RA1669 - Gemeente Hendrik Ido Ambacht - jaarrekening 2021 inclusief controleverklaring (002)

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

52

'voorziening' gevormd. Voor de algemene en specifieke risico’s is een algemene reserve Grondbedrijf gevormd (en een 'voorziening' voor ons aandeel in het voorziene verlies De Volgerlanden). Grondexploitaties kennen algemene risico’s zoals rente- en prijsmutaties, tijdsplanningen en afzetrisico’s en specifieke projectrisico’s. Bovendien geldt dat de risico's in zo’n grex op basis van onderzoek zo goed mogelijk, maar enigszins voorzichtig worden geraamd. Hierdoor kunnen zowel voor- als nadelen optreden. Voor een uitgebreide toelichting op de Grex'en en risico’s verwijzen we naar de paragraaf Grondbeleid en de Grex'en zelf. Volgerlanden Deze concept Grex 2022 kent een klein positief verwacht saldo op netto contante waarde van 0,3 miljoen. Op basis van de laatste actualisatie en door de risicobeheersingsmethodiek die we hanteren, is voor de korte termijn (3 jaar) met 90% zekerheid een risicobuffer van 3,4 miljoen voldoende. Daarnaast is er per 1 jan. 2021 een nieuwe afspraak met de gemeente Zwijndrecht, zij delen niet meer in de risico's of eventueel verlies, maar wel in een eventuele winst. Zij delen voor 50% in een winstsaldo na aftrek van de eventueel verschuldigde Vpb, de eerste 0,5 mln winst valt buiten de verdeling én bij de bepaling van het winstsaldo blijven 4 ton aan kosten warmtenet buiten beschouwing.

Ambachtsezoom De Grex 2022 fase 1 kent een maximale risicobuffer van 1,5 miljoen (met 90% zekerheid), en een verwacht positief saldo van 2,9 miljoen (waarvan in 2021 voor 0,9 mln winst is genomen). Genieterrein-Waterbusplein De Grex 2022 kent een maximale risicobuffer van 0,1 miljoen (met 90% zekerheid), en een verwacht negatief saldo van 3,4 miljoen op netto contante waarde, dat door een voorziening is afgedekt. Conclusie grondexploitaties Om het gecombineerde risico te bepalen, moet ook rekening worden gehouden met het positieve resultaat Ambachtsezoom. Dat is ten dele in de boeken verwerkt. Ons aandeel in het risico's Volgerlanden, Ambachtsezoom en Waterbusplein, minus het nog niet geboekte positieve resultaat Ambachtsezoom resulteert in een gecombineerd risico van 3 miljoen met een gemiddelde kans van optreden (50%). Risico Algemene uitkering / decentralisaties De effecten van rijksmaatregelen zijn voor de middellange termijn allerminst zeker. De macroeconomische ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen, laat staan de bestuurlijke vertaling door het Rijk naar de uitkeringen voor gemeenten en/of verdeelmodellen. Dat geldt in het bijzonder voor het sociale domein. Voor de drie decentralisaties Jeugdhulp, WMO en Participatiewet met hun kortingen zijn de effecten zorgwekkend, zowel voor het totaal als voor een individuele gemeente (het verdeelmodel).

Deze middelen zijn onderdeel geworden van de algemene uitkering. Tegelijkertijd speelt de herijking van de algemene uitkering (dus inclusief sociaal domein). Weliswaar is de ingangsdatum uitgesteld tot 2023, maar de voorlopige cijfers geven flinke herverdeeleffecten te zien, en óók tussen de verschillende berekeningen. De eerste berichten wijzen erop dat deze herverdeling voor onze gemeente relatief klein zijn. Specifiek risico In de meicirculaire 2019 heeft het Rijk extra middelen voor Jeugdzorg ter beschikking gesteld tot het jaar 2021. Voor onze gemeente gaat het om € 0,5 miljoen. De jeugd middelen voor het jaar 2022 en daarna zijn nog onderwerp van bespreking. Ook komen er extra middelen vanuit het nieuwe kabinet, een eerste globale indicatie stond in de maartbrief van 2022. Al met al blijven er vele onduidelijkheden. Conclusie algemene uitkering en doeluitkeringen In onze P&C instrumenten anticiperen we zo goed mogelijk op plannen van het Rijk (taakstellingen).

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

53

Dat geldt ook voor eventuele herverdelingseffecten. Voor deze risicoparagraaf houden we rekening met een nadelig restrisico ter grootte van 5% van ons taakveld Algemene Uitkering = € 2,15 miljoen en €25 per inwoner herverdeling ad 0,8 miljoen met een gemiddelde (50%) kans van optreden. Beheersmaatregelen: Actief volgen en indien noodzakelijk maatregelen nemen tot bijsturing, met name bij Kadernota of begroting. Incidentele, algemene risico’s Naast de specifieke risico's kennen we ook incidentele, algemene risico's, zoals een beroep op onze achtergestelde garantieverstrekkingen. Deze bedragen in totaal circa € 56 miljoen. Ook een hogere loon- of prijsstijging dan geraamd valt hieronder: een omzet van circa € 119 miljoen, inclusief GREX’en en verbonden partijen. De kans hierop wordt ingeschat op extreem laag, oftewel 1 procent. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor de pensioenen van (oud-)wethouders, voor dit risico hebben we een voorziening gevormd. Recapitulatie Omdat de risico's van verbonden partijen en rijksuitkeringen semi structureel zijn worden deze tweemaal meegeteld in de hierna opgenomen totaal telling. SAMENVATTING (x €1.000)

JR 2020 JR 2021

Programma 1 - Sociaal, Welzijn en Educatie Verbonden partijen

5.110

6.380

Programma 2 - Ruimtelijke Ordening, Economie en Wonen Grondexploitaties

1.000

1.500

Programma 4 - Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Algemene uitkering en overige rijksbijdragen Algemeen

2.400 2.150

2.950 1.750

Totaal risico's

10.660 12.580

Weerstandscapaciteit

36.704 28.697

Weerstandsratio

3,4

2,3

Financiële kengetallen in relatie tot de financiële positie Hierna volgt een overzicht gegeven van de verplichte, financiële kengetallen afgezet tegen de normen van de VNG. Zoals bekend is onze schuldquote hoog door onze relatief grote grondexploitatie Volgerlanden. Tegelijkertijd zien we dat door ons voorzichtige, solide, financiële beleid de trend van alle financiële kengetallen positief is. Dat geldt ook voor onze weerstandsratio die we hiervoor berekend hebben. Wanneer we de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie bekijken, kunnen we concluderen dat de gemeente financieel gezond is. Recapitulatie

voldoende

onvoldoende

JR2020

JR2021

Netto schuldquote

<100%

>130%

95%

88%

Netto schuldquote gecorr. voor verstrekte leningen

<100%

>130%

90%

85%

Solvabiliteitsratio

>50%

<30%

29%

29%

Grondexploitatie

>0,6%

<0%

65%

63%

Structurele exploitatieruimte

<50%

>100%

1,7%

0,7%

Belastingcapaciteit

<100%

>120%

112%

107%

Voor de gedetailleerde berekening van bovenstaande kengetallen wordt verwezen naar de bijlage. Beleidsindicatoren bedrijfsvoering

JR2020 JR2021

Formatie (fte per 1.000 inwoners)

2,7

Jaarstukken 2021

2,7

Hendrik-Ido-Ambacht

54

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)

2,5

2,6

Apparaatskosten per inwoner

306

319

Externe inhuur excl. VP (% totale loonkst + inhuur) 19%

17%

Overhead (% van totale lasten excl. toev. reserves) 5,4%

5,9%

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

55

2. Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente, zoals de stand van de leningen portefeuille, de rente ontwikkeling, de kasgeldlimiet en de garantstellingen. Het kader voor het geldstromenbeleid is het in december 2015 door de gemeenteraad vastgestelde Financieringsstatuut en de algemene wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat dit zo goedkoop mogelijk gebeurd door de kasgeldlimiet optimaal te benutten en zoveel mogelijk (goedkoop) kort vermogen wordt aangetrokken. Bij het aantrekken van lang geld proberen we zoveel mogelijk te anticiperen op de meerjarige kapitaalbehoefte en het spreiden van rente risico's. Rente ontwikkelingen De rente op de kapitaalmarkt vertoonde over 2021 een iets opwaartse lijn. De rente van een 10jarige staatslening bedroeg begin januari 2021 ongeveer -/-0,49%. Eind december 2021 bedroeg de rente van een 10-jarige staatslening -0,04%. De 3-maands Euribor begon het jaar met een rente van circa -/- 0,54%. Gedurende het jaar is dit rentetarief bijna gelijk gebleven en eind december 2021 bedroeg de 3-maands Euribor ongeveer -/0,57%. De constantheid van dit rentetarief ligt in lijn met de beleidsrente van de ECB die gedurende het jaar niet is aangepast.

