Nr. 8 Rekenkamer Hendrik-Ido-Ambacht jaarverslag 2023 en jaarplan 2024 v1

Rekenkamercommissie/ Rekenkamer Hendrik-Ido-Ambacht Jaarverslag 2023 en Jaarplan 2024

G.H. Logt © Rekenkamer Hendrik-Ido-Ambacht

Inhoudsopgave Jaarverslag 2023 Hoofdstuk 1 Inleiding § 1.1 Inleiding § 1.2 Personele ontwikkelingen § 1.3 Gesprek met seniorenconvent § 1.4 Vergaderingen rekenkamer

pag. 3 pag. 3 pag. 3 pag. 4 pag. 5

Hoofdstuk 2 Rekenkameronderzoek in 2023 § 2.1 Quick Scan opvolging onderzoeken afgelopen jaren 2015-2021 § 2.2 Jeugdhulp § 2.4 Inwerkprogramma

pag. 6 pag. 9

Hoofdstuk 3 Financiën

pag. 11

pag. 10

Jaarplan 2024 Het jaarplan 2024 Onderzoek in 2022 vervolg in 2023 Onderzoek effectiviteit jeugdhulp Uitwerking aanbeveling quick scan Gesprek met seniorenconvent

Bijlagen: Groslijst met onderwerpen

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

pag. 12 pag. 12 pag. 12 pag. 13

pag. 14

2

Jaarverslag 2023 Hoofdstuk 1 § 1.1 Inleiding Voor u ligt het jaarverslag 2023 van de Rekenkamercommissie Hendrik-Ido-Ambacht, per 1 april 2023 Rekenkamer Hendrik-Ido-Ambacht . Daarom wordt in dit jaarverslag gesproken over de Rekenkamer. In dit jaarverslag blikt de Rekenkamer terug op de activiteiten in 2023. Dit jaarverslag is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 1 worden de algemene ontwikkelingen besproken. In hoofdstuk 2 worden de activiteiten op onderzoeksgebied besproken en in hoofdstuk 3 worden de financiële ontwikkelingen besproken. § 1.2 Personele ontwikkelingen Op 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Dit betekent dat alle gemeenten uiterlijk op 1 januari 2024 een onafhankelijke Rekenkamer moeten hebben. Een rekenkamerfunctie of -commissie is niet meer mogelijk. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht kende nog een rekenkamercommissie met drie onafhankelijke leden (waaronder de onafhankelijke voorzitter) en twee raadsleden. Dit betekende dat de huidige rekenkamercommissie uiterlijk per 1 januari 2024 zal moeten transformeren naar een onafhankelijke Rekenkamer.

In de raad van 3 juli 2023 is besloten: - te kiezen voor een onafhankelijke Rekenkamer per 1 april 2023 (terugwerkende kracht); - de nieuwe verordening Rekenkamer 2024 vast te stellen en - de huidige externe leden met terugwerkende kracht naar 1 april te benoemen voor 6 jaar De heer A.J.A. Wijten (voorzitter) Mevrouw L.M. Nijkamp (lid) Mevrouw N. Guduk (lid) In de raad van 2 oktober 2023 zijn de drie leden met terugwerkende kracht beëdigd. De samenstelling van de rekenkamercommissie per 1 januari 2023 en is dus in de loop van 2023 gewijzigd door de nieuwe wetgeving naar Rekenkamer. Naam

Einde benoemingstermijn

De heer A.J.A. Wijten (voorzitter, extern)

7 november 2024 (tweede termijn)

Mevrouw L.M. Nijkamp (lid, extern)

31 maart 2023 (tweede termijn)

Mevrouw N. Guduk (lid, extern)

31 maart 2023 (eerste termijn)

De heer C. Timmers (lid, intern)

Maart 2026

Mevrouw W.P. van der Hee-Pasterkamp (lid, intern)

Maart 2026

Vanaf april 2023 op basis van nieuwe wetgeving Naam

Einde benoemingstermijn

De heer A.J.A. Wijten (voorzitter, extern)

1 april 2029 (derde termijn oud/eerste termijn nieuw)

Mevrouw L.M. Nijkamp (lid, extern)

1 april 2029 (derde termijn/ eerste termijn nieuw)

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

3

Mevrouw N. Guduk (lid, extern)

1 april 2029 (tweede termijn/eerste termijn nieuw)

§ 1.3 Gesprek met het seniorenconvent In maart 2022 heeft voor het laatst het jaarlijkse gesprek met het seniorenconvent plaatsgevonden. In 2023 heeft dit niet plaatsgevonden. Het lopende onderzoek naar wonen/volkshuisvesting is in 2022 afgerond en is in de raad van 3 oktober 2022 door de raad behandeld. Naar aanleiding van het gesprek met het seniorenconvent in 2022 is besloten om een onderzoek te laten uitvoeren naar de resultaten van de adviezen van de Rekenkamer in navolging van het onderzoek in 2015. Dit rapport is in de commissie ABA-Financiën van 13 december 2023 besproken en in de raad van 15 januari 2024 vastgesteld. Vanwege het feit dat dit onderzoek doorliep en het onderzoek 'jeugdhulp" ook was ingezet in 2022 was er op dat moment geen reden voor een jaarlijks gesprek met het seniorenconvent. Het idee was dit alsnog in het najaar te doen. Wegens het verloop van het onderzoek naar jeugdhulp is alle aandacht daarop gericht geweest en op de afwerking van de rapportage "opvolging aanbevelingen 2017-2022". Toelichting Het instrument Rekenkamer is belangrijk voor de gemeenteraad om zijn werk goed te kunnen doen op het gebied van het bepalen van effectiviteit van beleid. De Rekenkamer stelt zich op het standpunt, zoals al meerdere jaren gemeld, geen onderzoek te willen doen waar niemand op zit te wachten.

