Presentatie 19 september 2022
Tekst van het document
Hendrik-Ido-Ambacht en de woonopgave
Wouter de Jong
Voorstellen •
Burgemeester
•
Wethouder wonen
•
Gedeputeerde
•
Voorzitter RvC woningbouwcorporatie
•
Hoofd strategie Wonen bij het Ministerie van VROM
Hendrik Ido Ambacht en de woonopgave:
“
beperkte ruimte.
”
De bevolkingsopbouw van Hendrik-Ido-Ambacht: Vergrijzing op de loer?
“ ”
VINEX
De VINEX • •
• •
•
Landelijk ontwikkelingsbeeld Integrale visie: wonen, werken, infra, natuur etc. Compacte stadsfilosofie: in, aan en nabij de stad, goed ontsloten met OV. Toewijzen én meefinancieren van grote bouwlocaties: Vinex locaties Stadsgewesten als ’daily urban system’
Nota ruimte en verder • • •
•
Globaal landelijk beeld Decentralisatie RO beleid: provincies/regio’s centraal Verstedelijkingsafspraken tussen rijk en regio’s (waaronder zuidvleugel) over rijksinzet vanuit alle departementen Nieuwe woonwetgeving: prestatieafspraken in lokale driehoek (gemeente, corporatie, huurders) met primaat gemeente
“ ”
RUIMTELIJKE ORDENING
Wat is ruimtelijke ordening? •
De best wederkerige aanpassing van ruimte en samenleving, zulks ter wille van de samenleving
•
Vitruvius: gebruikswaarde, toekomstwaarde, belevingswaarde
•
Wonen, werken, infra, recreatie, natuur, in toenemende mate: energie en grondstoffen
•
‘tragedy of the commons’: dus per definitie een overheidstaak om schaarse ruimte te verdelen/bestemmen
•
NL is geheel ‘in gebruik’, dus eigenlijk is alles herbestemming, ook ‘bouwen in het weiland’ onttrekt grond aan de landbouw. Door RO beleid zijn er meerdere ‘grondmarkten’ (wonen, werken, natuur, landbouw,…), maar dat zijn keuzes!
•
RO is een zaak van lange termijn: planvorming en realisatie kost vaak decennia; alles wat je ‘maakt’ staat er voor vele decennia; de toevoegingen zijn maar een beperkt deel van de voorraad. Het bestaande is dominant.
Ruimtelijke ordening en keuzemogelijkheden? •
•
•
•
Belangrijk: RO wetgeving in NL is decentraal: enige bindende wettelijke instrument is bestemmingsplan/omgevingsplan, rest is beleid. Er kan wel ‘in de plaats treding’ voorkomen (provincie of rijk neemt lokale verantwoordelijkheid over), maar dat is grote uitzondering en kan alleen bij taakverwaarlozing gemeente (lokale) politiek is dus per definitie aan zet: keuzes maken vanuit politieke waarden (sociaal, economisch, ecologisch): bouwen is geen ‘natuurwet’. Zowel bouwen als niet (of weinig) bouwen of eenzijdig bouwen heeft gevolgen, lokaal én regionaal, nu en voor latere generaties, voor de eigen bevolking , maar ook voor anderen. Andere overheden oefenen wel invloed uit: door eigen beleidskeuzes en – kaders waaraan lokale keuzen worden getoetst; met geld/fondsen, door infrakeuzes (wegen, OV, ontsluiting etc), aanwijzen van rode contouren
Ruimtelijke ordening en keuzemogelijkheden? •
•
•
•
Er is altijd een effect van keuzes, soms snel zichtbaar, soms verborgen: afwenteling, waterbedeffect, andere gemeenten/regio, andere generaties. Politiek gaat over algemeen belang, dus eerlijk afwegen. Wat vind je belangrijk? Voor nu én voor later. Leefbaarheid, omgevingskwaliteit, sociale cohesie, opvang (en begeleiding) kwetsbaren, woonmogelijkheden voor iedereen, behoud groen en natuur, betaalbaarheid, beschikbaarheid, ruimte voor andere functies (energieopwekking, waterberging etc) Denk breed: NL is vol met bebouwde leegte: er is veel minder of niet gebruikt vastgoed: kantoren, bedrijven, stallen, winkels, grote woningen, hoogte benutten. Ook dat is keuzes maken HIA is onderdeel regio. Inwoners en bedrijven leven/functioneren ook zo. Voorzieningen in Rotterdam of Dordrecht zijn onderdeel van de ‘geleende schaal’. Andersom levert HIA ook een bijdrage aan de regio. Welke keuzes maak de raad daarbij? Wat wil HIA zijn? Primair woongemeente? Complete stad? Compacte stad? Alle lagen van de samenleving? Verdeling van lusten en lasten in de regio of ieder zijn deel?
De WONINGMARKT
Wat is de woningmarkt? • • • •
•
Sterk gereguleerd, marktwerking is verstoord. Vaak onvoorziene effecten van keuzes? Huur: sociale sector/middenhuur/TI’s, toewijzingsregels, huurtoeslag, huurprijsregulering, (voornemen De Jonge) Koop: huurwaardeforfait, overdrachtsbelasting, hypotheekrenteaftrek, regulering ‘goedkope’ koop, grondprijsinstrumentarium Woningmarkt is per definitie regionaal: inwoners houden zich niet aan grenzen: regionale huisvestingsverordening, koopwoningenmarkt. HIA is geen eiland. Wat HIA bouwt komt maar voor een deel aan de ‘eigen bevolking’ ten goede. Er zijn lokale sturingsinstrumenten: kernbinding, zelfbewoningsplicht, starterslening, maatschappelijk gebonden eigendom, terugkoopverplichting, kettingbeding, passend toewijzen, urgentieverklaring etc. → kan een beetje helpen
GEREEDSCHAP voor de RAAD
Gereedschap voor de raad 1.
De raad weegt belangen af: wonen vs andere functies, sociaal vs vrije sector, bebouwingsvolumes/dichtheid, belang eigen bewoners vs regio etc.
2.
De raad stelt de kaders vast: woonbeleid, prestatieafspraken, ruimtelijke plannen, grondbeleid, etc
3.
De raad stelt de regels: omgevingsplan, huisvestingsverordening, regeling urgenties, grondprijzen, voorrangsregels voor eigen inwoners (kernbinding)?
Gereedschap voor de raad 1.
De raad stelt middelen beschikbaar: grondprijs, investeringen in infra/voorzieningen/natuur etc
2.
De raad controleert de uitvoering van het beleid/kaders/toepassing regelgeving
3.
Kortom: de raad kan meer dan je denkt en minder dan je wilt
4.
Essentie is en blijft: wat voor stad/dorp wil je zijn? Over 10-20-30-40 jaar? En hoe verhoudt zich dat tot de wijdere omgeving en de maatschappelijke ontwikkelingen?
@ NeckervanNaem