Onder de huidige marktomstandigheden blijft het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen, de kasgeldlimiet zoveel mogelijk te benutten en kort te financieren. De financieringsfunctie van de gemeente dient uitsluitend de publieke taak. Zij voert een prudent beleid binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Bij het verstrekken van lange financiering berekenen banken liquiditeitsopslag bovenop de IRSniveaus. Voor bijvoorbeeld een tienjarige lening bedroeg deze opslag eind 2021 circa 0,1 procent. De ontwikkeling van de rente gedurende 2021 kan als volgt worden weergegeven:

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

56

Langlopende leningen De totale gemeentelijke langlopende leningenportefeuille valt in twee delen uiteen, te weten een deel voor de Algemene Dienst en een deel voor De Volgerlanden. (x € 1.000)

Stand 1 -1-2021

nieuwe lening

aflossing

stand 31-12-2021

Algemene Dienst

51.750

15.500

17.375

49.875

De Volgerlanden

50.000

8.000

42.000

25.375

91.875

Totaal

101.750

15.500

De gemiddelde rente over de totale leningportefeuille bedroeg per eind 2021 0,98 procent (eind 2020: 0,95 procent). De leningportefeuille van de Algemene Dienst heeft een gemiddelde rente van 1,04 procent tegenover 1,02 procent per ultimo 2020. In verhouding tot de grootte van de gemeente kennen wij met het project De Volgerlanden een bijzonder grote grondexploitatie, waardoor onze gemeente één van de hoogste schuldquote van Nederland kent (zie voor de kengetallen in de paragraaf 1. Weerstandsvermogen). Nu dit project vergevorderd is, neemt onze schuldpositie en schuldquote flink af. Bovendien heeft de verkoop van aandelen Eneco 18 miljoen opgeleverd. Voor een gedetailleerd meerjaren overzicht van al onze geldleningen wordt verwezen naar de bijlagen. Risico beheer Renterisico op de korte schuld: de kasgeldlimiet De externe financieringsbehoefte wordt ingevuld met kortlopende en langlopende leningen. Bij het aantrekken van kortlopende geldleningen met een looptijd tot 1 jaar, dient rekening gehouden te worden met de kasgeldlimiet, gemaximeerd in de Wet FIDO. De kasgeldlimiet is gelijk aan 8,5% van het begrotingstotaal. In de tabel hieronder ziet u hoe het verloop van de kortlopende middelen ten opzichte van de kasgeldlimiet gedurende 2021 is verlopen.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

57

Berekening kasgeldlimiet:

1e kwart.

2e kwart.

3e kwart.

4e kwart.

(x € 1.000)

Gem. netto vlottende schuld(+) of overschot(-)

15.502

11.490

2.615

1.006

8,5% begrotingstotaal

7.440

7.440

7.440

7.440

overschrijding limiet

8.062

4.050

4.825

6.434

ruimte onder de limiet

De Wet fido bepaalt dat maximaal drie achtereenvolgende kwartaaloverschrijdingen zijn toegestaan. Oogmerk van het gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten. In 2021 is de kasgeldlimiet in het eerste en tweede kwartaal overschreden. De ontvangst van de Eneco middelen gaf enkele maanden een positief liquiditeitensaldo te zien. Vanaf medio augustus zijn echter weer kasgeldleningen aangetrokken. Deze leningen waren gemiddeld bijna € 10 miljoen groot tegen een negatieve rente van gemiddeld -0,40 procent. Gedurende het jaar zijn er 14 kasgeldleningen aangetrokken. Het gemiddelde bedrag was € 9,6 miljoen en de gemiddelde rente 0,51 procent. Renterisico op de langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rentetypische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. De norm heeft als doel om het toekomstig renterisico op de lange financiering te beperken door spreiding in de aflossingen en renteherzieningen af te dwingen. Deze norm bedraagt 20% van het begrotingstotaal, in 2021 derhalve € 17,5 miljoen. In 2021 zijn er € 25,4 miljoen aan aflossingen geweest.

Hieruit komt naar voren dat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in 2021 de renterisiconorm feitelijk fors heeft overschreden. De oorzaak van de overschrijding is aflossing van een in 2019 afgesloten fixe-lening van € 12 miljoen. Deze lening is eind juni 2019 aangetrokken als verplichte consolidatie van de gedurende enkele kwartalen (toegestane) overschreden kasgeldlimiet. Daarbij is bewust een keuze gemaakt voor twee kortlopende leningen van één en twee jaar van respectievelijk € 15 en € 12 miljoen. Dit omdat in deze periode de opbrengst van de verkochte Eneco-aandelen werd verwacht. Wanneer dan binnen de normen van de renterisiconorm zou zijn geopereerd, dan ontstond er een forse overliquiditeit, hetgeen niet gewenst was.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

58

Kredietrisico’s De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht loopt kredietrisico op verstrekte geldleningen en leningen waarop een borgstelling is afgegeven. Het totaalbedrag aan verstrekte geldleningen per eind 2021 is:  Leningen aan woningcorporatie Rhiant: € 0,05 miljoen  Woningfinancieringen gemeentepersoneel en VVOG: € 2,7 miljoen  Veiligheidsregio ZHZ (kazerne): € 1,3 miljoen  Startersleningen: € 0,1 miljoen  Totaal: € 4,15 miljoen Daarnaast stond de gemeente per 31 december 2021 voor € 56,5 miljoen garant:  aan directe borgstellingen € 8,7 miljoen. De belangrijkste directe borgstellingen worden gevormd door: o HVC Alkmaar (1,14 procent-belang; ‘getrapt’ via GR Gevudo): € 6,7 miljoen o Woningstichting Rhiant € 2,0 miljoen (1 lening).  aan indirecte borgstelling € 47,8 miljoen, dat heeft betrekking op de achtervangpositie in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Gezien de zekerheidsstructuur rond de WSW is aan deze garantstellingen een relatief laag risico verbonden. Voor de specificatie van de door de gemeente gewaarborgde leningen wordt verwezen naar de Staat van gewaarborgde geldleningen.

Liquiditeitsrisico Liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente vanwege een tekort aan geldmiddelen niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is dit risico beperkt, onder meer vanwege een met de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) per 1 januari 2019 herziene kredietlimiet van € 8 miljoen. Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in ’s Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt op dit moment geen rente vergoed. Tot 1 juli gold een percentage van 0,75%, na 1 juli is de berekening voor het drempelbedrag veranderd. In plaats van 0,75% van het begrotingstotaal mag nu tot 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist worden gehouden. Uit de hierna volgende tabel per kwartaal blijkt dat het drempelbedrag niet is overschreden. Drempelbedrag (alles x € 1.000)

begrotingstotaal

87.521

relevant percentage

0,75%

Drempelbedrag (afgerond)

Jaarstukken 2021

vanaf 1-7

657

Hendrik-Ido-Ambacht

2%

1.751

59

kwartaaluitkomsten

Gemiddelde positieve saldi

1e kwrt

2e kwrt

3e kwrt

4e kwrt

169

166

31

216

Interne rente toerekening Voor de interne doorberekening van de rentekosten naar de investeringen hanteren we een omslagrente van 0,3 %. Berekening rente omslag percentage Boekwaarde investeringen per 1/1

