Nr. 09 VRZHZ - Infodocument vluchtelingenopvang

Informatiedocument

Vluchtelingenopvang Zuid-Holland Zuid mei 2026

Opvang en huisvesting vluchtelingen Oekraïnse vluchtelingen komen Nederland binnen

Asielzoekers komen Nederland binnen

Vluchtelingen binnen EU-richtlijn tijdelijke bescherming (RTB)

Identificatie en registratie (COA, IND)

registratie in gemeente

Eerste aanmelding en verblijf bij de HUB. Nu in Dordrecht (37 plekken), per juli in HardinxveldGiessendam (40 plekken).

Gemeentelijke opvang (GOO)

Verdeelbesluit per 8-12-2025: Landelijk: 96.000

Opgave per 1-7-2025: Landelijk: 109.000

ZHZ: 2.534

ZHZ: 3.328

waarvan: 2.281 regulier en 253 AMV

Particuliere

• Gemeente: locatie, opvang (POO) exploitatie, onderwijs en leefgeld • VRZHZ: spreiding, verbinding, ondersteuning

ZHZ: ca 630

• COA: spreiding, coördinatie en exploitatie, zorg en leefgeld • Gemeente: locatie en onderwijs

Reguliere- en AMV opvang (AZC) Toegewezen

Afgewezen

Bij beëindiging RTB

Huisvesting in gemeente Indien mogelijk (gezien woningaanbod)

Oekraïners

Andere doelgroepen * breed huisvestingsbeleid

Verantwoordelijk: = Projectorganisatie VRZHZ / GHOR = Gemeenten = Rijksoverheid

Statushouders

Opgave statushouders (incl. achter/ voorlopen) per 1-1-2026: Landelijk: 25.715 ZHZ: 838

Vertrek naar land van herkomst of een ander land

* Zoals: jongeren, studenten, spoedzoekers,

arbeidsmigranten, kwetsbare ouderen, vrouwen in vrouwenopvang, ggz-patiënten, dak- en thuislozen.

Projectteam Vluchtelingenopvang Zuid-Holland Zuid – publiekezorg@rcc.vrzhz.nl – update mei 2026

Informatiedocument

Vluchtelingenopvang Zuid-Holland Zuid mei 2026

Dit document beschrijft de opvang van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen in de regio Zuid-Holland Zuid (ZHZ).

1

Opvang van asielzoekers

Cyclus (tweejaarlijks)

Spreidingswet en opvangopgave

Capaciteitsraming

Spreidingswet De Spreidingswet verdeelt de opvang van asielzoekers over provincies en gemeenten op basis van het aantal inwoners en sociaaleconomische scores (verdeelbesluit). Zo wordt de verantwoordelijkheid voor de asielopvang evenredig gedeeld.

Het Rijk brengt in beeld hoeveel opvangplekken er nodig zijn per gemeente aan de hand van een prognose.

Bod via regioplan

Gemeenten spreken regionaal af welke bijdrage ieder kan leveren. Dit plan wordt ingediend bij het Rijk.

Verdeelbesluit

Het Rijk bepaalt uiteindelijk de verdeling. Hiertegen kunnen gemeenten bezwaar maken.

Eventueel interbestuurlijk toezicht (IBT) *

Wanneer gemeenten zich niet aan het verdeelbesluit houden kan het Rijk ingrijpen.

* De interventieladder Spreidingswet

Het interbestuurlijk toezicht op de Spreidingswet ligt bij de minister van A&M. Dit gebeurt op basis van de interventieladder. Deze bestaat uit zes fases: 1. Signaleren 2. Informatie opvragen en valideren 3. Actief toezicht: afspraken over acties, termijnen en vervolg 4. Vooraankondiging juridische stappen 5. Definitieve termijn om alsnog zelf te voorzien 6. Het Rijk grijpt in en neemt de uitvoering over (indeplaatsstelling)

Spreidingswet en opvangopgave

opvangplekken

Het Rijk berekent elke twee jaar hoeveel opvangplekken er nodig zijn. De opvangopgave in februari 2024:

Landelijk 96.000 Zuid-Holland 19.776 Regio Zuid-Holland Zuid

2.534 waarvan: Regulier 2.281 AMV 253

2

Informatiedocument vluchtelingenopvang

Cijfers Het Rijk berekent elke twee jaar hoeveel opvangplekken er nodig zijn. De opvangopgave in februari 2024: Landelijk: 96.000 Zuid-Holland: 19.776 Regio Zuid-Holland Zuid: 2.534 (waarvan 2.281 regulier + 253 voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv)) Goed om te weten: het landelijke Goed om te weten: aantalhet landelijke aantal voor 2026 is 88.000. Het verdeelbesluit asielopvangplekken volgt nog. De nieuwe opvangplekken moeten 1 juli 2027 beschikbaar zijn. voor 2026 is op 88.000 geïndiceerd. Het verdeelbesluit volgt nog. De nieuwe opvangplekken moeten 1 juli 2027 beschikbaar zijn.

