Nr. 12 Meldpunt rookoverlast - Houtstookoverlast

4

-Ujunii»

i

n ’1 Ik *1| ! r yr ik3j

/

't

■.

1

I

I

■I

De open haard

Rendement: 10%

3

Grote eenheden voor woningverwarming f--r~1

II Ik =n I

r-'"

M i

jj. Jd

yHI XJ I

■

't^L

-^ 7 X'

5

I ^1

■

1

M R M :^" i r*r *

K ’lï 4.1

Segmenten van de houtkachel branche Houtkachels< 18 kW voor de particuliere markt.

Bijvoorbeeld:

Houtkachels > 18 kW voor de zakelijke markt.

•

De bovengenoemde kleinere houtkachels

Hieronder de emissies van een kalverfokbedrijf uit Nijkerkerveen

•

Houtkachels voor bedrijven, zoals landbouwbedrijven (verwarming van kalvermelk; pluimveebedrijven; overdekte zwembaden).

ei

o; i»: 'Z-

7^ Z kW

____________

* >■< ,r«

4

z* k *>

'I

B

>> te

■

»r-i >

’ Ja. i

■

Voordelen Opbrengst aan energie uit biomassa in 2008:

•

Bij particulieren:?,1 PJ

•

Bij bedrijven:

2,5 PJ

• (1 Joule is de energie die geleverd moet worden voor 1 Watt gedurende 1 seconde.) •

1 Peta Joule = 10(15) Joule

Uit Statusonderzoek 2010

•

Dit zijn schattingen van het CBS. Dit gaat uit van 1,3 miljoen houtkachels en open haarden bij particulieren. (=20% van de woningen).

Onzekerheidsmarge: 50%

Mail van Frans Debets • Aardig of interessant om te melden dat in de EU telling voor duurzame energie houtstook meetelt. Nederland komt moeizaam vooruit met duurzame energie, maar in onze "prestatie (nu 100 PJ)" wordt de particuliere houtstook ook meegeteld voor 13PJ. Dat is dus 13% van de totale DE productie. Net zoveel als bijmenging biobrandstoffen (ook 13%). De milieueffecten van de kleine houtstook zijn rampzalig zoals je weet. Als we dit zouden verbieden zou Nederland nog verder terugzakken naar onder de 5%. • Biomassa is nu 70% van onze duurzame energie, dus 70% van 5% = 3,5%. Vergelijk bv. Oostenrijk dat 10% van zijn energie uit biomassa haalt, vrijwel volledig houtstook

Energieverbruik fossiele brandstoffen Nederland aardgas plm. 320 PJ

Betreft: fossiele brandstoffen Energieverbruik door huishoudens PJ 600 1

] Aardgas

H Elektriciteit | Steenkool, aardolie, warmte, biomassa, afval 400

200

0

Bron: CBS

—I

1990

Bron: CBS.

2000

2005

2010

2015

CBS/sepn www.ctojWnloojsi?

Huishoudelijk energieverbruik 35 Gigajoule

Per jaar per

Huishoudelijk energieverbruik per inwoner

glgajoule per inwoner

50 -1

| Steenkool, aardolie,

inwoner

stoom en warmte, kernenergie 40-

| Aardgas (temperatuur gecomgeerd)

30

| Elektriciteit (omgerekend

naar hoeveelheid fossiele brandstof nodig voor

20-

elektriciteitsopwekking)

10

-------- 1

0 1950

1960

1970

1980

1990

2000

2010

2020

CBS/oktM Bron: CBS.

ww.cMnloo36i7

Energie uit Biomassa • Bericht uit Doezum, gemeente Grootegast • In Nederland komt bij het onderhoud van natuur, bermen en woonomgeving ongeveer 10 miljoen ton organisch afvalmateriaal zoals snoeihout, groente- fruit en tuinafval en mest vrij (biomassa). In Noord Nederland komt er zo'n 4 miljoen ton biomassa vrij. • Het gebruik van biomassa levert een bijdrage aan een duurzame energievoorziening. De provincie Groningen doet daar actief aan mee. Zo verzamelen we het gras uit bermen van bepaalde provinciale wegen om te vergisten en extra biogas te produceren.

Hernieuwbare Energie Het verbruik van hernieuwbare warmte Eindverbruik hernieuwbare energie per toepassing steeg in 2014, net als in X van totaal energieverbruik 2013, met een kleine 10 6 procent naar 54 petajoule. De afvalverbrandingsinstalla ties en de houtkachels bij 2 huishoudens zijn een belangrijke bron van I hernieuwbare warmte. 2000 2005 2010 De warmteketels bij bedrijven droegen echter ■CBS. het meest bij aan de toename.

