Informatie voor evaluatie opvang vluchtelingen en asielzoekers

Informatie ten behoeve van de evaluatie van de opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden in Hendrik-Ido-Ambacht

8 oktober 2024

Inleiding In de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht worden al geruime tijd vluchtelingen opgevangen: -

Maximaal 200 ontheemden uit Oekraïne op de boot ‘Rossini’ aan het Noordeinde sinds 23 mei 2022. Maximaal 200 asielzoekers op de boot ‘Bellriva’ sinds 18 augustus 2023. Zes ontheemden uit Oekraïne aan de Baak sinds 8 juli 2024.

U ontvangt hierbij informatie over deze opvang in de afgelopen jaren. Deze informatie kunt u gebruiken bij uw evaluatie van de opvang in Hendrik-Ido-Ambacht. Voor de volgende onderdelen is de informatie in beeld gebracht: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bezetting van de beide schepen: bewoners, personeel en vrijwilligers Incidenten Maatschappelijke impact Kosten Zorg Structuur overleggen en afspraken

2

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................. 2 Hoofdstuk 1 – Bezetting ........................................................................................... 4 Opvang ontheemden uit Oekraine ............................................................................ 4 Opvang COA ...................................................................................................... 4 Hoofdstuk 2 - Incidenten .......................................................................................... 6 Opvang ontheemden uit Oekraïne ............................................................................ 6 Opvang COA ...................................................................................................... 7 Hoofdstuk 3 – Maatschappelijke impact ........................................................................ 8 Hoofdstuk 4 - Kosten .............................................................................................. 9 Opvang ontheemden uit Oekraine ............................................................................ 9 Opvang COA ......................................................................................................

9 Hoofdstuk 5 - Zorg ................................................................................................10 Opvang ontheemden uit Oekraine ...........................................................................10 Opvang COA .....................................................................................................10 Hoofdstuk 6 – Structuur overleggen en afspraken ............................................................11 Landelijke, provinciale en regionale overlegstructuur ....................................................11 Opvang ontheemden uit Oekraine ...........................................................................11 Opvang COA .....................................................................................................12 Provinciale en Regionale Regietafels ........................................................................12 Afspraak met de gemeente Dordrecht ......................................................................12

3

Hoofdstuk 1 – Bezetting Dit hoofdstuk gaat in op de bezetting van bewoners, personeel en vrijwilligers.

Opvang ontheemden uit Oekraïne Doelgroep Bewoners

Personeel

Uitleg De boot heeft een bezetting van 200 personen. Vanaf de start is op de boot een continue bezetting van de opvangbedden. Door de blijvende instroom van ontheemden en de volle hub-locaties zijn de bedden hard nodig. Gemiddeld genomen is 50% man en 50% vrouw, tussen de leeftijd van 18 en 75 jaar. Ook zijn aan boord al zes baby's geboren. Op de locatie maken we onderscheid tussen drie groepen: 1. Locatiemanager en locatiecoördinatoren 2. Crew van de boot 3. Beveiliging

De locatiemanager en zijn team van twee locatiecoördinatoren zijn overdag aanwezig. De locatiemanager en één locatiecoördinator zijn al sinds de start aanwezig en hebben een goede band met de bewoners. De crew van de boot komt standaard met het schip. De crew zorgt voor het eten, facilitaire voorzieningen, technische werkzaamheden en staat onder dagelijkse leiding van de hotelmanager. De crew bestaat uit gemiddeld 20 personen. De crew is tussentijds gewisseld toen het eerste schip, Capella, plaats maakte voor het huidige schip, de Rossini. Overdag faciliteert het beveiligingsbedrijf een servicemedewerker. In de avond en nacht zijn twee beveiligers aanwezig. Vrijwilligers

Op dit moment zijn negen vrijwilligers actief voor de Ontheemden. Zij zetten zich in voor taallessen, ondersteunen en vertalen wanneer ontheemden zich inschrijven bij het gemeentehuis en het faciliteren van een kledingdonatie.

Opvang COA Doelgroep Bewoners

Uitleg De maximale bezetting aan boord is 192. Het COA heeft toestemming om tot 200 asielzoekers op te vangen, echter worden een aantal kamers gebruikt voor andere doeleinden, zoals een time-outkamer en een kamer voor 'noodopvang'. Op deze manier wordt de leefbaarheid en werkbaarheid behouden. De bezettingsgraad is continu 99%.

Personeel

Het team van COA bestaat uit 15 mensen. Zij zijn verdeeld over de week aanwezig, zeven dagen per week. De rollen in het team zijn: -

Locatiemanager; Woonbegeleider, verantwoordelijk voor de relatie met bewoners en de dagelijkse gang van zaken; Programmabegeleiders, verantwoordelijk voor activiteiten en contacten met partijen die kunnen ondersteunen met het participatieproces; Casemanagers, verantwoordelijk voor het ondersteunen van bewoners op juridisch vlak rondom hun instromingstraject;

4

-

Docenten van de Nederlandse taal op NT2-niveau.

De beveiliging is altijd in een koppel aanwezig, dag en nacht. Vrijwilligers

Op de Bellriva zijn drie vrijwilligers aanwezig vanuit de direct omgeving. Zij geven taalles op beginnersniveau.

5

Hoofdstuk 2 - Incidenten Op beide opvanglocaties vinden incidenten plaats, maar dit aantal ligt niet hoog. Bij beide opvanglocaties vinden kleine incidenten plaats, zoals roken op de kamer, het meenemen van eten uit de eetzalen, een valpartij of medische situatie en onenigheid (zonder geweld) tussen bewoners. De locatiemanagers en hun team lossen dit soort kleine incidenten op en houden hierover een incidentrapportage bij. Deze kleine incidenten worden in principe niet gemeld bij de gemeente. Indien de incidenten (grotere) impact hebben op de zichtbaarheid in de buurt, medebewoners, personeel of structureel aanhouden wordt de gemeente geïnformeerd. Onderstaand een overzicht van incidenten waarbij de gemeente op de hoogte is gebracht of actie ondernomen heeft. De uitleg van deze incidenten is nadrukkelijk globaal beschreven, om de privacy van individuen te bewaren.

Opvang ontheemden uit Oekraïne Periode September 2022

Mei 2023

November 2023 Juli 2024

Periode Juli 2022

Beschrijving incident Een echtpaar is van de boot afgezet na het bezorgen van overlast, het lastigvallen van medebewoners en daarmee het creëren van onrust op de boot.

Een bewoner is onder invloed tegen het hekwerk van het opvangterrein gereden. Deze bewoner heeft een time-out gehad op de HUB-locatie in Dordrecht en heeft daarna geen overlast meer bezorgd. In november 2023 heeft een bewoner zichzelf in Hendrik-Ido-Ambacht van het leven geprobeerd te beroven. Dit gebeurde niet in de buurt van de opvanglocatie. Een bewoner is van de boot afgezet na veelvuldig gebruik van alcohol en het gebruik van geweld tegen een andere bewoner. De problematiek rondom alcoholgebruik liep al meerdere maanden. Hiervoor heeft de bewoner hulp aangeboden gekregen, maar heeft dit niet aangenomen. Na het gebruik van geweld onder invloed is de bewoner zijn opvangplek ontzegt. Beschrijving strafbaar feit Een bewoner is onder politiebegeleiding van de boot afgezet na incidenten rondom huiselijk geweld. De bewoner is hierbij overgeplaatst naar een locatie in de regio Rotterdam. Hij is daarna meerdere malen langs geweest bij de Rossini, vaak onder invloed. De politie heeft hem vaak afgevoerd. Tot op heden is geen geen overlast meer ervaren van deze persoon.

Rol gemeente Bewoners hebben een brief vanuit de burgemeester gehad. De facilitair coördinator vanuit de gemeente was namens de gemeente aanwezig. Geïnformeerd.

Geïnformeerd.

De bewoner heeft een laatste waarschuwing gehad middels een brief van de burgemeester. Tijdens het uitzetten van de bewoner was de gemeente ambtelijk vertegenwoordigd, omdat de locatiemanager met verlof was. Rol gemeente De gemeente heeft geassisteerd in het uitzetten van de bewoner en het verkrijgen van een gebiedsverbod.