170.271.004

-

- grex Volgerlanden en het voorzien verlies

-52.889.708

-

A. Totaal boekwaarde

117.381.296

-

AF: Boekwaarde investeringen niet in omslag betrekken

-30.612.905

-

B. Boekwaarde waarover rente wordt verdeeld

86.768.391

-

C. Totaal financiering

109.098.615

-

8.282.681

-

D. Financieringstekort + of overschot - (A-C) E. Totale rentelasten

-

472.484

AF: Rente niet in omslag te betrekken:

-

-223.275

F. Te verdelen rente

-

249.209

Werkelijk percentage omslagrente is F/ B *100

-

0,29%

Afgerond percentage omslagrente* (na wijziging)

-

0,30%

rentetarief grex (VV/BT * gewogen %)

-

0,43%

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

60

3. Lokale heffingen Inleiding Lokale heffingen kunnen we onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hieruit kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerende-zaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en precariobelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Deze paragraaf heeft betrekking op beide heffingen. In het vervolg gaan wij achtereenvolgens in op:  Overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen  Heffingen woonlasten (lokale lastendruk)  Overige lokale heffingen  Kwijtscheldingen

Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten Onderstaande tabel is een overzicht van de gerealiseerde opbrengsten over 2021 en, ter vergelijking, 2020. Wij merken op dat de verschillen tussen de verantwoording 2020 en 2021 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar van de totale opbrengst. Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding spelen bij de onroerendezaakbelastingen een belangrijke rol. Meer of minder afgegeven omgevingsvergunningen kunnen de opbrengst leges sterk beïnvloeden. Belastingopbrengsten (x € 1.000)

JR 2020

BG 2021

JR 2021

perc van totaal

5.425

5.558

5.865

38%

Hondenbelasting

193

175

190

1%

Precariobelasting

528

523

539

3%

6.146

6.256

6.594

42%

Afvalstoffenheffing

3.750

3.923

3.954

25%

Rioolheffing

2.305

2.343

2.349

15%

Algemene dekkingsmiddelen (ongebonden heffingen) Onroerendezaakbelastingen

Subtotaal Gebonden heffingen

Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Burgerzaken + overige leges

580

609

562

4%

1.227

671

1.583

10%

422

512

456

3%

Marktgeld

32

47

36

0%

Subtotaal

8.316

8.105

8.940

58%

TOTAAL

14.462

14.361

15.534

100%

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

61

Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) Tot de lokale woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen bepalen het grootste deel van de gemeentelijke opbrengsten en bepalen daarmee ook grotendeels de lokale lastendruk. De gemiddelde woonlast OZB is berekend door de gemiddelde WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het geldende tariefpercentage. Belastingdruk

2018

2019

2020

2021

Gemiddelde WOZ-waarde

234.000

255.000

281.000

309.000

OZB-eigenaar

302,33

306,51

311,34

325,37

Afvalstoffenheffing (meerpers.)

321,36

326,16

334,56

350,64

Rioolheffing eigenaar

120,84

122,64

125,76

128,52

Rioolheffing gebruiker (meerpers.)

56,16

56,88

58,32

59,52

Ontwikkeling lastendruk

801

812

830

864

1,4%

2,2%

4,1%

% stijging tov vorig jaar

Onroerendezaakbelastingen (OZB) De OZB is na de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting voor zowel woningen als niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen (bedrijven, enz.). De gemeenteraad bepaalt de tarieven en daarmee de door belastingplichtigen te betalen belasting. De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak. Deze wordt vastgesteld op basis van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ). Voor 2021 gelden de WOZ-waarden met als waardepeildatum 1 januari 2020. De verschuldigde OZB is een percentage van de waarde van de onroerende zaak. De volgende tabel geeft weer hoe de OZB-tarieven zich in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. O.Z.B.

2017

2018

2019

2020

2021

Eigenaar woning

0,1388

0,1292

0,1202

0,1108

0,1053

Eigenaar niet-woning

0,2661

0,2579

0,2507

0,2579

0,2593

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

62

Gebruiker niet-woning

0,2136

0,2073

0,1985

0,2039

0,2093

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven om de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval te dekken. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Afval

2017

2018

2019

2020

2021

Meerpersoons

315,12

321,36

326,10

334,56

350,64

Eenpersoons

221,76

226,20

229,56

235,44

246,00

2,0%

1,5%

2,6%

4,7%

% stijging tov vorig jaar

Rioolheffing Rioolheffing is een vergoeding ter dekking van kosten die gemeenten maken voor haar rioolstelsel. Ook de kosten van de wettelijke watertaken, zoals zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand kunnen hiermee bekostigd worden. Welke kosten worden verhaald dient met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te zijn vastgesteld. De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld. Riool

2017

2018

2019

2020

2021

Eigendom

120,84

120,84

122,64

125,76

128,52

Gebruik meerpersoons

56,16

56,16

56,88

58,32

59,52

Gebruik eenpersoons

28,08

28,08

28,44

29,16

29,76

0,0%

1,4%

2,5%

2,1%

% stijging t.o.v. vorig jaar

Hendrik-Ido-Ambacht heft van eigenaren van panden een vast bedrag per jaar, hierbij is 1 januari bepalend. Ook van gebruikers van panden wordt rioolheffing geheven. Eenpersoonshuishoudens betalen de helft van een meerpersoonshuishouden. Vergelijking andere gemeenten Om inzicht te krijgen in het algemene verloop van de hoogte van de woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) is het goed een vergelijking met andere gemeenten te maken. Ook het landelijk gemiddelde is hierin opgenomen. Vergelijking is gebaseerd op de actuele gegevens van de Digitale Atlas van de lokale lasten 2021 (op www.coelo.nl) en geeft de woonlasten van een meerpersoonshuishouden weer.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

63

Gemeente

Gemiddelde tarief WOZwaarde

OZB

Rioolheffing Afvalstoffen Totaal

OZB eigenaar

eig/gebr

heffing

Rangnr. meerp.huish.

Dordrecht

226.000 0,1020

231

202

301

734

53

Sliedrecht

239.000 0,0823

196

254

293

743

64

Papendrecht

258.000 0,1065

274

158

327

759

92

Alblasserdam

251.000 0,1084

272

159

358

789

127

Hardinxveld-G'dam

268.000 0,1172

314

237

309

860

229

Hendrik-Ido-Ambacht

307.000 0,1053

323

188

351

862

232

Zwijndrecht*

236.000 0,1052

248

302

386

914

298

Landelijk gemiddelde

309.000 0,1043

305

201

305

811

De indicatie in de laatste kolom betekent hoe lager het rangnummer hoe lager de woonlasten. * Voor Zwijndrecht is het totaalbedrag verlaagd met € 22 wegens een tegemoetkoming in de woonlasten.

Berekening kostendekking Hieronder een overzicht van de kostendekkendheid. De bouwleges zijn meer dan 100% kostendekkend. Bij de begroting 2021 was dit nog geraamd op 46%. De omvang en complexiteit van de aanvragen, van voornamelijk de Volgerlanden en Ambachtsezoom, hebben er toe geleid dat we meer dan 100% kostendekkend zijn voor 2021. Het gemiddelde dekkingspercentage van de bouwleges 2018-2021 is 69%. kostendekkendheid

riool

afval

Kosten taakveld incl kwijtschelding

1.371.610

4.394.893

mutatie reserve Inkomsten excl. heffingen Netto kosten taakveld

713.986

begraven

markt

bouwleges

burgerzk

overig

572.151

81.089

807.126

967.431

105.071

-44.117

-

-289.536

-114.501

-8.939

-

-

-35

2.085.596

4.105.356

413.533

72.149

807.126

967.431

105.036

100.858

91.926

148.615

7.912

590.130

155.921

90.682

Overige toe te rekenen kosten: Overhead b.t.w.

