CDA 1e termijn Algemene Beschouwingen 07-11-2022

Hendrik-Ido-Ambacht

CDA: Algemene Beschouwingen 2022, eerste termijn Geluk GELUK EN EEN BEGROTING … zijn dit tegenstellingen? We zijn allen druk met het bestuderen van cijfers en de eigen wensen voor Ambacht die daarmee vervuld moeten worden. Maar hebben we met alle crisissen die we proberen te bezweren, nog oog voor waar het écht om gaat: mogelijkheden creëren voor al onze inwoners om gelukkig SAMEN te kunnen leven? Mijn oog viel op Bhutan, een kleine, oeroude bergstaat ingesloten door reuzen China en India. In dit kleine land gaat alles anders. Eén ding valt daarbij meteen op: Bhutan was tot voor kort het enige land in de wereld dat het geluksgevoel van zijn inwoners niet alleen meet, maar het streven naar meer geluk en welzijn ook politiek voorop heeft staan, als kernwaarden heeft. Het klinkt utopisch, niet de economische groei voorop, maar Bhutan doet het, en niet onverdienstelijk. Het kán! Nieuw-Zeeland omarmt inmiddels hetzelfde streven in haar rijksbegroting ondanks economische tegenspoed; het richt zich op het welzijn van mensen, de kracht van gemeenschappen en de gezondheid van het milieu. Ook bij ons zou dit streven boven elke politieke agenda moeten staan; het past volledig bij onze Bijbelse opdracht: omzien naar elkaar en de aarde. Nu onze begroting. De begroting 2023-2026 kent een positief saldo voor alle jaren, waarvoor complimenten aan de samenstellers.

Maar het saldo staat onder druk: het collegeuitvoeringsprogramma komt nog, en de inkomsten van het Rijk zijn onzeker. De eerste jaren zijn er voldoende incidentele middelen beschikbaar, maar de beperkte structurele ruimte maakt de realisatie van nieuw en bestendig beleid tot een opgave. En dat in een tijd die gekenmerkt wordt door diverse crisissen terwijl de gevolgen van Corona nog doorwerken. De grootste impact op Ambacht hebben momenteel de asielzoekers- en wooncrisis, en de energie- en inflatiecrisis met als meest zichtbare gevolg: forse prijsstijgingen. Deze zorgen voor flinke uitdagingen. Ook al zijn we als gemeente op veel terreinen gebonden aan en afhankelijk van landelijke besluiten, wij kunnen als gemeente binnen de ruimte die er wel is, keuzes maken. Voor het CDA staan hierbij het geluk en welzijn van de inwoners van Ambacht voorop, nu en in de toekomst. Grote uitdagingen staan geluk en welzijn vooral in de weg als betrokkenen te weinig mogelijkheden hebben om hiermee goed om te gaan. Dat vraagt om visie en een sterke gemeenschap. Met deze uitgangspunten ga ik in op de begrotingsprogramma’s.

De eerste uitdaging: Iedereen doet mee en heeft een toereikend huishoudbudget ondanks de prijsstijgingen (sociaal domein, programma 1) Minimabeleid Geldzorgen veroorzaken veel stress en ontnemen geluk. Ook in Ambacht worstelen inwoners met de gevolgen van forse prijsstijgingen. Bij financiële zorgen ligt bezuinigen op participatie op de loer. Niet mee kunnen doen door kinderen en volwassenen is funest voor betrokkenen, is funest voor onze samenleving. Hiervoor staan we als politiek aan de lat. Voorkomen van kinderarmoede en uitsluiting van kinderen en ouders uit het sociale leven is de belangrijkste drijfveer om als CDA het pluspakket binnen het minimabeleid te omarmen. Dit ter ondersteuning van de minst draagkrachtigen tot degenen met een minimumloon, als noodzakelijke aanvulling op de Rijksmaatregelen. Het kán niet zo zijn dat kinderen en ouders in de kou staan. Het Rijk staat als eerste aan de lat, maar als deze onvoldoende over de brug komt of te laat, zijn we er als gemeente om onze inwoners te ondersteunen waar mogelijk. Dat betekent niet dat alles kan maar ook dat we ons tot het uiterste moeten inspannen. Laten we samen zorgen dat niemand buiten de boot valt. Preventieplan Uit de hand gelopen schulden vormen één van de redenen om aan te kloppen bij SUN, Stichting Urgente Noden. Naast gemeentelijke inkomensondersteuning is er ook gemeentelijke schuldhulpverlening.

