Raadsvoorstel 5 Opvang vluchtelingen aan het Citadelterrein

Zaaknummer

2023-0077922

Agendapunt

5

Datum vergadering

donderdag 15 juni 2023 om 20:00

Aan

Gemeenteraad

Betreft

Opvang vluchtelingen aan het Citadelterrein

Portefeuillehouder

A. Flach

Vertrouwelijk:

Nee

Voorgesteld besluit 1.

2.

in te stemmen met het voornemen van het college om een bestuursovereenkomst met het COA aan te gaan gericht op de opvang van maximaal 200 vluchtelingen op een boot gelegen aan de kade langs de Rietbaan tot uiterlijk 1 juli 2025 in te stemmen met de in dit raadsvoorstel genoemde criteria als uitgangspunt voor de op te stellen bestuursovereenkomst met het COA.

Beknopte samenvatting Het aantal asielzoekers in Nederland is de afgelopen jaren sterk gestegen. De verwachting is dat het aantal in 2023 en 2024 nog verder zal stijgen. Met betrokkenheid van het Rijk (COA) wordt binnen de regio's, waaronder de onze, gezocht naar mogelijkheden om voldoende opvangplekken te realiseren. In het regionale overleg is onze gemeente vorige week concreet verzocht per 1 juli aanstaande een schip af te meren en zo 200 opvangplekken voor asielzoekers te creëren. Dit schip kan worden afgemeerd aan het Citadelterrein; de terreineigenaren hebben op 31 mei aangegeven hieraan te willen meewerken. Voorgesteld wordt het gedane verzoek te honoreren, onder voorbehoud dat met het COA deugdelijke afspraken (vast te leggen in een bestuursovereenkomst) gemaakt kunnen worden.

Toelichting Inleiding Het aantal asielzoekers in Nederland is het afgelopen jaar sterk gestegen. De verwachting is dat het aantal in 2023 en 2024 nog verder zal stijgen. De problemen die dit in de opvang heeft opgeleverd en nog steeds oplevert zijn elke dag via de media zichtbaar. Het is aanleiding geweest voor het kabinet om diverse maatregelen te nemen. Ten eerste wordt gepoogd te sturen op het beperken van de instroom. Ten tweede ligt er, gecoördineerd door de regio's, voor gemeenten een opdracht hoewel nog niet geformaliseerd in de zogenaamde Spreidingswet - om locaties voor asielopvang beschikbaar te stellen. Het doel van beide maatregelen is te komen tot een duurzaam opvanglandschap, waarbij er voldoende - structurele - ruimte is om vluchtelingen op te vangen, dit de draagkracht van de samenleving niet te boven gaat en vluchtelingen eerlijk over Nederland worden verdeeld. Het COA heeft aangegeven dat er voor 1 januari 2024 behoefte is aan 75.500 opvangplekken. Tegen de achtergrond van bovenstaande problematiek en het huidige tekort aan opvangplekken vindt er, net als in de andere regio's in het land, binnen de VRZHZ overleg plaats, over de vraag hoe naar rato voldoende opvangcapaciteit geleverd kan worden en waar deze daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Het Rijk/COA is hier nauw bij betrokken.

In dit overleg is aan onze gemeente vorige week het concrete verzoek gedaan of wij bereid zijn per 1 juli aanstaande opvangcapaciteit te bieden voor maximaal 200 vluchtelingen op een in de gemeente af te meren schip. 1

In vervolg op een eerder gevoerd verkennend overleg heeft op 31 mei jl. overleg plaatsgevonden met de terreineigenaren van het Citadelterrein waarbij de vraag gesteld is of zij bereid zijn om mee te werken aan het aldaar afmeren van een tweede schip voor de opvang van 200 asielzoekers per 1 juli aanstaande, direct zuidwaarts van het schip dat daar sinds eind april 2022 aanwezig is en waarop 200 vluchtelingen uit Oekraïne worden opgevangen. De eigenaren hebben hierop positief gereageerd. De eigenaar van het deel van het terrein waar het tweede schip kan worden afgemeerd, heeft aangegeven positief t.o.v. het afmeren van het schip voor een periode van maximaal twee jaar te staan of zoveel eerder indien hij het terrein voor eigen doeleinden nodig heeft. Wat betreft de invulling van de opvangcapaciteit op het schip heeft het COA op 31 mei aangegeven op dit schip (dat door het COA beheerd zal worden) de groep vluchtelingen te willen huisvesten die per 1 juli a.s. weg moet uit de opvanglocatie in Dordrecht. De bedoeling is om de resterende capaciteit in te vullen met de 30 bewoners van de huidige crisisnoodopvang aan de Weteringsingel in onze gemeente.

