Raadsvoorstel 8.6 Verhoging energietoeslag

Zaaknummer

2022-0152319

Agendanummer

8.6

Datum vergadering

maandag 3 oktober 2022

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Verhoging energietoeslag

Portefeuillehouder

S. van Die

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. 2.

3.

De energietoeslag met € 300,- te verhogen voor huishoudens uit Hendrik-Ido-Ambacht met een inkomen tussen 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum. De regionale kosten van de energietoeslag te verdelen op basis van de verhouding van de inkomsten uit het Rijksbudget en hiermee af te wijken van de eerder gemaakte regionale afspraken over de verdeelsystematiek in de GR Sociaal. Het totale tekort voor Hendrik-Ido-Ambacht van € 92.339,-- voor de bekostiging van de energietoeslag te dekken vanuit de gereserveerde TONK-middelen.

______________________________________________________________________________________

Beknopte samenvatting Het Rijk heeft voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum een éénmalige energietoeslag beschikbaar gesteld, omdat veel huishoudens financieel in de knel komen door sterk gestegen energieprijzen. In de Drechtsteden is gekozen voor een verruiming van deze landelijke doelgroep. In onze regio komen inwoners met een inkomen tussen 120% en 130% van het sociaal minimum ook in aanmerking voor een energietoeslag. Deze bedraag € 600,-. Recentelijk heeft het Rijk de energietoeslag voor de doelgroep tot 120% van het Wsm verhoogd van € 800,- naar € 1.300,-. Aan de gemeenteraad wordt gevraagd om de energietoeslag voor de aanvullende doelgroep in de Drechtsteden ook te verhogen, namelijk van € 600 naar € 900,-.

Toelichting Inleiding Veel huishoudens komen financieel in de knel door de sterk gestegen energieprijzen, in het bijzonder huishoudens met een laag inkomen. Daarom stelt het Rijk in 2022 een eenmalige energietoeslag beschikbaar aan huishoudens met een laag inkomen. De uitvoering van deze financiële tegemoetkoming is belegd bij de gemeenten. In de Drechtsteden is de uitvoering hiervan belegd bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD). Van het Rijk ontvangen gemeenten budget om huishoudens tot 120% van het wettelijk sociaal minimum (Wsm) een energietoeslag toe te kennen. Eerder dit jaar is in het AB van de GR Sociaal besloten om de doelgroep te verruimen. In de Drechtsteden komen ook huishoudens met een inkomen tussen de 120% en 130% van het Wsm voor een energietoeslag in aanmerking, maar voor een lager bedrag (€ 600,- in plaats van € 800,-). Deze zomer is een wetswijziging aangenomen om de energietoeslag te verhogen met € 500,- voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Naar aanleiding daarvan wordt voorgesteld om in de Drechtsteden de energietoeslag voor de doelgroep 120% - 130% ook te verhogen.

Beoogd effect Inwoners uit Hendrik-Ido-Ambacht met een inkomen tussen de 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum van een financiële tegemoetkoming te voorzien voor de gestegen energieprijzen.

Argumenten Besluit van raad nodig vanwege noodzaak aanvullende gemeentelijke middelen Deze zomer heeft het Rijk middels een wetswijziging de randvoorwaarden van de energietoeslag aangepast. Daardoor ontstaat er financiële ruimte om de energietoeslag te verhogen met € 500,-. Voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum is de energietoeslag in de Drechtsteden daarmee inmiddels verhoogd van € 800,- naar € 1.300,-, conform de landelijke richtlijnen. Voor de besluitvorming over de doelgroep met een inkomen tussen de 120% en 130% van het sociaal minimum willen we u als raad graag betrekken, omdat hier aanvullende gemeentelijke middelen voor moeten worden aangewend. Er zijn lokaal middelen gereserveerd voor toekenning energietoeslag aan extra doelgroep Eerder dit jaar is in het AB van de GR Sociaal besloten om ook aan huishoudens met een inkomen tussen de 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum een energietoeslag toe te kennen, maar voor een lager bedrag: € 600,- in plaats van € 800,-. Ook bij de doelgroep met een inkomen van iets boven de 120% van het sociaal minimum speelt namelijk vaak ernstige financiële problematiek. Overweging was daarbij ook dat er een fors overschot resteerde van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK).

