Memo opzet informele gemeenschappelijke adviescommissie Dienst Gezondheid en Jeugd def

Memo Onderwerp

:

Start informele gemeenschappelijke adviescommissie Dienst Gezondheid & Jeugd

Stellers

:

Angelique Zoetekouw (Strategisch adviseur en Directiesecretaris DG&J), Ingrid de Gruijter (Griffier Alblasserdam) en Marien Jongkind (Griffier HardinxveldGiessendam)

Datum

:

15 april 2026

Beste raadsleden, Iedere gemeente werkt samen via meerdere gemeenschappelijke regelingen. Belangrijk vraagstuk vanuit perspectief van gemeenteraden hierbij is hoe hier sturing aan te geven en hoe grip te krijgen. Ten behoeve van grip op gemeenschappelijke regelingen is een gemeenschappelijke adviescommissie een potentieel effectief instrument. In voorliggende memo wordt ingegaan op wat een gemeenschappelijke adviescommissie is, hoe deze ingezet kan worden en een voorstel voor de start van een gemeenschappelijke adviescommissie voor de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J). Gemeenschappelijke adviescommissie Bij de laatste wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is de mogelijkheid tot het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie opgenomen. Hierbij worden de volgende taken in de wet benoemd: 1. Het algemeen bestuur gevraagd en ongevraagd van advies voorzien. 2. De besluitvorming van de raden met betrekking tot de regeling voorbereiden. 3. De raden van advies voorzien. Doelstelling van de gemeenschappelijke adviescommissie is om gemeenteraden met elkaar te laten overleggen, ter voorbereiding en ter versterking van het lokale besluitvormingsproces. De gemeenschappelijke adviescommissie is nadrukkelijk niet bedoeld om de rol van de gemeenteraden over te nemen of om tot besluitvorming te komen.

Besluitvorming en sturing blijft bij de individuele gemeenteraden liggen. Een gemeenschappelijke adviescommissie kan advies geven aan de gemeenteraden (bv. een gezamenlijke zienswijze), maar ook aan het algemeen bestuur (bv. over inrichting besluitvormingsproces). Verder kan de gemeenschappelijke adviescommissie een voorbereidende rol hebben in de beleidscyclus (bv. door te adviseren over wat voor informatie gedeeld zou moeten worden tijdens een regionale informatiebijeenkomst georganiseerd door de gemeenschappelijke regeling). De instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie vraagt een instellingsbesluit van het algemeen bestuur. Daarbij dienen alle deelnemende gemeenten in een gemeenschappelijke regeling er mee in te stemmen. Context en ervaringen Vanuit een aantal gemeenteraden is de afgelopen periode de vraag gesteld of er een gemeenschappelijke adviescommissie ingesteld kan worden onder andere voor de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal en de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid &

2

Jeugd. Omdat hier geen draagvlak voor was bij alle deelnemende gemeenten is hier (nog) niet toe overgegaan. De gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam en Molenlanden hebben de afgelopen periode ervaring opgedaan met een informele gemeenschappelijke adviescommissie met betrekking tot de gemeenschappelijke regelingen Waardlanden en Avres. Het werken met een informele gemeenschappelijke adviescommissie vraagt geen formeel instellingsbesluit en het is ook geen vereiste dat alle gemeenten deelnemen. De commissies voor Waardlanden en Avres bestaan uit twee raadsleden per deelnemende gemeente en worden ondersteund door een vertegenwoordiging van de griffies. Een van de raadsleden is tevens voorzitter. De informele gemeenschappelijke adviescommissies voor Waardlanden en Avres brengen technisch advies uit over de met name financiële stukken die de gemeenschappelijke regelingen aan de gemeenteraden voor zienswijze aanbieden. De adviezen zijn gericht aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten en zijn bedoeld om mee te wegen bij de lokale besluitvorming over de in te dienen zienswijzen. Eind 2025 heeft een evaluatie plaatsgevonden waarbij de belangrijkste conclusies zijn: - Overall is er een positief beeld over de werking en het instrument informele gezamenlijke adviescommissie.

- Gezamenlijk optrekken kan nadrukkelijk een versterkend effect hebben op de grip / sturing op gemeenschappelijke regelingen. De commissies voor Waardlanden en Avres zullen ook in de nieuwe raadsperiode worden voortgezet. Nadrukkelijk is bij de voorzetting gekozen om uit te blijven gaan van een informele adviescommissie. Deze werkwijze biedt ruimte om flexibel te werken, zelf het tempo te bepalen en per verbonden partij te kijken wat nodig is. Formele verankering zou meer verplichtend werken met formele procedures en minder bewegingsruimte. De ervaring is juist dat de informele setting bijdraagt aan open gesprekken, snelle uitwisseling van informatie en praktische samenwerking tussen de deelnemende gemeenten Start informele gemeenschappelijke adviescommissie DG&J Voorgesteld wordt om te proces te starten om te komen tot een informele gemeenschappelijke adviescommissie DG&J. Overwegingen hierbij zijn: - De wens om te komen tot een gemeenschappelijke adviescommissie is eerder door meerdere raden uitgesproken. Hierbij is ook de DG&J genoemd. - Vanuit de DG&J is er proactief nagedacht over het instrumentarium van een adviescommissie en is er bereidheid om hierop verder te verdiepen en gezamenlijk op te trekken. - Starten met één gemeenschappelijke adviescommissie binnen de regio Zuid-Holland Zuid is realistisch qua tijdsinzet en biedt de mogelijkheid om ervaring op te doen.

Op basis hiervan kan in de toekomst nader bezien worden of het instrument ook bij andere gemeenschappelijke regelingen op het niveau Zuid-Holland Zuid en of Drechtsteden wordt ingezet. Op hoofdlijnen zijn er twee vormen van een adviescommissie: 1. Een formele gemeenschappelijke adviescommissie 2. Een informele gemeenschappelijke adviescommissie Variant 1 valt op dit moment af aangezien eerder is aangegeven dat niet alle gemeenten hierin willen participeren. De vorm, scoop en invulling van een informele gemeenschappelijke adviescommissie kan verschillen en vraagt een nadere invulling. De volgende aspecten spelen hierbij in ieder geval een rol: - Aantal deelnemers, samenstelling en voorzitter - Scoop en focus: financiën, inhoudelijk beleid of een combinatie - Wijze van ondersteuning - Proces voor uit te brengen adviezen - Rol bepalen ten opzichte van raden, colleges, bestuur van de gemeenschappelijke regeling en directie.

3

Vervolg Om te komen tot een informele gemeenschappelijke adviescommissie DG&J wordt het volgende proces voorgesteld: - Periode 15 april – 15 juni 2026: afstemming binnen lokale gemeenten over bereidheid tot participatie in informele gemeenschappelijke adviescommissie DG&J en voordragen afvaardiging van maximaal 2 raadsleden per gemeente. - Periode 15 juni – 15 september 2026: startsessie met afvaardiging van raadsleden waarbij nader wordt nagedacht over de exacte invulling van de adviescommissie. - Periode 15 september – 1 november: terugkoppeling naar lokale gemeenten over uitkomsten van startsessie en beoogde concrete invulling van de adviescommissie - Vanaf 1 november: definitieve start