I

| Vervoer | Verwarming

H Elektriciteit

0

.990

2015

«.BSÓKJgiS vvww.clo.nl/ntoj853t

Onze energiemeter Gemiddeld gebruik

Betekenis waarden

• Gemiddeld aardgas gebruik per gezin: 1.560 m3 per jaar = 2.700 kg CO2

•

Kilo =103

•

Mega = 10e

• Giga =109 • Tera = IO12 •

Peta = lOis

•

Exa = lOis

Overheid wil de bijdrage houtkachel aan DE

niet missen Houtkachelbezit aangemoedigd door de overheid Plan om uitbreiding houtkachelbezit op te nemen in NEN 7120.

Sinds 1 juli 2012 zijn de energie prestatienormen voor woningen en utiliteitsbouw vervangen door de norm voor energieprestatie voor gebouwen. Hierdoor is de bepaling op verschillende onderdelen gewijzigd. In deze regeling wil men hout stook onderbrengen.

Bijdrage houtstook aan greenhouse effect •

Table 1.1 Environmental Impact Points (EIP) according to the Ecological Scarcity Method for heating with

•

wood chips (base case for greenhouse effect), data from [Kessler et al. 2000], [EIP/GJ]

•

NOX

•

PM 10

•

CO2

•

SOX, NH3, CH4, NMVOC, energy, residues, 8200

13 030

38.6%

12 600

36.5%

670

2.0%

primary

22.9%

and others

Total Bron: Klippel en Nussbaumer

34 500

[%]

100%

Hoeveelheid brandstof uit biomassa moeilijk vast te stellen

• Vanwege bv. onderstaande praktijken <ïXrr r'i

*' Jl

4 "x\ *

_ ____

O 11

r^-

I •* F

—

• .•-r/I ff

Ègi

U’

x’“< *

a

' **

'

. i

a f I

.

f

'•j ■

4

Uitkomst onderzoek 1993 van TNO •Component

Emissie

•CO (gr/kg) 10 - 270

•Giftigheidsindex*

•Deeltjes

•NOx

(gr/kg)

(gr/kg)

Geur

0-35

20 -1000

(mg/kg)

•PCDD/F

1- 40

(gr/kg)

•CxHy •PAK

1- 30

(-)

0,2-0,8

(ngTEQ/kg) 1,6-29* (1000 ge/kg)110-27000

•=(CO/CO2)* 100 (=giftigheidsindex)

•Giftigheidsindex mag niet hoger zijn dan 1; volgens TNO 1996. •Voor gesloten haarden: 1,6-3,3 ngTEQ/kg hout

•Voor de open haard:

13-29

ng TEQ/kg hout

Uitstoot houtkachel/ dieselmotor

PAH concentrations in particles from badly operated wood stove and in Diesel soot [Klippel & Nussbaumer 2007 a]. Mg/kg hout.

Woodstove

Diesel

• Acenaphthylene 129i

7.1

•Acenaphthene 17

<3

•Fluorene

<3

173

•Phenanthrene 231 •Anthracene

3.7

65 <3

•Fluoranthene 154 < 3 •Naphthalene 13

42

•Pyrene 170 •Chrysene 54

<3 Benzo(a)anthracen e 44

<3

•Benzofb (fluoranthene 30l •Benzo(k)fluoranthene 11

•Benzo(a)pyrene 25

<3

<3 <3

•lndeno(l,2,3-cd)pyrene 9

<3

•Dibenzo(a,h)anthracene <8

•Benzo(g,h,i)perylene <8

<3 <3

<3

Onderzoek 1996 TNO in opdracht ministerie van VROM na instelling Besluit Typekeuring

• Dit onderzoek moet de verhouding CO/PAK vaststellen. Gebleken is, bij vorig onderzoek, dat lage uitstoot CO gepaard gaat met geringere PAK emissies. Althans meestal. • Gemiddelde VROM-PAK emissie bedraagt 34mg/kg hout voor kachels en inzethaarden die minder dan 60 gr CO/kg hout emitteren • De gemiddelde VROM-PAK emissie bedraagt 167 mg/kg hout voor kachels en inzethaarden die meer dan 60 gr CO/kg hout emitteren

Er wordt op allerlei manieren gewerkt aan reductie van bezwaren • Dat zijn: de desastreuze effecten door de emissies van deze kachels. Voor het eerst beschreven door Peter Okken van het toenmalige IVEM in 1982.

Zoeken naar: • verbeterde ontwerpen. • 1993 : kies het beste ontwerp uit bestaande houtkachels. Onderzoek naar 4 typen door Sulilatu en van Loo, TNO-MEP. Geen van de kachels voldoet.

