Evaluatie relatieloket september 2025 1

2025

Evaluatie Relatieloket September 2025

Inleiding Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de bespreking van de kadernota heeft u een amendement aangenomen waarin u verzoekt om een evaluatie van het relatieloket alvorens het benodigde geld te reserveren voor continuering in 2026. Op uw verzoek heeft een evaluatie van het relatieloket plaatsgevonden en wordt de evaluatie u via voorliggend document aangeboden. Toelichting evaluatie De evaluatie van het relatieloket is opgebouwd uit: -

Kwantitatieve onderdelen (aantal bezoekers, aantal ondersteuningstrajecten etc.); Kwalitatieve onderdelen (hoe beoordelen inwoners en netwerkpartners de ondersteuning, tevredenheid etc.). Bijlage 1: illustratie van kosten bij een relatiebeëindiging of scheiding

Hiernaast wordt een onderbouwing gegeven van de positieve effecten van preventieve ondersteuning bij relatie en/of scheidingsproblematiek en wordt een doorkijk gegeven naar de mogelijkheden voor doorontwikkeling van het relatieloket.

1

Terugblik relatieloket In het preventieplan sociaal domein 2020-2024 en het coalitieprogramma 2022-2026 ‘Samen voor Ambacht’ wordt verzocht een voorziening te realiseren met als doel inwoners met relatieproblematiek te ondersteunen. Dit aanbod is ontwikkeld als het relatieloket waarin inwoners gratis, anoniem en laagdrempelig terecht kunnen voor professioneel advies en ondersteuning. Hiernaast worden kortdurende ondersteuningstrajecten aangeboden en groepstrainingen ontwikkeld. Om het aanbod van het relatieloket aan te laten sluiten bij alle Ambachtse inwoners (zowel christelijk als seculier) is gekozen voor een samenwerking tussen Adviespunt Scheiden, Kind en Ouderschap (SKO) en Stichting de Vluchtheuvel. Per 1 oktober 2023 is het relatieloket geopend en worden wekelijks spreekuren gehouden. U bent via Raadsinformatiebrieven op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen van het relatieloket. Organisatievorm Het relatieloket betreft een samenwerking tussen SKO en Stichting de Vluchtheuvel. Het SKO heeft ervaring in het de-escaleren van relatie- en scheidingsproblematiek en heeft in omliggende gemeenten diverse loketten geopend voor de-escalerende ondersteuning bij relatiebeëindiging en scheidingen. Stichting de Vluchtheuvel heeft preventief aanbod ter voorkoming van relatieproblematiek.

Zo bieden zij bijvoorbeeld de relatiescan, een cursus ‘houd me vast’ en verschillende toerustingsavonden aan waarbij het versterken van de relatie centraal staan. De keuze voor twee organisaties is bewust om enerzijds het relatieloket toegankelijk te maken voor iedere inwoner (met of zonder geloofsovertuiging) en anderzijds de expertise bij preventie van Stichting de Vluchtheuvel te verbinden met expertise bij relatieproblemen of scheidingen van het SKO. Doelstelling Het relatieloket heeft de volgende doelstellingen: -

Versterken van relaties om veerkracht in relaties te vergroten, handvatten te geven voor omgaan met verschillen en conflicten en handvatten voor ouderschap; - Preventie van conflicten tijdens het huwelijk of relatie, ter voorkoming dat een relatie wordt beëindigd; - Preventie van conflicten na beëindiging van het huwelijk of relatie, ter voorkoming dat een relatie beëindiging eindigt in ernstige conflicten waar kinderen betrokken zijn; - De-escalatie van aanwezig conflicten zowel binnen een relatie/huwelijk als na beëindigingen van een relatie/huwelijk. Aanbod Om bovenstaande te realiseren, is onderstaand aanbod ontwikkeld: -

Inloopspreekuren De inloopspreekuren worden wekelijks van 14:00 tot 16:00 uur gehouden in huiskamer van de Wijk Wielstaete. Tijdens het spreekuur kunnen inwoners gratis en anoniem terecht met vragen of advies en ondersteuning. De spreekuren worden bemand door twee zeer ervaren professionals: één vanuit SKO en één vanuit Stichting de Vluchtheuvel. Inwoners hebben de mogelijkheid om binnen te lopen of maken vooraf een afspraak. Het relatieloket is telefonisch of per e-mail bereikbaar.