6

Opvang COA Periode September 2023

Februari 2024

Beschrijving incident Een groep bewoners meldde zich meerdere malen bij het gemeentehuis nadat het COA een medewerker van de eerdere locatie in Dordrecht had ontslagen. De groep bleef meerdere keren terugkomen, maar werd steeds kleiner. Twee bewoners zijn meerdere malen samen langs geweest. Ze zorgden voor onrust op de boot en uiteindelijk zijn ze naar een andere locatie in de regio verplaatst. Eén van hen is nog meerdere malen naar de Bellriva geweest om te klagen, maar na een gesprek is dit gestopt. Tijdens de bezoeken op het gemeentehuis waren de asielzoekers rustig en beleefd en bezorgden hierdoor geen overlast. Een bewoner kwam met een andere bewoner langs om haar zorg te uiten over seksueel getinte berichten van een medebewoner.

Rol gemeente De veiligheidsadviseur van de gemeente heeft de groep ieder bezoek te woord gestaan en stond in contact met COA over het verloop en handelingsperspectief.

De veiligheidsadviseur van de gemeente heeft deze casus overgegeven aan de Wijkagent opvanglocaties. Deze heeft dit verder opgepakt en verholpen.

7

Hoofdstuk 3 – Maatschappelijke impact Om het ervaren leefbaarheidsgevoel en het veiligheidsgevoel van de inwoners te omschrijven, is gebruik gemaakt van de veiligheidsmonitor. De cijfers van het veiligheidsgevoel komen uit de Veiligheidsmonitor die eind 2023 is gehouden. Deze monitor is landelijk het instrument om de veiligheid in een gemeente te meten. Hierdoor ontstaan éénduidige cijfers, wat vergelijking met andere gemeenten makkelijker maakt. De inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht gaven een 7,6 als rapportcijfer voor veiligheid. Dit is gelijk aan het resultaat van de vorige meting. Dit is ook nog steeds hoger dan in de rest van de eenheid Rotterdam van de Politie (7,1). Op leefbaarheid scoort Hendrik-Ido-Ambacht ook goed. Inwoners gaven een 7,7 als rapportcijfer voor leefbaarheid tegenover een 7,3 in de rest van de eenheid. Ook dit is gelijk aan de vorige periode. Op basis van deze cijfers is er geen conclusie te verbinden aan eventuele impact van de komst van de opvangboten Oekraïne en COA in onze gemeente.

De gemeente heeft sinds de komst van de eerste boot in 2022 geen meldingen van overlast gehad vanuit de bewoners, ondernemers, scholen, etc. De gemeente heeft in 2023 één melding gehad. De melding omschreef overlast van een man onder invloed van alcohol. Dit bleek een arbeidsmigrant te zijn, niet een bewoner van het opvangschip. Bij de komst van de tweede boot is een bewonersbijeenkomst georganiseerd om vragen en eventuele zorgen te delen. Hier zijn twee mensen op afgekomen.

8

Hoofdstuk 4 - Kosten Opvang ontheemden uit Oekraïne De kosten voor de opvang op de Rossini (kosten terrein en inrichting daarvan, kosten huur schip, kosten catering, kosten beveiliging en ander personeel) zijn volledig vergoed door het Rijk. Op pagina 162 van de jaarrekening 2022 staan alle kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne in de SiSa verantwoording A16 van 2022 verantwoord. Deze lasten hebben we allemaal terugontvangen van het Rijk. Op pagina 169 van de jaarrekening 2023 staan alle kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne in de SiSa verantwoording A16 van 2023 verantwoord. Deze lasten ontvangen we allemaal terug van het Rijk.

Opvang COA De kosten die samenhangen met de opvang van asielzoekers op de Bellriva worden gedragen door het Rijk/COA. COA heeft daarvoor een rechtstreekse overeenkomst met de verhuurder van het schip en de eigenaar van het terrein. De gemeente heeft hier geen bemoeienis mee. Bij de komst van de Bellriva in 2023 hebben ambtenaren van de gemeente het COA geholpen met het klaarmaken en inrichten van het terrein. Contracten met partijen staan hierdoor op naam van de gemeente. Deze contracten betreffen kosten omtrent energie, portacabins, internet op de wal, etc. Deze kosten krijgen we vergoed door het COA.