162.351

837.534

-

15.151

39.047

2.814

-

Totale kosten (a)

2.348.804

5.034.816

562.148

95.213

1.436.303

1.126.167

195.718

Opbrengst heffingen (b)

2.348.804

3.953.975

562.148

36.004

1.673.012

336.879

119.258

0

1.080.841

0

59.208

-146.444

789.288

76.460

100%

79%

100%

38%

116%

30%

61%

Onbenut Dekking (b/a*100)

Kwijtschelding Als een belastingplichtige door financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan kwijtschelding worden verleend. De regels voor het toekennen worden bepaald door de Rijksoverheid. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan 90%

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

64

van de bijstandsnorm. Gemeenten mogen deze inkomensgrens verruimen naar 100% van de bijstandsnorm. Onze gemeente hanteert de zogeheten 100%-norm, wat betekent dat inwoners met een inkomen op bijstandsniveau in principe voor kwijtschelding in aanmerking komen. Er vindt ook een vermogenstoets plaats. Een groot deel van de kwijtscheldingen wordt geautomatiseerd getoetst om op deze manier de administratieve lasten voor de burger te verminderen en de afhandeltermijn te verkorten. Gemeenten mogen zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. De bedragen aan kwijtschelding zijn: (x € 1.000)

Werkelijk 2020

Begroting 2021

Werkelijk 2021

Rioolheffing

19

23

20

Afvalstoffenheffing

123

137

132

Totaal

142

160

152

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

65

4. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Wegen, riolering, water, openbaar groen, gebouwen en afvalinzamelvoorzieningen vormen niet alleen belangrijke schakels in de gemeentelijke infrastructuur, maar leveren ook een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid van de gemeente. Ze hebben daarmee waarde voor de bereikbaarheid, de economie, de omgevingskwaliteit en de veiligheid. Om die waarde duurzaam en efficiënt in stand te houden, is een systematisch en planmatig beheer noodzakelijk. Het beheer is dan ook gericht op het duurzaam in stand houden van de gemeentelijke voorzieningen. Dit houdt in dat we kapitaalgoederen op een zodanige manier onderhouden dat tegen zo beperkt mogelijke kosten de voorzieningen voortdurend goed functioneren en er geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. Uitgangspunt voor het gewenste kwaliteitsniveau is dat de veiligheid en begaanbaarheid van de openbare ruimte op voldoende wijze gewaarborgd blijven en daar waar mogelijk een vorm van burgerparticipatie wordt ingebouwd. Volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), artikel 12, lid 2, moet in de begroting over het onderhoud van kapitaalgoederen worden aangegeven: 1. het actueel beleidskader (met betrekking tot beheerplannen: wanneer vastgesteld of geactualiseerd); 2. het van toepassing zijnde kwaliteitsniveau; 3.

de vertaling van de financiële consequenties van het vastgestelde kwaliteitsniveau in de begroting. Voor het beheer zijn beheersystemen beschikbaar om de beheertaak te ondersteunen en om goede financiële ramingen te maken. De beheersystemen hebben als doel het beheer binnen vastgestelde kwalitatieve normen zo effectief en efficiënt mogelijk in te richten. Dat betekent: op het aan te houden kwaliteitsniveau gerichte maatregelen op de juiste plaats en op de juiste momenten tegen de laagst mogelijke kosten. Bij het bepalen van prioriteiten worden risico's afgewogen. In de beleidsplannen worden alle afwegingen en de consequenties daarvan inzichtelijk gemaakt. Op deze wijze komen wij tot effectief en efficiënt beheer. Leidend voor het daadwerkelijke onderhoudsprogramma zijn de resultaten van de jaarlijkse inspecties van kapitaalgoederen. Voor de financiële aspecten van het beheer wordt verwezen naar de programma's (met name "3. Buitenruimte") en de staat 'reserves en voorzieningen' (reserve Wegen en voorziening Riolering). Kapitaalgoederen In onderstaand overzicht zijn de actuele beleid- en beheerplannen weergegeven. In de beleidsplannen zijn de kaders en ambities opgenomen. De beheerplannen geven aan de wijze waarop het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd. In onderstaand overzicht is te zien dat een aantal beheerplannen niet geactualiseerd zijn aan het einde van de planperiode.

Deze achterstand is veroorzaakt door het feit dat wij al enkele jaren bezig zijn met het implementeren van een nieuw beheersysteem. Voor de implementatie moeten de gegevens vanuit het oude beheersysteem geconverteerd worden naar het nieuwe beheersysteem. De gegevens vanuit het nieuwe beheersysteem vormen de basis voor de beheerplannen. De verwachting is dat de implementatie van het nieuwe beheersysteem in 2021 volledig wordt afgerond. De actualisatie van de betreffende beheerplannen staat daarom gepland in 2022. De vertraging van de actualisatie heeft geen directe impact op het beheer. De methodiek van beheer, inclusief inspecties, is uitgevoerd volgens de laatste beheerplannen.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

66

Onderdeel openbare ruimte

Beleid- en beheerplan

Vastgesteld

Planning/ actualisering

1. Wegen

Beleidsplan wegenbeheer 2013-2023

13-5-2013

2023

Wegenbeheerplan 2022 -2026

2022

Mobiliteitsplan 2021-2030

8-11-2021

2030

Beleidsplan openbare verlichting 20202024

7-10-2019

2024

Beheerplan openbare verlichting 20212025

2022

Beleidsplan infrastructurele kunstwerken 2015-2023

12-01-2017

2023

Beheerplan infrastructurele kunstwerken 2015-2019

12-01-2017

2022

Beleidsplan verkeersvoorzieningen 2015-2023

25-08-2015

2023

Beheerplan verkeersvoorzieningen 2015-2019

25-08-2015

2022

Beleidsplan straatmeubilair 2015-2023

25-08-2015

2023

Beheerplan straatmeubilair 2013-2019

25-8-2015

2022

2. Riolering

Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2019-2023

3-12-2018

2023

3. Water

Baggerplan 2019

8-7-2019

2024

Beheer- en onderhoudsplan oeverbeschermingen 2018-2026

5-3-2018

2026

Beeldkwaliteitsplan Groen 2015-2019

1-12-2016

2022

Beleidsplan bomen 2019-2033

3-12-2018

2033

Groenstructuurplan 2013- 2023

21-5-2013

2023

Beleidsplan begraafplaatsen 2020-2030

2-3-2020

2030

Beheerplan begraafplaatsen 2009-2014

17-3-2008

2022

Speelruimteplan 2020-2030

15-6-2020

2030

Beheerplan speelvoorzieningen 20212026

8-3-2022

2026

5. Gebouwen

Gebouwenbeheerplan 2012-2021

27-5-2014

2022

6. Afvalinzameling

Grondstoffenbeleidsplan 2019-2023

4-9-2019

2023

Zwerfafval- uitvoeringsplan 2019-2023

2-7-2019

2023

4. Openbaar groen

De beheerplannen infrastructurele kunstwerken, verkeersvoorzieningen en straatmeubilair worden verwerkt in het wegenbeheerplan 2022-2026

Kerncijfers In onderstaand overzicht zijn de kencijfers van onze gemeente weergegeven.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

67

Onderwerp Wegen

Kerncijfers 2021 Totaal areaal 1.500.722 m2 Asfalt 411.835 m2 Elementen 1.080.331 m2 Half verharding (wandelpaden) 8.556 m2

Kunstwerken

Bruggen en onderdoorgangen (tunnels) 93 Overige kunstwerken 196

Riolering

Vrijverval riolering

gemengd riool: 57 km vuilwaterriool: 51 km regenwaterriool: 66 km drainage: 13 km totaal: 188 km Rioolgemalen

rioolgemalen: 27 in beheer van het waterschap: 2 Drukrioleringen

pompunits: 123 drukriolering: 26 km Peilbuizen 33 Lengte watergangen 31 km Groen

Aantal bomen 12.440 Gazon 761.561 m2 (incl. bermen) Plantsoen 259.035 m2 Aantal speelplekken 144

Gebouwen

Aantal gebouwen in onderhoud 14

Afval

Aantal molsystemen (ondergrondse afval inzamelsysteem) 717 Aantal afvalbakken 510

Verlichting

Jaarstukken 2021

Aantal lichtmasten 7.536

Hendrik-Ido-Ambacht

68

Toelichting 1. Wegen 1.A Wegenbeheer Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 zijn de volgende onderhoudsprojecten gerealiseerd: • Burgemeester Jonkerkade; • Molenwerf; • Warmoeziershof; • Rotonde Antoniuslaan - Hoge Kade; • Rotonde Antoniuslaan - Reeweg; • Van Assendelftgaarde; • Halfweg. Beleidskader Het uitgangspunt van het wegbeheer is het in 2013 vastgestelde ‘Beleidsplan Wegen 2013-2023’. Als prioriteit wordt in begaanbaarheid en uit te voeren onderhoud aangehouden: het trottoir of het voetpad, het fietspad en vervolgens de straat en parkeervakken. Met dit uitgangspunt worden onderhoudswerkzaamheden aan elementenverhardingen van straten en parkeervakken met ruimere tussenpozen uitgevoerd dan van trottoirs en fietspaden. Egalisatiereserve wegbeheer Op 31 december 2021 heeft de reserve wegbeheer een saldo van circa € 1,98 mln. We zijn bezig met het opstellen van een beheerplan wegen voor de periode 2022 t/m 2026 waarin we voorstellen om de reserve om te zetten naar een voorziening. Ontwikkelingen Vanuit de VINEX-locatie De Volgerlanden zal in de komende jaren een aantal wegvakken voor overdracht naar de Algemene Dienst in aanmerking komen, dit in samenhang met de voortgaande ontwikkeling van deze uitbreidingslocatie. Binnen de reservering voor areaaluitbreiding is hiermee rekening gehouden.