2

-

-

-

Tijdens het inloopspreekuur wordt vraagverheldering gedaan en wordt advies gegeven. De meeste inwoners zijn met dit advies geholpen. Wanneer nodig wordt er kortdurende ondersteuning geboden of doorverwezen naar (andere vormen van) hulpverlening. Kortdurende ondersteuning Wanneer inwoners meer ondersteuning nodig hebben dan adviesgesprekken, wordt er kortdurende ondersteuning ingezet. Dit traject bestaat uit meerdere gesprekken met een professional waarin de problematiek wordt besproken. Het doel is om inwoners en hun netwerk handvatten te geven om zelfstandig (beginnende) relatieproblematiek aan te pakken. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het aanrijken van communicatiestrategieën1, stressreductie en de inzet van het netwerk. Uit onderzoek blijkt dat communicatieproblemen een grote rol spelen bij een relatiebeëindiging/scheiding. Hiernaast kan het advies zijn dat partner(s) werken aan de eigen problematiek voor bijvoorbeeld psychische problematiek. De kortdurende ondersteuning betreft maatwerk en wordt afgestemd op de ondersteuningsvraag en problematiek van de inwoner. Groepstrainingen/informatieavonden In onze en omliggende gemeenten worden informatieavonden gehouden over relatie- en scheidingsproblematiek. Tijdens deze avonden wordt informatie gegeven over bijvoorbeeld: bouwen aan een gezonde relatie, scheidingsatlas of kracht van het netwerkbijeenkomsten.

Bij informatieavonden worden ervaringsverhalen en ervaringsdeskundigen ingezet. Binnen onze gemeente is een nieuwe groepstraining ‘bouwen aan een gezonde relatie’ ontwikkeld. Vanwege te weinig aanmeldingen is deze training eind 2024 geannuleerd. In 2025 wordt deze training opnieuw aangeboden. Adviespunt Het relatieloket fungeert als adviespunt voor netwerkpartners (zoals kerken, zorgaanbieders en scholen) met vragen rondom relatie- en scheidingsproblematiek. Zo kan het relatieloket kerken adviseren in het vroegtijdig herkennen van relatieproblematiek en hoe hiermee om te gaan of leerkrachten ondersteunen in het gesprek met ouders. Het relatieloket wordt regelmatig gebeld door professionals voor advies en informatie over het ondersteuningsaanbod.

Secundair aan bovenstaande werkzaamheden wordt er tijd en energie gestoken in de bekendheid en vindbaarheid van het relatieloket. Zo worden er regelmatig nieuwsartikelen geschreven, informatie gedeeld via social media en informatiebijeenkomsten georganiseerd met netwerkpartners. Ook is een website gemaakt: https://relatieloket-hia.nl/

1

Bron: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70168NED/table?ts=1758207041289

3

Evaluatie Onderstaande tabel geeft het bereik weer sinds oktober 2023. 2024

2025 (t/m juli)

Totaal

Aantal spreekuren Aantal afspraken Aantal bezoekers

2023 (vanaf okt) 11 6 11

39 27 39

26 12 15

76 45 60

Bereik kinderen

14

57

17

83

Kortdurende ondersteuning

-

4

2

6

Toelichting: Onderstaande evaluatie is samengesteld uit de anonieme registratie van bezoekers (man/vrouw, fase van relatie, kinderen etc.) en het uitvragen van ervaringen na het bezoeken van het spreekuur en/of kortdurende ondersteuning. Indicatie ureninzet per onderdeel Onderdeel

Gemiddelde Toelichting ureninzet Spreekuren 6 uur 1 uur teamondersteuning (bereikbaarheid per telefoon/mail, per afspraken inplannen agendabeheer) week 1 uur teamleiding (aansturing medewerkers) 4 uur spreekuren (2x2 uur inzet professionals Overleg Sophia 12 uur per 3x per jaar overleg met 2 professionals inclusief voorbereiding en Sociaal Team jaar nawerk Kortdurende 15 trajecten Deze worden op basis van daadwerkelijke inzet gefactureerd. ondersteuning van ongeveer 8 uur Groepstrainingen €500 vaste kosten voor advertentie en communicatiemiddelen, 48 uur voor groepstrainingen (2x trainingen van 3 avonden inzet van 2 trainers voor 4 uur per avond. 24 uur voor ontwikkeling van de training en voorbereiding. Bekendbaarheid Vast bedrag Inzet communicatieadviseur, beheer website, advertenties en en vindbaarheid promotiemateriaal Kwantitatieve evaluatie 89% van de inwoners zijn in contact gekomen met het relatieloket via het spreekuur. De overige inwoners hebben telefonisch contact opgenomen. Het Sophia Sociaal Team heeft 43% van de bezoekers doorverwezen, hiernaast is 40% op eigen initiatief gekomen en heeft het relatieloket gevonden via internet, advertenties in de (lokale) krant of social media. Bij 48% van de afspraken kwam een vrouw op de afspraak en bij 48% kwam een man op de afspraak.

