Raadsvoorstel 9.2 Groen beleidpslan 2024 -2034

Zaaknummer

2024-0048838

Agendanummer

9.2

Datum vergadering

maandag 7 oktober 2024 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Groenbeleidsplan 2024 - 2034

Portefeuillehouder

R. Lafleur

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. Het groenbeleidsplan 2024-2034 vast te stellen. 2. Het beleidskader groen 2024-2030 vast te stellen en in te stemmen met het uitvoeren van scenario 3. De begroting 2024-2027 te wijzigen conform de bijgaande begrotingswijziging.

Beknopte samenvatting Het groenbeleidsplan heeft behoefte aan vernieuwing. De uitvoering van het nu voorliggende plan bevordert de beeldkwaliteit, duurzaamheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie en zet daarmee in op een fijne en toekomstbestendige leefomgeving. Groen maakt de leefomgeving niet alleen mooi en aantrekkelijk maar de ecosysteemdiensten die het groen leveren verhogen daadwerkelijk het welzijn van onze inwoners.

Toelichting Inleiding Het groenbeleid zet in op een leefbare, schone en groene omgeving. We nemen diverse duurzame maatregelen via het groen in de gemeente. Groen speelt namelijk een essentiële rol bij het verbeteren van onze gezondheid en het beschermen van het milieu. Groen filtert fijnstof uit de lucht, zet CO2 om in zuurstof en draagt bij aan het verkoelen van onze omgeving tijdens warme periodes, terwijl het ook water opvangt bij hevige regenval. Om deze voordelen te maximaliseren, behouden en versterken we onze bestaande groenstructuren. Dit doen we door ons openbaar groen duurzaam, biodivers en klimaatadaptief in te richten, met extra groen, bomen en natuurvriendelijke oevers. Het belang van groen gaat echter verder dan alleen milieubelangen. Een groene omgeving draagt bij aan een prettige leefomgeving waarin mensen kunnen verblijven, bewegen en recreëren. Daarom maken we ons sterk voor het behoud en de uitbreiding van groen en compenseren we groen wanneer het bij een (herontwikkelings)locatie verdwijnt. Kortom, groen is niet alleen mooi om naar te kijken, maar vormt de kern van een gezonde en leefbare omgeving.

Beoogd effect Het groenbeleid is gericht op het verbeteren van de leefbaarheid van onze buitenruimte door deze schoner en groener te maken. We bevorderen biodiversiteit, klimaatadaptatie en verminderen hittestress Op deze manier dragen we bij aan de ambities van het duurzaamheidsprogramma.

Argumenten Doelstellingen coalitieprogramma en duurzaamheidsprogramma Het coalitieprogramma en het duurzaamheidsprogramma benoemen sterk het belang van groen. Dit voorstel zet in op het realiseren van de doelstellingen die betrekking hebben op het gemeentelijk groen en de thema's biodiversiteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie die direct gerelateerd zijn aan het groen. Hierbij moet gedacht worden aan het verwijderen van functieloze verharding, het 1

vergroten van het aantal bijenlinten, het uitbreiden van ecologisch beheer en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers. Het groenbeleid is een integraal beleidsplan voor meerdere facetten van het gemeentelijk groen Het nieuwe groenbeleid is een integraal beleid met daarin meerdere facetten van het groenbeheer. Hiermee vervallen afzonderlijke beleidsplannen zoals het bomenbeleid, beeldkwaliteitsplan en het groenstructuurplan. Op deze manier zorgen we ervoor dat het beleid meer op elkaar is afgestemd. Bomen, planten en oevers hebben een onderlinge verhouding en een relatie met onze doelstellingen op het gebied van de biodiversiteit. Daarnaast maakt dit het mogelijk om een integrale afweging te maken over de visie op het gemeentelijke groen. Het groenbeleidsplan pleit voor een volwaardige groennorm en compensatieregeling Het beleidsplan benadrukt de verschillende waarden van groen en de ecosysteemdiensten die het biedt. Ecosysteemdiensten zijn de voordelen die plantvakken of bomen bieden aan onze leefomgeving, zoals schone lucht, waterbeheer, verkoeling en biodiversiteit. Daarom stelt het groenbeleidsplan een volledige groennorm en compensatie bij groenverlies voor. Groen dat verdwijnt moet worden herplant of gecompenseerd. Het beleidsplan richt zich op het niet langer compenseren van het aantal planten, maar op het aantal verloren ecosysteemdiensten.