Daarom is er het jaarlijkse gesprek met het seniorenconvent om af te stemmen, te peilen, waar behoefte aan is. Daarnaast heeft de Rekenkamer een onafhankelijke positie, om de onderzoekskeuze te bepalen, waarbij de rekenkamer binnen het budget blijft. De belangrijkste criteria voor de keuze van een onderwerp zijn: - Onderwerp dient zich goed te lenen voor onderzoek; -

Concreet aanbevelingen over te doen;

-

Lokaal genoeg/lokaal belang;

-

Afstand houden van politiek gevoelige onderwerpen.

De Rekenkamer is onafhankelijk en dienstbaar aan de gehele raad. Bij het kiezen van een onderwerp waakt de Rekenkamer ervoor om niet in politiek vaarwater te komen. Binnen dat spanningsveld opereert de Rekenkamer. Daarbij moet de Rekenkamer er dus voor zorgen dat het onderzoek en de aanbevelingen relevant zijn. De groslijst is als bijlage bij dit jaarverslag opgenomen. Er zit in de groslijst geen voorkeursvolgorde. De opsomming is willekeurig en mede gebaseerd op de lijst van vorig jaar. De lijst is ook niet uitputtend. De Rekenkamer Hendrik-Ido-Ambacht (hierna: de Rekenkamer) heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de opvolging van de aanbevelingen uit eerdere onderzoeken (periode 2016-2022) in navolging op de eerdere onderzoeken naar de effecten (laatstelijk tot en met 2015 en in navolging van 2011). In deze periode heeft de Rekenkamer een zevental onderzoeksrapporten uitgebracht waarin zij een groot aantal aanbevelingen voor de gemeente heeft gedaan. In de nieuwe gemeenteraadsperiode (2022-2026) acht de rekenkamer-commissie (bewust rekenkamercommissie of moet dit Rekenkamer zijn?) het van belang Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

4

om de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college van Burgemeester en Wethouders (B&W) inzicht te geven welke aanbevelingen uit 2016-2022 zijn omgezet in concrete beleidsmaatregelen of zijn ingebed in de gemeentelijke bedrijfsvoering en welke aanbevelingen nog open staan. Dit onderzoek is bedoeld om lering te trekken uit de wijze waarop de gemeentelijke organisatie, het college en de raad omgaan met aanbevelingen van de rekenkamercommissie. Voor de politieke en ambtelijke organisatie biedt dit onderzoek inzicht in of (en hoe) aanbevelingen van de Rekenkamer zijn geïmplementeerd. Dit rapport is besproken in de raadcommissie ABA-Financiën van 13 december 2023 en vastgesteld in de raad van 15 januari 2024. § 1.4 Vergaderingen rekenkamer De Rekenkamer heeft in 2023 8 keer (23.01, 20.02, 07.03, 17.04, 06.07, 18.09, 23.10, 11.12) vergaderd inclusief gesprekken met de onderzoeksbureaus over de opdracht en voortgang van het onderzoek. Dit waren enkele keren avondvullende vergaderingen. De vergaderingen zijn zowel digitaal gehouden als hybride.

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

5

Hoofdstuk 2 Rekenkameronderzoek in 2023 § 2.1 Rapport Rekenkamer-commissie "opvolging aanbevelingen 2017-2022" Naar aanleiding van het gesprek met het seniorenconvent is gekozen om een quick scan te laten uitvoeren naar de opvolging van de aanbevelingen uit eerdere onderzoeken (periode 2016-2022) in navolging op eerdere onderzoeken naar de effecten van deze eerdere onderzoeken (laatstelijk tot en met 2015 en in navolging van 2011). In deze periode heeft de Rekenkamer een achttal onderzoeksrapporten uitgebracht waarin zij een groot aantal aanbevelingen voor de gemeente heeft gedaan. In de nieuwe gemeenteraadsperiode (2022-2026) acht de Rekenkamer het van belang om de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college van Burgemeester en Wethouders (B&W) inzicht te geven welke aanbevelingen uit 2016-2022 zijn omgezet in concrete beleidsmaatregelen of zijn ingebed in de gemeentelijke bedrijfsvoering en welke aanbevelingen nog open staan. Nadat bij drie bureaus offertes is gevraagd, waarvan twee een offerte hebben uitgebracht en met deze twee bureaus is gesproken, is gekozen voor BMC. Eind 2022 is aan BMC opdracht gegeven om een quick scan uit te voeren naar de diverse rekenkameronderzoeken in de afgelopen jaren: 1. Quick scan 2015 raad 13 juni 2016 commissie 25 mei 2016. 2. Onderzoek decentralisaties/algemene voorzieningen Wmo 2016 raad 5 maart 2018 commissie 19 februari 2018. 3.

Quick Scan vindbaarheid info op de website 2017-2018 gestaan op de lijst ingekomen stukken van 14 januari 2018 nummer 3. 4. Quick scan Informatieveiligheid (2017) 4 september 2017 raad commissie 23 augustus 2017. 5. Grondstoffenbeleid in Hendrik-Ido-Ambacht (2018) raad 4 februari 2019 commissie 22 januari 2019. 6. Onderzoek inkoop- en aanbestedingsbeleid ten aanzien van inhuur derden (2019-2020) raad 2 maart 2020 commissie 19 februari 2020. 7. Sportief Hendrik-Ido-Ambacht (2021) raad 7 juni 2021 commissie 17 mei 2021. 8. Rekenkameronderzoek "Raad weten met de omgevingswet" raad 01-02-221(1 februari 2021? commissie 19 januari 2021. Dit onderzoek is doorgelopen in het tweede kwartaal van 2023. Door de benoemingsprocedure voor de nieuwe burgemeester is het later besproken dan de bedoeling was? Het rapport is in de raadscommissie van 13 december 2023 besproken en in de raadsvergadering van 15 januari 2024 vastgesteld. Het gaat om een onderzoek naar de beleidseffectiviteit. De Rekenkamer is een instrument van de raad en de rapporten geven aanbevelingen, maar wat is daar nu aan effect uit voortgekomen? De keuze is besproken met het seniorenconvent, maar de Rekenkamer besluit zelfstandig tot de keuze van een onderzoek.

Tijdens de commissievergadering op 13 december 2023 heeft, na een korte inleiding door de voorzitter van de Rekenkamer en de onderzoeker van BMC heeft mevrouw Lies van Aelst, directeur van de Nederlandse vereniging van Rekenkamers (NVRR) een aanvulling gegeven zoals de laatste jaren bij elk onderzoek door de Rekenkamer gebeurt. Zij was uitgenodigd om de raad iets extra's mee te geven. Haar bijdrage sloot aan op het artikel : Een Rekenkamer is niet voor bange mensen.

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

6

https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/rekenkamers-past-nabijheid-enonafhankelijkheid). Aanbevelingen uit het onderzoek: • Raad kan meer het gesprek over de onderzoeken/aanbevelingen voeren. Jaarlijks staat de stand van zaken rondom de aanbevelingen in de jaarrekening, maar dit is onvoldoende bekend bij de raad. De voorzitter van de auditcommissie alsmede de accountant zouden bij de toelichting op de jaarstukken hier wellicht de aandacht op kunnen vestigen. De raad realiseert zich niet dat dit al sinds 2018 gebeurt en nu ligt het zelfs vast in de verordening op de Rekenkamer; • Raad weet niet altijd waar ze qua onderzoek op zit te wachten en zou meer tweerichtingen willen zien. Maar soms moet de Rekenkamer ook een onderzoek doen, waarover ze zelfstandig besluit, waar de raad wellicht niet direct op zit te wachten, maar wat wel een eyeopener kan zijn. • Aanbevelingen worden vrijwel altijd overgenomen en opgevolgd. • Bij een geamendeerd besluit is het voor de raad niet altijd duidelijk wat ze nu eigenlijk besloten heeft. • Hou contact met de Rekenkamer als raad en andersom. • Onderwerpen die lokaal spelen, daar kan de raad de Rekenkamer mee voeden. Dat gebeurt nu via het seniorenconvent, maar dit zou breder kunnen. Maak als raad de leercurve af. • Hou wel goed in de gaten dat de Rekenkamer een onafhankelijk instrument is van de raad.

Zoals gebruikelijk wil de Rekenkamer graag iets extra's meegeven. In Binnenlands bestuur van 11 oktober stond een artikel over "Een Rekenkamer is niet voor bange mensen." Mevrouw Lies van Aelst directeur van de Nederlandse Verenging van Rekenkamers NVVR is ook betrokken geweest bij dit onderzoek en het artikel en heeft de commissie hierin meegenomen op basis van een vergelijking met kookboeken: welke ingrediënten heb je nodig voor een goed onderzoek en met name voor een uiteindelijk product/resultaat dat de raad ook gaat nuttigen. Ze geeft ook een advies: kijk naar andere onderzoeken en resultaten De vereniging kijkt ook jaarlijks naar onderzoeken welke gemeenschappelijk zijn. Als gemeente kun je hier je voordeel mee doen en wellicht een vervolgonderzoek ensceneren vanuit de gemeentelijke situatie. Zorg ook voor de couleur locale via bijvoorbeeld een klankbordgroep. De relatie tussen Rekenkamer en raad is essentieel om een onderzoek en aanbevelingen goed te kunnen laten landen. Vanuit de raadscommissie komen de volgende zaken naar voren: De huidige werkwijze werkt prima, waar zijn nog verbeteringen mogelijk? Recepten andere Rekenkamers? Hergebruik van een idee en een vervolg? Is dat wel voldoende lokaal georiënteerd? Selectie onderwerpen gaat nu via seniorenconvent.

