Nr. 09 Bijlage 4 Landelijke woordvoeringslijn VB en RCDV over inspectierapport GBO-SO

Woordvoeringslijn Inspectierapport “Grenzen bereikt” over GBO-SO

Inleiding De Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) heeft een onderzoek uitgevoerd naar Grootschalig en Specialistisch Brandweeroptreden (GBO-SO) en publiceert hierover op 25 november a.s. het rapport met als naam “Grenzen bereikt”. De volgende vraag staat hierin centraal: In hoeverre is de visie GBO 2.0 gerealiseerd en draagt deze bij aan de landelijke slagkracht van de brandweer? De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op een enquête die is uitgezet onder alle 25 veiligheidsregio’s. Daarnaast heeft de inspectie interviews uitgevoerd, onder meer met directeuren brandweerzorg/hoofden repressie van 11 veiligheidsregio’s. De belangrijkste bevinding van het rapport is als volgt: De brandweer is structureel niet in staat om op bovenregionaal of landelijk niveau grote incidenten gezamenlijk effectief te bestrijden Het inspectierapport wordt gepubliceerd op 25 november rond 11 uur, waarbij belangstelling vanuit de media wordt verwacht. In de RCDV van 21 november jl. is daarom een woordvoeringslijn besproken die kan worden gebruikt door de veiligheidsregio’s voor hun regionale woordvoering. De RCDV en het Veiligheidsberaad hebben ingestemd met deze woordvoeringslijn.

Woordvoeringslijn Het Veiligheidsberaad en de RCDV herkennen de conclusies van het inspectierapport. Vijf jaar geleden constateerde de commissie Muller al dat veiligheidsregio’s uitstekend functioneren bij risico’s en crises binnen de grenzen van de eigen veiligheidsregio, maar tekortschieten bij de aanpak van grensoverschrijdende incidenten. Waar de diversiteit in de aanpak binnen de veiligheidsregio’s een kracht vormt, blijkt diezelfde verscheidenheid een belemmering zodra de grenzen van de veiligheidsregio worden overschreden. De commissie Muller sprak in dit kader van een ‘bovenregionaal niemandsland’, waarin geen gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt. Met het inspectierapport GBO-SO wordt deze conclusie nogmaals bevestigd. Sinds het rapport van Muller in 2020 is er nog weinig zicht op verbetering van het stelsel. De huidige wetsconsultatie voor de aanpassing van de wet veiligheidsregio’s (1 e tranche) geeft weinig vertrouwen richting een robuuste oplossing. Zolang de bovenregionale basis (het juridische kader) niet goed georganiseerd wordt door het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) als stelselverantwoordelijke, kunnen we dit soort rapporten blijven verwachten. We kennen in Nederland een professionele brandweerorganisatie met deskundige brandweermensen, zowel beroeps als vrijwilligers, die opereren vanuit bijna 1.000 lokale brandweerposten.

Dankzij hun inzet kunnen de veiligheidsregio’s slagvaardig en adequaat optreden. Het Veiligheidsberaad en de RCDV benadrukken dan ook dat het overgrote deel van de inzet, oftewel de basisbrandweerzorg in de veiligheidsregio’s, uitstekend georganiseerd is. Veiligheidsregio’s zijn regionaal georganiseerd en worden voor het overgrote deel ingezet op regionale incidenten. Ze worden grotendeels gefinancierd door gemeenten, zijn lokaal veranderd en daardoor krachtige uitvoeringsorganisaties. De brandweer kan dan ook snel slagkracht organiseren. Daar zit onze kracht; Classificatie: intern veiligheidsregio’s

1/2

dat willen we behouden. Voor het kleine deel bovenregionale inzet is meer uniformiteit nodig en duidelijke afspraken met minder vrijblijvendheid. Daar hebben we zelf een stap in te zetten, maar is ook het ministerie van Justitie en Veiligheid voor nodig, als stelselverantwoordelijke. De veiligheidsregio’s grijpen daarom dit rapport aan als kans om het volgende actief op te pakken: 1. Koude fase: > De veiligheidsregio’s werken aan een actueel overzicht van slagkracht van de eigen regio, dat actief wordt bijgehouden, zodat te allen tijde inzichtelijk wordt gemaakt welke bijstand kan worden geleverd aan andere veiligheidsregio’s. > De veiligheidsregio’s moeten elkaar gaan aanspreken als bovenregionale afspraken niet nagekomen worden. > De veiligheidsregio’s werken toe naar een landelijk overzicht van slagkracht en verzoeken JenV een bovenregionale risicoanalyse op te stellen, op basis waarvan risico’s geduid en gewogen kunnen worden. Het Veiligheidsberaad wil daar vervolgens met de minister over in gesprek, zodat er bewuste besluitvorming gaat plaatsvinden over het al dan niet accepteren van risico’s. Feitelijk is dit de realisatie van het landelijk dekkingsplan brandweer. 2. Warme fase: > Het Veiligheidsberaad gaat een nieuw voorstel doen voor een bovenregionale commandostructuur met doorzettingsmacht.

Dit sluit ook aan bij de recente oproep van het manifest1 dat deze week door het Veiligheidsberaad gepubliceerd is ten behoeve van de kabinetsformatie. Bovenstaande acties kunnen de veiligheidsregio’s niet alleen. We hebben ook de Rijksoverheid nodig die zorgdraagt voor een passend juridisch kader en de veiligheidsregio’s in staat stelt om de stap naar voren te kunnen zetten. De ingezette bezuiniging van het Rijk op de veiligheidsregio’s van structureel 27 miljoen is een tegengestelde beweging en doet geen recht aan de toegenomen dreigingen. Zeker in het licht van vrijwilligheid dat al jaren onder druk staat door gewijzigde wetgeving waardoor zij niet hetzelfde werk mogen verrichten (als beroepsbrandweermensen) tegen een andere vergoeding. Om dit op te lossen is ongeveer 40 miljoen euro nodig, die niet wordt toegekend door het Kabinet. De afgelopen jaren hebben we gemerkt dat de bovenregionale dreiging in hoog tempo verandert. De dreigingen nemen niet alleen toe maar worden ook steeds complexer. Of het nu gaat om de geopolitieke situatie, cyberdreigingen, energietransitie of klimaatrisico’s waardoor we bijvoorbeeld steeds vaker te maken krijgen met overstromingen en natuurbranden: het wordt tijd dat de veiligheidsregio’s in staat worden gesteld om mee te veranderen.

Op deze manier kunnen wij het bovenregionaal optreden even professioneel inrichten als de lokale en regionale basis brandweerzorg.

1 Open brief Veiligheidsberaad aan formerende partijen - Veiligheidsberaad

Classificatie: intern veiligheidsregio’s

2/2