3

Monitoringsrapportage Asielopgave Zuid-Holland

Opgave spreidingswet gemeenten

Eerste cyclus o.b.v. verdeelbesluit 8-12-2024 – Peildatum: 1 mei 2026

Tweede cyclus o.b.v. capaciteitsraming 2026 Asielopgave Zuid-Holland

Gemeente

opgave

realisatie

% van opgave

resterende opgave

Alblasserdam *

0

0

100%

0

Dordrecht **

580

580

100%

Gorinchem

179

150

Hardinxveld-Giessendam

110

Hendrik-Ido-Ambacht

opgave totaal

opgave regulier

opgave AMV

Alblasserdam

99

93

6

0

Dordrecht

561

525

36

84%

29

Gorinchem

182

170

12

0

0%

110

Hardinxveld-Giessendam

101

95

6

200

200

100%

0

Hendrik-Ido-Ambacht

189

177

12

Hoeksche Waard

500

500

100%

0

Hoeksche Waard

499

467

32

Molenlanden

251

58

23%

193

Molenlanden

254

238

16

Papendrecht

164

80

49%

84

Papendrecht

165

154

11

Sliedrecht ***

250

47

19%

203

Sliedrecht

127

119

8

Zwijndrecht

300

300

100%

0

Zwijndrecht

204

191

13

2.534

1.915

76%

619

2.381

2.229

152

Totaal

Er bestaat een uitruilafspraak tussen Alblasserdam en Sliedrecht tussen AZC-plekken en statushouders. ** Locatie voor 580 asielzoekers is in april 2026 geopend. *** Op dit moment is Sliedrecht bezig met de realisatie van 250 plekken.

Gemeente

Totaal

*

4

Informatiedocument vluchtelingenopvang

Op dit moment bevinden er zich 2 AMV-locaties in Zuid-Holland Zuid met in totaal 140 plekken. 80 in de gemeente Papendrecht en 60 in de gemeente Zwijndrecht.

Inmiddels is de 2e tranche van de spreidingswet gestart en is de hierbij behorende capaciteitsraming in februari 2026 bekend gemaakt. Landelijk is het aantal benodigde plekken vastgesteld op 88.000. De opgave voor de 10 gemeenten in Zuid-Holland Zuid is weergeven in bovenstaande tabel. Uiterlijk 1 december 2026 moet de provincie op grond van de regioplannen aangeven hoe de gemeenten hier invulling aan geven. Uiterlijk 31 december 2026 neemt de minister een verdeelbesluit. De plekken moeten 1 juli 2027 zijn gerealiseerd en minimaal beschikbaar blijven tot eind 2028. Tot aan het nieuwe verdeelbesluit geldt het verdeelbesluit uit de 1e tranche van de spreidingswet.

5

Statushouders

Rollen en verantwoordelijkheden Taakverdeling • Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA): organiseert en financiert opvang, begeleiding en leefomstandigheden. • Gemeenten: leveren locaties en zorgen voor lokale inpassing. • Het Rijk: stelt landelijke kaders vast en verdeelt de opvangopgave. Financiering De financiering van de opvang ligt grotendeels bij het COA. Het Rijk wil dat gemeenten geen financiële nadelen ondervinden.

Meer over het COA Het COA is de Nederlandse organisatie die verantwoordelijk is voor de opvang en begeleiding van asielzoekers tijdens hun asielprocedure. De organisatie zorgt voor onderdak, voorziet in basisbehoeften en ondersteunt asielzoekers bij het voorbereiden op hun toekomst, in Nederland of daarbuiten.

Soorten opvang In de praktijk zijn er drie vormen van opvang – met verschil in kwaliteit, duur en noodzaak: • Reguliere opvang (azc): permanent en biedt de basisvoorzieningen. • Noodopvang: tijdelijk en sober, met minder privacy en faciliteiten. • Crisisnoodopvang: voor noodsituaties, kortdurend en met minimale inrichting.