Wellicht meer de raad bijpraten, ook vanuit seniorenconvent? Bezoek fracties door de Rekenkamer is wellicht een goede aanvulling? Opvolging monitoring aanbeveling staan in de jaarrekening. Seniorenconvent blijven gebruiken als klankbordgroep. Idee wordt geopperd om vooraf met het college het debat te voeren, voordat een bestuurlijke reactie is gegeven. Dit idee wordt niet omarmd. Je wil graag eerst weten wat de bestuurlijke reactie is. Dat wil niet zeggen dat het rapport daarop is of wordt aangepast. Rekenkamer kan besluiten een

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

7

aanvullende reactie te geven. Maar onderzoeksresultaat wordt nooit aangepast n.a.v. bestuurlijke reactie. Hoor- en wederhoor vooraf is belangrijk. Is de plaats in de jaarrekening juist? Na de jaarrekening te hebben doorgeplozen is de belangstelling voor de bijlagen minder. Ook onderwerpen ophalen bij de fracties? Uit de discussie komt naar voren hoe de raad aangehaakt blijft bij zijn eigen instrument: de Rekenkamer. Op zich was het prettig dat raadsleden die tot voor kort deel uitmaakten van de rekenkamercommissie bij de onderwerpbepaling meedachten in de rekenkamercommissie, zonder dat hier politiek bedreven wordt en werd. Daar waakt de voorzitter sterk op. Dat is wel een belangrijk aspect. Hoewel het nu een Rekenkamer is lopen de twee leden nog mee met het huidige onderzoek met betrekking tot jeugd. De Rekenkamer is onafhankelijk en wil geen speelbal van de politiek worden. Het is een instrument van de raad. Nu heeft de Rekenkamer een keer per jaar een gesprek met het seniorenconvent en met de raadsleden. In de rekenkamercommissie wist de rekenkamercommissie wat er leefde binnen de raad. Er is een aantal suggesties gedaan hoe om te gaan met deze belangrijke connectie en om deze te behouden dan wel te versterken. Groslijst is een handreiking, is zeker geen limitatieve lijst en ook de volgorde is aselect.

Ook kijken wat er in den lande leeft en gebeurt aan rekenkameronderzoeken. De Rekenkamer wil een meerwaarde zijn voor de raad. Een suggestie kan zijn dat de Rekenkamer langs de fracties gaat alsmede één keer per jaar het gesprek heeft met het seniorenconvent en op deze wijze input ophaalt voor mogelijke onderwerpen. Onderzoeken en resultaten van andere gemeenten kunnen inderdaad een vliegende start betekenen voor een onderzoek binnen Ambacht. De conclusies kunnen de basis zijn voor een verdieping op dat specifieke onderwerp voor of in Ambacht. Monitoring wordt gefaciliteerd via de jaarrekening en de auditcommissie maar is nog onvoldoende bekend. Het zal transparant moeten worden wat de status is. Monitoring door de raad is van belang om het college scherp te houden. Veel is opgevolgd en het college en de organisatie zijn goed bezig met het opvolgen. De raad kan de leercurve afmaken, meer de lerende invalshoek benutten. Aangegeven wordt dat monitoring expliciet een rol en een taak is van het college. Wellicht kan er aangehaakt worden bij de lijst van toezeggingen, moties en amendementen. De griffier geeft aan dat deze er niet is. Er zijn weinig moties en amendementen en de lijst van toezeggingen staat veelal in de besluitenlijsten en is veelal de volgende vergadering afgewerkt, behoudens in het kader van bijvoorbeeld de begrotingsbehandeling.

De NVRR houdt twee keer per jaar een onderzoek naar één onderwerp dat bij meerdere gemeenten speelt en daaruit blijkt bijvoorbeeld of een gemeente op dit onderwerp een witte vlek is (hoe bedoel je dit?) en kan hier haar voordeel mee doen. Samenvatting behandeling in de raadscommissie: Overnemen aanbeveling is in het algemeen niet zo'n probleem; Gemotiveerd wordt een en ander als het college het niet overneemt; Monitoring opvolging aanbevelingen is de crux. Hoe komt de raad meer in positie. Kunnen we met elkaar een modus bedenken hoe de raad in positie komt qua aanbevelingen. Seniorenconvent is één en wellicht ook twee keer per jaar als vast agendapunt in de commissie ABA. College houdt verplicht de stand van zaken bij, voor nu via de jaarrekening. Maar de raad zal zelf ook hierop actief dienen te acteren; Over het algemeen gaat het prima.

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

8

Voorgesteld wordt vanuit de commissie om de Rekenkamer te laten nadenken hoe de Rekenkamer de verbinding wil behouden en versterken om de raad in positie te brengen, onderwerpen aan te dragen en mee te denken/terugkoppeling te krijgen over lopende onderzoeken. De commissie verzoekt de Rekenkamer dit verder uit te werken en met een voorstel terug te laten komen, mede gezien de klankbordfunctie met suggesties zoals: Seniorenconvent één keer per jaar behouden; Fracties bezoeken; Behouden jaarrekening via de auditcommissie en de auditcommissie verzoeken dit wat nadrukkelijker terug te koppelen bij de jaarrekening aan de commissie; 2 x per jaar thermometer in de voortgang houden en dit terug te brengen in de commissie met de vraag aan het college wat de stand van zaken is in de commissie (''een keer kan meteen bij jaarrekening als apart punt wellicht) en wat heeft de raad gedaan met de aanbevelingen; Invulling klankbordgroep kan ook twee keer per jaar de commissie zijn.

Op basis van deze bespreking komt de raadscommissie tot de conclusie, mede gehoord de directeur van de NVRR, de onderzoeker en de voorzitter van de Rekenkamer, dat: raad graag de klankbordfunctie ingevuld ziet nu geen raadsleden meer in de Rekenkamer kunnen en mogen plaatsnemen; verzoekt de Rekenkamer met een voorstel te komen waarbij: o het jaarlijks gesprek met het seniorenconvent behouden blijft, o twee keer per jaar in de raadscommissie de stand van zaken/monitoring aan de orde komt waarbij één logisch moment al is bij de jaarrekening, maar wellicht ook als apart agendapunt; o fracties ook hun input kunnen leveren bijvoorbeeld door de Rekenkamer langs de fracties te laten gaan en daar een en ander op te halen. De raad heeft op 15 januari 2024 onder meer besloten: • De Rekenkamer te verzoeken met een voorstel te komen waarbij het huidige goede wordt behouden en de klankbordfunctie wordt versterkt, rekening houdende met hetgeen is ingebracht bij de behandeling in de commissie ABA van 13 december 2023. Voor de Rekenkamer betekent dit dat deze actie opgenomen dient te worden in het werkplan 2024. § 2.2 Onderzoeksvoorstel naar jeugdhulp In 2022 is de Rekenkamer zich aan het oriënteren gegaan op een onderzoeksvraag met betrekking tot de effectiviteit van de jeugdhulp.

Hierbij is de vraag ook naar voren gekomen: wat vraagt degene die hulp nodig heeft en waar heeft hij/zij behoefte aan en wat biedt de aanbieder aan en matcht dit met elkaar? Oftewel sluit in de ideale wereld vraag en aanbod op elkaar aan?’ Inleiding/Aanleiding Sinds 2015 is vanuit de decentralisaties de jeugdhulp neergelegd bij de gemeenten met een fikse korting van 25% op het budget. Gemeenten zijn sindsdien verantwoordelijk voor de jeugdhulp. Voorbeelden zijn

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

9

hulp aan huis bij problemen in het gezin, maar ook bij psychische en gedragsproblemen van kinderen en jongeren. Gemeenten hebben hierin de volgende taken: de jongere adviseren welke hulp het beste past; samen met de jongere de goede vorm van jeugdhulp kiezen; zorgen dat de gekozen jeugdhulp ook echt beschikbaar is. De gemeenten moeten onder andere: • jeugdhulp van goede kwaliteit aanbieden; • een beleidsplan voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg opstellen; • voorzieningen op het gebied van jeugdhulp (jeugdhulpplicht) treffen; • jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering organiseren; • maatregelen voor de aanpak van kindermishandeling nemen; • de samenwerking met andere sectoren zoals zorg, onderwijs, politie en justitie zoeken; • vertrouwenspersonen aanwijzen voor jongeren en (pleeg)ouders die te maken hebben met jeugdhulpverlening. Daarbij is het van belang gebruik te maken van de eigen kracht van jongeren, ouders en hun sociale netwerk. Het is belangrijk dat zij de regie blijven houden over hun leven en dat ze samen met hun eigen omgeving en professionele hulpverleners naar oplossingen zoeken.

Onderzoeksvraag Voor dit onderzoek heeft de Rekenkamer de volgende centrale onderzoeksvraag en deelvragen geformuleerd: - Voldoet de jeugdhulp in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht aan de vraag vanuit inwoners en krijgen zij daarmee de hulp die zij van de gemeente mogen verwachten? Deelvraag 1: Wat is er uit eerder onderzoek al bekend over de aansluiting tussen vraag een aanbod in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht? Subdeelvragen Gebeurt er wat er is afgesproken? Wat kan de gemeente bieden naar de toekomst? En hoe staat de jeugdhulp er nu voor? Deelvraag 2: Sluiten hulpvraag en hulpaanbod op elkaar aan? Daarbij is de rekenkamercommissie van mening dat het van belang is om na te gaan, los van de huidige situatie, op welke wijze hulpvraag en aanbod het beste op elkaar zouden kunnen aansluiten. Hierbij antwoorden zoeken op de volgende (subdeel)vragen: Wat is de hulpvraag, waar heeft degene die hulp nodig heeft behoefte aan? Wat zou de aanbieder bij voorkeur aanbieden en waarom? Hoe matcht dit met elkaar? Wat zou de aanbieder willen aanbieden op de hulpvraag, ongeacht of hij dit aanbod in de

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

10

-

huidige situatie wel of niet levert. Hoe kan dit aangepakt worden en welke methode heeft het bureau hierbij voor ogen/welke onderzoeksmethode gaat u toepassen en waarom?