Het CDA verwacht veel van de aanpak ‘vroeg erop af’ om hoog oplopende schulden te voorkomen, een onderdeel van het preventieplan. Dit preventieplan heeft als doel problemen bij inwoners vroegtijdig op te sporen en aan te pakken, zodat ze niet uitgroeien tot moeilijk oplosbare zaken. ZorgMies voor respijtzorg aan huis ter ontlasting van mantelzorgers, hoort daar bijvoorbeeld ook bij, net als Buurtgezinnen, Ambachtse Maatjes en praktijk-ondersteuners bij huisartsen. Het CDA is groot voorstander van preventie en wil verder investeren in die maatregelen die effectief blijken te zijn. We kijken dan ook uit naar de effectrapportage einde dit jaar. Daarnaast willen we zo snel mogelijk aan de slag met het opstellen van de woonzorgvisie, sportvisie, aanpak van eenzaamheid, doorontwikkeling van de dementievriendelijke gemeente en het realiseren van doelgerichte samenwerking van (ouderen)organisaties in ons dorp, althans waar dat nog niet het geval is, om een paar speerpunten te noemen. Verder verwachten we flinke inzet op de doorontwikkeling van het 0-100-team om de noodzakelijke korte lijnen tussen hulpverleners te waarborgen. Hi5Ambacht speelt een belangrijke rol in het voorveld, in het activeren en verbinden van inwoners, jong en oud, door sport, spel en welzijnsactiviteiten.

Het takenpakket breidt zich uit en dat vraagt om een stabiele, sterke organisatie met een duidelijke financiering. Het onderzoek naar de verzelfstandiging van Hi5Ambacht wordt dan ook wat ons betreft zo snel mogelijk uitgevoerd. Verenigingen en vrijwilligers Verbinden vindt ook plaats bij onze verenigingen, belangrijke pijlers van ons dorp. Vrijwilligers zijn hier onmisbaar en verdienen onze ondersteuning. Hoe dit nog beter vorm te geven zal onderzoek uitwijzen zo is afgesproken, onderzoek waarvoor de inbreng van betrokkenen cruciaal is.

Voor de verenigingen zelf zijn het barre tijden. Alleen samen zijn de problemen het hoofd te bieden. Binnenkort zal het CDA een avond organiseren voor alle verenigingen om de verbinding te zoeken en aan de slag te gaan. We kunnen niet alles oplossen, wel meedenken en -doen. Samen bereiken we meer. Cascade Verbinden vraagt ook om een centraal punt waar alle inwoners met plezier samenkomen. Het is onze nadrukkelijke wens om met de revitalisatie van Cascade Cascade te maken tot een, nóg meer dan nu, levendig en uitnodigend dorpshuis voor alle Ambachters. Hét bruisende centrum van onze gemeente waar inwoners als vanzelf samenkomen, recreëren, zich informeren, goede gesprekken voeren en vooral plezier hebben in een positieve sfeer. Een plaats waar nieuwe energie ontstaat, nieuwe ideeën opborrelen door verrassende ontmoetingen, waar Ambacht Ambacht is: samen. Wethouder Van Die is hier al voortvarend mee aan de slag met alle betrokkenen. We zien de eerste schetsen graag tegemoet. Daarbij kijken we ook uit naar de integrale visie op het gehele gebied: van zwembad, Ridderhal en gemeentehuis tot Van Ticheltplantsoen en Cascade. We wensen de nieuwe wethouder mevrouw Oelfke hierbij veel succes en vragen haar de Raad nauw te betrekken. Scholen Prijsstijgingen hebben ook invloed op de prijs van de voorgenomen bouw van nieuwe scholen.

Echter: onze kinderen verdienen frisse en moderne schoolgebouwen om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. We kijken uit naar een voortvarende aanpak van de resterende nieuwbouw. Ondernemers Ondersteuning van middeninkomens en MKB moet van het Rijk komen; dit kunnen we als gemeente niet dragen. Maar we trekken ons hun problematiek wel aan; verdrievoudiging van de energierekening is geen normaal ondernemersrisico. En dat bovenop extra lasten door dure grondstoffen en afbetaling van TOZO subsidies. Ontslagen konden hiermee worden voorkomen in Coronatijd, maar nu zijn de gevolgen van de opeenstapeling van hoge kosten verstrekkend, kosten die niet altijd door te berekenen zijn aan de consument. Een extra complicerende factor is dat consumenten doordat ze minder te besteden hebben, minder kopen en in een goedkoper segment. Dit drukt de omzet. Het voorbeeld van bakkerij Van der Waal staat u waarschijnlijk wel op het netvlies. De tegemoetkomingen van het Rijk lijken vooralsnog niet voldoende te zijn.