1996: onderzoek naar uitstoot van PAK's door Sulilatu en Hesseling.

Instelling van de typekeuring van houtkachels • In 1997 moeten nieuwe houtkachels voldoen aan de zogenaamde typekeuringswet. • Verhouding CO en 02: Een vrijstaand model kachel mag niet meer dan 0,4 vol% CO op 13% 02 vormen. • Bij deze verhouding zou de uitstoot van PAK's het laagst zijn. Althans, meestal. En onder laboratorium omstandigheden.

2004 wordt de Typekeuring afgeschaft onder staatssecretaris Geel • De typekeuring wordt ontdoken (voor 20%) • Het is een economische maatregel • In de praktijk bleken typekeur kachels schadelijk

• De EU verbiedt de verkoop:

1

De regel verstoort de markwerking Sindsdien mogen alle soorten Houtkachels weer worden

verkocht in Nederland

La ’ ■

1

Handboek Sfeerverwarming 2000 van VROM

• Voorschriften voor goed stoken • Tabel met uitkomsten van metingen vele ve r b ra n d i ngsstoffe n:

• O.a. bijdrage aan fijnstof: 11%; 41.500 ton/pj • benzo(a)pyreen:

33%; 3,68ton/per jaar

• Na deze publicatie verklaart VROM het probleem voor opgelost.

Bewijs van VROM voor vorenstaand standpunt • Publicatie van TNO- MEP R2002/148 "BaP concentratie in woonwijken ten gevolge van open haarden en

houtkachels"

• 29 maart 2002 • Van J. den Boeft • En J.HJ. Hulskotte • Hierin staat dat de aanstaande norm voor BaP nergens in Nederland overschreden gaat worden. • Onzekerheidsmarge: 40%

• Tot 2009 is dit rapport toonaangevend.

Kamervragen Remi Poppe 2008 Vraag 5 * Welke eisen stelt u aan kwaliteit van brandbare materialen bij het stoken van houtkachels? Acht u het geen gevaar dat bij het stoken andere producten dan hout worden mee gestookt? Wie is verantwoordelijk voor de controle hierop en hoe gaat u die handhaven?

Antwoord van minister Ella Vogelaar (2007-2008)

Antwoord:

• Eisen aan de kwaliteit van het gebruikte hout zijn voor de stook van houtkachels op huishoudelijke schaal moeilijk af te dwingen. Controleren en

handhaven van eventuele regels is praktisch onhaalbaar. Verantwoord stookgedrag wordt zoveel mogelijk bevorderd door voorlichting aan de consument (bijvoorbeeld via de website van Milieucentraal).

Remi Poppe: • Vraag 6: Deelt u de mening dat houtkachels substantieel bijdragen aan ongecontroleerde uitstoot van fijnstof, dioxines en ander stoffen? Zo ja, op welke wijze gaat u de schadelijke uitstoot van houtkachels voorkomen? Zo neen, waarom niet?

A ntwoord van Vogelaar deel 1 • De bijdrage van de emissies van houtkachels (inzethaarden en vrijstaande kachels) aan de totale emissies in Nederland van belangrijke stoffen zoals NO* en fijn stof (PM10) is bescheiden (0,2 % respectievelijk 3,7% van de totale nationale emissie). In het fijn stof zijn diverse componenten aanwezig zoals polycyclische koolwaterstoffen (PAK's), dioxines en een aantal metalen. Het aandeel van de emissie van deze stoffen via houtstook in huishoudens in de totale nationale emissie voor deze stoffen is 3 - 5%.

Antwoord Vogelaar

deel 2

• In opdracht van VR0M heeft TNO in 2002 een schatting gemaakt van de bijdrage van openhaarden en houtkachels aan de lokale concentraties van benzo(a)pyreen (BaP) als belangrijke indicatorstof voor de PAK's en fijn stof (Den Boeft en Hulskotte, BaPconcentraties in woonwijken ten gevolge van openhaarden en houtkachels, TNO-rapport nr. R 2002/148, maart 2002). In een woonwijk werd zeer lokaal een maximale jaargemiddelde bijdrage berekend voor BaP van 0,2 ng/m3 en voor fijn stof (PM10) ca. 0,4 mg/m3. Deze concentratiebijdragen zijn beperkt.

Werkelijke emissies houtkachels 2013 Emissies Fijnstof (PM2.5) in 2013 (Emissieregistratie) Uitlaatgassen personenauto'; diesel, autosnefweg

MobWe werktuigen landbouw;. 6%

Ê

oWete werkteen, bouwsector; S%

X

vuurhaarden cormimentea sfeervMwarming woning 26%

Varend NCP,

Chemle/Gastankers; 6%.

