Raadsvoorstel 9.4 vervangingsplan openbare verlichting

Zaaknummer

2022-0206091

Agendanummer

9.4

Datum vergadering

maandag 2 oktober 2023 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Vervangingsplan OVL

Portefeuillehouder

R. Lafleur

Vertrouwelijk:

Nee

Beknopte samenvatting Door ontwikkelingen op het gebied van Europese regelgeving en stijgende energieprijzen is het momenteel interessant voor de gemeente om op het gebied van duurzaamheid, financiën en voorbeeldgedrag, om de conventionele armaturen in de openbare verlichting versneld te vervangen door led-armaturen. Door dit te doen besparen we veel geld op de energierekening, CO 2 uitstoot en werken we aan het behalen van onze Drechtstedelijke energiedoelstelling.

Voorgesteld besluit 1. Een extra investering van €1.428.882,- beschikbaar te stellen voor het vervangen van 4.717 conventionele armaturen door slimme & duurzame led-armaturen. 2. Vanuit de bestemmingsreserve duurzaamheid jaarlijks €10.000,- beschikbaar te stellen voor het gedeeltelijk dekken van de kapitaallasten van de investering; 3. Af te wijken van de nota waarderen en afschrijven door een afschrijvingstermijn van 25 jaar in plaats van 20 jaar te hanteren voor de nieuwe duurzame led-armaturen. 4. Het te laten vervallen van de vervangingsinvesteringen voor armaturen voor de jaren 2024, 2025 en 2026. 5. De financiële gevolgen te verwerken.

Toelichting Inleiding De stijgende energieprijzen hebben een groot effect op het budget van de openbare verlichting. In 2023 betalen we ongeveer drie keer zoveel als in 2022 voor stroom voor de openbare verlichting. Daarnaast wordt vanwege Europese richtlijnen de productie van PLL-lampen verboden. Hierdoor worden deze lampen duurder en schaars. Deze twee ontwikkelingen bieden een kans om versneld 4.717 armaturen van onze verlichting te vervangen en daarbij flink te besparen op ons energieverbruik, CO2-productie en beheerkosten voor remplacering.

Beoogd effect Het versneld vervangen van onze conventionele verlichting door ledverlichting om ons energieverbruik drastisch te verminderen met ongeveer 55%.

Argumenten Beheer & Onderhoud Uitfaseren PLL-lamp PLL-lampen waren voor langere tijd dé standaard in de openbare verlichting. Vanaf februari 2023 mag de PLL-lamp volgens Europese regulaties niet meer gemaakt worden. De voorraad van deze lamp zal dus beperkt zijn. Hoe lang de lamp nog op beschikbaar blijft is lastig in te schatten. Maar gelet op de grote aantallen PLL-lampen die nog in gebruik zijn in Nederland is de verwachting dat 1

de beschikbaarheid nog maar een paar jaar is. Van ons areaal van 7341 lichtpunten hebben 3881 armaturen een PLL-lamp. Dit is ongeveer 52% van ons areaal. De prijs van de PLL-lamp zal ook de komende tijd stijgen door de toenemende schaarste. Door deze armaturen versneld te vervangen en te voorzien van ledlampen zijn we niet meer afhankelijk van de beperkte beschikbaarheid van PLLlampen. Verminderen storingen en makkelijker beheer De te vervangen armaturen zijn armaturen die binnen 5 jaar vervangen moeten worden. Dit zijn verouderde armaturen met vaak conventionele verlichting of oude ledverlichting. Door het vervangen van deze armaturen verminderen we de storingsmeldingen en krijgen we beter inzicht in het beheer en onderhoud van het armatuur. Het slimme armatuur meldt namelijk zichzelf in het beheersysteem als het kapot is, niet brand, scheefstaat of is omgereden. Zo kan de aannemer doelgerichter werken. Remplaceren hoeft niet meer Door onze conventionele verlichting en oude ledlampen te vervangen door nieuwe duurzame en slimme led-armaturen hoeven we de conventionele verlichting niet meer te vervangen. Ledlampen gaan ongeveer 25 jaar mee, net zo lang als de afschrijftermijn van de armatuur. Conventionele lampen gaan echter maar 1 tot 5 jaar mee, afhankelijk van het soort lamp en deze moeten dus regelmatig preventief vervangen worden.

In de nieuwe situatie komt dit niet meer voor. Slimme toepassingen Armatuur fungeert als kapstok voor meters en systemen Het slimme systeem kan fungeren als kapstok voor verschillende applicaties, zoals camera's en verschillende meters. Het systeem werkt met plug & play, de cassettes kunnen vervangen worden door een andere cassette met een slimme oplossing zoals luchtmeters. Deze cassettes kunnen we dan ook verplaatsen naar elk van deze armaturen. Hiermee kunnen we met een paar cassettes het gehele areaal bedienen. Op afstand bestuurbaar De slimme armaturen kunnen we op afstand besturen waardoor we per straat, buurt of wijk het dimprofiel kunnen aanpassen. Zo zorgen we ervoor dat overlast van verlichting verleden tijd is. Het armatuur staat toe dat elk compartiment van het armatuur afzonderlijk te besturen valt. Zo hoeven wij nooit meer een armatuur aan te passen om overlast in woningen op te lossen. Daarnaast kunnen we de armaturen ook afstemmen op evenementen of bijzondere gelegenheden waarbij minder of meer verlichting moet zijn. Dit maakt het mogelijk om de armatuur beter te beheren op een slimme manier. Veiligheid Opschalen verlichting door veiligheidsdiensten Het beheersysteem van onze armaturen hebben de optie om door bevoegden de verlichting op afstand of ter plaatse op te schalen in geval van een calamiteit.

De armaturen kunnen gegroepeerd worden bij bekende plekken zodat die direct opschalen naar vollicht bij een ongeval. Hiermee kunnen we bij incidenten zorgen dat de veiligheidsdiensten de locatie goed kunnen zien. Camera's kunnen toegepast worden op het armatuur Als kapstok van slimme systemen staat het armatuur toe om een cassette met een camera via het plug & play concept toe te passen op al deze armaturen. Hierbij hoeven we geen aparte camera's meer te monteren aan de lichtmasten. Dit is een goede oplossing voor bijvoorbeeld de Sophiapromenade. De camera's kunnen tevens dienen voor verkeersmetingen en het in kaart brengen van verkeersstromen op bepaalde plekken.

2

Besparen op energie Goede voorbeeld geven Met de huidige energieprijzen is het belangrijk dat wij als gemeente het goede voorbeeld geven op het gebied van slim besparen en zuinig om te gaan met publieke middelen. Deze investering helpt ons om het gebruik in energie drastisch te verlagen. Hierover kunnen we communiceren en daarbij bewoners inspireren om ook hun huis uit te rusten met ledverlichting. Stijgende energiekosten Door de oorlog in Oekraïne zijn de energieprijzen sterk gestegen. De energieprijzen zijn ten opzichte van 2022 met 200% gestegen. Dit zorgt ervoor dat we veel meer geld kwijt zijn aan energie dan de jaren ervoor. De verwachting is dat de energieprijzen niet snel terug zullen gaan naar het prijsniveau van voor de oorlog in Oekraïne. Hierdoor blijven we waarschijnlijk veel geld betalen voor stroom. Met deze investering beperken we de extra kosten voor energie door het verlagen van het verbruik.

Kanttekeningen We weten niet wat de energieprijs gaat doen de komende jaren De verwachting is dat de komende jaren de energieprijzen niet meer zo laag zullen worden als voor de oorlog in de Oekraïne, is het ook niet zeker of de energieprijzen dusdanig hoog zullen blijven. Als de energieprijzen dalen daalt ook de besparing per jaar in euro's op de energierekening. Echter is het de verwachting dat de energieprijzen wel hoog zullen blijven voor de nabije toekomst. Bij de financiële berekening is uitgegaan van een scherp verlaagde prijs per MWh. Op dit moment betalen we rond de €249,- per MWh. Met een MWh prijs van €154,- per MWh voor 2024 blijft deze investering rendabel.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Ja

Duurzaamheid Alle te vervangen armaturen worden gerecycled In het kader van duurzame inkoop en duurzaam werken geven we de aannemer die de opdracht gaat uitvoeren de opdracht om de vrijkomende armaturen een nieuwe leven te geven als tijdelijke armaturen bij storingen of de onderdelen te recyclen. Minder materiaal gebruik & rondrijden van monteurs Bij conventionele verlichting moet de lamp na 1 tot 5 jaar vervangen worden voor een nieuwe lamp. Dit is niet het geval voor Ledverlichting, deze lampen gaan tussen de 20 en 25 jaar mee wat hetzelfde is als het afschrijftermijn van het armatuur. Hierdoor verbruiken we minder materialen en besparen we autobewegingen, gebruik van hoogwerkers en op de inzet van monteurs. Het armatuur is ook slim, dus het meldt zichzelf bij een defect of schade. Dit zorgt ervoor dat monteurs ook gerichter te werk kunnen gaan en korter bij een armatuur te zijn. Deze veranderingen besparen in uitstoot en grondstoffen. Verminderen energieverbruik en CO2-uitstoot en voldoen aan RES Drechtsteden Voor onze openbare verlichting verbruikten wij in 2022 ongeveer 1002 MWh aan stroom. Door 4.717 armaturen te vervangen door slimme en duurzame led-armaturen die tezamen met een slim dimprofiel 79% zuiniger zijn dan de conventionele armaturen reduceren wij ons verbruik tot 449 MWh aan stroom. Dit is een besparing van 553 MWh dat gelijk staat aan 230 huishoudens.

Volgens de berekeningen die gemaakt zijn voor dit vervangingsplan reduceren wij met deze vervanging onze CO2-uitstoot met 359 ton per jaar. De armaturen zijn 79% zuiniger vanwege een speciaal dimprofiel waarbij het armatuur zich standaard in de nacht wanneer er weinig tot geen verkeer dimt tot 5% (waaklicht). Dit doet het armatuur door gegevens op te halen van apps zoals Flitsmeister waarmee verkeersstromen 3

bijgehouden worden en een daarbij optimaal dimprofiel wordt uitgekozen voor de betreffende straat. Het armatuur schaalt zichzelf op bij slechte weersomstandigheden of drukke verkeersstromen. Energieverbruik

Verbruik/besparing:

Energieverbruik 2022

1.002,27 MWh

Energieverbruik 2023

987,205 MWh

Energieverbruik voorstel

434,205 MWh

Besparing in MWh

553 MWh

Besparing in %

56%

Dimprofiel Het nieuwe armatuur heeft een slim dimprofiel waarmee het armatuur gegevens van het internet gebruikt om te bepalen hoever het kan terug dimmen in de nacht. Het armatuur dimt terug naar 5% tenzij het te donker wordt of er veel verkeerstromen zijn. Voorkomen lichtvervuiling Door het toepassen van een slim dimprofiel en in parken gebruik te maken van bewegingssensoren kunnen we lichtvervuiling conform het beleidsplan tegengaan. Dit is goed voor de fauna van ons dorp, bespaart energie en het brengt niet de veiligheid in het geding omdat het licht altijd opgeschaald kan worden door een veiligheidsdienst of een beheerder.

Financiën In de begroting is voor het vervangen van armaturen conform het beleidsplan Openbare Verlichting tot 2026 een jaarlijks vervangingsinvestering beschikbaar gesteld. Voor 2023 bedraagt deze vervangingsinvestering €171.21,-. Voor het grootschalig vervangen van de armaturen is een extra investering van €1.428.882,- nodig. Door de grootschalige vervanging verduurzamen we ons areaal, verminderen we onze beheer- & onderhoudskosten en verlagen we het aantal meldingen. Dit resulteert in structureel minder beheerskosten. De totale kapitaallasten voor deze vervanging bedragen €91.890,28. Met deze investering vervallen de overige beschikbare investeringsbudgetten die lopen tot en met 2026. Voor deze budgetten zijn al kapitaallasten en rentelasten berekend vanaf 2025. Het is de bedoeling dat een gedeelte van de vervanging plaats vindt in het tweede helft van 2023 en gedurende 2024. De besparing zal voor de helft effect hebben in 2024 en geheel in 2025. Voor dit voorstel zijn twee scenario's van de energieprijzen uitgerekend. Eén waarbij de energieprijzen flink zakken en één waarbij de energieprijzen gelijk blijven aan wat we nu betalen. Deze berekende scenario's zijn in de bijlage opgenomen. Hieronder staat een tabel met de berekende effecten op de begroting conform het scenario dat de energieprijzen zullen dalen:

4

Juridisch N.v.t.

Communicatie en participatie Bij de grootschalige vervanging zal met team communicatie gesproken worden over een wijze van communiceren over de vervanging. De uitgangspunten moeten hierbij zijn het stimuleren van ledverlichting, het laten zien van de voorbeeldrol van de overheid en solidariteit met de bewoners op het gebied van energieverbruik te beperken.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Na akkoord door college en raad zal de aanschaf van 4.717 armaturen en het instaleren van deze armaturen door een aannemer van Bureau OVL voorbereid worden.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Beheer Openbare Ruimte

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

P.J.J. Kalkman

J. Heijkoop

5

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2022-0206091

besluit:

1. Een extra investering van €1.428.882,- beschikbaar te stellen voor het vervangen van 4.717 conventionele armaturen door slimme & duurzame led-armaturen. 2. Vanuit de bestemmingsreserve duurzaamheid jaarlijks €10.000,- beschikbaar te stellen voor het gedeeltelijk dekken van de kapitaallasten van de investering; 3. Af te wijken van de nota waarderen en afschrijven door een afschrijvingstermijn van 25 jaar in plaats van 20 jaar te hanteren voor de nieuwe duurzame led-armaturen. 4. Het te laten vervallen van de vervangingsinvesteringen voor armaturen voor de jaren 2024, 2025 en 2026. 5. De financiële gevolgen te verwerken.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 2 oktober 2023

De griffier,

De voorzitter,

Drs. ing. G.H. Logt

J. Heijkoop

6