Raadsvoorstel 8.3 Scenario's keuze onderbenutting energietoeslag 2023

Zaaknummer

2024-0027225

Agendapunt

8.3

Datum vergadering

maandag 6 mei 2024 om 20:00

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Scenario's keuze onderbenutting energietoeslag 2023

Portefeuillehouder

S. van Die

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit In te stemmen met het inzetten van de onderbenutting van de energietoeslag 2023 door middel van een extra nabetaling aan de aanvragers van de energietoeslag 2023 (scenario 2).

Beknopte samenvatting Het college heeft op 7 november 2023 besloten om de energietoeslag 2023 budgettair neutraal uit te keren. Dit besluit was gebaseerd op de toenmalige prognose van aantal aanvragers afgezet tegen het Rijksbudget. Huishoudens hebben op basis van dit besluit in het voorjaar 2023 € 400,- als voorschot ontvangen. In 2023/2024 is er vervolgens € 850,- betaald. Totaal is van de door het Rijk aangegeven € 1.300,- totaal € 1.250,- aan energietoeslag 2023 verstrekt. Uit de huidige stand van zaken van 6 februari 2024 blijkt dat er een bedrag van € 342.523,- aan onderbesteding is op de Rijksmiddelen. Dit komt voor een belangrijk deel doordat de groep die in aanmerking kwam voor ambtshalve toekenning na toetsing op inkomen en vermogen, kleiner was dan verwacht. Het is aan de gemeente om te bepalen wat wij met deze onderbesteding willen doen. Wij stellen u voor om de onderbenutting in te zetten voor een extra verhoging aan de aanvragers van de energietoeslag tot 1 april 2024.

Toelichting Inleiding Door het Rijk zijn incidentele middelen verstrekt voor een energietoeslag 2023. Vanwege het risico op budgetoverschrijding hebben wij op 7 november 2023 ervoor gekozen om de hoogte van de energietoeslag iets lager vast te stellen. Besloten is om de energietoeslag budgettair neutraal te verstrekken. Het besluit hierover is een bevoegdheid van het college (zie de raadsinformatiebrief van 15 november 2023). Hoewel de uitbetaling van de energietoeslag 2023 nog loopt tot 1 april 2024, kan uit de cijfers tot 6 februari 2024 al worden opgemaakt dat sprake is van een onderbesteding op het budget. Alle Drechtsteden-gemeenten hebben een onderbenutting. Wij hebben een onderbesteding van om en nabij € 324.500,-. Het blijkt dat minder huishoudens dan verwacht de energietoeslag ontvangen. Dit komt voor een belangrijk deel doordat de groep die in aanmerking kwam voor een ambtshalve toekenning, na toetsing op inkomen en vermogen, kleiner was dan verwacht. Bij de ambtshalve toekenning bleek dat sommige huishoudens ten opzichte van 2022 niet meer in aanmerking kwamen voor de energietoeslag omdat er een wijziging van hun inkomen had plaatsgevonden (hoger dan 120 % Wettelijk Sociaal Minimum). Bij de eerdere energietoeslag werden de vermogensbestanddelen bij toetsing niet meegenomen. Voor de toeslag van 2023 is dit wel meegenomen (vermogen conform de bijstandswet).

Verder zijn relatief veel

1

nieuwe aanvragen afgewezen, voornamelijk wegens een te hoog inkomen. Er zijn totaal per 6 februari 2024 665 aanvragen gehonoreerd. Het is aan de gemeente om te bepalen wat met de onderbesteding wordt gedaan. Er zijn 3 scenario's mogelijk. Wij willen de raad voorstellen in te stemmen met scenario 2. Hieronder volgen de mogelijke scenario's: 1. Een extra bedrag uitkeren van € 50,-: Om tot een bedrag van € 1.300,- te komen kan een extra bedrag verstrekt worden van € 50,-. Met deze optie wordt weliswaar een aanvullend bedrag verstrekt maar blijft er nog steeds een onderbesteding van € 309.273,- (€ 342.523,minus extra uitgaven € 50,- x 665 = € 33.250,-). Bij deze keuze zullen ook niet bestede middelen terugvloeien naar de gemeente. De gemeente bepaalt vervolgens wat er met de middelen wordt gedaan. Een optie is beschreven bij scenario 3. Als wordt ingestemd met de verhoging van € 50,- betekent dit dat huishoudens in aanmerking komen voor een nabetaling. Deze nabetaling is een relatief laag bedrag. Voor minimahuishoudens is een dergelijk bedrag weliswaar een welkome aanvulling. Ten opzichte van scenario 2 is het echter een beduidend verschil. Het is ook moeilijk uit te leggen aan inwoners dat de hoogte van de energietoeslag 2023 inclusief een extra aanvulling van € 50, lager is terwijl er nog steeds budget overblijft. Dit scenario heeft daarom niet de voorkeur van het college. 2.