SBI24 (per bedrijf):

Vervaar dfcing van meiden in prinwire vorm

Varend NCP, Roro lading/autoschcpcn; T%. Varend NCP, Containersclwpcft 17% UitUa trassen Ikhte bedrijfsvorrtuijen diesel, autosnelweg; 7%

«okenvan sfear elfen; 14%

Emissieregistratie van het Rijk Rijksoverheid

Emissicrogistratio

□o u bevindt zich op: Êmatttreaatrattt> Lmaiiti > Brontype

Compartiment

Stof

Emissieoorzaken ’ Lucht

Fijnstof (PM2,5)

Extra Opties |

Emessieoorzaak

6 000 000

4 000 000

5 2 000 000-1

1900

1995

2000

2005

2010

jaar

Vuurhaarden consumenten, sfeerverwarming woning Varend NCP. Containerschepen Roken van sigaretten Uitlaatgassen lichte bedrijfsvoertuigen diesel, autosnelweg

Varend NCP. Roro ladlngtautoschepen SBI 24 (per bedrijf) Vervaardiging van metalen in pnmalre vorm Varend NCP, Chemie/Gastankers

Mobiele werktuigen landbouw Uitlaatgassen personenauto's diesel, autosnelweg Mobiele werktuigen, bouwsector

27 september 2013 Betreft Kamervragen lid Van Veldhoven (D66) over bijdrage aan luchtvervuiling door houtkachels • Vraag 2: • Deelt u de zorgen die worden geuit op deze website* over de risico's van houtrook? Kunt u uw mening toelichten?

Antwoord: Helaas valt op basis van de beschikbare kennis niet eenduidig en objectief aan te geven in welke mate gezondheidsrisico's daadwerkelijk aanwezig zijn. Vaak is het een probleem van hinder. *www.houtrook.nl; van Frank Stokman

Vraag 4 Hoe beoordeelt u de bevindingen uit dit rapport dat houtrook lokaal voor bijna 1/3 kan bijdragen aan de hoeveelheid PM10 in de lucht en voor zelfs 39% aan de hoeveelheid PM2,5 in de lucht? Kunt u aangeven in hoeverre volgens u houtrook bijdraagt aan de hoeveelheid PM2,5 en PM10 in de lucht?

De gerapporteerde metingen van ECN betreffen een beperkt aantal dagen in de winterperiode op een locatie waar relatief veel houtstook voorkomt, en zijn daarmee waarschijnlijk niet representatief voor het landelijke en jaargemiddelde beeld voor de bijdrage aan de concentraties van fijn stof. Hoogachtend, DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

Wilma J. Mansveld

Wat zijn die nadelige stoffen? Onder andere: •Koolmonoxide

•Aldehyden, derivaten: formaldehyde; acroleïne; propionaldehyde; acetaldehyde; furfural. •Furanen: benzeen.

•Alkyl benzenen: tolueen.

•Deeltjes Organisch Carbon (OC) en Elementair Carbon (EC). •PAK's: fluoreen; phenantreen; fluorantreen; benzofluoranthenen; benzo(e)pyreen; benzo(a)pyreen. •Zware metalen

•Fenolen •Ketonen. •Dioxines (PCDD)F

•PM0,l-10; nanodeeltjes nog niet onderzocht.

Effecten van bovengenoemde gifstoffen • Hart- en vaatziekten • Longaandoeningen • Mutagene effecten (aantasting van genetisch

materiaal) • Aantasting van de slijmvliezen • Hoofdpijn • Duizeligheid • Ademhalingsproblemen

• Carcinogeen (kankerverwekkend)

Enkele stoffen hebben • Acroleïne : lich ?o^v?aSmK^re (topzwaarder dan lucht. Kan worden opgenomen door de huid en worden ingeademd. Effect: tranende ogen; keelpijn; longoedeem, ook na enige tijd.

• Drempelwaarde 20 microgram/m3 • 0,1 ppm. • Benzo(a)pyreen: vanaf 2013:1 ng/m3,= 1 nanogram per m3. • Benzo(a)pyreen is een PAK. Vanwege de hoge carcinogene vermogen indicatief voor aanwezigheid PAK. • BaP gehalte bij stoken afval: 30 mg/kg hout.

Onderzoek in Oslo • In de stad Oslo stoten 75.000 kachels en open haarden jaarlijks 400 ton PM10 uit. Daarvan zijn 17.000 toestellen in gebruik in de binnenstad, die 90 ton per jaar uitstoten. De door PM10 veroorzaakte gezondheidseffecten en daaraan gerelateerde kosten voor volksgezondheid worden in een uitvoerige studie uit 2000 voor Oslo geschat op 245 euro per kg PM10, ofwel 98 miljoen euro per jaar voor heel Oslo. Daarvan wordt alleen 22 miljoen in de binnenstad veroorzaakt.