Beoogd effect Gehoor geven aan het dringend verzoek aan alle Nederlandse gemeenten gedaan door de staatssecretaris van Asielzaken en Immigratie (zie bijlage) om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de omvangrijke problematiek van het gebrek aan (nood)opvangplekken door in te stemmen met het afmeren van een schip aan de kade aan de Rietbaan voor de opvang van 200 vluchtelingen.

Argumenten Criteria en uitgangspunten voor in de bestuursovereenkomst tussen COA en de gemeente Wanneer een aan het COA aangeboden locatie door hen in gebruik wordt genomen, dan ligt hieraan een bestuursovereenkomst ten grondslag. Hierin worden afspraken en bepalingen tussen het COA en de gemeente vastgelegd. Hierin zijn voor het college 2 zaken van groot belang: 1. Veiligheid en het voorkomen van hinder voor onze inwoners en de bewoners van de opvanglocatie. 2. Het welzijn van onze inwoners en de bewoners van de opvanglocatie. Daarnaast willen we nog een aantal bepalingen opnemen in de bestuursovereenkomst met het COA. Mocht een van deze specifieke bepalingen (na overleg met het COA) niet opgenomen kunnen worden, dan zoeken we naar een alternatieve afspraak met dezelfde strekking. • Onze opvanglocatie wordt zoveel mogelijk ingezet voor vluchtelingen die afkomstig zijn uit de meest kwetsbare gebieden; • De eerste groep vluchtelingen bestaat uit de groep van de Marconiweg uit Dordrecht aangevuld met de vluchtelingen die gehuisvest zijn in de crisisnoodopvang Weteringsingel; • Er wordt voldoende bevoegd en gecertificeerd personeel ingezet, zodat professionele zorg en veiligheid voor bewoners en omwonenden wordt geborgd; • Het COA draagt er zorg voor (al dan niet d.m.v.

fysieke maatregelen) dat de opvang van vluchtelingen op een veilige wijze kan samengaan met de naastgelegen opvanglocatie voor Oekraïners. Dit komt tot uiting via de inrichting van 2 apart toegankelijke locaties door maatregelen in de buitenruimte en frequent overleg. • Het COA heeft 24/7 een contactpersoon beschikbaar, waar bewoners en omwonenden direct terecht kunnen met meldingen, vragen en zorgen; • Het COA houdt de ondernemers en bewoners in het gebied dat begrensd wordt door de Rietbaan, Veersedijk, Teunis Stooplaan en de Nijverheidsweg nauw betrokken bij ontwikkelingen op de opvanglocatie; • Het COA draagt er zorg voor dat eventuele overlast teruggebracht wordt tot nul; • Tussen de gemeente en het COA worden concrete afspraken gemaakt over de rol en verdeling van taken omtrent veiligheid en eventuele overlast en hoe te handelen. We dragen bij aan het oplossen van de landelijke problematiek van de opvang van asielzoekers Met het meewerken aan het tot stand komen van opvangcapaciteit draagt de gemeente bij aan het oplossen van de landelijke problematiek rondom asielzoekers en helpt zij daarmee schrijnende situaties van vluchtelingen die buiten in de openlucht moeten verblijven en slapen te voorkomen. Vanuit bestuurlijk en ook menselijk oogpunt is dit belangrijk en gewenst. Om dezelfde redenen