1.B Verkeer en vervoer Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 hebben we het nieuwe Mobiliteitsplan 2021-2030 opgesteld en laten vaststellen. Beleidskader Omdat in 2021 het nieuwe Mobiliteitsplan is vastgesteld worden in 2022 de eerste acties ondernomen: - een vervolg geven aan de herinrichting Laan van Welhorst; - onderzoeken van de inrichting en het gebruik van de combinatie Veersedijk en Onderdijkse Rijweg; - het in kaart brengen van het fietsennetwerk; - het in kaart brengen van de fiets- en voetgangersoversteken; - het volledig maken van het parkeerdrukonderzoek zoals deze deels heeft plaats gevonden voor het Mobiliteitsplan. 1. C Openbare verlichting Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 hebben we circa 1.800 armaturen op verschillende plekken in de gemeente vervangen door duurzame LED-verlichting.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

69

Beleidskader In het beleidsplan Openbare Verlichting 2020-2024 zijn de kaders vastgelegd voor het in stand houden en verduurzamen van de openbare verlichting. Ontwikkelingen Het beleidsplan gaat in op het verduurzamen van de openbare verlichting door het toepassen van LED verlichting en het dimmen van verlichting op tijdstippen waarop er weinig verkeer is. Ook wordt bij vervanging van masten en armaturen de infrastructuur voorbereid om toekomstige ontwikkelingen op het gebied van slim beheer en nieuwe functionaliteiten mogelijk te maken. 1.D Infrastructurele kunstwerken Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 hebben we de volgende infrastructurele kunstwerken onderhouden: • Fiets-/voetgangersbrug Rietlaan - Koningsvaren • Fietsbrug Krommeweg bij Ambachtsezoom; • Vervanging damwand terras gemeentehuis. In 2021 is ook opdracht gegeven om de damwand aan de Groenewaal te vervangen, de vlonder aan de Liesewey te vervangen en de kademuur aan de Jacob Levecqpad te herstellen. Door de zeer lange levertijden zijn deze werkzaamheden doorgeschoven naar 2022. Beleidskader Het huidige beleid is erop gericht de kunstwerken op het kwaliteitsniveau ‘basis’ te onderhouden. Bij het beheer heeft het voorkomen van gevaarlijke situaties eerste prioriteit.

Tweede prioriteit is zorg dragen voor het goed functioneren van de voorzieningen, gevolgd door het wegwerken van eventueel achterstallig onderhoud 1.E Verkeersvoorzieningen Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 vond kleinschalige vervangingen plaats. Beleidskader De verkeersvoorzieningen worden op het basisniveau onderhouden, waarbij niet meer wordt uitgegaan van een kwaliteitsdifferentiatie per gebied. Reden hiervoor is dat verkeersvoorzieningen qua plaatsing, beheer en onderhoud moeten voldoen aan wettelijke bepalingen en landelijke richtlijnen. In het beheerplan zijn uitgangspunten voor de verkeersvoorzieningen geformuleerd. 1.F Straatmeubilair Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 zijn de zitbanken in het Sophiapark vervangen. Beleidskader Straatmeubilair, zoals banken, afvalbakken, fietsenstallingen en abri’s, is een wezenlijk onderdeel van de openbare ruimte. Op basis van de landelijke wetgeving en richtlijnen worden de betreffende voorzieningen in de openbare ruimte onderhouden op het kwaliteitsniveau ‘basis’. 2. Riolering Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 hebben wij riolering vervangen in de wijk Kruiswiel: fase 3 uitgevoerd en fase 4 voorbereid. Verder hebben we rioolinspecties uitgevoerd, schades hersteld en onderhoud gepleegd aan onze pompen en gemalen. Gewerkt is aan onze opgave op het gebied van klimaat, concreet is de groene daken actie uitgevoerd.

Beleidskader In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn de wettelijke zorgplichten afvalwater, hemelwater en grondwater met de daarvoor benodigde middelen uitgewerkt.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

70

Het functioneren van de riolering en gemalen wordt onder andere gewaarborgd door het plegen van vervanging en onderhoud. Door het beheer en onderhoud planmatig uit te voeren en af te stemmen met andere werken in de openbare ruimte, wordt dit zo efficiënt mogelijk gerealiseerd. Financieel kader Voor onderhoud riolering is een bedrag van € 175.000 begroot, dit is € 184.000 geworden. Voorziening riolering De voorziening riolering heeft als doel het gelijkmatig verdelen van kosten in de tijd om tariefschommelingen te voorkomen. De voorziening wordt gevoed met het verschil tussen de jaarlijkse exploitatiekosten van de riolering en de inkomsten uit rioolheffing. De omvang van de voorziening per 31 december 2021 is circa € 6,49 miljoen. Bestemmingsreserve riolering In deze bestemmingsreserve zijn de precariogelden van 2018, 2019, 2020 en 2021 gestort van in totaal € 1 miljoen. Ontwikkelingen Duidelijk is dat het klimaat verandert. De zomers worden heter en de kans op extreme neerslag wordt steeds groter. Daarom hebben we in 2021 verder gewerkt aan de vormgeving van klimaatadaptatie in onze gemeente. Om de kansen te benutten is klimaatadaptatie verder uitgewerkt bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en herstructurering van de bestaande openbare ruimte. Het gaat daarbij om de thema's: droogte, hittestress, wateroverlast en waterveiligheid.

Risicodialogen zijn gevoerd met diverse belanghebbenden, zoals woningbouwcoöperaties. Werkzaamheden zijn uitgevoerd in overeenstemming met het Actieplan Duurzaamheid. 3. Water Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 is gestart met de voorbereiding van het baggerwerk, naast het gewone onderhoud. Gekozen is om dit baggerwerk te combineren met onze opgave in 2022 wegens economische redenen. Verder is beschoeiing vervangen aan de Wilhelminasingel. Beleidskader In het nieuwe Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is de koppeling met waterbeheer opgenomen. Op het gebied van waterbeheer hebben wij het Baggerplan en het Beheer- en onderhoudsplan oeverbeschermingen. Het feitelijke baggerwerk wordt zowel door onze gemeente als door het waterschap Hollandse Delta uitgevoerd, afhankelijk van de onderhoudsverplichting van de watergangen. Daarnaast bestaat de verplichting om deze wateren periodiek vrij te maken van los vuil en waterplanten. Financieel kader Voor baggeren is een bedrag van € 68.000 begroot en hiervan is € 0 werkelijk uitgegeven. Het verschil tussen begrote en werkelijke kosten is gestort in de reserve baggeren. Deze kosten verschuiven naar 2022. Egalisatiereserve baggeren De egalisatiereserve baggeren wordt ingezet om overschotten en tekorten op te vangen. Op 31 december 2021 bedraagt de egalisatiereserve € 334.000.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

71

4. Groen 4.A Groenstructuurplan Wat hebben we in 2021 gedaan? De raad heeft in 2020 voor de jaren 2021 en 2022 extra middelen beschikbaar gesteld om achterstanden in (het onderhoud van) groen weg te kunnen werken. In 2021 zijn we gestart met het onderhouden van de groenarealen volgens het nieuwe integrale groenbestek, dat in december 2020 is aanbesteed. Het onderhoud van bomen en de renovaties van groenvakken die niet voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen zijn onderdeel van de overeenkomst. Er zijn meerdere bloemenlinten gerealiseerd en op een aantal locaties wordt anders gemaaid om meer biodiversiteit te verkrijgen. Ook zijn we in 2021 verder gegaan met de aanplant van nieuwe bomen waarbij we toewerken naar een duurzaam en toekomstbestendig bomenbestand. Ook hebben we ingezet op de herplant van bomen ter vervanging van bomen die in het verleden zijn gekapt. Uitgangspunt is om voor elke gekapte boom een boom terug te planten, mits dit duurzaam en verantwoord mogelijk is (juiste boom op de juiste plek). Ook hebben we in 2021 een snoeicyclus voor alle beplantingen ingericht. Hiermee werken we toe naar structureel en cyclisch onderhoud van beplantingen waarbij achterstanden in onderhoud de komende jaren worden aangepakt. Daarnaast zijn een aantal groenvakken gerenoveerd.