• Bron: J. Koppejan 2010

American Lung Association • "We urge EPA to swiftly adopt rigorous, health-protective standards for all classes of residential wood heaters that require the best emission reduction Systems."

* (l.t.t. wat Wilma Mansveld beweert)

De uitstoot van houtkachels

hangt af van: • Diverse typen kachels • Verschillende manieren van stoken (brandstof!)

• Verschillende weersomstandigheden ->?• *

2

* -

*►*■•’• .^3» v*. ”

Bi 4 3

$ 1

Ir

*■

.1

•'■■■

"•>

^57 1 --V <7--

- ■*

I

<1 '2

g

’ra.**5> »• w < t .. , .

Rapportage van onderzoeken 1.Laboratoriumonderzoek

2.Literatuuronderzoek; dat wil zeggen: onderzoek op grond van rapporten van anderen. Bijvoorbeeld Buro Blauw en CE Delft

Beoordeling rapport Luchtemissies houtkachels

EFFECTEN LUCHTEMISSIES HOUTKACHELS Vervolgonderzoek op basis van recente meetgegevens Rapportnummer: BL2011.5359.01-V03 1 september 2011

Rapport

Delft, juli 2010 Opgesteld door:

C.E.P. (Ewout) Dönszelmann D. (Dagmar) Nelissen

Onderzoek aan kachels particulieren Open haarden: 1. veel geïnstalleerd in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw. Zeer laag rendement, hooguit 10% a 20% doordat de luchttoevoer oncontroleerbaar is. Grote uitstoot van stof en koolwaterstoffen. (CxHy)

Inzethaarden (oude) 50% rendement, nieuwe: 75% rendement. 2. 5,7 kg en 5,1 kg hout per uur: CO 35 gram/kg en 32 gram/kg hout.

fijnstof: 2 gram/kg en 1 gram/kg. PCDD/F (dioxine): 29 ngTEQ/kg en 13 TEQ/kg

bron: 1. Koppejan 2010 2. Sulilatu en van Loo (1993)

Kacheltypen en gebruik De gegevens uit Tabel 3.2 zijn afkomstig uit het parkmodel van Procédé Biomass.

Tabel 3.2 Typische gebruiksdata voor verschillende typen houtkachels uit het parkmodel van Procédé Biomass voor 2009 [12] Rendement (kW)

Afgegeven vermogen

aantal

uren per

jaar

open haarden 10% inzet, ongekeurd 50% 60% 7,0 7,0 302 vrijstaand, 60% ongekeurd vrijstaand, gekeurd 75% 75% 6,0

70

1,5 7,0 291

291 inzet, gekeurd Inzet, DIN+ 72% 7,0 7,0

528

509

509

vrijstaand, DIN+

Tabel 3.3 Typische emissiefactoren voor verschillende typen houtkachels (g/kg brandstof) [12] Vrijstaande kachels gemiddelde waarden Open haard ongekeurd gekeurd DINp/us Component CO 50 100 60 15 Totaal stof 7,0 0,5 0,8* 3,0 0,09 0,058 0,01 PAK(IO) 0,05 NOx 2,1 2,1 2,1 2,1 CxHy 7,5 2,0 1,2 15,0

Tabel 3.4 Typische emissiefactoren voor verschillende typen houtkachels (mg/MJ nuttige warmte) [12] Component

rendement CO Totaal stof PAK(10) NOx CxHy

ongekeurd gekeurd DINp/us Open haard inzet vrijstaand inzet vrijstaand inzet vrijstaand 10% 50% 60% 60% 75% 72% 75% 1.302 31.250 12.500 10.417 6.250 5.000 1.250 4.375

375 313 31 11 1.313 263 4.688

1.875

52 42 9 6 219

1.563

67*

69*

5 219

1 175 208

1 182

167

175 104

100

Manier van stoken Een goede houtkachel kan zeer hoge fijn stof emissies hebben (bestaande uit zouten, teren en roet) indien deze wordt gesmoord (mg/m3 totaal fijn stof bij 13% 02) [15] (Ideale condities Typische deellast condities 2 x 0,7 kg droog hout per vulling 3 x 1,5 kg per vulling Gesmoorde luchttoevoer

Zouten:

<20

<20

Roet

<20

Teren

<5

400

Totaal

<50

500

<100

<20 5.000

10.000

15.000

Resultaat optie 3:

K

« 1

T/'T 7 f'Tl

-rl

Berekening Blauw uitstoot alleenstaande

houtkachel Tabel 4.1 Gehanteerde uitgangspunten bij de modelberekeningen voor alleenstaande kachels Eenheid Algemene gegevens Waarde

Houtverbruik Emissiehoogte Gebouwaf metingen Pijpdiameter Afgasdebiet

1,8 8 (l*b*h) 0,15 m 24,6

kg/u m 10*6*7,5 m

Rookgastemperatuur Stookduur

330 572

0C gr. C) u/j

m3/u

Emissiegegevens Worstcase

Doorsnee situatie (goed stookgedrag) Worstcase situatie (slecht stookgedrag)

3254 16.200

[mg PMlO/u] [mg PMlO/u]

Vorige pagina: W.C.: 15000/m3. Dan: 2,6 * 15000= 39000 Blauw vindt dat de 24-uurs jaarnormen volgens bovenstaand model niet worden overschreden.

Auteurs kopiëren elkaar Blauw 2009 Tabel 3.2 Emissiefactoren voor diverse componenten die vrijkomen bij kachels en open haarden bij volledige verbranding Emissiefactor (mg/k g hout) Component Literatuur bron

Totaal stof

kachel

Bakkum 1987 (23) Slob 1993 (19) Spitzer 1998 (24) Gekozen

Open haard 2500 5000 10000 10000 2290

waarde

6250

2290

PM10 Bakkum 1987 (23) Slob 1993 (19) Hulskorte 1999 (25)

9000

Buro Blauw 2009 (26)

2500 4000

Gekozen waarde

Geur2

2500

2500

2500 1145

3125

686100

Gekozen waarde totaalstof en PM10 klopt niet. PM10 is 80 a 90% van de waarde aan totaalstof. Dat komt dus neer op 1832 a 2061 mg/kg hout, volgens bovenstaande waarden

Oordeel van Prof. Dr. W. Maenhaut over modelstudie Blauw Ik vrees dat het modelleerwerk van Blauw met een ernstige korrel zout moet worden genomen. Mijns inziens kan de bijdrage van houtverbranding het best worden bepaald via metingen van levoglucosan in fijn stof. Het zou goed zijn dat men in Nederland ook meer gebruik maakt van deze toch wel betrouwbare tracer dan te vertrouwen op twijfelachtig modelleerwerk. Beste groeten, Willy Maenhaut

Meetresultaten in laboratorium in de praktijk niet van toepassing REAL-WORLD PARTICULATE EMISSIONS FROM WOOD HEATERS: A REVIEW John J. Todd Director, Eco-Energy Options Pty Ltd, Hobart; Adjunct Prof Edith Cowan University, Faculty of Computing, Health and Science Real-world emissions of particles are characterised by large variations from household to household (by a factor of 13 in results reviewed in this study) and from day-to-day in a single household (typically by a factor of around 8).

Eigen onderzoek Todd Todd and Greenwood (2006) also carried out emission measurements in the laboratory using simulated real-world operating conditions. Four heater models were tested. Simulated realworld emission results were 4 to 6.5 times greaterthan emissions measured using operating conditions specified in AS/NZS4012:1999. The heater models were not tested in people's homes.

2. De door Blauw gemeten totaal stofemissie is 108 mg/m3; hierna volgt een omrekening naar een situatie van 13vol% 02 in de rookgassen.

Zwembadhoutkachel in Siebengewald; NoordLimburg. Onderzoek door In de meting met filter aan het Blauw uiteinde van de pijp, bleek er maar v- ■R

een percentage van 11% 02 te worden toegevoegd. Meer was niet mogelijk met deze kachel. Daarna rekent Blauw de uitkomst naar beneden met aanname van 13% 02. Blauw past de 02-referentie reeds toe in tabel 5.5 en komt dan tot de waarde van totaalstof: 81,9 mg/m3. Vervolgens wordt er een niet nader verklaarde meetfout opgevoerd, waarna de totaal stofconcentratie 68,9 mg/m3 bedraagt.

Citaat uit mijn verweerschrift

* a 4

_ï

‘9' ’.O V— «1- ’y-y'■

-

ƒ S

M"- -

*• y i -

■

V-

gL

^4

I

.4

Nog een truc van Blauw in Noord-Limburg • Het fijnstof werd afgevangen met een filter aan het uiteinde van de pijp. • Truc 1 was, dat de afvang startte nadat de kachel 15 tot 30 minuten had gebrand.

• Truc 2 was, dat afvang aan de pijp de z.g. condensables niet meeneemt. Dat zijn gasvormige deeltjes die in de koude lucht hard worden. De waarden kunnen dan 3 tot 5 maal hoger liggen.

