Raadsvoorstel 9.8 - Participatieplicht onder de Omgevingswet

Zaaknummer

2021-0141589

Raadsvoorstel

9.8

Datum vergadering

Maandag 17 januari 2022 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Participatieplicht onder de Omgevingswet

Portefeuillehouder

R. Lafleur

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. De regeling 'Participatieplicht bij afwijken van het omgevingsplan' vast te stellen.

Beknopte samenvatting De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht hecht veel belang aan participatie bij ruimtelijke initiatieven. Onder de Omgevingswet kan de gemeenteraad een participatieplicht instellen. Dit is alleen mogelijk wanneer 1) wordt afgeweken van het omgevingsplan en wanneer 2) de vergunningsbevoegdheid ligt bij het college van B&W. Er wordt voorgesteld participatie altijd verplicht te stellen wanneer aan deze twee voorwaarden wordt voldaan.

Toelichting Inleiding Participatie is een belangrijk aspect van de Omgevingswet. Bij het indienen van een omgevingsvergunning geldt na invoering van de Omgevingswet een aanvraagvereiste voor participatie (Omgevingswet, artikel 16.55 lid 6). Deze aanvraagvereiste houdt in dat de initiatiefnemer in de aanvraag moet aangeven of – en zo ja, hoe – er overleg is geweest met belanghebbenden. Participatie is hier dus niet verplicht. Als de initiatiefnemer wel aan participatie heeft gedaan, levert hij of zij daar een beschrijving van aan. Participatie bij initiatieven is onder de Omgevingswet dus een verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer. Dit geldt ook als de initiatiefnemer de gemeente zelf is. Als een initiatief afwijkt van de regels van het omgevingsplan noemen we dat een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Hiervoor kan de gemeenteraad, van tevoren, gevallen aanwijzen waarvoor een participatieplicht geldt (Omgevingswet, artikel 16.55 lid 7). In dat geval kan de aanvraagvereiste niet met een ‘nee’ worden beantwoord. De beoordeling of de initiatiefnemer voldoende aan participatie heeft gedaan, is aan het bevoegd gezag.

Beoogd effect Adequate voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. Helderheid over de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten waarbij de gemeenteraad participatie verplicht wil stellen.

Argumenten Er wordt veel belang gehecht aan participatie In onze gemeente wordt veel belang gehecht aan de denkkracht van en het echt in verbinding staan met inwoners en andere belanghebbenden. Participatie is daarom een belangrijk instrument . Het is dan ook gewenst om gebruik te maken van de mogelijkheid tot het verplicht stellen van participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. In de huidige situatie wordt al aan initiatiefnemers gevraagd om het gesprek aan te gaan met hun omwonenden en andere betrokkenen. Echter, wanneer deze initiatiefnemers dat niet willen, kan dit voor ons geen reden zijn om de vergunning te weigeren. Wanneer participatie verplicht is, kan dat wel.

We stellen een leidraad participatie bij ruimtelijke initiatieven op Participatie kan op verschillende manieren gebeuren. Zo is het voorzien in een kennisgeving ook een vorm van participatie. In Hendrik-Ido-Ambacht hechten we aan een zorgvuldig participatieproces. Een goed initiatief vraagt om samenwerking en afstemming met bewoners, bedrijven en organisaties die ermee te maken hebben. Onder de juiste omstandigheden is participatie een goede investering: het leidt tot betere plannen, meer draagvlak voor initiatieven én een vlottere besluitvorming. Om de initiatiefnemer te stimuleren om een zorgvuldig participatieproces vorm te geven, ontwikkelen we een 'leidraad participatie voor ruimtelijke initiatieven'.

Het vaststellen van een participatieplicht voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten is niet geregeld in het participatiebeleid Ambachtse Aanpak, maar wordt wel genoemd als nog uit te werken punt Het participatiebeleid van de gemeente heeft alleen betrekking op gemeentelijke participatietrajecten (bij planvorming) en niet op participatie bij initiatieven van derden. Het participatiebeleid zegt dus niets over het participatietraject dat initiatiefnemers moeten opzetten wanneer zij een ruimtelijk initiatief willen realiseren. Participatie bij initiatieven is onder de Omgevingswet een verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer.