Bij bomen wordt gekeken naar het verloren boomkroonvolume in plaats van het aantal gekapte bomen. Op deze manier zorgen we ervoor dat de verloren ecosysteemdiensten bij ontwikkelingen op een passende manier worden gecompenseerd. Groenbeleid stelt visie en normen vast, het beleidskader stelt snelheid en de financiën vast Door het beleidskader met de scenario's los te koppelen van het groenbeleid, richt het beleidsplan zich op de groenvisie en de uitvoering daarvan. Het beleidskader bepaalt hoe deze uitvoering plaatsvindt en in welk tempo het beleidsplan wordt gerealiseerd. Het beleidskader legt ook vast hoe investeringen in groen worden gefinancierd. Beide stukken benadrukken het brede belang van groen. Het toont het economische belang door bomen, natuurvriendelijke oevers en groenvakken als kapitaalgoederen te beschouwen. Groen als kapitaalgoed maakt investeringen mogelijk die de leefbaarheid aanzienlijk verbeteren. Een bijkomend voordeel van deze financieringsmethode en mogelijkheid is dat vergroening aanvankelijk een grote investering vergt, maar door groen te kapitaliseren worden deze investeringen beheersbaarder en hebben ze een kleinere eenmalige impact op de begroting of de reserve. Binnen de scenario’s kan worden geschoven tussen de variabelen van de scenariomatrix.

In het beleidskader groen 2024 - 2030 zijn verschillende scenario's uitgewerkt met de bijbehorende meerjarige financiële gevolgen. Elk scenario omvat vier variabelen: beeldkwaliteit, schoon, renovaties en ambities. In de scenariomatrix kan tussen deze variabelen worden geschoven om een "plus" of "min" variant van een scenario te creëren. Zo kan bijvoorbeeld binnen een scenario voor een hogere beeldkwaliteit voor de variabele schoon, of een lagere uitvoering van de ambities binnen hetzelfde scenario worden gekozen. Hierdoor is er binnen de scenario's keuzevrijheid en kan de focus op een specifieke variabele worden gelegd. MJOP en renovatiebudget zijn noodzakelijk om de beeldkwaliteit te waarborgen De afgelopen jaren was er geen structureel renovatiebudget beschikbaar, waardoor (MJOP) renovaties met incidentele middelen werden gefinancierd. Hoewel er eerder op deze middelen is bespaard, zijn structurele middelen noodzakelijk om de buitenruimte op de gewenste beeldkwaliteit te brengen en te behouden. De aannemer kan zonder renovatie deze groenvakken niet op beeld houden.

Aansluiten bij het beschikbaar gestelde budget van Stichting CAI Stichting CAI heeft een aanzienlijk bedrag beschikbaar gesteld voor het vergroenen van de openbare ruimte. Na oproep van de stichting voor groene ideeën, zijn deze gezamenlijk besproken en zijn enkele projecten geselecteerd die met de middelen van CAI worden gefinancierd. Deze worden gebruikt voor het omvormen van de damwand in het Baxpark tot natuurlijke oever, het 2

planten van bomen, aanleggen van een bijenlint en vergroenen van versteende locaties. Door gemeentelijke budgetten vrij te maken voor het realiseren van deze ambities, wordt de uitvoering versneld door de gecombineerde financiële inzet.

