Nr. 16 Memo Informatie verkiezingen voor gemeenteraad

Aan Griffie Hendrik Ido Ambacht Van Team verkiezingen – Vivian Boon Datum Januari 2026 Onderwerp Gemeenteraadsverkiezing 18 maart 2026 _________________________________________________________________________________

Inleiding Op 18 maart 2026 is de verkiezing voor de gemeenteraad. Op verzoek van de burgemeester informeer ik u over een aantal onderwerpen betreffende de organisatie van deze verkiezingen. Hierbij het verzoek om deze informatie te delen met de gemeenteraad.

Inleiding ................................................................................................................................................... 1 1.

Alléén bij verkiezingen van de gemeenteraad ............................................................................... 1

2.

Register van aanduidingen van politieke partijen .......................................................................... 1

3.

Kandidaatstelling ............................................................................................................................ 2

4.

Beoogd verloop verkiezingsdag en uitslagvaststelling ................................................................... 3

5.

Vaststellen van de uitslag ............................................................................................................... 3

6.

Belangrijke data .............................................................................................................................. 5

7.

Contactinfo team verkiezingen (voor intern gebruik) .................................................................... 5

Bijlage: Stembureaus ............................................................................................................................... 6

1. Alléén bij verkiezingen van de gemeenteraad Voor de gemeenteraadsverkiezing heeft elke gemeente een aantal extra taken. Dit zijn de registratie aanduiding voor nieuwe partijen en de kandidaatstelling. Wij verzorgen hiervoor duidelijke informatie en begeleiding voor alle partijen. De extra taken zijn: ▪ Het registreren van de naam (aanduiding) van nieuwe lokale politieke partijen ▪ Het controleren van de kandidatenlijsten en alle daarbij benodigde formulieren van de politieke partijen die meedoen aan de verkiezing (de kandidaatstelling) ▪ Het benoemen van de leden van het Centraal Stembureau (CSB)

2. Register van aanduidingen van politieke partijen In het register politieke partijen staat de actuele opgave van de politieke partijen voor de gemeenteraad. Het CSB heeft deze namen geregistreerd. Een lokale partij mag alleen een aanduiding (naam) gebruiken als de partij deze naam heeft geregistreerd. Registreert de partij geen naam, dan doen zij mee met een blanco lijst. Landelijk bekende partijen staan niet in het register vermeld. Zij staan namelijk landelijk geregistreerd. Lokale partijen Doen lokale partijen in 2026 voor het eerst mee? Dan moeten zij een aanduiding bij het CSB laten registreren. Voor het registeren van de nieuwe lokale partijen hebben we standaardformulieren. De laatste dag registratie aanduiding was 22 december 2025. Later registreren mag ook. Maar dan mag de partij de aanduiding pas bij de verkiezing van 2030 gebruiken.

1

Waarborgsom Nieuwe lokale partijen laten de naam van de groepering registreren. Daarbij betalen zij een waarborgsom van € 112,50. Dit doen zij bij het CSB van de gemeente waarin zij politiek actief willen zijn. De waarborgsom voor deze registratie krijgt de politieke partij terug als zij een geldige kandidatenlijst inlevert. De registratie vervalt als de politieke partij bij de gemeenteraadverkiezing geen geldige kandidatenlijst heeft ingeleverd.

3. Kandidaatstelling Kandidatenlijst Op de dag van kandidaatstelling 2 februari 2026 leveren politieke partijen hun kandidatenlijst in bij het CSB. Samen met de andere stukken. Dit doen zij tussen 09.00 en 17.00 uur. Op deze lijsten staan de namen van personen die zich kandidaat stellen voor de gemeenteraadsverkiezing. Voorcontrole Politieke partijen mogen de kandidatenlijst vooraf laten controleren. Dit noemen we voorcontrole. Na deze controle geeft het CSB alle stukken mee terug aan de politieke partij. De partijen hebben tot de dag van de kandidaatstelling de tijd om lijsten en documenten juist (en in 1x) aan te leveren. Onder deze documenten vallen bijvoorbeeld: - bij nieuwe partijen en partijen zonder behaalde zetel: - de ondersteuningsverklaringen - bewijs van betaling van de waarborgsom - kandidatenlijst - verklaring van instemming met de kandidaatstelling - kopie geldig identiteitsbewijs van kandidaten die nog geen zitting hebben in de gemeenteraad - verklaring van toestemming van de gemachtigde van de partij om de partijnaam te gebruiken Waarborgsom Nieuwe politieke partijen betalen een waarborgsom. Uiterlijk 14 dagen voor de kandidaatstelling betalen nieuwe partijen een waarborgsom van € 225,-. Op zijn laatst kunnen ze op 19 januari 2026 betalen. Het betaalbewijs van dit bedrag levert de partij in bij de kandidaatstelling.

Politieke partijen betalen geen waarborgsom in de volgende situaties: - de partijen al in de gemeenteraad zitting hebben - partijen die meedoen met een gezamenlijke lijst (samenvoeging van aanduidingen), waarbij ten minste 1 partij 1 zetel heeft in de gemeenteraad - een fusie van partijen waarbij een nieuwe partij ontstaat en alle partijen ten minste 1 zetel hebben in de gemeenteraad - een fusie van partijen die bij de vorige verkiezing met een gezamenlijke lijst hebben deelgenomen en toen ten minste 1 zetel hebben behaald Terugbetalen waarborgsom De politieke partij krijgt de waarborgsom terug als: - zij minimaal 75% van de kiesdeler heeft behaald - of als de partij geen geldige lijst heeft ingeleverd Partijen die geen geldige kandidatenlijst inleveren, doen als politieke groepering niet mee met de verkiezing. Lijstnummering Het CSB kent alle ingediende kandidatenlijsten een nummer toe. Eerst nummeren we de lijsten van partijen die al bij de vorige gemeenteraadsverkiezing één of meer zetels hebben behaald. Het aantal stemmen dat de partijen bij de vorige verkiezing behaalden, bepaalt de volgorde van toekenning van de nummers. Daarna wijst het CSB de nieuwe partijen een nummer toe. Dit gebeurt (indien nodig) via loting. De nummering van de geldige kandidatenlijsten gebeurt in een openbare zitting op 6 februari 2026 om 17.00 uur.

2

4. Beoogd verloop verkiezingsdag en uitslagvaststelling A. De stembureaus openen 18 maart 2026 om 07.30 uur en sluiten om 21.00 uur. De stembureaus worden zo toegankelijk mogelijk ingericht voor mensen met een fysieke beperking, volgens de richtlijnen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. In de communicatie over de stembureaus geven we duidelijk per stembureau aan of de locatie (rolstoel)toegankelijk is. Daarnaast wordt voorzien in: een stemmal voor blinden/slechtzienden op het stembureau in het gemeentehuis - de inzet van een prokkel-duo: een persoon met een licht verstandelijke beperking vervult hierbij de rol van stembureaulid, onder begeleiding van een ander stembureaulid zonder beperking. Het initiatief draagt bij aan een inclusieve samenleving en is ter bevordering van een positieve beeldvorming in de maatschappij. Een tolk op afstand: kiezers kunnen via Tolkcontact op alle stembureaus tijdens verkiezingen gratis gebruikmaken van een online tolk Nederlandse Gebarentaal. B.

Gedurende de dag vragen we op vaste tijden aan de stembureaus naar de opkomstcijfers. De tijden zijn: 10.00 uur, 12.30 uur, 15.00 uur, 18.00 uur en 20.00 uur. Team communicatie communiceert de opkomstcijfers via social media.

C.

Woensdag 18 maart ná 21.00 uur openen de voorzitters de stembussen. De leden sorteren de biljetten op lijstnummers, blanco en ongeldig. Ook tellen zij het aantal biljetten. Voordat zij verdergaan met het tellen van de stemmen per kandidaat geeft de voorzitter het totaal aantal stemmen per politieke partij door: de voorlopige uitslag. Deze voorlopige uitslag wordt op de uitslagenavond door de burgemeester bekend gemaakt.

D. Op de stembureaus vindt de verdere telling plaats op kandidaatniveau. De voorzitters van de stembureaus leveren woensdagavond 18 maart het proces-verbaal in. E.

De openbare zitting van het gemeentelijk stembureau (GSB) is op donderdag 19 maart en vrijdag 20 maart. Dan vindt de controle van de processen-verbaal plaats, vinden de eventuele hertellingen plaats en wordt uiteindelijk de uitkomst van de telling op gemeentelijk niveau vastgesteld door ondertekening van het proces-verbaal Na31-1 door het GSB. Op vrijdag 20 maart om 14.00 uur maakt het GSB de uitslag bekend in een openbare zitting.

F.

In de periode vanaf 20 maart tot 26 maart controleert het Centraal stembureau (CSB) deze uitslag en draagt waar nodig het GSB op om mogelijke fouten in de telling te onderzoeken.

G. Donderdag 26 maart om 10.00 uur stelt het CSB de uitslag definitief vast in een openbare zitting, waarbij de burgemeester voorzitter is.

5. Vaststellen van de uitslag Aantal beschikbare zetels Per aantal inwoners op 1 januari 2025 (peildatum) in de gemeente geldt een zetelverdeling. Het aantal raadsleden en dus ook de zetels, is altijd een oneven getal.

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Inwoners > 32.859

Huidige zetels 23

3

Verdeling beschikbare zetels Het CSB verdeelt de zetels en restzetels over de partijen aan de hand van de uitgebrachte stemmen. Het aantal volle zetels dat zij direct aan de partijen toekent, is gelijk aan het aantal keren dat zij de kiesdeler hebben gehaald. Lijstencombinaties telt het CSB hierbij als één lijst. In gemeenten met 19 of meer zetels verdelen we de restzetels volgens de methode van het grootste gemiddelde per behaalde zetel + 1. Kiesdeler De kiesdeler berekenen we door het aantal op kandidaten uitgebrachte stemmen te delen door het aantal te verdelen zetels. Voorbeeld: 17.000 op kandidaten uitgebrachte stemmen : 23 zetels = 739. Zetelverdeling Bij de zetelverdeling geldt dat het CSB de zetels verdeelt over de partijen op basis van het aantal behaalde stemmen per politieke partij. Vervolgens worden de zetels eerst toegekend aan de kandidaten die met voorkeurstemmen zijn gekozen. In gemeenten met 19 of meer zetels worden kandidaten die ten minste 25% van de kiesdeler halen, met voorkeur benoemd. Zijn er daarna nog zetels te verdelen, dan is de volgorde op de lijst bepalend. Benoeming Het CSB benoemt de gemeenteraadsleden. Daarna beoordeelt de 'oude' gemeenteraad of ze de benoemd verklaarde kandidaten kunnen toelaten als lid van de gemeenteraad. Voor een vlotte benoeming spreekt het CSB hierover een werkwijze af met de griffie.

Een commissie uit de gemeenteraad controleert in een geloofsbrievenonderzoek of: de kandidaten aan de eisen voor het lidmaatschap van de gemeenteraad voldoen en geen strijdige openbare betrekkingen vervullen. Dit houdt in dat de kandidaat bv geen lid mag zijn van gedeputeerde staten. Of ambtenaar kan zijn van de eigen gemeente. de verklaring van nevenfuncties Nieuwe leden Na de zitting (of zo snel mogelijk daarna) krijgen de nieuwe leden de gelegenheid om hun benoemingsbrief af te halen. Zij moeten zich hiervoor legitimeren met een geldig identiteitsbewijs. Ook tekenen zij direct de verklaring wel/niet aannemen van de benoeming. En vullen zij de openbare betrekkingen in. Meestal is de griffie hierbij ook aanwezig. Zij neemt dan gelijk ook andere zaken door met de nieuwe leden. Niet aannemen van de benoeming Neemt een gekozen raadslid de benoeming niet aan? Dan komt de volgende kandidaat op de lijst in aanmerking voor de benoeming. Als een kandidaat de benoeming wel aanneemt maar doorschuift als wethouder ontstaat een vacature in de raad. De voorzitter van het CSB benoemt dan een opvolger. Dan gelden dezelfde werkzaamheden als die gelden voor het benoemen van een raadslid. Leden van de commissie van onderzoek Deze leden vormen zich een beeld van het rechtmatig verloop van de verkiezing en stellen de uitslag vast.

Zij moeten hiervoor inzage krijgen in de processen-verbaal van de stembureaus. En in het proces-verbaal van de vaststelling van de uitslag. Constateert de commissie een onrechtmatigheid of een ander voorval dat invloed heeft op de uitslag? Dan mag zij de raad adviseren om een besluit te nemen voor een hertelling. De commissie legt haar bevindingen vast in een rapport van de commissie van onderzoek geloofsbrieven. De commissie krijgt hiervoor een conceptversie. Dit regelen we centraal. De commissie adviseert de raad tot toelating van de met naam genoemde raadsleden. En stelt een concept raadsbesluit op tot toelating van de door het CSB benoemde leden.

4

Hertelling of herstemming Alleen de 'oude' gemeenteraad is bevoegd om te besluiten tot hertelling van de stemmen. Dit doet zij als zij vermoedens heeft van ernstige onregelmatigheden bij de telling van stemmen in 1 of meerdere stembureaus. Het gaat dan om onregelmatigheden die van invloed zouden kunnen zijn op de uitslag. Heeft zij twijfels over de (on)geldigheid van stemmen in één of meer stembureaus? Dan kan zij ook besluiten tot een nieuwe stemming. Dit kan dan per stembureau of zelfs voor de hele gemeente.

6. Belangrijke data 22 december 2025: uiterlijke datum registreren aanduiding 19 januari 2026: uiterlijke datum betalen waarborgsom kandidaatstelling 19 januari t/m 2 februari 2026: afleggen ondersteuningsverklaringen 2 februari 2026: dag van de kandidaatstelling 3 februari 2026: onderzoek kandidatenlijsten 4-5 februari 2026: mogelijkheid tot het herstellen van verzuimen kandidatenlijsten 6 februari 2026: centraal stembureau beslist over geldigheid kandidatenlijsten en nummert ze 18 maart 2026: dag van de stemming 19 maart 2026: zitting gemeentelijk stembureau voor het vaststellen van de uitslag 26 maart 2026: centraal stembureau stelt de einduitslag op zijn vroegst acht dagen na de stemming vast 31 maart 2026: raad in oude samenstelling neemt afscheid 1 april 2026: eerste raadsvergadering raad in nieuwe samenstelling

7. Contactinfo team verkiezingen (voor intern gebruik) Dienstverlening Drechtsteden organiseert ook deze verkiezingen voor 4 gemeenten. Dit zijn de gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht en Sliedrecht. Een deel van de organisatie is uniform. Daarnaast is er ruimte voor lokale eigenheid. Er is een centraal team dat zorgt voor het drukwerk, communicatie, ondersteunende systemen en dergelijke. Ook heeft elke gemeente een eigen team. Zij zorgt voor de aanwijzing van stembureaus, benoemen van stembureauleden en vaststellen van de uitslag. De projectleider Verkiezingen is verantwoordelijk voor de totale organisatie van de verkiezingen. Het projectteam Verkiezingen is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de taken uit de Kieswet. Wij: ▪ zorgen ervoor dat kiesgerechtigden kunnen stemmen, ▪ verstrekken informatie over hoe, wanneer en waar kiesgerechtigden kunnen stemmen, ▪ zorgen voor voldoende stembureaus en opgeleide stembureauleden, ▪ ondersteunen het CSB in de uitvoering van hun taken. Zoals registratie van nieuwe lokale politieke groeperingen, kandidaatstelling voor de gemeenteraad en vaststelling van de uitslag van de verkiezing. Het organiseren van verkiezingsmarkten, opkomst bevorderende maatregelen en de verkiezingsavond is een verantwoordelijkheid van de griffie. Griffie, communicatie en het team Verkiezingen hebben nauwe contacten met elkaar.

Projectleider verkiezingen: Vivian Boon Coördinator lokale verkiezingsteam: Petra Koenen, verkiezingen@h-i-ambacht.nl

5

Bijlage: Stembureaus

Overzicht stembureaus Gemeentehuis

Weteringsingel 1

Emmastaete

Emmasingel 12 G

SOL Admiraal (obs De Bron)

Admiraal de Ruyterlaan 1

St. Hervormde Jeugdfederatie

Vijverhof 10

Wielstaete

van Kijfhoekstraat 146

Gereformeerde Kerk Open Hof

Schildmanstraat 72 A

OBS De Bron

Bekestein 50

Sporthal De Ridderhal

Hoge Kade 60

Wooncomplex De Kruidhof

Kruidhof 3

Postduivenhoudersvereniging De Luchtbode

Reeweg 89

Wijkgemeente De Ark

Olijfgaarde 12

Flatgebouw De Zalmhaven

Zalm 84 A

Sporthal De Sophiahal A

Sophiapromenade 9

Sporthal De Sophiahal B

Sophiapromenade 9

Yulius - De Volgerlanden

Elzengaarde 144

Sophiastaete

Druivengaarde 19

De Voorn

Voorn 10

Zorgorganisatie De Blije Borgh

Gerard Alewijnsstraat 18

6