2

heeft de gemeente vorig jaar meegewerkt aan het opvangen van vluchtelingen uit Oekraïne en daarvoor ruimhartig voorzieningen getroffen. We nemen ons deel in de aan de regio opgelegde taakstelling Met het meewerken aan het tot stand komen van de genoemde opvangcapaciteit draagt de gemeente bij aan de taakstelling die de regio opgelegd heeft gekregen en die met de in behandeling zijnde Spreidingswet verder wordt geformaliseerd. Bovendien houden we op deze manier de regie m.b.t. de opvang van vluchtelingen voor een groot deel in eigen hand. Het instemmen met de komst van het Dordtse schip (de Bellriva) biedt voor buurgemeente Dordrecht de kans om van een niet meer gebruikt opvangschip en de daarmee samenhangende financiële verplichtingen jegens de verhuurder af te komen. Geen landlocatie aanwezig, vandaar opvang op een schip In een eerder stadium is nagegaan is of er binnen de gemeente leegstaande gebouwen zijn die geschikt te maken zijn voor de opvang van asielzoekers. Ook is nagegaan of er binnen de gemeente een terrein aanwezig is waarop een opvanglocatie zou kunnen worden ingericht. Het antwoord op beide vragen blijkt 'nee' te zijn. Daarom wordt voor het bieden van een opvanglocatie uitgeweken naar een waterlocatie . Aan het Citadelterrein is kaderuimte aanwezig waar een schip voor de opvang van asielzoekers kan worden afgemeerd.

Aan dit terrein is zoals bekend al een schip afgemeerd waarop 200 vluchtelingen uit Oekraïne worden opgevangen. Er is ruimte aanwezig om een tweede schip af te meren. Terreineigenaar van het Citadelterrein stemt in met het afmeren van een tweede schip aan zijn kade/terrein Het Citadelterrein is in particuliere handen. Op 31 mei heeft er een gesprek plaatsgevonden tussen COA, gemeente en de terreineigenaren. De eigenaar van het terrein waar het schip kan worden afgemeerd heeft aangegeven te willen meewerken aan de komst van een tweede schip voor de duur van 2 jaar, tot 1 juli 2025. Inspanningen voor de gemeente voor het realiseren en beheren van de opvanglocatie voor vluchtelingen zijn beperkt In het op 31 mei gevoerde gesprek tussen terreineigenaar, COA en gemeente heeft COA aangegeven de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor de komst van de Bellriva, het inrichten van schip en terrein als opvanglocatie en het beheer daarvan. Onder het beheer worden aspecten als veiligheid, dagbesteding, zorg, onderwijs en communicatie verstaan. COA regelt dit volledig zelf, waarbij men de samenspraak en samenwerking met de gemeente en andere partners zoals de terreineigenaar uitdrukkelijk zoekt.

COA heeft overigens aangegeven hierin graag ondersteund te worden door de gemeente, omdat de gemeente met deze aspecten en technische zaken als het regelen van elektra, water en riool ervaring heeft opgedaan bij de komst van het 'Oekraïneschip'. Deze vorm van ondersteuning en kennisdeling kan vanuit de gemeente geboden worden.

Kanttekeningen Op 1 juli is waarschijnlijk nog niet alles geregeld De wens is de Bellriva op 1 juli hier afgemeerd te hebben zodat de beoogde groep(en) asielzoekers op het schip gehuisvest kan worden. De kans bestaat dat op dt moment nog niet alles geregeld is wat betreft gewenste technische aansluitingen (walaansluiting elektra, en het schip daardoor nog enige tijd op de aanwezige generatoren moet draaien. Ook is er nog een onzekerheid over het op die datum beschikbaar zijn van de ligplaats, omdat deze nu nog wordt ingenomen door andere schepen. Dit is overigens geen probleem voor de gemeente maar zijn zaken die door de terreineigenaar en het COA moeten worden opgelost. De gemeente helpt hierbij door het leggen van contacten c.a. In het begin is een hoger niveau van toezicht en beveiliging gewenst Bij de komst van het 'Oekraïneschip' is wegens de onbekendheid met de materie c.q. de gebruiken en gewoontes van de opvarenden in de eerste maanden een hoger niveau van toezicht en beveiliging georganiseerd, welk niveau in de maanden daarna is afgeschaald. De komst van de Bellriva met een groep bewoners die andere rechten, plichten en mogelijkheden heeft dan de Oekraïners op de Rossini maakt een in aanvang te organiseren hoger niveau van toezicht en 3

beveiliging gewenst. Dit zal met het COA worden besproken en een onderdeel moeten zijn van de te sluiten Bestuursovereenkomst.

Consequenties van het voorstel Begrotingswijziging Nee

Duurzaamheid Niet van toepassing.

Financiën De kosten die samenhangen met de komst van het schip voor de opvang van vluchtelingen worden gedragen door de landelijke overheid / COA. Om dit te 'borgen' is in het ambtelijk overleg het standpunt ingenomen dat het COA zonder tussenkomst en bemoeienis van de gemeente een overeenkomst sluit met de verhuurder van zowel schip als terrein voor het gebruik daarvan en daarover financiële afspraken maakt. In de te sluiten bestuursovereenkomst moet dit verder geborgd worden.

Juridisch Volgens de APV is het afmeren van een dergelijk schip vergunningsvrij. De terreineigenaar heeft met Rijkswaterstaat een overeenkomst (voor de duur van een jaar, welke telkens stilzwijgend verleng wordt, tenzij deze wordt opgezegd) voor het gebruik van het water voor het afmeren van schepen. Bij de komst van het 'Oekraïneschip' is door de terreineigenaar proactief contact gezocht met Rijkswaterstaat en heeft Rijkswaterstaat ingestemd met het verzoek de ligplaats te mogen gebruiken voor het afmeren van een schip voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. In geval van het onderhavige schip voor vluchtelingen moet afstemming met Rijkswaterstaat nog plaatsvinden. De bevoegdheid met het COA een Bestuursovereenkomst aan te gaan en te ondertekenen ligt bij het college. Daarnaast blijft de burgemeester te allen tijde bevoegd om in het kader van de openbare orde en veiligheid te handelen.

Communicatie en participatie We zullen - na besluitvorming in de raad - met de volgende (doel)groepen communiceren: • de bewoners die op de 2e boot ondergebracht worden zullen hier persoonlijk van op de hoogte gesteld worden; • de bewoners van de Oekraïneboot zullen persoonlijk over dit besluit worden geïnformeerd; • de ondernemers die in de directe omgeving van het gebied liggen zullen we per brief/e-mail informeren. We zullen dit in nauw overleg met de VAO doen. • onze inwoners informeren we via een persbericht en onze social mediakanalen. Daarnaast stellen we een email-adres open waarlangs inwoners hun vragen en/of zorgen met ons kunnen delen.

Vervolgstappen Planning van de vervolgstappen Naast communicatie - zie paragraaf communicatie - zullen drie overeenkomsten gesloten gaan worden: • Bestuursovereenkomst (tussen gemeenten en COA); • Gebruiksovereenkomst terrein en kade (tussen terreineigenaar en COA); • Contract over het schip (tussen verhuurder schip (Slaapschepen) en COA). Zodra deze overeenkomsten gesloten zijn legt het COA het schip neer op de beoogde plek. De betrokkenheid van de gemeente blijft in principe beperkt tot het ondersteunen van het COA in de uitvoering van hun taak door het leggen van contacten c.q. het gericht doorverwijzen naar partners en partijen die het COA nodig heeft om zijn taak uit te oefenen. 4

Verantwoordelijkheid voor uitvoering Team Ruimte en Projecten.

Burgemeester en wethouders van Hendrik-Ido-Ambacht De secretaris,

De burgemeester,

5

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders , voorstelnr. 2023-0077922

besluit:

1.

2.

in te stemmen met het voornemen van het college om een bestuursovereenkomst met het COA aan te gaan gericht op de opvang van maximaal 200 vluchtelingen op een boot gelegen aan de kade langs de Rietbaan tot uiterlijk 1 juli 2025 in te stemmen met de in dit raadsvoorstel genoemde criteria als uitgangspunt voor de op te stellen bestuursovereenkomst met het COA

Aldus besloten door de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in zijn openbare vergadering van 15 juni 2023

De griffier,

De voorzitter,

Drs. ing. G.H. Logt

J. Heijkoop

6