Een vergelijkbare regeling uit de Corona-tijd, waarvan ruim € 2,7 miljoen niet was ingezet en dus achterbleef bij gemeenten. Voor Hendrik-Ido-Ambacht ging dit om een bedrag van € 186.000,-. Dit bedrag is bij het besluit op de jaarrekening 2021 gereserveerd voor het verstrekken van een energietoeslag aan huishoudens met een inkomen tussen 120% en 130% van het sociaal minimum. Besluit van de raad nodig in verband met rechtmatigheid Omdat het voorstel is om de energietoeslag voor deze groep te verhogen met € 300,-, vragen wij akkoord van de raad om hiervoor (opnieuw) de TONK-middelen te gebruiken. Weliswaar heeft de raad recent ingestemd om de TONK-middelen te reserveren voor de bekostiging van de energietoeslag, maar daarbij werd nog uitgegaan van een energietoeslag van € 600,-. Omdat er nu een extra gedeelte van de gereserveerde TONK-middelen gevraagd wordt om in te zetten, leggen we dit voor aan de raad. Mede in het kader van rechtmatigheid is een raadsbesluit hierover noodzakelijk.

Kanttekeningen Bekostiging wijkt af van eerder gemaakte regionale financieringsafspraken In de eerste Burap 2022 van de GR Sociaal is voorgesteld om de gemaakte kosten voor de energietoeslag over gemeenten te verdelen op basis van de geldende financieringsafspraken. Hiermee wordt gedoeld op de in 2022 geldende verdeelsleutel voor de bijzondere bijstand (kostenverdeling op basis van vijf jaar voortschrijdend gemiddelde aantal bijstandsontvangers). In onze zienswijze op deze Burap geven we aan dat we willen vasthouden aan de (nieuwe) verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdragen aan de GR Sociaal, omdat we daarmee discussies over de toe te passen verdeelsleutel voorkomen en we daarmee consistentie borgen. Nu wordt er echter voor de kosten van de energietoeslag voorgesteld deze te verdelen op basis van de verhouding van de inkomsten uit het Rijksbudget (zie nadere toelichting onder Financiën). Dat wijkt af van het bovenstaande. Dat roept de vraag op hoe we daar als gemeente mee willen omgaan. Tegelijkertijd is er een enorme urgentie om snel iets te doen voor huishoudens met een beperkt inkomen die geconfronteerd worden met forse energieprijzen. Gezien het unieke en incidentele karakter van deze (noodzakelijke) regeling voor huishoudens, staan we achter de keuze voor een éénmalige afwijking van de financieringsafspraken.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid Gemeenten ontvangen separaat aan het Rijksbudget voor de energietoeslag, ook budget om huishoudens met een minimum inkomen te ondersteunen om hun energielasten omlaag te brengen via energiebesparende maatregelen. Lokaal wordt gewerkt aan een lokale aanpak energiearmoede om hieraan invulling te geven.

