Raadsvoorstel 8.2 Zienswijze Begrotingswijziging SOJ 2021

Zaaknummer

2020-0166611

Agendanummer

8.2

Datum vergadering

Maandag 1 februari 2021 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Zienswijze Begrotingswijziging SOJ 2021

Portefeuillehouder

S. van Die

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. De zienswijze op de begrotingswijziging SOJ 2021 vast te stellen.

Beknopte samenvatting De tien gemeenten in de regio Zuid-Holland-Zuid hebben hun taken rond de uitvoering van de Jeugdwet neergelegd bij Serviceorganisatie Jeugd (SOJ). Op 12 november jl. is door het DB van de DG&J verzocht een zienswijze te geven op de begrotingswijziging 2021 en het meerjarenperspectief 2022-2024 van de SOJ. De wijziging behelst een verhoging van de begroting van € 12,3 miljoen (van € 110,1 miljoen primair naar € 122,4 miljoen). Door het doorschuiven van voorgenomen kostenreducties zal de einddoelstelling om de kosten van de Jeugdhulp in ZHZ naar € 100 miljoen per jaar terug te brengen (met als prijsstelling 2019) pas in 2024 gerealiseerd worden. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft deze wijziging tot gevolg dat het begrote bedrag voor jeugdhulp in 2021 moet worden verhoogd. Het college heeft een concept zienswijze opgesteld. Uw raad wordt voorgesteld deze vast te stellen.

Toelichting Inleiding Het DB van de DG&J stelt voor om de begroting van Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) voor de uitvoering van Jeugdhulp in de regio ZHZ voor 2021 te verhogen met € 12,3 miljoen. De begroting 2021 komt daarmee op € 122,4 miljoen (was in eerste instantie € 110,1 miljoen excl. de begrotingswijzing voor 2020). Het voornemen om de kosten Jeugdhulp in de regio ZHZ terug te brengen naar € 100 miljoen (met prijsniveau 2019) is een jaar doorgeschoven. In plaats van 2023 wordt deze doelstelling nu in 2024 bereikt. Voor 2021, 2022 en 2023 wordt uitgegaan van een kostenreductie met respectievelijk € 5 miljoen, € 5 miljoen en € 4,7 miljoen. Voor Hendrik-Ido-Ambacht betekent deze wijziging dat het begrote bedrag voor jeugdhulp in de gemeentebegroting 2021 en de meerjarenbegroting zal moeten worden opgehoogd. Voor 2021 is in de gemeentebegroting uitgegaan van € 7.031.283 voor de uitvoering van Jeugdhulp door SOJ. De voorliggende begrotingswijziging van SOJ heeft tot gevolg dat dit bedrag moet worden verhoogd naar € 7.499.259 (verhoging van € 468.246). In de voorliggende begrotingswijziging wordt geen rekening gehouden met de aanbevelingen die laatst zijn gedaan in landelijk AEF-onderzoek naar de tekorten in de jeugdzorg. Het onderzoek laat zien dat gemeenten in 2019 zo'n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan dat ze aan middelen ontvangen.

Dit rapport is een belangrijke stap in het gesprek tussen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Rijk over de benodigde structurele middelen voor gemeenten. Op basis van het rapport zal de VNG gesprekken met het Rijk

voeren over een combinatie van structureel extra budget en maatregelen om de Jeugdwet financieel beheersbaar te maken. Mogelijk kunnen die maatregelen een gunstig effect hebben op de uitgaven voor 2021 ev. Voordat het AB van de DG&J een definitief besluit neemt over de voorliggende begrotingswijziging wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze te geven over dit voorstel.

Beoogd effect Wij willen er voor zorgen dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig en volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij en dat jeugdigen zich daarin kunnen ontwikkelen. Het uitgangspunt is dat de verantwoordelijkheid voor het gezond en veilig opgroeien van jeugdigen allereerst ligt bij de ouders en de jeugdigen zelf. Daar waar er zich bij het opvoeden door de ouders en/of het opgroeien van hun kinderen problemen voordoen heeft de gemeente een taak om hen daarin te ondersteunen (art. 2.1. van de Jeugdwet). Dat doen wij door met andere gemeenten in de regio ZHZ en lokaal een toekomstbestendig en betaalbaar zorgsysteem aan te bieden. Financiële middelen zetten wij daarvoor in ten gunste van de uitvoering van preventie, jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.

Argumenten Begrotingswijziging SOJ 2021 is een gevolg van de eerdere begrotingswijziging van 2020 In de loop van 2020 bleek dat de doelstelling om de kosten te reduceren niet werd gehaald. Het zorggebruik in 2019 was harder gegroeid dan voorzien en dat had zijn effect op 2020. Een begrotingswijziging voor 2020 met een extra van € 6,6 miljoen was noodzakelijk. Daarover heeft u op 5 oktober jl. een zienswijze uitgebracht. De nu voorliggende begrotingswijziging over 2021 is overigens exclusief de wijziging zoals die toen voorlag. Hoewel een trendbreuk lijkt te ontstaan in de kostenontwikkeling is voor 2021 nog wel een ophoging van de begroting met € 12,3 miljoen noodzakelijk. De begroting komt daarmee op € 122,4 miljoen voor het realiseren van jeugdhulpvoorzieningen, inzet van de Stichting Jeugdteams ZHZ en de uitvoeringsorganisatie zelf. In de begroting voor 2021 wordt rekening gehouden met een reductie van de kosten met € 5 miljoen. Voor 2022 en 2023 wordt in het meerjarenperspectief een reductie ingeboekt van respectievelijk € 5 miljoen en € 4,7 miljoen. Daarmee hoopt men de einddoelstelling te kunnen behalen om de kosten van jeugdhulp in 2024 te hebben teruggebracht naar € 100 miljoen (met als prijsniveau 2019).

De vraag is wel of dit reëel is gezien een eventuele groei van het aantal cliënten en het achterblijven van voorgenomen maatregelen, zoals het niet afschaffen van de Neetenzij maatregel. Ook is het nog de vraag of de nieuwe inkoop per 2022 al zal leiden tot lagere kosten. Het is daarom noodzakelijk dat SOJ gemeenten periodiek informeert over de ontwikkelingen op zowel de vraag naar jeugdhulp en het verloop van de kosten daarvan op zowel lokaal als regionaal niveau. Transformatie en innoveren blijft noodzakelijk In de zienswijze van 5 oktober jl. zijn een aantal argumenten genoemd die ook voor de nu voorliggende wijziging actueel zijn en herhaald kunnen worden. We gaan nog steeds uit van het brengen van balans tussen het bieden van betekenisvolle hulp en ondersteuning aan onze inwoners en een gezond financieel beleid. De initiatieven uit de Omdenknotitie kunnen hieraan bijdragen. Maar dan moeten ze wel worden uitgevoerd. Datzelfde geldt ook voor de aanbevelingen uit het governanceonderzoek van AEF. Dit alles kan bijdragen om de balans meer in evenwicht te krijgen. Meer ruimte voor gemeenten om samen met jeugdhulpaanbieders hulp aan de voorkant te bieden zal leiden tot innovatieve vormen van hulp en tot reductie van specialistische hulp en kosten.

In Hendrik-Ido-Ambacht experimenteren wij samen met de jeugdhulpaanbieder Boba om de hulp aan kinderen met autisme als algemene voorziening in te zetten. Er wordt nu groepshulp ingezet voor kinderen in plaats van een individuele voorziening. Ouders worden meer begeleid hoe om te gaan