4

Hiernaast bleek het bij 5% te gaan om naasten van (echt)paren die kampen met relatieproblemen. 2 De meest gestelde vraag (88%) is het herstel en/of verbetering van de onderlinge communicatie of het gebrek aan onderlinge communicatie. Daarna volgen vragen over opvoeding van kinderen (28%) en vragen over een advocaat of mediator (20%). Hierbij hadden 40% van de bezoekers relatieproblemen en is bij 10% relatieherstel ingezet. Bij 21% was er sprake van een beginfase van een relatiebreuk/scheiding en bij 11% is de relatiebreuk/scheiding in gang gezet. Bij iedere fase van de relatie heeft het relatieloket een de-escalerende aanpak. Bij relatieproblemen en relatieherstel ligt de focus op het herstellen van de communicatie en het verstevigen van de relatie. Bij een relatiebreuk wordt aandacht besteed aan het zo goed als mogelijk afhandelen van de pijnlijke situatie waarbij het belang van eventuele kinderen centraal staat. Dit kan variëren tot het inzetten van een mediator tot het ondersteunen bij het opstellen van een ouderschapsplan/omgangsregeling. Ook na een relatiebreuk blijken (echt)paren regelmatig vragen te hebben over de wijze van communicatie met ex-partners, nieuwe partners of samengestelde gezinnen. Ook bij dit proces kan het relatieloket adviseren.

Relatieproblematiek wordt meermaals in verband gebracht met psychische problematiek3 zoals burnout, stress en somatische klachten zoals slaapproblemen. Deze aanpalende problemen worden ook gezien binnen onze gemeente. Zo ervaart 57% van de bezoekers van het relatieloket psychische problemen zoals slapeloosheid, depressie en angstgevoelens. Bij 9% was er sprake van verbale of fysieke agressie bij één van de ouders. Juist in deze situaties is de anonimiteit van het relatieloket van groot belang zodat inwoners een eerste stap kunnen zetten richting hulpverlening. Bij 10% van de afspraken bleken culturele aspecten een rol te spelen in de relatieproblematiek. Hiernaast kunnen relatieproblemen en de bijkomende stress, een escalerend effect hebben op aanpalende problematiek zoals het vinden van en behouden van werk, geldzorgen en de opvoeding van kinderen. Dit geeft aan dat relatieproblematiek vaak niet op zichzelf staat en een grote impact heeft op het leven van inwoners en kinderen/naasten Ongeveer 71% van de bezoekers is getrouwd. De overige bezoekers hadden een geregistreerd partnerschap (2%), samenlevingscontract (10%) of wonen samen zonder samenlevingscontract (12%). Bij 10% van de bezoekers was sprake van een samengesteld gezin. Bij 6 echtparen is kortdurende ondersteuning gestart met als doel relatieherstel en het voorkomen van een relatiebreuk.

Bij de helft van deze echtparen is de relatie voortgezet. Bij één echtpaar is het, op dit moment, nog niet bekend of de relatie wordt voortgezet. 2 echtparen hebben besloten de relatie te beëindigen.

2

Deze aantallen zijn niet ontdubbeld. Hierdoor kan het voorkomen dat de som niet op 100% uitkomt.

5

3

Bron: Stellen blijven (te) lang rondlopen met relatieproblemen - Universiteit van Amsterdam

6

Kwalitatieve evaluatie Inwoners Het merendeel van de bezoekers (71%) geeft aan dat ze het gesprek tijdens het spreekuur als goed hebben ervaren. Het andere deel gaf aan het gesprek als moeilijk te hebben ervaren. Dit heeft betrekking op het vertellen van de persoonlijke situatie en het aangaan van het gesprek met de Een van de bezoekers zegt hierover: “ik vond het fijn dat er iemand was die naar me luisterde en me erkenning gaf in de pijn en verdriet van afwijzing. Vooral om deze erkenning te krijgen van een mannelijk persoon (een professional van het relatieloket), omdat ik soms twijfel of alle mannen zo zijn.” partner. Het merendeel van de bezoekers geeft aan dat één gesprek hen voldoende steun heeft gegeven om verder te gaan. Andere bezoekers gaven aan dat de informatie nog moet bezinken. Alle bezoekers geven aan dat hun vragen zijn beantwoord tijdens de spreekuren. Niemand verlaat het spreekuur met onbeantwoorde vragen. Veel bezoekers geven aan dat ze het waarderen dat er een ‘luisterend oor’ is en een ‘plek waar ik anoniem naartoe kan met mijn vragen over relatieversterking of relatiebeëindiging’. Kortdurende ondersteuning De (echt)paren die het kortdurend traject hebben gevolgd waren zeer positief over de ondersteunende gesprekken.

