Nr. 5 Brief terugkoppeling verzending Tweede Kamer fatbikes

Geachte leden van de commissie I&W, woordvoerders Verkeersveiligheid, Een jaar geleden stuurden wij namens meer dan veertig gemeenten een oproep aan het kabinet en de Kamer om de verkeersveiligheid op onze straten te verbeteren door opgevoerde e-bikes en fatbikes aan te pakken. We zijn dankbaar voor de aanhoudende en brede steun vanuit de Kamer voor de problematiek en de maatschappelijke discussie die op gang is gekomen. Terwijl het gevaar op de weg onverminderd zichtbaar is, zijn er vanuit het rijk echter nog weinig concrete acties ondernomen. Wij vinden het van cruciaal belang dat er een samenhangend pakket van maatregelen wordt ingezet om fatbike en e-bike gerelateerde overlast verder terug te dringen. Voer de eerdere aanpak snel uit In maart 2024 kwam toenmalig minister Harbers met zijn ‘Aanpak opvoeren elektrische fietsen waaronder fatbikes’. De minister presenteerde verschillende maatregelen, waaronder het verbieden van opvoersets en opvoerapps. Een belangrijke stap, maar hoe staat er nu voor? Waarom is dit verbod nog niet ingevoerd? En wanneer gaat dit wel gebeuren, zodat er betere handhaving op plaats kan vinden? In hetzelfde plan van aanpak werd de landelijke voorlichtingscampagne aangekondigd. Deze campagne ‘’t kan hard gaan’ is uiteindelijk begin september afgetrapt in Rotterdam, in bijzijn van minister Madlener. Sindsdien is het echter stil.

Gemeenten zijn gebaat bij een vervolgcampagne, bijvoorbeeld weer voor de zomervakantie. Sowieso verwachten wij meer en structurele communicatie vanuit het rijk over de risico’s van rijden op opgevoerde en onverzekerde e-bikes. De derde maatregel uit het pakket van Harbers is gericht op betere handhaving. Met nieuwe rollerbanken kan de politie sinds dit jaar beter controleren op opgevoerde e-bikes. De rollerbanken worden veel ingezet, bijvoorbeeld in Amsterdam en Eindhoven, waarmee er de afgelopen maanden honderden bekeuringen zijn uitgedeeld bij grote fatbike-controles. Toch was er een motie in de Kamer nodig om het mogelijk te maken dat de politie bij het controleren van een fatbike in het menu kan kijken om de overtreding van de snelheid te constateren. Is het voor de politie inmiddels mogelijk om de fatbike-menu’s te controleren? Laat minimumleeftijd 14 jaar en helmplicht voor fatbikes niet los De Kamer heeft afgelopen september met de motie Veltman/Van Dijk een duidelijke opdracht neergelegd bij de minister om met een plan te komen voor het invoeren van een minimumleeftijd van 14 jaar voor fatbikes en een helmplicht. De minister heeft meermaals zijn zorgen uitgesproken over het moeilijke onderscheid dat te maken is tussen fatbikes en e-bikes en waarschuwde voor een kat-en muisspel tussen wetgeving en marktwerking. In dit laatste delen wij de zorgen van de minister.

Fabrikanten zijn namelijk direct begonnen met het aanpassen van hun fietsen om nieuwe regelgeving te omzeilen (Daar is de skinny bike, Telegraaf, 25 september 2024). Tegelijkertijd is niets doen geen optie. Zorgwekkend waren namelijk ook de resultaten van de landelijke meetweek die SEH-artsen hebben uitgevoerd. Tijdens deze ene week in oktober kwamen er maar liefst 96 fatbikeberijders op de SEH terecht, 7% van het totaal aantal ongevallen met fietsen (1291). Bij meer dan de helft van deze ongevallen waren kinderen jonger dan 16 jaar betrokken. 22% van de mensen die zich na een fatbike-ongeluk melden op de spoedeisende hulp wordt vervolgens opgenomen in het ziekenhuis. Bij andere fietsen is dat percentage lager. Ongevallen met fatbikes veroorzaken dus vaker serieus letsel dan andere fietsen, mogelijk omdat de fatbike een zwaarder voertuig is en nog harder kan. Verder waren er 480 ongevallen met andere e-bikes, daarvan was 51 % van de slachtoffers juist ouder dan 55 jaar.

De meetweek maakt wederom duidelijk dat we jonge gebruikers van te snelle en onveilige fatbikes moeten beschermen. Daarom steunen we de eerdere inzet van de Tweede Kamer richting het kabinet om een minimumleeftijd van 14 jaar en hemplicht in te voeren voor fatbikes. Tot slot: voorkom toestroom illegale fatbikes Er worden nog veel te veel fatbikes aangeboden door aanbieders/verkopers (met name via internet) die niet voldoen aan de regels en die harder gaan dan 25 km/u en/of een hoger vermogen hebben dan 250 watt. Deze illegale voertuigen zijn gevaarlijk en rijden zonder goedkeuring op onze wegen. Het ILT heeft de afgelopen maanden meer gehandhaafd op het aanbieden van deze fatbikes en geeft aan dat bijna alle internetaanbieders van fatbikes zonder typegoedkeuring wel degelijk op de hoogte zijn van de geldende regels, maar deze proberen te ontwijken door een disclaimer te geven dat de fatbike enkel op eigen terrein mag worden gebruikt. Hoe gaat de minister deze frauduleuze praktijken aanpakken? En is de minister van plan extra capaciteit in te zetten bij het ILT om de toestroom van illegale fatbikes en e-bikes te voorkomen? Het is wat ons betreft klip en klaar dat er ook aan de aanbodzijde meer moet gebeuren om het probleem met opgevoerde fatbikes aan te pakken, anders blijft het dweilen met de kraan open.

Kortom, er is nog een hoop werk aan de winkel om de veiligheid in het verkeer te verbeteren. En we roepen minister Madlener op: wacht niet langer en ga aan de slag! Met vriendelijke groet, mede namens Gemeente Alkmaar

Gemeente Heemstede

Gemeente Alphen aan den Rijn

Gemeente Heerlen

Gemeente Amersfoort

Gemeente Heiloo

Gemeente Arnhem

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Gemeente Beverwijk

Gemeente Houten

Gemeente Bloemendaal

Gemeente Leiden

Gemeente Den Haag

Gemeente Rijswijk

Gemeente Diemen

Gemeente Roermond

Gemeente Dijk en Waard

Gemeente Rotterdam

Gemeente Eindhoven

Gemeente Velsen

Gemeente Groningen

Gemeente Zandvoort

Vervoerregio Amsterdam (gemeente Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, EdamVolendam, Haarlemmermeer, Landsmeer, Oostzaan, Ouder-Amstel, Purmerend, Uithoorn, Wormerland, Waterland, Zaanstad) Bas van Leeuwen Wethouder Mobiliteit, gemeente Haarlem Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit, gemeente Amsterdam Bijlage: - Infographic VeiligheidNL resultaten meetweek oktober – ongevallen fatbikes en ebikes