9

Hoofdstuk 5 - Zorg Opvang ontheemden uit Oekraïne Type zorg Tandarts

Huisarts

Psychosociale zorg

Uitleg Ontheemden maken gebruik van de RMO-verzekering. Dit is een basisverzekering die voor hen kosteloos is. De tandarts is verzekerd tot €250,- en spoedgevallen. Hogere kosten zijn voor eigen rekening. Sinds 1 juli 2024 is de verantwoordelijkheid voor de huisartsenzorg voor ontheemden van de Veiligheidsregio naar de gemeente Dordrecht overgegaan. Dordrecht zal de zorg coördineren voor de regio. In Dordrecht kunnen ontheemden vervolgens gebruik maken van de HAP. Ontheemden kunnen voor psychosociale zorg terecht bij een team van een PSH-psycholoog en drie Oekraïense praktijkondersteuners.

Opvang COA Type zorg Tandarts Huisarts en psychosociale zorg

Uitleg Tandarts wordt verzekerd vanuit een basisverzekering voor asielzoekers. COA heeft een contract met private partij Just4Care. Huisartsenpraktijk van Just4Care is gevestigd op de wal van de opvanglocatie. Vier dagen per week is hier inloopspreekuur. Eén dag per zijn een huisarts en een psychosociale zorgverlener aanwezig. Zij maken de afweging voor een eventuele doorverwijzing. Het komt voor dat bewoners een trauma hebben en hier last van hebben op de boot, bijvoorbeeld door de reis hierheen. Bewoners worden dan overgeplaatst naar een landlocatie.

10

Hoofdstuk 6 – Structuur overleggen en afspraken Landelijke, provinciale en regionale overlegstructuur

Opvang ontheemden uit Oekraïne Ambtelijke overleggen Hendrik-Ido-Ambacht -

Intern ambtelijk overleg opvang Oekraïne Afstemmingsoverleg Gemeente-Rossini Afstemmingsoverleg Gemeente-Bellriva-Rossini Klankbordgroep Gemeente-Bellriva-Rossini-VAO-Voorzitter Trekkingsgebied Sophiapolderaccountmanager Parktrust. Deze klankbordgroep wordt vanaf oktober 2024 op afroepbasis. De partijen kennen elkaar en weten elkaar te vinden. Er spelen nauwelijks incidenten om te bespreken, dus in gezamenlijkheid is besloten om het overleg op afroepbasis te laten plaatsvinden.

Overleggen zijn gericht op lopende zaken, veiligheid, participatie en werkgelegenheid.

11

Opvang COA Ambtelijke overleggen Hendrik-Ido-Ambacht -

Afstemmingsoverleg Gemeente-Bellriva Afstemmingsoverleg Gemeente-Bellriva-Rossini Klankbordgroep Gemeente-Bellriva-Rossini-VAO-Voorzitter Trekkingsgebied Sophiapolderaccountmanager Parktrust

Overleggen zijn gericht op lopende zaken, veiligheid, participatie en werkgelegenheid.

Provinciale en Regionale Regietafels Onze gemeente neemt deel aan de regionale regietafel Zuid-Holland Zuid. Met deze gemeenten is een regioplan opgesteld waarin elke gemeente zijn bijdrage aan de opgave heeft geduid. In dit regioplan is niet alleen de opgave voor de Spreidingswet, maar ook de opgave voor de Oekraïense ontheemden, de huisvesting van statushouders en het realiseren van crisisnoodopvang en tijdelijke gemeentelijke opvang opgenomen. Het regioplan is in de bijlage opgenomen. Het regioplan is het resultaat van afspraken die aan de Provinciale Regietafel zijn gemaakt over het verdelen van de asielopvang binnen de provincie ZuidHolland. Voor Hendrik-Ido-Ambacht is in het Regioplan de huidige stand van zaken (200 opvangplekken voor COA en 206 opvang voor vluchtelingen uit Oekraïne) aangegeven. Daarnaast is door het college aangegeven voornemens te zijn de opvang op beide schepen te verlengen en te voldoen aan de inspanningsverplichting voor de opvang van extra Oekraïners en de spreidingswet voor asielzoekers. Daarbij is het nadrukkelijke voorbehoud vermeld dat in alle gevallen besluitvorming de raad noodzakelijk is. De inspanningsplicht voor Hendrik-Ido-Ambacht betreft het opvangen van 267 ontheemden. Onder de spreidingswet dient Hendrik-Ido-Ambacht 204 asielzoekers op te vangen (waarvan 17 plekken geschikt voor AMV).