Hoger uitkeren dan € 1.300,-: Het "maximum" van € 1.300,- dat het Rijk aangeeft mag hoger liggen dan € 1.300,-. Deze keuze is aan de gemeente. Nu er een onderbesteding is kan gekozen worden om een hoger bedrag van ongeveer € 480,- (€ 324.523,- x 665) per aanvrager te verstrekken om op deze manier het overschot alsnog aan de doelgroep te verstrekken. Het gaat om de aanvragen die tot 1 april zijn gedaan. Deze keuze past bij de intentie van de Wet Energietoeslag. Immers, de energietoeslag is ingesteld om huishoudens die financieel niet voldoende weerbaar zijn om de hogere kosten te kunnen dragen te compenseren. Dit scenario heeft daarom de voorkeur van het college. 3. Overschot uit laten betalen en lokaal inzetten: Bij dit scenario zal gekozen kunnen worden om geen enkele verhoging door te voeren en het volledige overschot uit te laten keren om vervolgens dit volledig lokaal in te zetten. Het overschot zijn incidentele middelen. Er kan een incidentele lokale regeling voor armoedebestrijding/bestaanszekerheid worden bedacht mits de middelen in een reserve voor dit doel wordt gestort. Er kan niet met zekerheid gesteld worden of het bedrag van de onderbenutting voldoende is voor een lokale regeling. Mogelijk dat er voor een lokale regeling er extra eigen middelen toegevoegd moeten worden.

Het doel van de energietoeslag (ondersteuning inwoners in het kader van armoedebestrijding door middel van het verstrekken van een energietoeslag) impliceert dat een lokale regeling bij moet dragen aan de bestaanszekerheid van inwoners. Het Rijk heeft een bewuste afweging gemaakt om incidenteel extra middelen te verstrekken voor de energietoeslag. Het overschot is vrij besteedbaar. Gezien de intentie van de Wet Energietoeslag heeft het de voorkeur om het overschot dan te besteden aan een vergelijkbaar doel, bestaanszekerheid en/of "armoedebestrijding". Uit onderzoek blijkt ook dat armoedebestrijding het beste werkt bij een structurele regeling voor meerdere jaren. Het huidige overschot is incidenteel geld. Dit scenario heeft daarom niet de voorkeur van het college.

Beoogd effect Doel is om de raad voor te stellen in te stemmen met scenario 2 voor de inzet van de onderbenutting energietoeslag 2023.

Argumenten Scenario 2 is de beste optie voor de beoogde doelgroep Scenario 2 past het beste bij de intentie van de Rijksoverheid met deze regeling. Bij dit scenario krijgt de doelgroep een extra aanvulling waarvan de onderbenutting volledig naar de doelgroep gaat. Scenario 2 is het meest zuiver

2

Het is inhoudelijk de meest zuivere beslissing om voor dit scenario te kiezen omdat het geld al voor de doelgroep en in deze vorm bedoeld was. Immers, de energietoeslag is ingesteld om huishoudens die financieel niet voldoende weerbaar zijn om de hogere kosten te kunnen dragen te compenseren. Voor minimahuishoudens is een extra bedrag een welkome aanvulling Bij scenario 2 gaat het volledige bedrag wat door het Rijk aan de gemeente is verstrekt naar de doelgroep. Het is ook moeilijk uit te leggen aan inwoners dat de hoogte van de energietoeslag 2023 niet naar de doelgroep gaat terwijl er budget overblijft.

Kanttekeningen De energieprijzen zijn in 2024 aan het zakken Met de energieprijzen van 2024 is een gemiddeld huishouden per jaar minder kwijt aan energie dan in 2023. Deze daling is in grote mate toe te schrijven aan lagere prijzen van leveranciers. Daar staat tegenover dat de energiebelasting van het Rijk op gas in 2024 stijgt. Ook is de energieprijs nog altijd aanmerkelijk hoger dan voor de energiecrisis die in 2022 ontstond na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid Niet van toepassing.

Financiën Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. Het eerdere besluit om budgettair neutraal uit te keren blijft met dit voorstel ongewijzigd.

Juridisch De scenario's die zijn gegeven vallen allemaal binnen het wettelijk kader van de Wet energietoeslag 2023.

Communicatie en participatie Na besluitvorming wordt het besluit uitgevoerd door de Sociale Dienst Drechtsteden. Vanuit de Sociale Dienst zal dit worden gecommuniceerd aan de betrokken aanvragers.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Uitvoering van het besluit vindt plaats door de Sociale Dienst Drechtsteden voor 1 september 2024.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Sociaal Domein

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

3

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders , voorstelnr. 2024-0027225

besluit:

in te stemmen met het inzetten van de onderbenutting van de energietoeslag 2023 door middel van een extra nabetaling aan de aanvragers van de energietoeslag 2023 (scenario 2).

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 6 mei 2024

De griffier,

De voorzitter,

Drs. ing. G.H. Logt

mr. P. van der Giessen

4