Raadvoostel 8.3 Nota samen voor cultuur

Zaaknummer

2024-0121695

Agendanummer

8.3

Datum vergadering

maandag 3 februari 2025 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Nota Samen voor Cultuur

Portefeuillehouder

J. Oelfke-ten Seldam

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. de nota 'Samen voor cultuur' vast te stellen

Beknopte samenvatting 2. Het Coalitieprogramma 2022-2026 'Samen voor Ambacht' legt ten aanzien van cultuur de nadruk op educatie, cultuurparticipatie en de verdere ontwikkeling van het culturele aanbod. In het collegewerkprogramma is een ‘cultureel akkoord’ voorgesteld om een aantrekkelijk aanbod, samenwerking tussen cultuuraanbieders en de deelname aan culturele activiteiten te vergroten. Dit laatste geldt vooral voor groepen die vaak drempels ervaren, zoals kwetsbare inwoners, jongeren, ouderen en nieuwkomers. 3. In de nota 'Samen voor Cultuur' worden de beleidsmatige uitgangspunten voor het cultuurakkoord geschetst. Deze uitgangspunten sluiten nauw aan bij onze doelen voor het sociaal domein. Cultuur wordt, net als sport en bewegen, gezien als een belangrijk instrument om maatschappelijke doelen te behalen, vooral op het gebied van preventie, zelfredzaamheid en sociale cohesie. 4. We verwachten dat het cultuurakkoord de cultuursector verder zal versterken. Om dit proces te begeleiden zetten we in de periode 2025-2026 een onafhankelijke kwartiermaker en daarna een lokale cultuurmakelaar in. De kwartiermaker heeft de taak om samenwerking tussen culturele aanbieders te bevorderen, de meerwaarde van samenwerking te onderzoeken en draagvlak te creëren voor het cultuurakkoord.

Daarnaast wordt de kwartiermaker verantwoordelijk voor het analyseren van doelgroepen, het schrijven van het cultuurakkoord, het ontwikkelen van een activiteitenprogramma en het adviseren over de financiering van de activiteiten. Voorgesteld wordt om het proces voor het cultuurakkoord begin 2025 te starten met een kwartiermaker. 5. Structurele en incidentele subsidies worden ingezet om het aanbod te ondersteunen, maar er wordt ook uitgegaan van het actief verwerven van bijdragen van derden. Hierbij denken we aan fondsen, sponsoring, giften en subsidies van Rijk, Provincie en regio.

Toelichting Inleiding In het Coalitieprogramma 2022-2026 'Samen voor Ambacht' wordt bijzondere aandacht besteed aan cultuureducatie, cultuurparticipatie en de verdere ontwikkeling van het culturele aanbod. In het collegewerkprogramma is dit verder uitgewerkt en is gekozen voor een aanpak via een 'cultureel akkoord', vergelijkbaar met het sportakkoord. Het is de bedoeling dat het cultuurakkoord tot stand komt in samenwerking met relevante partners en vanuit dit akkoord acties en initiatieven worden opgestart.

1

In de nota 'Samen voor Cultuur' worden de uitgangspunten en kaders vastgesteld, die nodig zijn om een cultuurakkoord op te kunnen stellen. Deze kaders zijn nadrukkelijk verbonden aan onze maatschappelijke doelstellingen. Cultuur is, naast sport en bewegen, een belangrijk instrument om deze doelen te bereiken. Het gaat hierbij met name om ons preventiebeleid, waarin we streven naar de versterking van de zelfredzaamheid van onze inwoners, hun deelname aan de samenleving en de versteviging van de sociale basis in Hendrik-Ido-Ambacht. In deze nota bespreken we het belang van een divers en aantrekkelijk cultuuraanbod, cultuureducatie en het stimuleren van cultuurparticipatie. Daarbij hechten we veel waarde aan de kracht en creativiteit van de cultuuraanbieders zelf. Zij weten het beste wat aansluit bij de behoeften van onze inwoners. We willen wel dat zij in hun aanbod gericht aandacht hebben voor specifieke doelgroepen zoals mensen met een beperking, een afstand tot de arbeidsmarkt, weinig financiële middelen, maar ook jongeren, ouderen en nieuwkomers en hen stimuleren om mee te doen aan culturele activiteiten. Het zijn de doelgroepen die overwegend belemmeringen ervaren om deel te nemen aan activiteiten. Door samen te werken in een cultuurakkoord verwachten we ook dat cultuuraanbieders de lokale cultuursector verder kunnen versterken en verduurzamen.