Aan de hand van deze deelvragen wordt verwacht een antwoord te krijgen op de centrale onderzoeksvraag. Er is aan vijf onderzoeksbureaus gevraagd een offerte uit te brengen. Drie bureaus hebben aangegeven geen offerte te kunnen of willen uitbrengen. Twee omdat ze geen tijd hadden en één die dit alleen wilde doen als maatwerk. Twee bureaus hebben 17 april 2023 een pitch geven. Naar aanleiding hiervan is gekozen voor de combinatie van Proof Adviseurs en Scale Advies, mede gezien hun ervaring met cliëntenparticipatie. Gedurende het proces bleek het erg lastig via de aanbieders jeugdhulp om met cliënten in contact te komen. De vraag of de beleidsdoelstellingen van de gemeenten worden gehaald kan niet direct aan elkaar gelinkt worden omdat de regio haar beleid krijgt vanuit het AB en niet vanuit de gemeenten. De regio hanteert een andere norm van kwaliteit: wettelijke standaard best practices jeugdzorg versus definitie financieel: binnen budget blijven jeugdzorg. De regio lijkt minder gericht op het nakomen van prestatieindicatoren, maar lijkt in het geheel gericht te zijn op het binnen de financiële kaders en dergelijke blijven.

Er is een aanvulling op de offerte gekomen om te bezien of alsnog meer input opgehaald kon worden: VOORSTEL 1: CLIËNTPARTICIPATIE De kans op succes is het grootst als we de volgende keuzes maken: • We stemmen af met de opdrachtgever en het ambtelijk apparaat – indien nodig ook de buurgemeenten – om te zorgen dat we ditmaal echt de juiste mensen benaderen; • We maken passend digitaal wervingsmateriaal dat op een laagdrempelige manier verspreid kan worden; • We zetten ons in om cliënten te werven door actief zorgaanbieders, Stichting Jeugdteams en POH’s te benaderen en hen ook (meermaals) na te bellen; • De jongeren krijgen in ruil voor hun deelname een cadeaubon van bol.com en hun reiskosten worden vergoed. DE INVESTERING: CLIËNTPARTICIPATIE Het bureau heeft aangegeven dat in de opdracht geen ruimte aanwezig was om deze werving op zich te nemen. De investering voor de werving bedroeg €3.790,- exclusief btw. VOORSTEL 2: GROEPSGESPREK ZORGAANBIEDERS In de eerdergenoemde mailwisseling wordt door de Rekenkamer ook de zorg uitgesproken of de juiste zorgaanbieders gesproken zijn. De partijen die zijn benaderd zijn door de SOJ aangedragen. Deze route is in lijn met de afspraken in de offerte. Hierbij is uiteraard gekeken naar de representativiteit van de aanmeldingen.

Lopende het onderzoek is naar voren gekomen dat er ook een aantal lokale partijen een rol spelen in het jeugdhulpveld van Hendrik-Ido-Ambacht. Het gaat hierbij onder andere om Stichting Jeugdteams, Boba, POH en de andere jeugdhulp partijen. Deze namen zijn pas tijdens een interview genoemd. Ze zijn

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

11

niet bij de werving van de te benaderen zorgaanbieders met de onderzoekers gedeeld. De onderzoekers kunnen deze partijen ook voor een aanvullend groepsgesprek uitnodigen. DE INVESTERING: GROEPSGESPREK ZORGAANBIEDERS Een tweede gesprek met zorgaanbieders is aanvullend op de gemaakte afspraken in de offerte. De investering voor dit tweede gesprek bedraagt €975,- exclusief btw. Hierbij wordt er wederom van uitgegaan dat de Rekenkamer/griffie de zorgaanbieders uitnodigt. Dit onderzoek is door de rekenkamercommissie in oude samenstelling ingezet. Afgesproken is dat de beide raadsleden (interne commissieleden rekenkamercommissie) ook na 1 januari 2024 bij dit onderzoek betrokken blijven

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

12

Hoofdstuk 3 Financiën In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de uitgaven die de Rekenkamercommissie in 2023 heeft gedaan. Het budget van de Rekenkamercommissie in 2023 was € 22.707,00. In 2022 was dat nog € 29.556,--. Deze € 7.500 is in begrotingsjaar 2023, jaarschijf 2023 en verder door het SGD per abuis afgeraamd en zal worden gecorrigeerd bij de Kadernota 2025. In totaal heeft de Rekenkamer in 2023 € 26.460,44 uitgegeven ten behoeve van contributie voor het lidmaatschap van de NVRR, de onderzoekskosten voor het onderzoek naar wonen (liep nog door in 2023) en de aanvang van het onderzoek/quick scan naar de onderzoeken en doorwerking van deze aanbevelingen en resultaten in de organisatie. Daarnaast is aan vergoedingen voor de leden € 6.763,70 uitgekeerd. Totaal € 26.460,44. Dit jaar was het vierde en laatste jaar dat ook de in de Rekenkamercommissie zittende raadsleden vacatiegelden kregen toegekend op basis van gewijzigde regelgeving. Immers, per april 2023 is de Rekenkamer gehele onafhankelijk en zonder raadsleden. Het tekort in 2023 bedraagt € 3.753,44. Ervan uitgaande dat er abusievelijk € 7.500 is gecorrigeerd, is het tekort feitelijk een overschot van € 3.746,56. Er staat nog een rekening van BMC open voor 2024 van € 500,00 voor presentatie en van € 23.788,87 voor kosten onderzoek jeugdhulp. Werkelijk 2023

Begroot 2023

Werkelijk 2022 Begroot 2022

Vergoedingen (nog niet alles € 6.763,70 in boekhouding 2023 verwerkt)

€ 7.500,00

€ 6.684,53

Contributies, representatie € 956,01 c.a.

€ 707,00

€ 719,96

NvN Wonen

€ 7.500

€ 6.612,00

Onderzoek BMC opvolging € 10.150 aanbevelingen 2016-2022

€ 14.500,00

€ 4.350,00

€ 14.500,00

€ 10.962,00

€ 22.046

€ 22.707,00 + € 7.500

€ 18.366,49

€ 29.546

Presentatie commissie dec 2023 € 500 BMC Onderzoekskosten Jeugd € 32.379,60 (deels 2024)

€ 8. 590,73

Totaal onderzoek

€ 18.740,73

totaal

€ 26.460,44 -

€ 3.753,44

€ 26.460,44

€ 30.207 Resteert

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

€ 3.746.56

€ 11.179,51

13

Jaarplan 2024 Het jaarplan 2024 Onderzoek in 2023 vervolg in 2024 • Onderzoek effectiviteit jeugdhulp In paragraaf § 2.2 Onderzoeksvoorstel naar jeugdhulp is uitgebreid ingegaan op het lopende onderzoek jeugdhulp. De onderzoekers lopen tegen het feit aan dat de ingeplande cliëntenparticipatie erg moeizaam loopt. Er is nog vrijwel geen client (bereid) gevonden mee te werken aan het onderzoek. De onderzoekers hebben bij andere onderzoeken andere ervaringen met betrekking tot cliëntenparticipatie. Ook als Rekenkamer proberen we contacten te leggen om dit alsnog van de grond te krijgen. In 2024 zullen we met dit onderzoek nog wel enige tijd bezig zijn. • Vervolg Quick Scan opvolging onderzoeken afgelopen jaren 2015-2021 De gemeenteraad heeft dit rapport in januari 2024 behandeld. Hierbij is onder meer besloten: - De Rekenkamer te verzoeken met een voorstel te komen waarbij het huidige goede wordt behouden en de klankbordfunctie wordt versterkt, rekening houdende met hetgeen is ingebracht bij de behandeling in de commissie ABA van 13 december 2023. - Daarnaast wil de Rekenkamer, mede in relatie met dit raadsbesluit, nader vorm geven aan een huishoudelijk reglement zoals dat is vastgesteld in de nieuwe verordening op de Rekenkamer (juli 2023 Raad).

- Ook is de nieuwe Rekenkamer vanaf 1 januari 2024 wettelijk ingesteld en is nog zoekende om de nieuwe vorm van Rekenkamer vorm te geven. Met deze drie punten heeft de Rekenkamer zeker voor de eerste drie kwartalen van 2024 voldoende onderhanden. •

Gesprek met het seniorenconvent De Rekenkamer zal het jaarlijkse gesprek met het seniorenconvent in de eerste helft van 2024 in laten plannen met wellicht een uitloop naar het derde kwartaal.

•

Inwerkprogramma Naar aanleiding van de behandeling Quick Scan is vanuit de raad de behoefte gekomen nogmaals, in het kader van het inwerkprogramma zijn alle raadsinstrumenten al een keer behandeld, nog een keer specifiek de Rekenkamer nader toe te laten lichten over haar werkwijze e.d.

Begroting 2024 Begroot 2023 Vergoedingen (nog niet alles in boekhouding 2023 verwerkt)

€ 6.000,00

Contributies, representatie c.a.

€ 1.000,00

Onderzoek BMC opvolging aanbevelingen 2016-2022 Presentatie commissie dec 2023 € 500

€

Onderzoekskosten Jeugd

€ 23.788,87

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

500,00

14

€ 32.379,60 (deels 2024) Totaal onderzoek

€ 24.000,00

totaal

€ 31.500,00

Beschikbaar begroting

€ 28.586,52

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

15

Bijlage:

GROSLIJST REKENKAMER HENDRIK-IDO-AMBACHT Geactualiseerd 31 januari 2023

1.

Preventie- en handhavingsplan Alcohol In 2014 is de leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol verhoogd naar 18 jaar. Gemeenten zijn nu aan zet om deze aanscherping staande te houden. Daarvoor moeten zij onder meer een preventie- en handhavingsplan opstellen. Ook moet gecontroleerd worden op 'doorschenken'. Handhaving evalueren kan via rekenkameronderzoek.

2.

Transities zorg, werk en jeugd, een jaar na invoering (2015) Subonderwerpen: - Sociale voorzieningen Drechtsteden - Jeugd- en gezinsbeleid - Armoede en sociale uitsluiting - Kosten welzijnsvoorzieningen - Jeugdhulp

3.

Reserves en voorzieningen inclusief leningen en garanties In hoeverre is er sprake van een doeltreffend, doelmatig en rechtmatig beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen en wordt de raad hierover toereikend geïnformeerd met het oog op besluitvorming ten behoeve van zijn kaderstellende en controlerende taak?

4.

Beschikbaarheid openbare informatie / digitale middelen i.r.t. DKCC| De nieuwe wet hergebruik bevat de randvoorwaarden voor het hergebruik van openbare overheidsinformatie. De wet gaat daarbij uit van beschikbaarstelling naar aanleiding van een verzoek. Als informatie op eigen initiatief ter beschikking wordt gesteld als Open Data, is er ook sprake van hergebruik van overheidsinformatie. De voorwaarden die in de wet zijn opgenomen gelden ook voor het ter beschikking stellen als Open Data.