Beleidskader In 2021 is opdracht gegeven om een groenbeheerplan op te stellen, op basis van een te actualiseren groenstructuurplan en beeldkwaliteitsplan. Aanleiding voor het opstellen van een nieuwe beheerplan is de toegenomen aandacht voor en het steeds belangrijker worden van klimaatadaptatie, duurzaamheid en biodiversiteit. Het beheerplan is de basis voor het borgen dat het beeld en de kwaliteit van het groenareaal op de huidige beeldkwaliteit in stand kan worden gehouden en voor te sorteren op een duurzame en toekomstbestendige buitenruimte binnen de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Het beheerplan wordt is het 1e kwartaal van 2022 vastgesteld door het college. Bomenbestand In het huidige coalitieprogramma is afgesproken dat er 500 extra bomen worden aangeplant. In 2021 is het overgrote deel van deze bomen aangeplant, in het voorjaar van 2022 planten we de laatste van de 500 bomen. Daarnaast is een (derde) deel van het bomenbestand geïnspecteerd in het kader van de wettelijke zorgplicht die een gemeente heeft (als eigenaar van bomen). Door bomen periodiek te controleren krijgen we inzicht in de kwaliteit en onderhoudsbehoefte en werken we toe naar een duurzaam en toekomstbestendig bomenbestand.

Met deze periodieke controles worden onderhoudscycli ingericht voor de verschillende typen bomen (knot- en leibomen, treurbomen en vrij uitgroeiende bomen) waarmee we het onderhoud planmatig organiseren. Ook zijn in 2021 weer diverse bomen gekapt. Oorzaak hiervoor zijn divers; afsterving door ouderdom, aantasting door ziekte- en plagen of een slechte groeiplaats. Voor iedere gekapte boom wordt een boom herplant waarbij geïnvesteerd wordt in goede groeiplaatsen en duurzame soorten. In het verleden verwijderde bomen zijn niet altijd vervangen wat zorgt voor een vertekend beeld t.a.v. de aantallen. In 2021 is een actualisatieslag gemaakt voor het bomenbestand. Veel bomen stonden nog in het beheersysteem maar waren niet meer aanwezig buiten. Al deze bomen zijn nu 'gemuteerd' in de beheerdata. Per saldo hebben we dus iets minder bomen dan waar we vanuit gegaan zijn. Ontwikkelingen Bij de aanplant van nieuwe bomen kijken we steeds meer naar de toekomstwaarde van de locatie en de boomsoort (de juiste boom op de juiste plek). Ook wordt gekeken naar de bijdrage aan biodiversiteit en ecosysteemdiensten. Thema's die steeds belangrijker worden in bij het inrichten en beheren van de openbare ruimte.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

72

4.B Begraafplaatsen Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2020 is het nieuwe begraafplaatsenbeleidsplan 2020-2030 vastgesteld. Het nieuwe beleidsplan heeft als doelstelling het realiseren van toekomstbestendige begraafplaatsen. Het uitgangspunt is dat we begraven toegankelijk en betaalbaar houden. Om een toekomstbestendige begraafplaats te realiseren is er in het beleidsplan beschreven hoe de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zorgt voor voldoende grafcapaciteit voor de komende jaren, omgaat met trends en ontwikkelingen in de lijkbezorging en toewerkt naar een meer kostendekkende begraafplaats. Beleidskader In het Beeldkwaliteitsplan Groen is aangegeven dat vanwege de bijzondere functie van de begraafplaatsen deze binnen de representatieve zone vallen en daarom worden de begraafplaatsen op kwaliteitsniveau A onderhouden. Het beleidsplan begraafplaatsen 2020-2030 geeft de verdere uitgangspunten van de komende jaren weer. In 2020 is gestart met een onderhoudsvoorziening van de begraafplaatsen en de onttrekkingen op basis van een meerjarig onderhoudsplan vorm te geven. Egalisatiereserve begraafplaatsen De egalisatiereserve van de begraafplaatsen wordt ingezet om tekorten op het taakveld begraafplaatsen op te vangen. De verwachting is dat In 2023 de reserve leeg is en wordt opgeheven. Op december 2021 heeft de reserve begraafplaatsen een saldo van circa € 0,33 mln.

Ontwikkelingen/activiteiten In het kader van participatie zullen we de ervaringen van nabestaanden en uitvaartondernemers blijven we monitoren om daar in de toekomst op te anticiperen. 4.C Speelvoorzieningen Wat hebben we in 2021 gedaan? Na het opstellen en het laten vaststellen van het nieuwe beleid in 2020 hebben we een uitvoeringsplan gemaakt voor 2021 waarin is opgenomen hoe de gelden voor 2021-2022 worden besteed. In het uitvoeringsplan zijn 14 speelplekken vastgesteld die vervangen worden gedurende 2021 en 2022. Beleidskader Het Speelruimteplan is in 2020 geactualiseerd. Het nieuwe beleid is gebaseerd op de input van ouders/verzorgers, kinderen, jongeren en de gehandicaptenadviesraad. Op basis van deze input zijn de randvoorwaarden en uitvoeringskaders bepaald voor de herinrichting van speelplekken voor de komende tien jaar. Elk twee jaar wordt een vervangingsplan op basis van de uitgangspunten vanuit het beleidsplan opgesteld waarin zeven speelplekken per jaar worden gerenoveerd. In het Beheerplan speelvoorzieningen zijn de technische uitgangspunten voor het onderhoud uitgewerkt zoals eisen aan materiaalgebruik en valondergronden. Het Beheerplan speelvoorzieningen wordt in 2022 geactualiseerd.

Financieel kader De jaarlijkse beheer- en onderhoudskosten van de speelplaatsen zijn vertaald in het taakveld ‘Openbaar groen en (openlucht) recreatie’ binnen het Programma Sociaal, Welzijn en Educatie. 5.Gebouwenbeheer Wat hebben we in 2021 gedaan? We hebben in sporthal De Ridderhal de was- en kleedruimten gerenoveerd en de verwarmingsinstallatie vervangen. In het kader van verduurzamen hebben we een luchtwarmtepomp geïnstalleerd en de radiatoren vervangen door HR (hoog rendement)radiatoren. Ook hebben we de elektrische installatie aangepast.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

73

In het gemeentehuis hebben we binnenschilderwerk uitgevoerd en hebben we de noodstroomaggregaat vervangen. Beleidskaders In het Meerjarig Onderhoudsplan (MOP) 2017-2026 wordt voor de middellange termijn richting gegeven aan een effectief en efficiënt beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. In dit meerjarige plan is aangegeven welke onderhoudswerkzaamheden noodzakelijk zijn voor de gemeentelijke gebouwen in de komende periode. Het MOP is in 2021 geactualiseerd en zal in 2022 worden vastgesteld. Egalisatiereserve meerjarig onderhoudsplan Op 31 december 2021 heeft de reserve MOP een saldo van € 41.000.