Ze gaven bijvoorbeeld aan ‘handvatten gekregen te hebben’, ‘meer inzicht gekregen te hebben in elkaar’ of gaven aan ‘dat het fijn was om rustig met elkaar te praten in het bijzijn van professional’. Samenwerkingspartners Het Sophia Sociaal Team (SST) is de grootste verwijzer naar het relatieloket. Zij ervaren het relatieloket als een nodige aanvulling op het lokale ondersteuningsaanbod. Het SST merkt dat er voorheen geen voorziening was voor inwoners om ondersteuning en advies te krijgen bij relatieproblemen. Voorheen verwezen zij inwoners bijvoorbeeld naar relatietherapie (dat zelf bekostigd dient te worden) en merkte dat hier weinig gebruik van werd gemaakt. Hierdoor bleven hulpvragen voor bijvoorbeeld kinderen bestaan. Dit beeld komt overeen met diverse wetenschappelijke studies waaruit blijkt dat uit elkaar gaan/scheiden van ouders negatieve gevolgen kan hebben op het functioneren en ontwikkeling van kinderen. Eén van de conclusies was dat kinderen van gescheiden ouders gemiddeld meer problemen ervaren dan kinderen zonder gescheiden ouders4. Kerken Kerken vinden het van groot belang dat bij huwelijksproblemen er ondersteuning geboden kan worden vanuit passende (geloofs)identiteit. De kerken hebben veel vertrouwen in het relatieloket en verwijzen echtparen doordat zij zien dat de christelijke geloofsidentiteit onderdeel is van de geboden ondersteuning.

4 Bron: Gevolgen voor kinderen van een scheiding | Nederlands Jeugdinstituut

7

Kerken zijn dankbaar voor het relatieloket en noemen het als voorbeeld hoe de gemeentelijke en de kerkelijke gemeente samenwerken. Ook openen de kerken de deuren voor het relatieloket zodat trainingen binnen de kerkelijke organisatie gegeven worden. Effectiviteit Bij de bespreking van de kadernota bleek er behoefte te zijn aan inzicht in de effectiviteit van het relatieloket bij relatieproblemen. Ook werd de vraag vaak gesteld ‘hoe het relatieloket bijdraagt aan minder verwijzingen naar jeugdhulp’. Deze vragen zijn begrijpelijk maar kunnen niet beantwoorden binnen de huidige vorm van het relatieloket waarbij de anonimiteit van inwoners een groot goed is. Hiernaast beperkt privacywetging het volgen van inwoners in het sociaal domein. Bovendien hebben diverse landelijke onderzoeken het verband tussen relatieproblematiek en het gebruik van jeugdhulp duidelijk en meermaals aangetoond. Zo heeft het Ministerie van VWS onderzoek laten doen naar de samenhang tussen scheidingen en jeugdhulp. Hieruit blijkt onder andere dat kinderen van gescheiden ouders aanzienlijk meer gebruik maken van jeugdhulp dan kinderen met ouders die niet gescheiden zijn. "Bij alle vormen van jeugdhulp zonder verblijf zijn kinderen van gescheiden ouders of van ouders die binnen twee jaar gaan scheiden oververtegenwoordigd”5.