5.

Duurzaamheid i.r.t. Actieplan Duurzaamheid Duurzaamheid en het belang ervan krijgen steeds meer hun plek in de gemeentelijke organisatie. Wat is de stand van zaken en ligt de gemeente op koers om de forse landelijke en Europese afspraken na te komen.

6.

In beeld brengen geldstromen / subsidies sportverenigingen (indirecte subsidies) Hoe is het gesteld met de subsidies voor de sportverenigingen, waarbij wordt gekeken naar binnensport en buitensport. (Onderzoek 2020/2021)

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

16

7.

Burgerparticipatie Het meedoen van burgers staat centraal. Welke rol heeft de raad als burgers bijdragen aan de ontwikkeling van beleid. Wat vraagt burgerparticipatie van ambtenaren, college en raad. Bij dit rekenkameronderzoek kunnen burgers actief worden betrokken. Nieuwe nota "Participatie Ambachtse Aanpak" is op 11 januari 2021 vastgesteld.

8.

Resultaten adviezen Rekenkamer Hoe is dat ervaren, wat is er mee gebeurd. Geeft waarde aan voor nieuwe raad van het instrument Rekenkamer Doorwerkingsonderzoek: een investering in de meerwaarde van rekenkamers. Een doorwerkingsonderzoek in de meest klassieke vorm is onderzoek naar de mate waarin en wijze waarop aanbevelingen van de Rekenkamer weerslag vinden in beleid of uitvoering. Of de gemeenteraad ervoor kiest om aanbevelingen over te nemen, maar ook of het college die aanbevelingen uitvoert door het beleid aan te passen en de uitvoering van het beleid te wijzigen. Als doorwerkingsonderzoek goed wordt uitgevoerd, geeft het de raad en de Rekenkamer inzicht in de impact die het door de Rekenkamer uitgevoerde onderzoek heeft. Dergelijk onderzoek speelt dan ook een belangrijke rol in het kwaliteitszorgsysteem van een Rekenkamer. Het is belangrijk om bij doorwerkingsonderzoek niet alleen stil te staan bij de mate waarin aanbevelingen zijn overgenomen in beleid of uitvoering, maar dat onderzoek ook aan te grijpen om zicht te krijgen op de rol die de Rekenkamer hierin heeft. Een recent afgerond onderzoek voor de Rekenkamer van Nissewaard is daar een goed voorbeeld van; dit doorwerkingsonderzoek gaf aanleiding tot aanbevelingen voor raad, college én de Rekenkamer.

In deze vorm is doorwerkingsonderzoek niet alleen een noodzakelijke controle op de impact van een rekenkameronderzoek, maar uiteindelijk ook een investering in de meerwaarde die een Rekenkamer haar gemeenteraad kan bieden. En dat leidt uiteindelijk tot meer impact.

9.

Veiligheid publieke sector Boa's en hulpverleners en ook baliemedewerkers worden met (welk gedrag?) gedrag geconfronteerd. Je kunt het breed trekken met grensoverschrijdend gedrag, welke maatregelen en voorzieningen zijn getroffen?

10. Participatienota Hoe ervaart de burger deze nota. Stand van zaken uitvoering, overheids- en/of burgerparticipatie. Wat is er al van terechtgekomen, hoe geland bij inwoners, hoe bij de organisatie? 11. Jeugdzorg Naar aanleiding van de zienswijze begrotingswijziging SOJ2021 is tijdens de raad een suggestie gedaan. Dit is opgenomen in de besluitenlijst. Een derde van de landelijke jeugdhulp gaat naar bureaucratie. Je zou dit kunnen benaderen, onderzoeken vanuit cliëntperspectief.

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

17

12. Zorgfraude Landelijk rapport/PGB's. Meer toezicht beheer GR Sociaal op termijn. 13. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Het inkoop- en aanbestedingsbeleid is een landelijk regelmatig terugkerend thema. Bij elke overheidsorganisatie of –orgaan wordt geregeld de vraag gesteld of de inkoop slim is georganiseerd, of er kostenbesparing op inkoop- en aanbesteding mogelijk is en of er geen nationale of Europese regels worden overtreden. 14. Nieuwe omgevingswet Een grote interne verandering voor gemeenten. Alle type vergunningen moeten via één centraal loket worden geregeld. Zijn gemeenten hierop voldoende voorbereid? En welke stappen zijn nodig om de wet straks goed uit te voeren? (Onderzoek 2020). 15. Bescherming persoonsgegevens Jeugdwet en Wmo Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor jeugdhulp en ondersteuning thuis. Veel gemeenten hebben deze eerste twee jaar sterk gestuurd op het tegengaan van financiële risico's met monitoring van ??kentallen (moet dit kengetallen zijn?) en screening van cliënten. Hier staat nog een vraag in. Het heeft geleid tot een grote datastroom. Is het proces wel effectief en efficiënt ingericht en hoe zit het met de privacy van cliënten. 16. Inhuur derden Dit onderwerp is in 2013 al onderzocht door de Rekenkamer. Nu focus op efficiëntere inzet vast en inhuur personeel. In 2019 is hier ook een onderzoek naar geweest.

Jaarverslag 2023 en jaarplan 2024

18