Ontwikkelingen In 2021 hebben we een quick-scan uit laten voeren om inzichtelijk te maken welke maatregelen we moeten nemen om te voldoen aan de doelstellingen om in 2030 duurzaam (50% CO2 reductie) en in 2050 volledig energieneutraal te zijn. We gebruiken de uitkomsten van de quick-scan om de komende jaren beleid en een afwegingskader te ontwikkelen om toe te werken naar de doelstellingen voor 2030 en 2050. 6. Afval 6.A Afvalinzameling Wat hebben we in 2021 gedaan? Binnen de kaders van het coalitieakkoord hebben we een voorstel uitgewerkt om het recycle-tarief per 1 januari 2024 in te voeren. In het voortraject zijn verschillende scenario's onderzocht en beoordeeld op de effecten op service, milieu en kosten. Op grond van deze beoordeling heeft het college een voorkeursscenario geselecteerd. Vervolgens is het voorkeursscenario besproken met de gemeenteraad. Waarna we een implementatievoorstel hebben gemaakt waarover de raad op 7 februari 2022 een besluit heeft genomen. Door invoering van het recycle-tarief vermindert de hoeveelheid restafval fors, dalen de kosten en realiseren we een eerlijkere verdeling van de kosten. Beleidskader Het implementatievoorstel voor invoering van het recycle-tarief per 1 januari 2024 vormt het belangrijkste kader voor de afvalinzameling voor de komende jaren.

Ontwikkelingen Een groot deel van de ondergrondse afvalcontainers zijn de komende jaren financieel afgeschreven. Samen met het besluit over de implementatie van het recycle-tarief heeft de raad ook een besluit genomen om voor invoering van het recycle-tarief de zuilen en de toegangscontrole van alle ondergrondse-afvalcontainers te vervangen. 6.B Zwerfafval Wat hebben we in 2021 gedaan? In 2021 hebben wij twee prikacties georganiseerd, één op de Landelijke Opschoondag en één op de World Cleanupday. Ook hebben wij op de verschillende winkelcentra de vuilnisbakken voorzien van kleppen en voorzien van een PBD-bak. Hiermee stimuleren we het scheiden van afval en voorkomen we dat vogels het afval uit de vuilnisbak halen. In 2021 hebben wij ook het project de afvalvrije

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

74

school verder uitgerold waardoor één van de scholen in 2022 al een officiële afvalvrije school is geworden. Ons afvalprikker-uitgiftepunt blijft goed werken waardoor veel inwoners nu een afvalprikker hebben. Beleidskader Om een betere aansluiting te vinden tussen het Zwerfafvalbeleid 2008-2018 en de praktijk is gekozen om een zwerfafval-uitvoeringsplan 2019-2023 op te stellen. In 2022 wordt het beleidskader herijkt.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

75

5. Grondbeleid

Algemeen Het grondbeleid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is vastgelegd in de Nota “Grond voor Beleid” (2009). Met het grondbeleid wordt uitvoering gegeven aan de ruimtelijke visie die met name in de Structuurvisie "Waar de Waal Stroomt (2009)” is vastgelegd. In dit beleidsdocument worden de ruimtelijke ambities van de gemeente uiteengezet. In de Nota grondbeleid is vastgelegd dat de gemeente zoveel mogelijk een actief grondbeleid voert wanneer er sprake is van grootschalige ontwikkelingen of ontwikkelingen welke invloed kunnen hebben op de ruimtelijke of stedenbouwkundige structuur van de gemeente. Met dit actieve grondbeleid wil de gemeente gewenste ruimtelijke ontwikkelingen initiëren en sturen. Faciliterend grondbeleid wordt echter niet uitgesloten. Ook de keuze om hoofdzakelijk het instrument Wet voorkeursrecht gemeenten te gebruiken is in de Nota grondbeleid vastgelegd. Als er aanleiding is om geen gebruik te maken van het gemeentelijk voorkeursrecht, wordt dit gemotiveerd aan de gemeenteraad aangegeven. Waar een minnelijke verwerving van gronden niet mogelijk blijkt, maakt de gemeente gebruik van het onteigeningsinstrument. Uitvoering grondbeleid Voor de uitvoering van actief grondbeleid worden grondexploitaties opgesteld. Met een grondexploitatie wordt het financieel kader vastgelegd waarbinnen het beleid uitgevoerd moet worden.

Voor enkele wenselijke grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen zijn in het verleden grondexploitaties vastgesteld die jaarlijks geactualiseerd worden. Bij de vaststelling van de begroting 2021 waren er twee actieve grondexploitaties binnen de gemeente Hendrik-IdoAmbacht: De Volgerlanden en bedrijventerrein Ambachtsezoom Fase 1. Op 1 maart 2021 is de grondexploitatie Genieterrein-Waterbusplein geopend. Bij enkele kleinschalige ruimtelijke ontwikkelingen wordt wel faciliterend grondbeleid gevoerd, waarbij kostenverhaalovereenkomsten met de ontwikkelaar/grondeigenaar worden gesloten. Prognose verwachte resultaten grondexploitaties In onderstaande tabel worden de grondexploitaties samengevat. Hierin is per project, naast wat algemene informatie, het verwachte financiële resultaat opgenomen. Om de grondexploitaties te kunnen vergelijken en de geprognosticeerde resultaten te kunnen optellen zijn de resultaten contant gemaakt naar 1 januari 2022. De eventueel genomen winsten zijn niet verwerkt in het resultaat maar worden apart weergegeven. Ook de gewogen risicobedragen zijn opgenomen in de tabel. Voor de risicoanalyse worden jaarlijks, aan de hand van de RISMAN-methode, de verschillende van toepassing zijnde risico’s benoemd, gekwalificeerd en gekwantificeerd. Vervolgens wordt een gewogen risicobedrag berekend met een zekerheidspercentage van 90%.

Dit houdt in dat het voor 90% zeker is dat het genoemde bedrag voldoende is om de risico's af te dekken. In het weerstandsvermogen van de gemeente wordt met dit risicobedrag rekening gehouden. Na de tabel zal per grondexploitatie kort het toegepaste grondbeleid beschreven worden, net als een toelichting op het verwachte financiële resultaat.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

76

Tabel 5.1 Projectoverzicht (peildatum 1-1-2022) Bedragen x €1.000.000,De Volgerlanden

Ambachtsezoom GenieterreinFase 1 Waterbusplein 2023 2028 2027 1,8 ha 210 ha 23,1 ha

Verwachte afronding project Totale plangebied (ha) Areaal nog aan te kopen grond Areaal uitgeefbaar Areaal nog te verkopen grond Gerealiseerde kosten Gerealiseerde baten Boekwaarde Nog te realiseren baten -/- kosten Resultaat op eindwaarde Resultaat op netto contante waarde Gerealiseerde winstneming Risico's

11,7 ha € € € € € €

334,3 281,5 52,8 54,2 0,3 0,3

€

3,4

1,1 ha 0,2 ha

15,3 ha 9,4 ha € € € € € € € €

30,7 13,2 17,5 20,8 3,3 2,9 0,9 1,5

€ € € € € €

4,7 2,3 2,5 1,1 -3,6 -3,4

€

0,1

De Volgerlanden Beleidskader De wijk De Volgerlanden ligt volledig op grondgebied van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. De ontwikkeling van de wijk is echter vanaf het begin in samenwerking met de gemeente Zwijndrecht uitgevoerd. Per 1 januari 2021 is de samenwerking beëindigd en wordt de ontwikkeling voor rekening en risico van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht uitgevoerd. Sinds het begin van het project wordt actief grondbeleid gevoerd. De gemeente wilde alle gronden in eigendom verkrijgen om de regie te houden. Veelal werden gronden van particulieren aangekocht en overige benodigde gronden die in bezit waren van projectontwikkelaars werden met bouwclaimovereenkomsten bij het gemeentelijke eigendom betrokken. De verwervingen in het De Volgerlanden zijn afgerond. Financieel kader De grondexploitatie vormt het financieel kader van het project en wordt jaarlijks geactualiseerd en opnieuw vastgesteld. De geactualiseerde grondexploitatie De Volgerlanden is op 4 juli 2022 door de gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht vastgesteld. Bedrijventerrein Ambachtsezoom Beleidskader Bij bedrijventerrein Ambachtsezoom wordt actief grondbeleid toegepast. Sinds 1 januari 2013 richt de planvorming van Ambachtsezoom zich alleen op het westelijke gedeelte van het bedrijventerrein (Fase 1). Alle gronden in het gebied zijn in eigendom bij de gemeente.