Kanttekeningen Groenrenovaties en de groene ambities vragen een flinke investering Het groenbeleidsplan is mede een vertaling van de groene ambities van de gemeente en vragen om flinke investeringen. Door de investeringen in vergroening als kapitaalgoed te beschouwen, dat bijdraagt aan een fijne en groene buitenruimte, wordt de financiële impact op de begroting beheersbaarder. Daarnaast benutten we onze middelen slim door groenrenovaties te combineren met integrale projecten. Voor de uitvoering van het nieuwe beleid, ambities en renovaties is extra capaciteit nodig Nieuw groenbeleid met daarin veel ambities resulteert bij de uitvoer voor extra taken en uitvoeringswerkzaamheden. Binnen de personele bezetting van team buitenruimte is deze momenteel al gering. De uitvoering van het nieuwe groenbeleid vraagt daarom om extra capaciteit. In het verleden werden renovaties en de ambitie van het planten van 500 bomen gefinancierd met eenmalige middelen waarin ook budget voor capaciteit was opgenomen. De extra capaciteit is noodzakelijk om de ambities en renovaties structureel te kunnen uitvoeren en de vast te stellen beeldkwaliteit structureel te borgen. De financiële benodigdheden voor de capaciteitsuitbreiding zijn meegenomen in dit voorstel.

De ambitie 500 extra bomen wordt niet gehaald In het coalitieprogramma is de ambitie vastgelegd om 500 extra bomen te planten in de periode 2022-2026. Met het voorgestelde scenario wordt dit aantal echter niet gehaald. Het voorkeursscenario richt zich namelijk op het planten van 250 extra bomen. Hierbij ligt de nadruk op de kwaliteit van de 250 bomen in plaats van de kwantiteit. Er wordt gekozen voor 250 kwalitatieve bomen die een impact maken op klimaatthema's zoals hittestress en biodiversiteit. Door te kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit, wordt het aantal bomen verminderd, maar ligt de focus op de waarde die deze 250 bomen bieden. Dankzij een locatiestudie (Digital Twin) worden de bomen geplant op de meest kansrijke locaties voor klimaatimpact. Uitbreiding groenareaal en extra beheerbudget Onze gemeente groeit nog steeds en in de komende jaren zal er groenareaal vanuit de Volgerlanden worden overgedragen aan de beheerafdeling. Voor het beheer van dit nieuwe areaal is beheerbudget nodig. In dit groenbeleidsplan is al het bekende en overgedragen groen meegenomen. Bij de doorrekening tot 2030 is echter geen berekening gemaakt van toekomstig benodigd beheerbudget vanwege de uitbreiding van groenareaal. De huidige berekeningswijze voor nieuw beheerbudget doet in de praktijk onvoldoende recht aan de kosten voor het beheer van nieuw groenareaal.

De berekening gaat uit van een bepaalde hoeveelheid nieuw groenareaal per aantal nieuwe woningen. Grote hoeveelheden groen zorgen voor een scheve verhouding ten opzichte van het aantal nieuwe woningen. Voor de korte termijn is er wel rekening gehouden met het extra benodigde beheerbudget, maar voor de lange termijn is dit nog niet duidelijk en dit brengt dus enig risico met zich mee. Hierdoor is op de lange termijn extra beheerbudget nodig voor nieuw groenareaal dat in de toekomst wordt overgedragen. We zullen een berekeningswijze ontwikkelen die recht doet aan de praktijk, waarna we beheerbudget aanvragen.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging 3

Ja

Duurzaamheid Het groenbeleid is mede ontwikkeld op basis van de vastgestelde ambities uit het duurzaamheidsprogramma. Met dit beleid gaan we aan de slag om de buitenruimte te vergroenen. Een versteende bodem vermindert de wateropname en verhoogt het risico op wateroverlast. Door functieloze verharding te verwijderen, kan de bodem meer water opnemen, waardoor het risico op wateroverlast en verdroging afneemt. Daarnaast helpt het verwijderen van verharding bij het verminderen van hittestress. We gebruiken de potentiële vergroeningskaart om functieloze verharding te identificeren en kansrijke verharde locaties om te vormen tot groen. Om de biodiversiteit te stimuleren, kiezen we voor een hogere soortendiversiteit, gaan we meer ecologisch beheren en vergroten we het aantal bijenlinten. Hiermee bieden we voedselbronnen in gebieden met weinig natuurlijke habitats. Het groenbeleid draagt bij aan het creëren van een klimaatadaptieve en waterrobuuste gemeente en aan het versterken van het lokale ecosysteem. We behouden en versterken groen en hanteren de 3-30-300 regel als norm en ontwikkelen een rechtvaardige groencompensatie.