met hun autistische kind. Voor 2021 gaan we op basis van het experiment met Boba proberen ook andere aanbieders te interesseren ambulante hulp via een algemene voorziening te regelen. Preventie en vroegtijdig aanbieden van eventuele lichte ambulante hulp draagt nog altijd bij aan het voorkomen van latere duurdere specialistische hulp. Met het experiment met Boba hopen we dat specialistische hulp voor deze kinderen zal afnemen. Ook het aanbieden van kortdurende licht ambulante hulp vanuit het jeugdteam draagt bij om erger te voorkomen. Eind 2019 heeft u extra middelen ter beschikking gesteld voor het jeugdteam in Hendrik-Ido-Ambacht. Begin 2021 zullen wij u de resultaten van deze tijdelijke inzet voorleggen. Ook zullen wij u dan meenemen in de acties die wij op dit moment uitvoeren vanuit de lokale impuls jeugd 2.0 in het kader van preventie en vroegsignalering. Hoe we samen met de huisartsen verwijzingen meer willen reguleren en hoe een Parenthouse kan worden ingezet om het aantal uithuisplaatsingen van jeugdigen te verminderen. Afbouwen solidariteit vraagt om strakkere aansturing jeugdhulpaanbieders Met het beëindigen van de financiële solidariteit in de regio is tevens ingezet op het afschaffen van de nee tenzij-regeling.

Deze regeling maakt het voor jeugdhulpaanbieders mogelijk om bij het overschrijden van hun jaarlijks vastgestelde budget toch extra budget te ontvangen om zo noodzakelijke hulp aan jeugdigen te blijven leveren. Door een meerderheid van het Algemeen Bestuur is in een later stadium besloten het afschaffen van deze regeling niet door te voeren en daarvoor in de plaats een normenkader op te stellen dat bij de nieuwe inkoop vanaf 2022 zal moeten gelden. Als gemeente Hendrik-Ido-Ambacht hebben wij ingestemd met het afschaffen van de solidariteit wetende dat dit voor ons nadelige financiële gevolgen heeft. Nu echter geen gevolg wordt gegeven aan het stopzetten van de nee tenzij-regeling is het wel noodzakelijk dat er strakker wordt gestuurd op de kosten van jeugdhulpaanbieders en zo deze perverse prikkel in het systeem wordt aangepakt. Daarnaast is het zaak dat ook gestuurd wordt om andere perverse prikkels, zoals het te lang aanbieden van hulp (regelmatige verlengen van hulp) en/of inzetten van een duurder traject dan nodig is (bijv. behandeling via specialistische GGZ in plaats van basis GGZ), aan te pakken. Regelmatige analyse van gegevens zoals SOJ die levert via hun dashboard en maandbericht vindt door ons plaats. Samen met het jeugdteam beoordelen we of dan verdieping noodzakelijk is door bijvoorbeeld dossieronderzoek of het aanspreken van een jeugdhulpaanbieder.

Overigens is in de begroting van SOJ al wel extra geld gereserveerd om toegekende PGB's beter te controleren en daarop eventueel handhavend op te treden.

Kanttekeningen Opschuiven taakstelling Zoals al aangegeven zal vanaf 2021 met een set van ombuigingsmaatregelen uit de Omdenknotitie de kostenreductie moeten gaan plaatsvinden. De uitwerking wordt regionaal gestuurd en ten dele daar opgepakt. Het zijn met name de gemeenten die aan zet zijn. Lokaal nemen wij onze verantwoordelijkheid met de acties zoals omschreven in het preventieplan en de inzet van middelen en activiteiten uit de lokale impuls. Deze lokale investeringen moeten leiden tot een reductie. Het blijft echter wel de vraag of alle voorgenomen ombuigingsmaatregelen slagen. Daarnaast kan niet onvermeld blijven dat met het afschaffen van de financiële solidariteit en het invoeren van het profijtbeginsel het gezamenlijk oppakken van maatregelen minder belangrijk maakt. Tarieven jeugdbescherming en jeugdreclassering Uit de in oktober 2020 verschenen laatste 'voortgangsrapportage kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd' aan de Tweede Kamer blijkt dat de jeugdbescherming en jeugdreclassering nog steeds niet op orde is. Er is o.a. een discussie over de tarieven waarbij ZHZ zich tegen een verhoging verzet. Als de overige regio's de tarieven verder willen verhogen, om de caseload te verlagen en meer uit te geven aan wachtlijstbemiddeling, is dit een extra kostenpost van € 1,7 miljoen als onze regio hier in mee moet gaan. Deze post is niet in de begroting verwerkt.