Op 18 september 2025 heeft de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) een nieuwsartikel gepubliceerd waarin wordt onderbouwd dat inzet op ouderschap werkt bij de aanpak van scheidingen. In dit artikel wordt de scheidingsatlas (één van de groepstrainingen van het relatieloket) genoemd als bewezen werkende interventie6. Maatschappelijke meerwaarde Hiernaast blijkt uit het gebruik dat het relatieloket als laagdrempelig voorliggende voorziening, inspeelt op een wezenlijke behoefte van onze inwoners in het ondersteunen bij relatieproblematiek. Deze inzet op preventie is niet alleen maatschappelijk wenselijk, maar ook financieel verstandig. Vroegtijdige ondersteuning voorkomt in veel gevallen escalatie naar zwaardere (en duurdere) vormen van zorg en dit is meermaals aangetoond in onderzoeken (zie hierboven). Hoewel het meten van die effecten complex is, mede vanwege de anonimiteit van de loketbezoekers en de indirecte causale verbanden, merken we in de praktijk dat inwoners het loket weten te vinden en waarderen. Ook samenwerkingspartners zoals de kerken en het Sophia Sociaal Team zijn tevreden over het functioneren van het relatieloket en vinden het prettig dat deze expertise in het preventieve veld beschikbaar is. Ambachts relatieloket als voorbeeld Onze variant van het relatieloket blijkt een voorbeeld voor andere gemeenten.

Zo is in navolging van Ambacht een vergelijkbaar relatieloket in de gemeente Molenlanden7 opgezet en is onlangs een motie aangenomen door de gemeenteraad in Dordrecht8 voor het uitbreiden van het scheidingsloket naar ondersteuning bij relatieproblematiek. 5 Bron: https://jeugdmonitor.cbs.nl/sites/default/files/2022-

03/Rapportage%20relatie%20scheidingen%20ggz%20en%20jeugdhulp.pdf 6 Bron: https://nos.nl/artikel/2582986-gemeenten-helpen-inwoners-bij-scheidingen-richten-op-ouderschapwerkt 7 Relatieloket Molenlanden: laagdrempelige steun voor relaties en gezinnen | Al het nieuws uit Alblasserwaard 8 https://raad.dordrecht.nl/Documenten/M8-Motie-Versterken-met-Relatieloket-1.pdf

8

Ook heeft aandacht vanuit de Tweede Kamer (fractie SGP) voor het relatieloket geresulteerd in een werkbezoek van Kamerleden aan onze gemeente. Ook in de Tweede Kamer is een lobby gaande voor meer inzet van vroege gezinsinterventies zoals relatietherapie in het voorkomen en verminderen van de druk op jeugdhulp. Het debat9 wat hieruit volgde markeert een erkenning van relatietherapie en een relatieloket als waardevol preventief instrument binnen het brede jeugdhulpbeleid10. Doorontwikkeling Het relatieloket heeft voornamelijk een focus op relatieherstel. Hierdoor onderscheidt ons relatieloket zich van de ‘scheidingsloketten’ in omliggende gemeenten. Desondanks ontvangt het relatieloket regelmatig vragen van inwoners die gaan scheiden of gescheiden zijn. Deze vragen zijn aanleiding geweest om te verkennen of het relatieloket qua expertise kan uitbreiden. Medio 2025 heeft een inventariserend gesprek plaatsgevonden om het aanbod van het relatieloket te verbreden naar inwoners die gaan scheiden of gescheiden zijn. De meerwaarde van inzet op de-escalatie wordt ook in deze situaties gezien en blijkt in omliggende gemeenten succesvol. Zowel SKO als Stichting de Vluchtheuvel staan positief tegenover deze ontwikkeling. Dit betekent dat er bijvoorbeeld eens per maand een mediator/advocaat deelneemt aan de inloopspreekuren.

Of we deze dienst gaan aanbieden is afhankelijk van besluitvorming van de gemeenteraad over de continuering van het relatieloket. Financiën Er blijkt verwarring over de kosten voor het relatieloket. Dit komt waarschijnlijk doordat in de evaluatie van het Preventieplan (eind 2023) een bedrag wordt genoemd wat enkel de inzet van 3 maanden relatieloket betreft. In 2023 is het relatieloket namelijk in oktober geopend. Het relatieloket omvat de volgende kosten in 2025: Onderdeel Stichting de Vluchtheuvel SKO Totaal Inloopspreekuren € 7.105,54 € 13.544,93 € 20.650,47 Periodiek overleg SST € 532,92 € 532,92 € 1.065,84 Kortdurende € 5.329,15 € 5.329,15 € 10.658,30 ondersteuning Stelpost groepstrainingen € 3.084,00 € 3.084,00 € 6.168,00 Bekendbaarheid en € 1.776,39 € 1.776,39 € 3.552,78 vindbaarheid Externe kosten € € 2.056,00 € 2.056,00 Totaal € 17.828,00 € 26.323,39 € 44.151,39 Toelichting financiën Het SKO ontvangt voor de spreekuren een hoger bedrag dan Stichting de Vluchtheuvel. Dit is vanwege de hogere inzet en extra taken. Zo regelt het SKO de website van het relatieloket, de ontwikkeling van flyers en folders.