ECN, Emissies van houtstook door huishoudens. Door P. Kroon en H.PJ. de Wilde April 2012 • Fijn stof gemeten met afzonder condenseerbare koolwaterstoffen

• In de hier gebruikte emissiecijfers van fijn stof is alleen het gewicht van de vaste kern van de stofdeeltjes opgenomen. Bij een slechte verbranding, zoals in veel houtkachels en haarden regelmatig voor komt, ontstaan er ook veel condenseerbare

koolwaterstoffen (zoals PAK's), die zich bij het afkoelen van de rook in de buitenlucht op de vaste kern van het fijn stof afzetten.

Science for Environment Policy EU publicatie

17 january 2007

Wood smoke major source of pollution in winter Over half of organic air pollution in Europe during winter comes not from fossil fuel burning, but from home fires, and burning of agricultural and garden waste products, according to new results published by the EU-funded CARBOSOL1 project. Restricting these sources of humanmade emissions could cut pollution significantly, with immediate benefits to public health and a positive impact on climate change.

Vervolg Science This is the first Europe-wide effort to identify the source of air pollutants. The French and Austrian investigators found that pollution from residential wood burning was surprisingly high during winter months, with between 50 and 70 per cent of carbon in the atmosphere derived from burnt cellulose.

Vervolg Science The scientists used Chemical tracers to identify the source of pollution. The sugar

levoglucosan, which is produced when cellulose is burnt, allowed them to identify emissions resulting from burning biomass. The radioactive carbon 14 isotope was also used as an indicator of carbon pollution from wood and agricultural burning.

Verschillende meetmethoden • De methode om het aandeel PM2.5 en PM10 afkomstig van houtrook is uitgevonden door Ir. Simoneit in 1999. • De gidsstof levoglucosan ontstaat uit verbranding van cellulose.

• Hierdoor kan te midden van PM uit andere bronnen het aandeel PM uit houtstook worden vastgesteld

Kort onderzoek me gidsstof levoglucosan in Schoorl en Burgervlotbrug door G.P.A. Kos en E.P. Wijers, 2009 "Met het gevonden verschil aan levoglucosan gehaltes en massaconcentraties, die gevonden werden bij monstername bij luchtaanvoer uit

westelijke richtingen, kon aangetoond worden, dat er een significante houtrook belasting op leefniveau is in woonwijken waar met hout gestookt wordt. Het aandeel van lokale houtrook aan lokaal fijnstof wordt voor de onderzochte periode geschat tussen 9% en 27% voor PM10 en tussen 30% en 39 % voor PM2.5."

Wat zegt de rechter ervan?

Wat is er aan wetgeving in Nederland? • Artikel 7:22 Bouwbesluit 2012:

• 'Onverminderd het bij of krachtens dit besluit of de Wet milieubeheer bepaalde is het verboden in, op, of aan een bouwwerk of op een open erf of terrein voorwerpen of stoffen te plaatsen, te werpen ofte hebben, handelingen te verrichten of na te laten of werktuigen te • gebruiken, waardoor:

• a. op voor de omgeving hinderlijke of schadelijke wijze rook, roet, walm of stof wordt verspreid; •

b. overlast wordt of kan worden veroorzaakt voor de gebruikers van dit bouwwerk, open erf of terrein;

• c. op voor de omgeving hinderlijke of schadelijke wijze stank, stof of vocht of irriterend materiaal wordt verspreid of overlast wordt veroorzaakt door geluid, trilling, elektrische trilling daaronder begrepen

Enkele van mijn procedures 2000-20014 • 2000: tegen de gemeente Bedum. Regionale rechter: gemeente heeft te weinig onderzoek verricht. • Tegen gemeente Hulst, Zeeland. Regionale rechter Middelburg: onderzoek gemeente Hulst ontoereikend. • Tegen gemeente Nijkerk. Viel onder de WABO. Via regionale rechtbank t/m de Raad van State: de gemeente is niet verplicht metingen of analyses van emissies te maken, volgens de rechter. Het betreft een houtgestookte cv, waarmee ook een kalverstal wordt verwarmd. Vergunningplichtig; emissiegrens volgens de NeR: 100 mg/m3. Inspectiemethode: snelle waarneming vanuit auto. In feite valt uit de rookontwikkeling af te leiden, dat er o.a. afval wordt verbrand. Resultaat:

Visueel effect <• . •

5 *

• ■

Verder procedures • Procedure te Siebengewald in Noord-Limburg, gemeente Bergen N-L

• Eerste ronde: gemeentejurist onder indruk van de gevaren, vaardigt een stookverbod onder dwangsom uit. Beroep stoker bij B&W Bergen: Verbod ingetrokken. Beroep bij rechtbank Roermond: verbod gehandhaafd.