Financiën Op basis van de ambities uit het duurzaamheidsprogramma, het coalitieprogramma, de werksessies met de raadsleden en de beschikbare financiële middelen is voor het groenbeleid gekozen voor scenario 3+ van het beleidskader groen. Voor het uitvoeren van dit scenario zijn de komende jaren de volgende financiële middelen nodig: Scenario

3+ Werken aan ambities

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Niveau B + Beeldkwaliteit beheerkosten ambities € 2.095.000

€ 2.106.500

€ 2.112.500

€ 2.117.000

€ 2.119.500

€ 2.120.000

Schoon

Niveau A

€

€

339.000

€

339.000

€

339.000

€

339.000

€

339.000

Renovaties

Zorgplicht & 100% MJOP

€

€

22.118

€

44.236

€

66.354

€

88.472

€

110.590

Ambities

250 bomen & gem. ambities

€

28.702

€

38.419

€

44.894

€

51.369

€

57.844

339.000

-

€

15.742

Totaal kosten

€

2.449.742

€

2.496.320

€

2.534.155

€

2.567.248

€

2.598.341

€

2.627.434

Capaciteit:

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

Totaal beschikbaar

€

2.358.201

€

2.363.066

€

2.372.113

€

2.372.113

€

2.372.113

€

2.372.113

Totaal benodigd

€ - 191.541

€ - 233.254

€ - 262.042

€ - 295.135

€ - 326.228

€ - 355.321

Zoals het beleidskader groen beschrijft investeren we in het groen, duurzaamheid en een fijnere leefomgeving. Renovaties en ambities bekostigen we via investeringsbudgetten. De volgende investeringsbudgetten zijn tot en met 2030 nodig om het voorgestelde scenario uit te voeren:

Zorgplicht bomen

Investeringsbudget

Kapitaallasten

Afschrijvingstermijn

€ 345.000 p.j.

Cumulatief: € 8.802

50 jaar

4

Renoveren heestervakken

€ 293.250 p.j.

Cumulatief: €13.316

25 jaar

250 extra bomen

€ 509.000 (2024 - 2026) Structureel: €13.000

50 jaar

Groeiplaatsverbetering

€ 28.500 p.j.

Cumulatief: €1.300

25 jaar

Verwijderen functieloze € 57.000 p.j. verharding

Cumulatief: €2.600

25 jaar

Omvorming oevers naar €57.000 p.j. Cumulatief: €2.600 25 jaar NVO Het budget voor de aanleg van bijenlinten activeren we niet. Bijenlinten voldoen niet helemaal aan de voorwaarden voor het activeren van een investering, daarom wordt mede op advies vanuit de afdeling financiën de financiering gerealiseerd via het regulier budget van €12.000 per jaar.

Juridisch N.v.t.

Communicatie en participatie Bij de uitvoering van het groenbeleid zullen bewoners volgens het beleidsplan worden betrokken. We vergroenen de openbare ruimte om deze klaar te maken voor de toekomst. Dit doen we niet alleen, door bewoners actief te betrekken en samen met hen tuinen te vergroenen, realiseren we een toekomstbestendige gemeente.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Na de vaststelling van het groenbeleidsplan en het beleidskader, zal het gekozen scenario worden meegenomen in de aanbesteding voor het integraal groenbestek. Vanaf 1 januari 2025 wordt het groenonderhoud uitgevoerd volgens de gekozen beeldkwaliteit. Daarnaast zal een meerjarenonderhoudsplan worden opgesteld voor de renovatie van groenvakken, en zal er een plan worden gemaakt voor het vaststellen van een richtlijn voor groencompensatie.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team buitenruimte

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

5

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2024-0048838

besluit:

1. Het groenbeleidsplan 2024-2034 vast te stellen. 2. Het beleidskader groen 2024-2030 vast te stellen en in te stemmen met het uitvoeren van scenario 3+ 3. de begroting 2024-2027 te wijzigen conform de bijgaande begrotingswijziging.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 7 oktober 2024

De griffier,

De voorzitter,

Drs. Ing. G.H. Logt

mr. P. van der Giessen

6