6

Informatiedocument vluchtelingenopvang

Aanvullend op de opvangopgave hebben gemeenten een wettelijke taak in het huisvesten van statushouders. Deze stromen vanuit de asielopvang door naar reguliere huisvesting. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bieden van passende woonruimte. Taakstelling Het Rijk stelt ieder half jaar vast hoeveel statushouders gemeenten moeten huisvesten, verdeeld op basis van inwonertal. In Zuid-Holland Zuid gaat het om 838 plekken in 2026. Invulling en toezicht Gemeenten kiezen zelf de vorm van huisvesting (zoals sociale huur, tijdelijk of gedeeld). Ze kunnen statushouders voorrang geven via de huisvestings­ verordening. De provincie houdt toezicht en kan ingrijpen via de interventieladder.

Interventieladder Trede 0 Trede 1 Trede 2A Trede 2B Trede 3 Trede 4 Trede 5 Trede 6

Taakstelling volledig behaald Signaleren, geen actie Ambtelijk gesprek over inzet gemeente opgave Ambtelijk verzoek plan van aanpak inzet Afspraken maken met wethouder Vooraankondiging indeplaatsstelling Besluit indeplaatsstelling Indeplaatsstelling

7

Opvang van vluchtelingen uit Oekraïne

Huidige situatie Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2022 was er acuut behoefte aan opvang voor Oekraïense vluchtelingen. Daarom is er een aparte opvangstructuur opgezet en werd landelijk de crisisstructuur geactiveerd. Gemeenten en veiligheidsregio’s moesten snel 2.000 opvangplekken per regio realiseren (landelijk 50.000). Op dit moment is de totale gemeentelijke opgave 109.000 binnen de Gemeentelijke Opvang Oekraïne (GOO). Hiervan zijn er ongeveer 98.000 gerealiseerd. Naast deze opgave verblijven er nog ongeveer 34.000 vluchtelingen in particuliere opvang (POO).

Financiering Gemeenten krijgen via de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO) een vaste vergoeding van het Rijk per bed per nacht. Vallen de kosten hoger uit? Dan worden deze alsnog vergoed. Goed om te weten: vanaf juli 2026 wordt naar verwachting de doelgroepflexibele regeling ingevoerd. Gemeenten kunnen dan voor langere tijd (maximaal vijf jaar) een opvangvergoeding aanvragen binnen een goedgekeurde begroting (voor sommige kosten geldt een vaste vergoeding). Dit biedt meer financiële zekerheid.

Goed om te weten: er komen nog elke week zo’n 200 tot 300 Oekraïense vluchtelingen naar Nederland. Hoe werkt de verdeling? Voor Oekraïense vluchtelingen geldt geen vaste verdeling per gemeente, maar per regio. Voor Zuid-Holland Zuid gaat het om 3.328 opvangplekken.

Rollen en verantwoordelijkheden Op basis van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) hebben Oekraïense vluchtelingen recht op opvang, medische zorg, onderwijs voor kinderen en toegang tot de arbeidsmarkt zonder werkvergunning. Daarnaast krijgen nietwerkenden leefgeld en betalen wel-werkenden een landelijke eigen bijdrage. Gemeenten moeten hieraan voldoen. Taakverdeling Sinds 1 januari 2024 geldt de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne (TwooO) (hiervoor gold het staatsnoodrecht). De colleges van burgemeesters en wethouders zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. De rollen en taken zijn vastgelegd in het Landelijke bestuurlijk afsprakenkader, waarbij per regio een regionaal samenwerkingsverband is georganiseerd voor de operationele coördinatie van de opvang.

8

Informatiedocument vluchtelingenopvang

9

Realisatie Oekraïne-opvang

Einde RTB in zicht

Regio Zuid-Holland Zuid – Peildatum: mei 2026

Nationale Terugval Optie De huidige RTB loopt naar verwachting af op 4 maart 2027. Er wordt Europees gesproken over een verlenging van een jaar, maar dit is nog niet zeker. In de tussentijd wil het Rijk voorkomen dat de Oekraïners die nu in Nederland zijn, in de reguliere asielprocedure terechtkomen. Daarom wordt er gewerkt aan een transitieperiode: de Nationale Terugval Optie (NTO) - met een tijdelijke verblijfsvergunning (het transitiedocument) en een focus op vrijwillige terugkeer naar eigen land.

Gemeente

Goed om te weten: in juni 2026 wordt waarschijnlijk meer bekend over deze plannen van het Rijk. In de transitieperiode wordt de rechtspositie van Oekraïners genormaliseerd. Dit houdt onder andere in dat ze: • een zorgverzekering moeten afsluiten. • dezelfde collegegelden moeten betalen als Nederlandse studenten. • binnen de Participatiewet vallen. Nieuwe taken voor gemeenten Voor gemeenten komen er de komende periode flinke uitdagingen aan. Ze moeten actief op zoek naar (semi)permanente woonvormen en Oekraïners instromen naar de Participatiewet.