Financiën Voorgesteld wordt om de totale kosten van de energietoeslag te verdelen op basis van de verhouding van de inkomsten uit het Rijksbudget. Het gaat hierbij om de kosten voor de energietoeslag ten aanzien van de groep met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum en de groep met een inkomen tussen 120% < 130% van het sociaal minimum. De redenering hierachter is dat de regionale financiering van de energietoeslag niet zou moeten leiden tot enerzijds voordeelgemeenten (waarbij er een positief saldo is ten opzichte van het Rijksbudget) en anderzijds gemeenten die onevenredig nadelig uitkomen in de kosten ten opzichte van het Rijksbudget. Zo is op basis van het Rijksbudget Hendrik-Ido-Ambacht een voordeelgemeente. De verdeling van het Rijksbudget over gemeenten laat een significante discrepantie zien met de verdeelsleutel uit de Bijdrageverordening. Dit zou er toe leiden dat er voordeel- en nadeelgemeenten ontstaan. En dat buiten de schuld van gemeenten om, want het gaat om een uitvoering van een eenmalige urgente Rijksregeling. Om die reden wordt, in afwijking van de geldende regionale financieringsafspraken, gekozen voor een verdeelsystematiek op basis van de inkomsten uit het Rijksbudget.

Deze afwijking van historische afspraken over kostenverdeling zijn gerechtvaardigd, gezien de uitzonderlijke aard (beleidsarme, eenmalige uitvoeringsregeling) en de financiële omvang van de energietoeslag. Kostenverdeling op basis van verhouding inkomsten Rijksbudget Het Rijksbudget dat gemeenten ontvangen, is bedoeld voor de bekostiging van de energietoeslag voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Voor Hendrik-Ido-Ambacht is dat een budget van € 1.269.652,-. Dit budget is inclusief de recente verhoging van de energietoeslag met € 500,- (van € 800,- naar € 1.300,-). Dit bedrag wordt toegekend via de septembercirculaire. Zie de bedragen in tabel 1. Daarnaast is eerder dit jaar in regionaal verband afgesproken de kosten van de energietoeslag voor de groep 120% < 130% Wsm te dekken uit het restant van de TONKgelden. Voor onze gemeente is dat een bedrag van € 186.000,-. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2021 (raadsbesluit juli 2022) is dit bedrag door de raad gereserveerd voor de bekostiging van de energietoeslag. Tabel 1. Kostenverdeling op basis van verhouding inkomsten Rijksbudget Rijksbudget

%

Verhoging met € 300 voor doelgroep 120% > 130% WSM

Totaal kosten Energietoeslag (incl. verhoging € 300 voor 120%>130%)

Saldo

Hendrik-Ido-Ambacht € 1.269.652 6,02% € 21.612

€ 1.361.991

-€ 92.339

Totaal Drechtsteden: € 21.086.052 100%

€ 22.619.586

-€ 1.533.534

€ 358.921

Juridisch Niet van toepassing.

Communicatie en participatie Zodra de gemeenteraad een besluit heeft genomen over de verhoging van de energietoeslag, zal dit besluit doorgegeven worden aan de SDD. De SDD en de gemeente zullen daarna in de communicatie richting inwoners aangeven wat de hoogte is van de energietoeslag en hoe deze aangevraagd kan worden.

Vervolgstappen

Planning van de vervolgstappen Bij akkoord van de gemeenteraad zal het college in het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal het Dagelijks Bestuur de opdracht geven om conform dit besluit de beleidsregels van de Energietoeslag vast te stellen, zodat de verhoogde energietoeslagen kunnen worden uitgekeerd aan de doelgroep en met hen hierover kan worden gecommuniceerd.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Het uitkeren van de energietoeslag aan inwoners uit de doelgroep verloopt via de Sociale Dienst Drechtsteden.

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2022-0152319

besluit:

1. 2.

3.

De energietoeslag met € 300,- te verhogen voor huishoudens uit Hendrik-Ido-Ambacht met een inkomen tussen 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum. De regionale kosten van de energietoeslag te verdelen op basis van de verhouding van de inkomsten uit het Rijksbudget en hiermee af te wijken van de eerder gemaakte regionale afspraken over de verdeelsystematiek in de GR Sociaal. Het totale tekort voor Hendrik-Ido-Ambacht van € 92.339,-- voor de bekostiging van de energietoeslag te dekken vanuit de gereserveerde TONK-middelen.

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 3 oktober 2022.

De griffier,

De voorzitter,

Drs. ing. G.H. Logt

J. Heijkoop