Het Regioplan is op 5 september aan de Regionale Regietafel (RRT) vastgesteld. Het plan is niet statisch; het geeft de stand van zaken op 5 september weer. Binnen diverse gemeenten spelen nog plannen en ontwikkelingen. Aan de RRT wordt het totaaloverzicht in beeld gehouden, zodat er steeds een actueel regioplan beschikbaar is. Het regionaal plan wordt samen met de plannen van de andere regio’s in Zuid-Holland samengebracht tot een provinciaal plan dat voor 1 november door de Commissaris van de Koning wordt ingediend bij de Minister van Asiel en Migratie. Voor 31 december 2024 neemt de minister een verdeelbesluit. Dit besluit kan leiden tot aanwijzingen door de minister als het plan niet afdoende is.

Afspraak met de gemeente Dordrecht In 2022/2023 zagen we in Nederland een groeiende stroom aan asielzoekers afkomstig uit andere delen van de wereld. Er is vervolgens een beroep gedaan op gemeenten (en de regio) om in het land Crisis Noodopvanglocaties te realiseren. Binnen Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid zijn onder andere twee locaties geopend. Eén locatie in Dordrecht voor circa 150 asielzoekers en in Hendrik-IdoAmbacht is de sporthal aan de Weteringsingel klaar gemaakt voor de opvang van maximaal 30 personen.

12

Binnen de veiligheidsregio is verder gezocht naar mogelijkheden om, in gezamenlijkheid met het COA, te komen naar verantwoorde opvang voor Asielzoekers. De betreffende locaties in Dordrecht en de Weteringsingel in Hendrik-Ido-Ambacht waren Crisis Noodopvang. Er zijn afspraken gemaakt om de Crisis Noodopvang te laten opvolgen door een Nood-Opvanglocatie voor Asielzoekers. Aan de gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht is het voorstel gedaan om over te gaan tot het aanmeren van tweede schip op de locatie Citadelterrein. Er lag op dat moment al een schip om ontheemden uit Oekraïne op te vangen. De raad heeft op 15 juni 2023 het besluit genomen om de opvang op een schip te realiseren. Dit schip valt onder verantwoordelijkheid van het COA en heeft tot doel om opvang te bieden aan Asielzoekers in afwachting van afhandeling van hun asielaanvraag, en voor hen die wel al een status hebben ontvangen maar in afwachting zijn van huisvesting. Er zijn 192 plaatsen gerealiseerd, de groepen van Dordrecht en Hendrik-Ido-Ambacht (180 personen in totaal) zijn op het schip samengebracht. Vanwege de capaciteit van het schip, zijn hier 12 asielzoekers aan toegevoegd. De locatie Weteringsingel is na het overbrengen van de bewoners naar het tweede schip en in lijn met het besluit van de raad daarover (15 juni 2023) gesloten.

In artikel 3 van de bestuursovereenkomst tussen COA en de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is hierover het volgende opgenomen: ‘op de boot wordt in eerste instantie de groep vreemdelingen geplaatst doe hiervoor gehuisvest was in de opvanglocatie aan de Marconiweg in Dordrecht. Het personeel van deze locatie komt met hen mee, conform mondelinge afspraak'. Door de gemeente Dordrecht is tevens aangegeven dat ze de groep asielzoekers die voorheen werd opgevangen aan de Marconiweg, graag weer opvangen zodra de nieuwe opvanglocatie gereed is. Van deze oorspronkelijke groep worden nu nog 26 ontheemden opgevangen op het schip van COA. Het overige deel van deze groep is via reguliere uitstroom op andere locaties in het land gehuisvest. De gemeente Dordrecht bouwt een opvanglocatie voor 580 personen op het bedrijventerrein Distripark. Deze locatie wordt naar verwachting eind 2025 in gebruik genomen. Ongeacht de omvang van de groep die op dat moment nog aanwezig is op het schip van COA, heeft onze gemeente een opgave van 204 opvangplekken.

13