Financieel kader De geactualiseerde grondexploitatie Ambachtsezoom Fase 1, welke het financiële kader van de betreffende fase van het project vormt, is vastgesteld in de raadsvergadering van 4 juli 2022. Genieterrein-Waterbusplein Beleidskader Het huidige project Genieterrein-Waterbusplein maakte voorheen onderdeel uit van de grondexploitatie Genieterrein, welke sinds 2006 door de Regionale OntwikkelingsMaatschappij Drechtsteden (ROM-D) in exploitatie is genomen. Het project betrof de herontwikkeling van circa 5 hectare bedrijventerrein en de hoofdontsluiting op de A15 (het Noordeinde). Inmiddels is de

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

77

hoofdontsluiting naar de A15 gerealiseerd en zijn nagenoeg alle kavels uitgegeven. Als onderdeel van de exploitatie wenst de gemeente een hoogwaardig ingericht Waterbusplein. Omdat dit niet overeenkomt met de doelstellingen van ROM-D is besloten dat de gemeente de exploitatie van het terrein overneemt. Naast de ontwikkeling van het Waterbusplein worden ook de laatste kavels door de gemeente uitgegeven. Alle gronden in het gebied zijn in eigendom bij de gemeente. Financieel kader De geactualiseerde grondexploitatie Genieterrein-Waterbusplein, welke het financiële kader van de betreffende fase van het project vormt, is vastgesteld in de raadsvergadering van 4 juli 2022. Tussentijdse winstneming Tussentijdse winstneming geldt vooral bij projecten die diverse jaren duren. Hieronder zijn regels opgenomen over hoe wordt omgegaan met (tussentijdse) winstneming: 1.

2. 3.

Tussentijdse winstneming kan alleen plaatsvinden indien: a. voldoende zekerheid bestaat over het (verwachte) resultaat van de grondexploitatie, ofwel het resultaat op de grondexploitatie betrouwbaar kan worden ingeschat; én b. De grond (of het deelperceel) is verkocht; én c. De kosten zijn gerealiseerd Wanneer er wordt voldaan aan de voorwaarden voor tussentijdse winstneming wordt de zogenaamde percentagemethode (POC) toegepast. Bij de bepaling van de tussentijdse winst worden de risico's die specifiek samenhangen met de nog te realiseren kosten en opbrengsten van de grondexploitatie in mindering gebracht.

Bij winstneming gelden in algemene zin de volgende uitgangspunten: de winst wordt naar rato van gerealiseerde kosten en opbrengsten (tot en met het lopende jaar) genomen (POC). Dus indien 50% van de kosten is gerealiseerd en 50% van de grond is verkocht (over de gehele looptijd), dan is de winstrealisatie 50% x 50% = 25%. Zowel de realisatie van de kosten als de realisatie van de opbrengsten zijn bepalend voor de omvang van de winstrealisatie. De grondexploitatie Genieterrein-Waterbusplein zal naar verwachting sluiten met een tekort, waardoor winstneming niet van toepassing is. Bij grondexploitatie Ambachtsezoom is over 2021 € 0,9 miljoen aan winst genomen. Het is de eerste keer dat er winst genomen is. Grondexploitatie De Volgerlanden heeft ook een verwacht positief resultaat. Doordat de projectspecifieke risico's echter hoger zijn dan het positieve resultaat, hoeft er geen winst genomen te worden. Reserve en risico's De aard van de activiteiten binnen het totaal van de exploitaties maakt het noodzakelijk ter afdekking van de algemene risico's een algemene reserve grondbedrijf aan te houden. Deze reserve wordt opgebouwd uit de eindresultaten van alle afgesloten grondexploitaties plus alle tussentijdse winst- en verliesnemingen. Het nemen van winst zal geschieden overeenkomstig de eerder beschreven methodiek van (tussentijdse) winstneming.

Indien er bij het opstellen dan wel het actualiseren van een kostprijscalculatie blijkt dat er een verlies op een complex ontstaat, wordt hiervoor een voorziening getroffen ten laste van de Algemene reserve grondbedrijf. De Algemene reserve grondbedrijf dient op voldoende niveau te zijn om de benoemde risico's te kunnen opvangen en dient een minimum niveau te hebben afhankelijk van het risicoprofiel. Zodra

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

78

het saldo van de reserve zich onder het minimum niveau bevindt, moet dit worden aangevuld vanuit de Algemene (concern)reserve. De Algemene reserve grondbedrijf kent geen maximum niveau.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

79

6. Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn organisaties waarmee we als gemeente een bestuurlijke relatie hebben én waarin we een financieel belang hebben. Deze organisaties leveren een bijdrage aan de realisatie van de doelen die we als gemeente hebben gesteld. Verbonden partijen die een significant (financieel) risico met zich meebrengen, verwerken we ook in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’. BBV In de nieuwe BBV is opgenomen dat voortaan een onderverdeling wordt gemaakt naar:  gemeenschappelijke regelingen;  vennootschappen en coöperaties;  stichtingen en verenigingen, en;  overige verbonden partijen. In dit hoofdstuk gaan we in op de doelstellingen, taken en financiële aspecten van de gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht participeert. Bij een vennootschap en coöperatie participeert de gemeente in het risicodragend vermogen van een privaatrechtelijke rechtspersoon als aandeelhouder van de betreffende NV of BV. Hieronder wordt een opsomming gegeven van dergelijke samenwerkingsverbanden. Gemeenschappelijke regelingen 

GR Drechtsteden



GR Dienst Gezondheid & Jeugd



GR Veiligheidsregio









Vennootschappen en coöperaties



ROM-D



Oasen (NV)



Stedin Groep (NV)



BNG (NV)

GR Omgevingsdienst

GR Drechtwerk

GR Natuur en recreatieschap IJsselmonde

GR Openbare Verlichting GR Gevudo

Wij kennen geen stichtingen en verenigingen als verbonden partij.

Jaarstukken 2021

Hendrik-Ido-Ambacht

80

Verbonden partijen (x € 1.000)

Relatief aandeel

Bijdrage Bijdrage Eigen vermogen

HIA

HIA 2020

HIA 2021

Eigen vermogen

1-1-2021 31-12-2021

Vreemd vermogen

Vreemd vermogen

1-1-2021

31-12-2021

GR Drechtsteden/GR Sociaal Bureau Drechtsteden en staf

365

Griffie

283

27

28

Sociale Dienst Drechtsteden

13.053

14.688

Rijksdoeluitkering BUIG en TOZO

-5.158

-7.081

Service Centrum Drechtsteden

1.970

2.180

Gemeentebelastingen Drechtsteden

784

841

Onderzoekcentrum Drechtsteden

104

119

16.109

18.107

2.345

1.988

56.038

54.711

3.114

2.297

44.708

58.678

Totaal GRD/GR Sociaal (incl. algemene dekkingsmiddelen)

5,50%

GR Dienst Gezondheid & Jeugd (zonder RAV) DG&J

1.671

1.739

6%

7.304

8.300

GR Veiligheidsregio (incl. boxen)

5,40%

1869

1.978

6.311

3.309

62.292

80.116

GR Omgevingsdienst (jaarprogramma en inwonerbijdrage)

2,11%

430

682

3.509

3.056

12.363

11.954

4%

240

163

1.041

1.279

26.202

27.368

Serviceorganisatie Jeugd

Drechtwerk GR Natuur en recreatieschap IJsselmonde

16%

215

226

4.263

4.398

2.635

2.561

GR Openbare Verlichting

15,06%

61

116

-74

76

272

501

GR Gevudo (aandeel garantierisico ca. 8,6 mln)

7,26%

0

0

30

30

0

429

4.116

4.342

2.151

2.151

ROM-D Capital BV

18.371

19.365

3

0

ROM-D Beheer NV

46

55

271

227

Vennootschappen ROM-D Holding NV

2,40%

ROM-D Capital beheer BV ROM-D KILL III CV

1,50%

ROM-D Projecten CV

32

25

0

0

9.903

11.643

8.952

4.968

1.695

1.492

25.471

15.103