Realisatie

Alblasserdam

147

Dordrecht

1021

Gorinchem

291

Hardinxveld-Giessendam

126

Hendrik-Ido-Ambacht

256

Hoeksche Waard

406

Molenlanden

239

Papendrecht

55

Sliedrecht

187

Zwijndrecht

197

Totaal

2.925

Regionale inspanningsverplichting Zuid-Holland Zuid Per juli 2025 3.328 Realisatie

2.925 percentage 88%

10

Informatiedocument vluchtelingenopvang

11

Regionale samenwerking en organisatie

Regietafels De totale opvangopgave (asielzoekers, Oekraïners en statushouders) vraagt om samenwerking en afstemming. Die vindt plaats aan de regietafels op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Regionale Regietafel Zuid-Holland Zuid (RRT) De RRT is het overlegorgaan voor de opvangopgave in de regio. Gemeenten nemen deel met een collegelid, overige deelnemers zijn de provincie Zuid-Holland, het COA en het Rijk. De RRT is niet besluitvormend; die verantwoordelijkheid ligt bij de afzonderlijke colleges en – waar nodig – bij de gemeenteraad. Door samenwerking binnen de RRT kunnen partijen samen optrekken, van elkaar leren én opgaven met elkaar uitruilen. De RRT Zuid-Holland Zuid staat onder voorzitterschap van Margreet van Driel, burgemeester van de gemeente Papendrecht. De gemeente­ secretaris van Zwijndrecht, Ella Croonenberg-Borst is de coördinerend gemeentesecretaris namens de 10 gemeenten.

De vijf RRT’s in Zuid-Holland: • Midden-Holland • Holland Rijnland • Haaglanden • Rotterdam Rijnmond • Zuid-Holland Zuid

Ambtelijk samenwerkingsverband Binnen de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid ondersteunt een klein ambtelijk samenwerkingsverband (2 fte) de regionale samenwerking. De belangrijkste taken zijn: • Verdeling van Oekraïense vluchtelingen in de regio. • Voorbereiding en ondersteuning van overleggen. • Beheer van het regionaal opvangplan. • Het bevorderen van samenwerkingen op verschillende gebieden. Goed om te weten: taken rondom huisvesting van statushouders lopen niet via het samenwerkingsverband, maar rechtstreeks via de provincie naar de gemeenten. Provinciale Regietafel (PRT) De PRT staat onder leiding van de Commissaris van de Koning. De voorzitters van de vijf RRT’s sluiten aan, net als een vertegenwoordiger van het COA en de Nationale Opvang Organisatie (NOO en ministerie J&V). Landelijke Regietafel (LRT) De LRT wordt geleid door de minister van A&M (dit valt onder het ministerie van J&V). Andere deelnemers zijn ministers en/of staatssecretarissen van VRO, SZW, BZK, J&V, VWS en OCW, plus vertegenwoordigers van de VNG, Provincies en Aedes (de vereniging van woningcorporaties).

12

Informatiedocument vluchtelingenopvang

13

www.coa.nl/nl www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/huisvesting-asielzoekers-metverblijfsvergunning www.frankyandcoen.nl www.vluchtelingenwerk.nl

14

Informatiedocument vluchtelingenopvang

Informatie

begrippen en afkortingen

vluchtelingenopvang A&M

(Minister) van Asiel en Migratie

AMV

Alleenstaande Minderjarige Vreemdeling

AZC

Asielzoekerscentrum

BOOO

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

BZK

(Ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

COA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers

GOO

Gemeentelijke Opvang Oekraïners

IBT

Interbestuurlijk toezicht

IND

Immigratie- en Naturalisatiedienst

JenV

(Ministerie van) Justitie en Veiligheid

KCIO

Knooppunt Coördinatie Informatie Oekraïne

LCVS

Landelijk Centrum Vluchtelingen Spreiding (Oekraïne)

LRT

Landelijke Regietafel

NOO

Nationale Opvang Organisatie (Voor vluchtelingen uit Oekraïne)

NTO

Nationale Terugvaloptie (Voor vluchtelingen uit Oekraïne)

OCW

(Ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

POO

Particuliere Opvang Oekraïners

PRT

Provinciale Regietafel

ROOO

Regeling opvang ontheemden Oekraïne

RRT

Regionale Regietafel

SZW

(Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

VRO

(Minister van) Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

VRZHZ Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid VWS

(Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport