Raadsvoorstel 7.1 Verlenging opvang vluchtelingen en asielzoekers Hendrik-Ido-Ambacht

Zaaknummer

2024-0123683

Agendanummer

7.1

Datum vergadering

maandag 3 februari 2025 om 20:00 uur

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Verlenging opvang vluchtelingen en asielzoekers in Hendrik-IdoAmbacht

Portefeuillehouder

L. Platschorre

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1. de bestuursovereenkomst met het COA over de opvang van maximaal 200 asielzoekers op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2026. 2. de opvang van maximaal 250 ontheemden uit Oekraïne op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2027.

Beknopte samenvatting Tijdens de commissievergadering van 23 oktober heeft de evaluatie van de opvang van vluchtelingen en asielzoekers plaatsgevonden. Deze evaluatie werd positief ontvangen. De problematiek in de opvang van vluchtelingen is en blijft onverminderd groot. Als gemeente willen we een bijdrage blijven leveren aan de omvangrijke problematiek in het kader van deze opvang. Dit doen we omdat er een verplichting ligt in het kader van de Spreidingswet en omdat er een inspanningsverplichting is voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Wij doen dit ook uit oogpunt van solidariteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Een voorstel om de opvang van vluchtelingen en asielzoekers op twee boten aan het Noordeinde in Hendrik-Ido-Ambacht te verlengen ligt nu voor.

Toelichting Inleiding Op 15 juni 2023 heeft uw raad het besluit genomen om een bestuursovereenkomst met het COA aan te gaan voor de opvang van 200 asielzoekers op een boot gelegen aan de kade aan het Noordeinde, tot uiterlijk 1 juli 2025. Op 15 januari 2024 nam uw raad tevens het besluit om de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne te continueren tot 1 juli 2025 en de huur van de boot waarop deze opvang plaatsvindt, te verlengen tot 1 juli 2025. Vanaf eind april 2022 heeft onze gemeente 200 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne op deze locatie. Met de raadsinformatiebrief van 24 september 2024 hebben wij u uitgebreid geïnformeerd over de lokale opgaven en de lokale stand van zaken over de opvang van vluchtelingen en asielzoekers. We zijn in deze raadsinformatiebrief ingegaan op de landelijke ontwikkelingen en de mogelijkheden die er binnen onze gemeente zijn om een bijdrage te (blijven) leveren aan deze wereldwijde problematiek. De huidige contracten op de beide opvanglocaties lopen immers af op 1 juli 2025. 1

Met de motie van 3 juni 2023 heeft uw raad aangegeven dat een mogelijke verlenging of uitbreiding van de opvang van vluchtelingen en asielzoekers in Hendrik-Ido-Ambacht vooraf gegaan moet worden door een evaluatie door de raad. Op 23 oktober 2024 heeft deze evaluatie plaatsgevonden tijdens een commissievergadering. Bij de afronding van dit agendapunt werd aangegeven dat het college op basis van de positieve evaluatie een raadsvoorstel zal voorbereiden voor de verlenging van de opvang van vluchtelingen en asielzoekers op boten aan het Noordeinde. Met de raadsinformatiebrief van 26 november 2024 werd u geïnformeerd over de stappen die het college zou zetten ter voorbereiding op besluitvorming in uw raad over de mogelijke verlenging van de opvang. In de afgelopen periode heeft het college deze stappen nader uitgewerkt en in het nu voorliggende raadsvoorstel opgenomen.

Beoogd effect Het voldoen aan de verplichtingen die voortkomen uit de Spreidingswet, het voldoen aan de inspanningsverplichting wat betreft de opvang van ontheemden uit Oekraïne, en het blijven bieden van een veilige en gastvrije opvanglocatie voor vluchtelingen in onze gemeente.

Argumenten Het vluchtelingenvraagstuk staat onverminderd hoog op de maatschappelijke en politieke agenda's Het vluchtelingenvraagstuk blijft hoog staan op de maatschappelijke en politieke agenda's. De druk op de asielketen blijft onverminderd hoog. Er is een acute situatie ontstaan in de asielopvang; het aantal asielaanvragen blijft hoger dan de asielketen aan kan. De uitstroom van statushouders naar reguliere woningen en doorstroomlocaties laat landelijk een achterstand zien waardoor de druk op de asielopvang wordt vergroot. Sinds 1 februari 2024 is de Spreidingswet van kracht Sinds 1 februari 2024 is de Spreidingswet van kracht. In het Hoofdlijnenakkoord van PVV, BBB, NSC en VVD werd de intrekking van deze wet aangekondigd. Dit voornemen moet eerst uitgewerkt worden in een wetsvoorstel, waarna zowel de Tweede als de Eerste Kamer moeten instemmen met het voorstel tot intrekking van de wet. Hoe dit er definitief uit komt te zien en op welke termijn dit gaat plaatsvinden, is op dit moment nog niet duidelijk. Tot het moment van intrekking is de wet van kracht en zijn wij gehouden aan de opgave die hieruit voortvloeit. In de raadsinformatiebrief van 24 september informeerden wij u hier al over. De opgave die onze gemeente heeft in het kader van de Spreidingswet bedroeg 204 opvangplekken, waaronder 17 AMVers.

Nieuw verdeelbesluit bekend gemaakt op 20 december 2024 Op 20 december zijn de nieuwe verdeelbesluiten in het kader van de Spreidingswet bekend gemaakt. In de bijlage treft u dit verdeelbesluit voor Zuid-Holland aan, inclusief de aanbiedingsbrief van de minister. Met dit nieuwe verdeelbesluit hebben wij een opgave van 200 opvangplekken, waarvan 0 AMV'ers. Dit sluit aan op de huidige situatie in onze gemeente.

Inspanninsgsverplichting opvang ontheemden uit Oekraïne In de raadsinformatiebrief van 26 november 2024 informeerden wij u over de bijgestelde prognose opvang Oekraïense ontheemden. De cijfers zijn naar beneden bijgesteld ten opzichte van eerdere prognoses. Eerder (RIB 24 september 2024) gingen wij nog uit van een inspanningsverplichting voor de opvang van 267 ontheemden uit Oekraïne. Volgens de laatste prognoses is er voor onze gemeente een inspanningsverplichting van circa 250 opvangplekken. Ten opzichte van het huidige aantal opvangplekken, betreft dit een uitbreiding met circa 50 personen. Op dit moment vangen wij zes ontheemden uit Oekraïne op aan De Baak. Dit aantal telt mee bij de inspanningsverplichting van 250 opvangplekken. We willen onze bijdrage in de landelijke opvangketen voortzetten Gezien de positieve evaluatie, onze wettelijke verplichting in het kader van de Spreidingswet, de gevraagde inspanningsverplichting voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne en overwegingen

2

vanuit maatschappelijk oogpunt en solidariteit, stellen wij u nu voor de opvang van asielzoekers en vluchtelingen te verlengen. Wij zijn gestart met voorbereidingen voor de Europese aanbesteding voor een (nieuwe) boot voor de opvang van Oekraïense ontheemden. We zijn daarbij uitgegaan van opvang van maximaal 250 personen. Na een positief besluit van uw raad op het nu voorliggende voorstel, zal ons college tot gunning overgaan. Daarnaast zijn wij in overleg gegaan met het COA over de verlenging van de opvang van asielzoekers op een boot aan het Noordeinde tot en met 1 juli 2027. In de gevoerde gesprekken heeft COA aangegeven dat noodopvang kan tot en met februari 2026. De opvang op een boot valt onder de noodopvang. COA streeft naar duurzame opvanglocaties. In de gesprekken heeft COA aangegeven bereid te zijn de noodopvang in Hendrik-Ido-Ambacht te willen verlengen tot 1 juli 2026. Dit heeft geleid tot een allonge bij de bestaande bestuursovereenkomst met het COA. In deze allonge wordt uitgegaan van verlenging van de opvang tot 1 juli 2026. Na een positief besluit van uw raad over het nu voorliggende voorstel, zal het college overgaan tot ondertekening van deze overeenkomst met het COA. COA neemt daarbij ook de financiering op zich. Verlenging na juli 2026 is alleen mogelijk wanneer er uitzicht is op een duurzame opvanglocatie.

Opvang asielzoekers in Hendrik-Ido-Ambacht voor de langere termijn Met het nu voorliggende voorstel beogen wij de opvang van asielzoekers voort te zetten tot juli 2026. Voor de periode hierna is het onduidelijk of er in onze gemeente geschikte locaties zijn voor opvang. Onze gemeente is dicht bevolkt en er zijn veel ruimteclaims op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, energie, klimaat en groen, waar we rekening mee moeten houden. In het derde kwartaal van 2025 willen we met uw raad in gesprek over de opvang van vluchtelingen in onze gemeente op de langere termijn. Er is voldaan aan de gestelde voorwaarden Wij hebben voorwaarden verbonden aan de verlenging van de opvang, namelijk: 1. vergoeding van alle kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne door het Rijk; 2. vergoeding van alle kosten voor de opvang van asielzoekers door het COA; 3. een positieve reactie van de terreineigenaar. ad 1 De kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne op de huidige boot (kosten terrein en inrichting daarvan, kosten huur schip, kosten catering, kosten beveiliging en ander personeel) zijn volledig vergoed door het Rijk. We zijn in overleg getreden met het Rijk over de vergoeding van de kosten voor opvang tot 1 juli 2027. Er is al een toezegging van het Rijk voor de vergoeding van de kosten tot en met 2025. Gevraagd is nu om een toezegging tot 1 juli 2027.

Hierover zijn we nog in gesprek. Duidelijkheid over deze toezegging blijft een voorwaarde. Zo lang deze duidelijkheid er niet is, zullen wij niet overgaan tot uitvoering van het raadsbesluit. ad 2 De kosten die samenhangen met de opvang van asielzoekers op de boot van COA worden gedragen door de landelijke overheid / COA. Alle kosten worden vergoed met uitzondering van de personele inzet door de ambtelijke organisatie. COA heeft een rechtstreekse overeenkomst met de verhuurder van de boot en de eigenaar van het terrein. De gemeente heeft hier geen bemoeienis mee.

ad 3 Er is overleg geweest met de terreineigenaar. Deze is positief ten opzichte van verlengen van het contract tot 1 juli 2026 en, bij wederzijds goedvinden, tot 1 juli 2027. Wij zullen daarbij voldoen aan de voorwaarde die de terreineigenaar heeft gesteld om de huidige portacabins te verplaatsen naar een locatie dichterbij de kade.

3

We nemen optiejaren voor verlenging op Bij de aanbestedingen voegen we optiejaren voor verlenging tot na 1 juli 2027 toe. Hiermee voorkomen we een nieuw traject van aanbesteding op het moment dat eventueel wordt besloten om nogmaals tot verlenging over te gaan. Uiteraard is verlenging voorbehouden aan de raad. We zullen hier uitdrukkelijke voorwaarden over opnemen in de betreffende overeenkomsten.

Kanttekeningen Vergunningen moeten in overeenstemming worden gebracht met de nieuwe situatie De vergunningen voor het afmeren van de boten zullen moeten worden aangepast op de nieuwe situatie. Er is op dit moment voor beide boten een ligplaatsontheffing van RWS tot en met 31 oktober 2026. De aanbesteding(en) is (zijn) mogelijk niet afgerond vóór 1 juli 2025 We hebben te maken met meerdere aanbestedingen, namelijk voor de boot (inclusief catering en schoonmaak), de beveiliging, de schoonmaak van de units en de locatiemanager. Het college is gestart met de voorbereidingen voor deze aanbestedingen. Dit traject moet zorgvuldig worden doorlopen en heeft daarmee tijd nodig. Na de aanbesteding van de boot kan de vergunningaanvraag voor de nieuwe boot worden ingediend. Daarna volgt een periode van wettelijke ter inzage van 6 weken. Wanneer het niet lukt om gunning plaats te laten vinden voor 1 juli 2025, zullen wij overgaan tot verlenging van de huidige situatie op de bestaande boot.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid N.v.t.

Financiën Zoals hierboven onder 'argumenten' aangegeven, is voorwaarde van verlenging dat alle kosten worden vergoed door het COA en/of door het Rijk. Bij externe dekking van deze kosten, zijn er geen financiële consequenties aan dit voorstel verbonden.

Juridisch De bevoegdheid om de overeenkomst met het COA te verlengen, ligt bij het college. Het college zal de overeenkomst met COA sluiten na een positief besluit in uw raad. De burgemeester blijft te allen tijde bevoegd om in het kader van de openbare orde en veiligheid te handelen. In de raadsvergadering van 5 juni 2023 is een motie aangenomen waarin onder andere is aangegeven dat de raad de beslissingsbevoegdheid aangaande (nood)opvang van asielzoekers in alle gevallen aan zichzelf voorbehoudt.

Communicatie en participatie Na het raadsbesluit informeren we belanghebbenden in de directe omgeving van de opvanglocaties over het besluit en de vervolgstappen (zoals vergunningsprocedure en herinrichting terrein). Daarna maken we het besluit en de vervolgstappen bekend via de communicatiekanalen van de gemeente en een persbericht.

4

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Nadat de raad een besluit heeft genomen, zal het college overgaan tot uitvoering hiervan en: een overeenkomst met COA sluiten over de verlenging van opvang van 200 personen op een boot aan het Noordeinde; - de aanbesteding voor opvang van maximaal 250 ontheemden uit Oekraïne op een boot aan het Noordeinde afronden en overgaan tot gunning.

Verantwoordelijkheid voor uitvoering De Teams Bedrijfsvoering, Ruimte & Projecten, Beheer openbare Ruimte en Leefbaarheid & Veiligheid

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

5

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, voorstelnr. 2024-0123683

besluit:

1. de bestuursovereenkomst met het COA over de opvang van maximaal 200 asielzoekers op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2026 2. de opvang van maximaal 250 ontheemden uit Oekraïne op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2027

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 3 februari 2025

De griffier,

De voorzitter,

H.M. van 't Westeinde

mr. P. van der Giessen

6