Frictiekosten uittreding van Leerdam en Zederik Door de uittreding van Leerdam en Zederik is de begroting van de SOJ verlaagd met het aandeel van deze gemeenten. Hier staat tijdelijk een afnemende dekking uit de reserve frictiekosten tegenover. De SOJ kan deze verdere verlaging van de begroting niet opvangen. Dit risico kan oplopen tot € 232.000. Onduidelijk is wat dit betekent, als de kosten van jeugdhulp voortaan op profijtbeginsel met gemeenten worden afgerekend.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid Het is belangrijkheid dat jeugdige inwoners en hun ouders een beroep kunnen doen op jeugdhulp en ondersteuning wanneer dat noodzakelijk is voor het veilig kunnen opgroeien en opvoeden. Door er voor te zorgen dat er zowel lokaal als regionaal een goed toegeruste uitvoering staat, met daarbij behorende financiële middelen, kunnen we dat realiseren.

Financiën De begrotingswijziging 2021 van de SOJ leidt tot de volgende bijdragen van de gemeente aan kosten Jeugdhulp: 2021

2022

2023

2024

Nieuwe bijdrage

€ 7.499.529

€ 7.481.900

€ 7.401.827

€ 7.405.164

Bedrag begroting HIA

€ 7.031.283

€ 6.929.634

€ 6.783.167

€ 6.779.600

Tekort

€

€

€

€

468.246

552.266

618.660

625.564

Naast dat de begroting van SOJ stijgt heeft het afschaffen van de solidariteit ook zijn invloed op de bijdrage van HIA aan de totale begroting van SOJ. De gevolgen daarvan zijn in bovenstaande tabel ook opgenomen. Bij de gemeentebegroting is als Toekomstige Onvoorziene Ontwikkeling (TOO) met een gemiddelde zekerheid (50%) al een stelpost opgenomen voor een te verwachte overschrijding binnen de begroting van SOJ. Uitgegaan is hierbij van de onzekerheid in het gekozen begrotingsscenario van SOJ en de toen voorliggende primaire begroting (dit verklaart het verschil met de bovenstaande tabel). Onzekerheden

2021

2022

2023

2024

Scenario 2b tov 2a SOJ

€ 496.000

€ 527.000

€ 538.000

€ 544.00

50% kans

€ 248.000

€ 264.000

€ 269.000

€ 272.000

In de kadernota 2022 komen wij terug op het extra bedrag dat nodig is door deze begrotingswijziging van de SOJ. Daarbij zal ook rekening worden gehouden met de eventuele effecten uit de maatregelen zoals die in het AEF-rapport over de tekorten in de jeugdzorg zijn benoemd. Ook kunnen wij dan meer ingaan op de eventuele extra bijdragen vanuit de Algemene Uitkering voor het cluster jeugd.

Juridisch Artikel 39 en 35, tweede en derde lid van de GR DG&J stelt dat de gemeenteraden een zienswijze kunnen geven over begrotingswijzigingen.

Communicatie en participatie Niet aan de orde

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Nadat uw raad de zienswijze heeft vastgesteld wordt deze verstuurd naar het AB DG&J. Na de sluitingsdatum van de zienswijze, 12 februari 2021, neemt het AB een definitief besluit over de begrotingswijziging en het meerjarenperspectief.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Afdeling Beleid & Ontwikkeling

Bijlagen 1.

Zienswijze begrotingswijziging 2021 SOJ 060121.docx

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders , voorstelnr. 2020-0166611

besluit:

1. De zienswijze op de begrotingswijziging SOJ 2021 vast te stellen. Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 1 februari 2021

De griffier,

De voorzitter,

G.H. Logt

J. Heijkoop