Gemeente Bergen gaat in beroep tegen stookverbod bij de RvS. Stookverbod gehandhaafd. Onderzoek gemeente schiet tekort.

Vervolg Bergen Noord-Limburg • Gemeente doet onderzoek. Om geld uit te sparen

leent de gemeente luchtzakken bij de provincie. Gaat opnieuw in beroep bij de rechtbank Roermond. Weer winnen wij: onderzoek niet-professioneel uitgevoerd. • Gemeente laat vervolgens Buro Blauw metingen

verrichten aan de zwembadkachel en gaat daarmee weer naar de rechtbank Roermond. Zie boven.

Onderzoek Blauw aan alle kanten defect. Maar de Raad van State accepteert onze analyse niet: argument: er staan geen stempels op.

Procedure Kampen

na ontvangst klacht ƒ

»

i

Kampen vervolg • Tijdens de zitting van de hoorcommissie was het advies aan de gemeente om het onderzoek over te doen.

• Dat werd weliswaar ter hand genomen, maar zeer gebrekkig. • Rechtbank Zwolle wees de klacht af. We besluiten in hoger beroep te gaan. • Januari 2014 zijn registraties gemaakt met de Dylos. Hoogste waarde: 30.737 deeltjes per 'cubic foot'. Rapport opgemaakt voor de RvS.

Dit is het meetapparaat van PM2.5 en PM10

7'

-

o

I ■

-

9 0 o O Dylos ^qu*)'"***' 8CW

A"

J

Waarden Dylos Fijnstof

aantal deeltjes per indicatie

Luchtkwaliteit

indicatie PM10

0,01 'cubic foot'

Pm2.5

in microgr./m3microgr./m3

Slecht >7000 >47 >67 Matig 5000-7000 33-47 Acceptabel

48-67

3000-5000 20-33

Goed 1000-3000 7-20

10-29

Zeer goed <1000 <7

<10

29-48

Waarde van 7000 deeltjes PM2.5 is slecht. In Kampen gaf de Dylos waarden aan van 20.000 tot hoger dan 30.000. Zou waarden bereiken in microgrammen, volgens bovenstaande omzetting, tot 211 microgram/m3.

Hoogst gemeten waarde Grafhorst/Kampen

■ f

30737

t

III

ö

!

Conclusie Raad van State • Door de RvS werd het rapport 2011 van Buro Blauw, het onderzoek van de Noorderhaven, de reactie op kritiek van CE Delft uit 2010, als weerlegging van de registraties van de Dylos, aangehaald. Het verzoek om handhaving werd afgewezen.

• Op grond van een niet-valide rapport.

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: het college van burgemeester en wethouders van GlDOtCgcISt, appellant,

• 6.4. Nu het college zich bij zijn besluitvorming op de conclusies van het rapport van Buro Blauw heeft mogen baseren, draagt het college terecht voor dat het voor het onderzoek of de verspreiding van fijn stof leidt tot overtreding van artikel 7.22, aanhef en onder a, van het Bouwbesluit, heeft kunnen volstaan met verwijzing naar de in dat rapport opgenomen conclusies Uit de conclusies van het rapport van Buro Blauw kan worden afgeleid dat ook bij geregeld gebruik van een op zichzelf staande houtkachel die voldoet aan de eisen die het Bouwbesluit daaraan stelt en die wordt gestookt met een vaste houtsoort, geen aantasting van de gezondheid voor omwonenden dreigt in de zin van artikel 7.22, aanhef en onder a, van het Bouwbesluit.

AFDELING

BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak op het hoger beroep van:

[appellante], wonend te Grafhorst, gemeente Kampen,

• Het college heeft verder gewezen op een rapport van Buro Blauw van september 2011. In dat rapport is geconcludeerd dat het zeer onwaarschijnlijk is dat bij alleenstaande kachels in de doorsnee situatie met goed stookgedrag en in de "worst case" situatie met slecht stookgedrag de wettelijke normen voor fijn stof worden overschreden.

"Spatial variations and development of land use regression models of levoglucosan in four European study are as", door A. Jedynska e.a.

Aleksandra Jedynska: Levoglucosan concentrations in the cold (heating) period were between 3 and 20 times higher compared to the warm period.

The contribution of wood-

smoke calculated based on levoglucosan measurements and previous European emission data to OC and PM2.5 mass were 13 to 28% and 3 to 9% respectively in the full year. Larger contributions were

calculated for the cold period.