We willen hun daarin de komende twee jaar ondersteunen door in 2025 en 2026 de diensten van een onafhankelijke kwartiermaker en vervolgens een lokale cultuurmakelaar aan te bieden en te faciliteren. De kwartiermaker zal in de eerste plaats werken aan het bevorderen van samenwerking tussen culturele aanbieders en de opstelling van het cultuurakkoord. In de opdracht aan de onafhankelijke kwartiermaker worden de volgende taken opgenomen: • het organiseren van bijeenkomsten van culturele aanbieders om elkaar te ontmoeten en beter te leren kennen, • het verkennen van de meerwaarde van samenwerking, • het onderzoeken welke voorwaarden en middelen nodig zijn voor samenwerking en welke al aanwezig zijn, • cultuuraanbieders motiveren om deel te nemen aan het akkoord en draagvlak creëren bij alle betrokken partijen, • het proces begeleiden om te komen tot het cultuurakkoord, waarin helder wordt wie meedoet aan het akkoord en wat ieders rol is, • doelgroepen analyseren en bekijken welke nog niet worden bereikt, • het schrijven van het cultuurakkoord en het samenstellen van een activiteitenprogramma, • adviseren over de financiering van de culturele activiteiten en het cultuurakkoord We verwachten de volgende competenties van de kwartiermaker: • helder en effectief kunnen communiceren met verschillende belanghebbenden, • ervaren in het vormgeven van participatietrajecten • sterk in het

opbouwen en onderhouden van relaties met culturele aanbieders en maatschappelijke organisaties, • in staat om culturele organisaties te motiveren en enthousiasmeren om samen te werken • creatief in het bedenken van oplossingen en het faciliteren van samenwerking, • analytisch vermogen om doelgroepen en cultuuraanbod te analyseren en kansen te zien voor uitbreiding van het bereik, • beschikken over goede schriftelijke vaardigheden om het cultuurakkoord en (voortgangs)rapportages op te stellen, • ervaren in het geven van strategisch advies • financieel inzicht en ervaring met financieringsstromen en fondsenwerving in de cultuursector Voor de werving van de kwartiermaker zullen we in eerste instantie het Kunstgebouw en hun netwerk benaderen. Daarnaast onderzoeken we of vanuit andere gemeenten in de Drechtsteden een kwartiermaker beschikbaar is. Ten slotte is het benaderen van gespecialiseerde adviesbureaus een optie.

Beoogd effect Een sterke, vitale cultuursector met een aantrekkelijk, divers en toegankelijk aanbod, waaraan alle Ambachters kunnen deelnemen voor ontplooiing, ontspanning en ontmoeting en dat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van Hendrik-Ido-Ambacht als woon- en werkgemeente.

2

Argumenten De mogelijkheden van cultuur benutten om onze ambities voor het sociaal domein te realiseren Met deze nota geven we uitvoering aan de ambities in het Coalitieprogramma 2022-2026 op het gebied van cultuur en leggen we een verbinding met onze doelstellingen in het brede sociale domein. We sluiten daarbij ook aan bij de landelijke ontwikkelingen, het Gezond en Actief Leven Akkoord, waarin cultuur een bijdrage levert aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners en de versterking van de lokale sociale basis. De manier waarop we dat willen doen, is vergelijkbaar met het traject van het lokale sportakkoord. Ook in dit traject maakten we gebruik van de diensten van een onafhankelijke sportformateur (een kwartiermaker) en daarna de coördinator sport en preventie (bij stichting Hi5Ambacht). Erkenning en waardering voor het cultuuraanbod In de nota gaan we primair uit van de kracht en creativiteit van de culturele aanbieders. In de bijlage is een overzicht gegeven van het huidige activiteitenaanbod, dat nu al ontplooiing, ontspanning en ontmoeting biedt voor de deelnemers. Maar we zien daarin ook mogelijkheden tot verbreding en verrijking, zodat het bereik van de culturele activiteiten vergroot kan worden.

De nota geeft richting aan de verlening van structurele en incidentele subsidies en biedt tegelijkertijd de vrijheid aan de cultuursector om zelf hun activiteiten in te richten. Positieve bijdrage van kernpartners aan de nota In het coalitieprogramma werden stichting Cascade, stichting Hi5Ambacht en het Historisch Genootschap specifiek genoemd. Deze organisaties hebben we bij de ontwikkeling van de nota 'Samen voor Cultuur' betrokken als culturele kernpartners. Zij hebben positief meegedacht in het proces. In een later stadium hebben we ook de Ambachtse Muziekschool erbij betrokken. Overeenkomsten met ontwikkelingen in de Drechtsteden Onze beleidsmatige erkenning van de maatschappelijke functie van cultuur, onze inzet op versterking van de samenwerking in de cultuursector en het werken naar een akkoord of overeenkomst is niet uniek binnen de Drechtsteden. Vrijwel alle gemeenten in de Drechtsteden ontwikkelen soortgelijke activiteiten op het gebied van cultuur of hebben dit al eerder gedaan. Dit maakt ook de uitwisseling van ervaringen ('good practices') mogelijk.

