025

Lasten BUIG

5.428.057

6.165.885

6.903.658

7.442.268

Baten BUIG

4.822.742

5.465.388

6.329.341

7.065.757

Tekort voor VU

-605.315

-700.497

-574.317

-376.511

Verwachte Vangnetuitkering P-wet 2025 In 2025 hebben we vanuit de Rijksuitkering € 7.065.757 voor de BUIG ontvangen. De totale kosten op de BUIG over 2025 bedroegen € 7.442.268. Dit levert over 2024 een tekort op van € 376.511, zijnde 5,3% van de ontvangen BUIG-uitkering. Op basis van de rekentool van de Landelijke Toetsingscommissie komt de gemeente in aanmerking voor een Vangnetuitkering P-wet van € 9.771 voor 2025.

Juridisch N.v.t.

Communicatie en participatie N.v.t.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Na de bespreking van de aanvraag voor de Vangnetuitkering Participatiewet 2025 met de gemeenteraad, wordt deze als zodanig ingediend bij de Toetsingscommissie. De uitkomsten van de analyse van de tekorten op de Vangnetuitkering 2025 Participatiewet zullen worden meegenomen in het besluitvormingstraject met betrekking tot de Participatiewet in Balans.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Sociaal Domein

Bijlagen Bijlage 1: HIA Aanvraagformulier Uitgebreid VU 2025a

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

P. Kalkman

P. van der Giessen

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2026-0041044

besluit: 1. In te stemmen met de verklaring aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 6 juli 2026.

De griffier,

De voorzitter,

J.G. Honcoop

P. van der Giessen