9

Relatie- en gezinstherapie | Debat Direct

9

Het SKO fungeert als budgethouder voor externe kosten en heeft een grotere rol bij subsidieaanvragen en de verantwoording, coördinatie, planning en administratieve ondersteuning van het relatieloket. De externe kosten betreft de inzet van een externe communicatieadviseur. In 2025 wordt een gedeelte (€15.000) van de kosten gedekt uit de regionale brede SPUK-middelen11. Dit betekent dat het bedrag van €29.151,39 ten laste komt van de gemeentelijke begroting. Aangezien het relatieloket via een incidentele subsidie wordt bekostigd, worden eventueel niet bestede bedragen teruggevorderd. Voor 2026 is het onduidelijk of SPUK-middelen (of andere Rijksmiddelen) beschikbaar zijn en wordt rekening gehouden dat het volledige bedrag ten laste komt van de gemeentelijke begroting. Er wordt geen toename van kosten verwacht met uitzondering van de gemeentelijke indexatie.

SPUK-middelen zijn specifieke uitkeringen die het Rijk beschikbaar stelt aan gemeenten. SPUK staat voor SPecifieke UitKering. Deze middelen worden ingezet voor bijvoorbeeld de sociale basis, stimuleren van gezondheid en sport etc. 11

10

Bijlage 1

Maatschappelijk kosten bij relatie beëindiging of scheiding

Bij een relatie beëindiging of scheiding zijn er naast persoonlijke gevolgen ook maatschappelijke gevolgen. Hieronder wordt een overzicht gegeven van mogelijke financiële gevolgen bij een relatie beëindiging of scheiding. Deze informatie is verzameld uit diverse onderzoeken en bronnen en programma's zoals scheiden zonder schade.12 Sociaal domein -

-

-

-

Jeugdhulp en jeugdbescherming Kinderen van gescheiden ouders hebben vaker te maken met emotionele problemen, gedragsproblemen of loyaliteitsconflicten; Kosten per jeugdhulptraject De kosten voor een gemiddeld jeugdhulptraject is ongeveer €5.000,- €15.000,- per jaar, afhankelijk van de intensiteit; Ter illustratie de gemiddelde kosten één jeugdige met ambulante jeugdhulp binnen onze gemeente betrof in 2024 ongeveer €7.018,Complexe scheidingen Ongeveer 10-15% van alle scheidingen leiden tot langdurige jeugdbeschermingstrajecten met kosten die kunnen oplopen tot €30.000,- per jaar per kind; Inzet lokale teams Bij complexe echtscheidingen wordt vaak ondersteuning geboden door lokale teams. Deze kosten hiervan worden geschat op gemiddeld €1.000,- tot €3.000,- per gezin.

Woonlasten en armoede Scheidingen leiden vaak tot een verdubbeling van woonlasten en verhoogt het risico op schulden. Binnen gemeenten wordt een toename gezien in aanvragen voor: o o o o

Bijzondere bijstand; Woonurgentie; Schuldhulpverlening; Inkomensondersteuning.

Verlies aan arbeidsparticipatie Ouders (vaak moeders blijkt uit onderzoek) stoppen of verminderen werk vanwege de zorg voor kinderen na een scheiding. Dit leidt tot lagere economische zelfstandigheid en hogere afhankelijkheid van gemeentelijke regelingen. De kans op armoede neemt toe.

Bronnen: - Ouderschap en scheiding | Scheiden of uit elkaar gaan | Rijksoverheid.nl scheiden-handreiking-06.pdf, https://nos.nl/artikel/2368480-vechtscheidingen-kosten-gemeenten-jaarlijkstientallen-miljoenen-euro-s, https://pointer.kro-ncrv.nl/gemeenten-pompen-miljoenen-in-de-aanpak-vanvechtscheidingen 12

11

Wanneer bovenstaande gevolgen worden vertaald in indicatieve maatschappelijke kosten, komt het volgende naar voren Kostenpost Jeugdhulp/jeugdbescherming Gemeentelijke ondersteuning Schuldhulpverlening/bijstand Verlies arbeidsparticipatie (indirect) Totaal per (complexe) scheiding

Gemiddelde kosten (€) €10.000,- €30.000,€1.500,€2.000,- €5.000,€3.000,- €6.000,+/- €20.000,- €40.000,-

12