Kanttekeningen Bekostiging vanuit de rijksmiddelen Brede SPUK duurt 2 jaar De gemeente ontvangt van het Rijk een specifieke uitkering voor de lokale uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze financiële middelen worden beschikbaar gesteld voor een periode van vier jaar (2023 t/m 2026). In de praktijk betekent dit dat voor de kwartiermaker c.q. de cultuurmakelaar maximaal twee jaar bekostiging beschikbaar is. Eind 2026 vindt een evaluatie plaats van het cultuurakkoord en de meerwaarde van de cultuurmakelaar. Op basis van deze evaluatie zal een nader voorstel wordt gedaan over de inzet van de cultuurmakelaar. Gedurende de looptijd van het cultuurakkoord zullen de mogelijkheden van cofinanciering worden onderzocht. Afhankelijkheid van de belangstelling van cultuuraanbieders en maatschappelijke organisaties Het slagen van het cultuurakkoord is afhankelijk van voldoende deelnemers aan het akkoord. Voorlopig wordt er geen minimaal aantal deelnemers vastgesteld, maar gelet op het doel versterking van de culturele sector- is het van belang dat er voldoende animo is onder de cutuuraanbieders en dat de verschillende cultuurdomeinen vertegenwoordigd zijn. Uiteraard zal de kwartiermaker zich hier inspannen, maar mogelijk kunnen ook de culturele kernpartners een positieve rol spelen.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee 3

Duurzaamheid Met de nota Samen voor Cultuur en de nadere uitwerking in het cultuurakkoord wordt een impuls gegeven aan samenwerking op het gebied van cultuur. Dit versterkt de sociale basis in onze gemeente.

Financiën Voor de dekking van de totale kosten voor de inzet van de kwartiermaker en vervolgens de cultuurmakelaar wordt jaarlijks € 25.000 beschikbaar gesteld (2025 en 2026) vanuit de middelen Brede SPUK. Deze middelen zijn bedoeld om uitvoering te geven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord. Met name de thema's Terugdringen gezondheidsachterstanden, Versterken sociale basis, Eén tegen eenzaamheid en Mentale gezondheid zijn hierbij van toepassing. In de financiële dekking van cultuureducatie en de cultuurcoach (stichting Hi5Ambacht) is in de begroting voorzien. Hetzelfde geldt voor de structurele subsidies voor cultuur. Voor dit aanbod zijn geen aanvullende financiële middelen nodig. • Voor de bekostiging van cultuureducatie door Hi5Ambacht gebruik gemaakt van de beschikbare financiële middelen vanuit het Rijk voor Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK4). Voor de bekostiging van de cultuurcoach bij stichting Hi5Ambacht wordt het budget voor de combinatiefunctionarissen (Brede Regeling Combinatiefuncties) ingezet. Deze regeling valt overigens ook onder de Brede SPUK. • Voor het cultuuraanbod van stichting Cascade (exploitatie cultureel centrum Cascade en theateraanbod), stichting Historisch Genootschap, Bibliotheek AanZet, lokale omroep ATOS, Oranjevereniging Wilhelmina-Juliana en stichting Jumelage Hendrik-Ido-Ambacht worden jaarlijkse structurele subsidies verleend.

Naast bovenstaande gemeentelijke bekostiging wordt voor de financiering van het cultuuraanbod uitgegaan van bijdragen van derden, in de vorm van subsidies van andere overheidsorganen (regio/provincie/Rijksoverheid), fondsen, sponsoring en giften. De verwerving en het beheer van deze bijdragen valt in eerste instantie onder verantwoordelijkheid van de cultuursector, tenzij gemeentelijk penvoerderschap voor specifieke aanvragen en verantwoording verplicht is.

Juridisch Gezien de beleidsgevolgen van de nota Samen voor Cultuur dient de nota officieel bekendgemaakt te worden (publicatie) op Overheid.nl.

Communicatie en participatie Na vaststelling van de nota wordt het besluit lokaal bekend gemaakt in een persbericht voor de media. Dit vindt plaats nadat het plan van aanpak voor het cultuurakkoord gevormd is door de kwartiermaker. Op dat moment wordt het voor de inwoners interessant. De kwartiermaker zal in het plan van aanpak het participatietraject vormgeven. Het participatietraject wordt afgestemd met de gemeente.

4

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Publicatie van de nota na vaststelling Informatieverstrekking over het besluit en verspreiding van de nota onder de cultuuraanbieders: februari 2025 Verwachte start kwartiermaker: maart 2025 Voorstel cultuurakkoord/jaarprogramma: oktober/november 2025

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Sociaal Domein

Bijlagen 1. 2024-12-05 Nota Samen voor cultuur.docx 2. Bijlage 2 Overzicht monumenten Hendrik-Ido-Ambacht.docx

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

5

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2024-0121695

besluit:

1. de nota 'Samen voor cultuur' vast te stellen

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 3 februari 2025

De griffier,

De voorzitter,

H.M. van 't Westeinde

mr. P. van der Giessen

6