Raadsvoorstel 9.2 omgevingsplan voorbereidingsbesluit bodembescherming gew. exp.

Zaaknummer

2023-0160254

Agendanummer

9.2

Datum vergadering

maandag 4 december 2023 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Omgevingsplan voorbereidingsbesluit bodem

Portefeuillehouder

Mw. J. Oelfke-ten Seldam

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit Het bijgevoegde "Voorbereidingsbesluit voor bodemregels onder de Omgevingswet gemeente Hendrik-Ido-Ambacht" vast te stellen.

Beknopte samenvatting Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 ontstaan een aantal hiaten op het gebied van bodem. Zo wordt het mogelijk om te bouwen op verontreinigde grond met niet-reguliere stoffen, zoals PFOA. Het voorbereidingsbesluit, waarmee voorbeschermingsregels worden vastgesteld en toegevoegd aan het omgevingsplan, zorgt ervoor dat de deze hiaten in het nationaal beleid worden opgelost. Tezamen gaat het om de activiteiten: bouwen op verontreinigde grond, graven in de bodem, saneren van de bodem en toepassen van bouwstoffen en grond. Het voorbereidingsbesluit treedt op 1 januari 2024 - gelijktijdig met de Omgevingswet - in werking. Na 1 januari wordt een deelomgevingsplan opgesteld met daarin de definitieve bodemregels.

Toelichting Inleiding De (Rijks)bodemregels die per 1 januari 2024 gelden zijn niet in lijn met de recente ontwikkelingen op het gebied van bodemkwaliteit en met het regionale bodembeleid. Zo is het bijvoorbeeld op basis van deze bodemregels niet mogelijk om bouwen op verontreinigde grond met niet-reguliere stoffen, zoals PFOA, te voorkomen of te reguleren. In feite zijn er vanaf 1 januari 2024 ongewenste hiaten in de bodemregelgeving. Hieronder volgt een uitleg van deze hiaten: 1. Bouwen op verontreinigde grond Het eerste hiaat in de regelgeving na 1 januari 2024 is dat er gebouwd kan worden op sterk verontreinigde grond wanneer de betreffende verontreinigingen niet in de stoffenlijst van het Besluit activiteiten leefomgeving zijn opgenomen. Dit is zowel bij vergunningsplichtige als bij meldingsplichtige bouwactiviteiten. In de huidige regelgeving moet bij een bouwactiviteit gesaneerd worden als sprake is van een sterke bodemverontreiniging (met omvang meer dan 25 m3 of asbest). Onder de Omgevingswet kan sanering alleen worden voorgeschreven als de verontreiniging op de lijst met stoffen in het Besluit

1

activiteiten leefomgeving staat. Niet alle verontreinigingen staan op deze lijst. Niet reguliere stoffen en ook PFOA staan bijvoorbeeld niet op deze lijst. 2. Graven in de bodem Het tweede hiaat in de regelgeving na 1 januari 2024 is dat er zonder maatregelen gegraven kan worden in sterk met PFOA verontreinigde grond, omdat de betreffende verontreiniging niet in de stoffenlijst van het Besluit activiteiten leefomgeving is opgenomen. In de huidige regelgeving zijn maatregelen verplicht bij het graven in sterk verontreinigde grond. Onder de Omgevingswet zijn deze maatregelen alleen verplicht als de verontreinigende stof op de stoffenlijst in het Besluit activiteiten leefomgeving staat. PFOA staat hier niet op. 3. Saneren van de bodem Het derde hiaat in de regelgeving na 1 januari 2024 is dat vluchtige, uitdampende stoffen bij sanering niet hoeven worden te verwijderd. In de huidige regelgeving moet bij de activiteit saneren een vluchtige, uitdampende stof tot zover verwijderd worden dat er geen uitdamping naar de binnenlucht van bijvoorbeeld een woning meer plaatsvindt. Onder de Omgevingswet hoeft zo een stof niet verwijderd te worden en hoeft uitdamping naar de binnenlucht niet voorkomen te worden. Dit kan leiden tot gezondheidsrisico's. 4.

Toepassen van bouwstoffen en grond Het vierde hiaat in de huidige regelgeving en de regelgeving na 1 januari 2024, is dat hergebruik van thermisch gereinigde grond- en aandachtsbouwstoffen onvoldoende is gereguleerd. Uit rapportages en publicaties van RIVM en ILT blijkt dat de wetgeving niet of onvoldoende toereikend is om thermische gereinigde grond en aandachtsbouwstoffen (zoals staalslakken, AVIbodemas en immobilisaat) veilig voor mens en milieu te kunnen gebruiken. Toepassing van deze grond en bouwstoffen kan niet worden tegengegaan. Daarnaast geldt er voor bouwstoffen geen meldplicht, waardoor toezicht en handhaving moeilijk is. Dit is een nieuw probleem dat is ontstaan door ontwikkelingen in deze sector. De Omgevingswet dekt net als de huidige regelgeving de risico's voor mens en milieu onvoldoende af. Regionaal wordt er in samenwerking met OZHZ gewerkt aan nieuwe bodemregels. Deze regels zijn echter niet gereed voor 1 januari 2024, maar naar verwachting in 2024 of begin 2025. De voorgestelde voorbeschermingsregels zorgen ervoor dat in de tussenliggende periode onwenselijke situaties, zoals bouwen op verontreinigde grond, worden voorkomen.

Beoogd effect Met dit voorbereidingsbesluit willen we voorkomen dat in de overgangsperiode tot wijziging van het omgevingsplan (door het vaststellen van bodemregels) bodemactiviteiten moeten worden toegestaan waarvan we weten dat die schadelijk kunnen zijn voor mens en/of natuur. Dit voorbereidingsbesluit met voorbeschermingsregels moet er concreet voor zorgen dat na inwerkingtreding van de Omgevingswet het beschermingsniveau voor mens en milieu gelijk blijft en wordt geborgd.

Argumenten Een wijziging van het omgevingsplan wordt voorbereid In de regio wordt door de gemeenten gezamenlijk, samen met Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid, een actueel regionaal bodembeleid ontwikkeld. Alle gemeenten die dit regionale bodembeleid als eigen beleid vaststellen, kunnen dit beleid vervolgens in het omgevingsplan borgen door vaststelling van nieuwe bodemregels. Deze bodemregels worden ook gezamenlijk opgesteld. Wanneer de bodemregels gereed zijn zullen deze ter vaststelling aan u worden voorgelegd. Het besluit tot vaststelling van de bodemregels betekent een wijziging van het omgevingsplan. Hiervoor hebben we onder het voorbereidingsbesluit 1,5 jaar de tijd. In de bodemregels die onder de Omgevingswet naar de gemeente komen zit een aantal belangrijke hiaten Voorafgaand aan de wijziging van het omgevingsplan waarbij nieuwe bodemregels worden opgenomen, moet worden voorkomen dat er in strijd met deze in voorbereiding zijnde bodemregels activiteiten worden toegestaan. Wanneer activiteiten in strijd met de toekomstige regels voor 2

bodem worden toegestaan, kunnen ongewenste en onomkeerbare situaties ontstaan. De nu vast te stellen voorbeschermingsregels moeten landen in het omgevingsplan. In het omgevingsplan zijn deze regels vervolgens rechtsgeldig. Met de voorbeschermingsregels worden vier tekortkomingen in de regelgeving opgelost, waardoor ongewenste ontwikkelingen en effecten voorkomen kunnen worden totdat de omgevingsplanwijziging voor bodem in werking treedt. De eerste drie hiaten zijn beleidsneutraal. Het vierde hiaat reguleert een opkomend probleem. Het besluit treedt in werking op de dag van inwerkingtreding van de Omgevingswet Pas met de inwerkingtreding Omgevingswet zijn de grondslagen van de voorbeschermingsregels rechtsgeldig. Voor inwerkingtreding hebben de regels geen rechtsgrond. Een voordeel is dat de voorbereidingsregels geen geheimhouding behoeven, aangezien de huidige regelgeving tegelijkertijd met inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt. De huidige planologische situatie wordt niet 'bevroren' De voorbeschermingsregels 'bevriezen' niet zoals de term bij planjuristen wel doet vermoeden. Een nieuwe melding of aanvraag om omgevingsvergunningen voor bodem kan gewoon in behandeling worden genomen. Zelfs als er in de voorbeschermingsregels een verbod staat, kan met een vergunning afgeweken worden.

Als de voorbeschermingsregels worden gevolgd (zoals overige regels moeten worden gevolgd), kan de activiteit gewoon doorgaan. In het algemeen last bij projecten minimale hinder worden ervaren De voorbeschermingsregels zien toe op een beperkt aantal onderwerpen binnen bodem. Veel meldingen of aanvragen om omgevingsvergunning vallen buiten de reikwijdte van de voorbeschermingsregels. In het algemeen zullen ontwikkelingen minimale hinder ervaren. Het vaststellen van voorbereidingsregels kent een wettelijke basis in de Omgevingswet In artikel 4.14 van de Omgevingswet is bepaald dat een gemeente een voorbereidingsbesluit kan nemen. Met dit besluit worden voorbeschermingsregels aan het omgevingsplan toegevoegd. In artikel 4.14 staat ook dat de voorbeschermingsregels in het omgevingsplan vervallen na 1,5 jaar of als de regels eerder (per besluit) zijn omgezet naar definitieve regels voor in het omgevingsplan.

Kanttekeningen We hebben nog niet (voorbereidings)regels gepubliceerd onder de Omgevingswet De Omgevingswet is nieuw, het formuleren van besluiten en regels onder de Omgevingswet is nieuw en nieuw is ook het opnemen van de nieuwe regels in het omgevingsplan en het digitale systeem daarvan. De voorbeschermingsregels moeten per 1 januari 2024 worden opgenomen in het omgevingsplan. Dit wordt zo goed mogelijk voorbereid om dit op 1 januari zo goed mogelijk te laten verlopen. Mogelijk ontstaat een extra regellast en moeten leges betaald worden In twee van de voorbeschermingsregels (hiaat 4) is sprake van een verbod. Hierop kan een vergunning worden aangevraagd. In een enkel geval geeft dat een extra regellast, leges (legestarieven zitten niet in dit voorstel) en mogelijk vertraging. Daartegenover staat dat het milieu, bewoners en de natuur beter worden beschermd. In Hendrik-Ido-Ambacht is hier alleen sprake van bij de Noordoevers. Ambtelijk heeft hier afstemming over plaatsgevonden.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid Vaststelling van de voorbeschermingsregels draagt bij aan het beschermen van de gezondheid, bodemkwaliteit en een duurzaam doelmatig gebruik van de bodem.

3

Financiën nvt Juridisch Tegen het voorbereidingsbesluit kan geen bezwaar en beroep worden aangetekend. De bescherming van het voorbereidingsbesluit strekt over 1,5 jaar. Dat houdt in dat binnen 1,5 jaar de concept omgevingsplanregels voor bodem ter inzage moeten liggen.

Communicatie en participatie De voorbeschermingsregels worden na behandeling in de gemeenteraad gepubliceerd in De Brug, op de gemeentelijke website en op Overheid.nl. In de publicatie zal bepaald zijn dat dit voorbereidingsbesluit met voorbeschermingsregels gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat gelden. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Op dat moment zullen de voorbeschermingsregels ook zichtbaar zijn in het omgevingsplan in het Omgevingsloket via het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Tegen voorbeschermingsregels kan geen beroep worden aangetekend.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Na het raadsbesluit wordt dit gepubliceerd en zal een bestemmingsplan voor het gebied worden voorbereid.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Ruimte & Projecten

Bijlagen Voorbereidingsbesluit voor bodemregels onder de Omgevingswet gemeente HendrikIdoAmbacht.docx

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

P.J.J. Kalkman

mr. P. van der Giessen

4

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2023-0160254

besluit:

het bijgevoegde "Voorbereidingsbesluit voor bodemregels onder de Omgevingswet gemeente Hendrik-Ido-Ambacht" vast te stellen.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 4 december 2023

De griffier,

De voorzitter,

Drs. Ing. G.H. Logt

Mr. P. van der Giessen

5