Kanttekeningen Participatie is vormvrij Onder de Omgevingswet is participatie vormvrij. Dit geldt ook voor de gevallen waarvoor de raad participatie verplicht stelt. Om initiatiefnemers te ondersteunen, stellen we de komende tijd een leidraad participatie voor ruimtelijke initiatieven op. Initiatiefnemers zullen actief worden gemotiveerd deze leidraad te volgen. Hiertoe kunnen we hen echter niet verplichten. Het college van B&W kan wel de omgevingsvergunning weigeren als zij beoordelen dat de initiatiefnemer onvoldoende aan participatie heeft gedaan.

Participatie leidt niet altijd tot draagvlak Participatie is geen synoniem voor draagvlak. Initiatiefnemers en belanghebbenden kunnen het alsnog niet met elkaar eens zijn, ook na intensieve gesprekken en uitvoerige participatietrajecten. Belangen en uitgangsposities kunnen verschillend zijn. Naar elkaar luisteren betekent niet dat er altijd een voor iedereen wenselijke en gedragen oplossing komt.

De VNG is van mening dat de wetgever voor ogen heeft gehad dat zo beperkt en concreet mogelijk gevallen aangewezen worden In artikel 16.55, lid 7 Omgevingswet staat "De gemeenteraad kan gevallen van activiteiten aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor het college van burgemeester en wethouders bevoegd gezag is, kan worden ingediend." Uit e-mailcontact met de VNG blijkt dat de VNG van mening is dat dit inhoudt dat zo beperkt en concreet mogelijk gevallen aangewezen moet worden. Echter, uit niets blijkt verder dat dit zo is bedoelt. Niet uit de toelichting van de wet en ook niet uit de uitleg die verschillende (juridische) instanties online hebben gepubliceerd. De VNG geeft in dezelfde email toe dat het wel mogelijk is veel soorten gevallen aan te wijzen, zodat in alle hierboven voorgestelde gevallen participatie wordt verplicht.

Het is onzeker hoe de participatieplicht in de praktijk zal uitpakken De participatieplicht is nieuw voor de raad en het is onzeker hoe een en ander in de praktijk zal uitpakken. Het blijft voor de raad te allen tijde mogelijk om het beleid inzake de participatieplicht aan te passen, te actualiseren of zelfs in te trekken. Dit heeft geen effect op besluiten die dan reeds genomen zijn op basis van deze regelgeving, maar wel op toekomstige situaties.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid -

Financiën -

Juridisch Tegen de voorgestelde regeling staan geen rechtsmiddelen open. Wel staan er rechtsmiddelen open tegen de besluiten die (al dan niet mede) op grond van deze regeling genomen worden. De regeling treedt in werking op de datum waarop ook de Omgevingswet in werking treedt, volgens de huidige inzichten 1 juli 2022.

Deze invoeringsdatum staat momenteel nog ter discussie. Mogelijk wordt de wet wederom uitgesteld, dit keer tot 1 januari 2023. Hier wordt in oktober over besloten. Ondanks deze onzekerheid is het zaak niet zonder meer van uitstel uit te gaan en ons te richten op de datum van 1 juli 2022. Als we op die datum niet klaar zijn, levert dit immers problemen op voor het werkproces. Mocht de inwerkingtreding van de wet alsnog uitgesteld worden, kan het geen kwaad dat de participatieplicht al bij de raad aan de orde is geweest.

Communicatie en participatie De regeling 'Participatieplicht bij afwijken van het omgevingsplan' wordt gepubliceerd op de website van de gemeente.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Indien de gemeenteraad de regeling vaststelt, wordt deze wanneer de Omgevingswet in werking treedt van kracht.

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2021-0141589

besluit:

1. de regeling 'Participatieplicht bij afwijken van het omgevingsplan' vast te stellen. Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 17 januari 2022.

De griffier,

De voorzitter,

G.H. Logt

J. Heijkoop