Daarom onze vraag: Kan het college aangeven hoeveel ondernemers in H.I.Ambacht in de knel komen door terugbetaling van TOZO-gelden? En hoeveel ondernemers door de hoge prijzen dreigen om te vallen in Ambacht nu en in 2023 ondanks tegemoetkomingen vanuit de overheid? Als er Ambachtse ondernemers dreigen om te vallen om bovengenoemde redenen, dan roepen we het college op de sterke lobby naar het Rijk vol te houden om hen te ondersteunen. Kortom: Prijsstijgingen raken iedereen, maar de één wel meer dan de ander. Laten we naar elkaar blijven omzien en dat doen wat nodig is, als medemens én als gemeente.

De tweede uitdaging: Voor alle inwoners een passende woning ondanks de krappe huizenmarkt, inzet op klimaatadaptatie en de energietransitie (programma 2: Ruimtelijke ordening, economie en wonen) Het is een grote uitdaging om in onze verstedelijkte omgeving een goede balans te vinden tussen alle ruimteclaims. Woningen voor vooral starters en ouderen staan hoog op onze agenda evenals ontwikkelkansen voor ondernemers. Daar waar het nog kan, willen we investeren in woningbouw gericht op deze doelgroepen. We staan achter het uitgangspunt om duurzaamheid bij beslissingen voorop te stellen, zodat het woon- en leefklimaat in Ambacht aantrekkelijk blijft met goede voorzieningen. Als CDA zullen we scherp blijven op circulariteit, biodiversiteit, duurzame mobiliteit en groen. Duurzaam leven kan alleen samen bereikt worden met alle inwoners, ondernemers en organisaties. Mooi dat duurzaamheid als aparte opgave en integraal zal worden opgepakt de komende periode. Er is geen tijd te verliezen. Eén van de speerpunten is de overstap op schone energie en het terugdringen van het energieverbruik. Minder energieverbruik in huis leidt daarbij ook direct tot lagere kosten voor onze inwoners. We verwachten hierop hoge inzet ondanks het feit dat we met 45% energielabel A-woningen ver vooroplopen in de regio.

Dit komt vooral door de nieuwbouw in De Volgerlanden en de inzet van woningcorporaties op verduurzaming. Toch betekent dit ook dat de helft van ons woningbestand meer energiezuinig gemaakt moet worden om toekomstbestendig te zijn. Om speciale subsidies hiervoor van het Rijk niet mis te lopen roepen we wethouder Lafleur op zo snel mogelijk naar de Raad te komen met plannen van aanpak, uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023.

Geluk en welzijn wordt door meer bepaald dan alleen goed wonen en voldoende financiële middelen. (opmerkingen bij programma’s 3 en 4) Bij thema’s als klimaatverandering, bewegen en verbinden speelt de inrichting van de buitenruimte een grote rol, dat is programma 3. Een groene, schone, leefbare omgeving nodigt uit tot verblijven, ontmoeten en bewegen. Wandel- en hardlooproutes, speelplekken en een aantrekkelijk straatbeeld met Ambachtse karakteristieken dragen hieraan bij, net als goed watermanagement en bomen voor verkoeling. Ook dit zijn speerpunten van het CDA die in het coalitieakkoord staan. Daarnaast zijn zaken als het vergroten van de veiligheid en verduurzaming van verkeer en vervoer, net als het uitrollen van het recycletarief, van essentieel belang. Voor al deze zaken is budget nodig. We zien de voorstellen tot aanpassing van de begroting graag tegemoet met de keuzes die we als raad hebben. We hebben nog één vraag bij het nieuwe systeem van afvalinzameling: Hoe wordt omgegaan met kerken, de voedselbank en andere goede-doelen-organisaties die veelal de ANBI-status hebben? Het lijkt er nu op dat zij worden behandeld als bedrijven, dus zelf voor hun afvalafvoer moeten zorgen met alle bijkomende kosten. Dat kan toch niet de bedoeling zijn; als gemeente maken we wel dankbaar gebruik van hun diensten. Het enige alternatief is nu

de bescheiden hoeveelheid afval via leden particulier te laten afvoeren. Dit is niet werkbaar. Welke oplossing biedt de wethouder voor dit probleem? Programma 4 handelt over veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen. De uitgangspunten voor deze begroting zijn: ruimte geven aan raad, inwoners en ondernemers op het juiste moment, regionale samenwerking waar dat meerwaarde oplevert, veiligheid inclusief informatieveiligheid als kernwaarde, en een solide financieel beleid ondanks druk vanuit de Rijksoverheid. In deze uitgangspunten kan het CDA zich volledig vinden. De basis is ruimte en vertrouwen, en de verantwoordelijkheid daar laten waar hij hoort. Meer zeggenschap, betrokkenheid en eigenaarschap zorgen voor meer kwaliteit, alleen geld en regeltjes van hoger hand niet. We verwelkomen dan ook de startnotities voor grotere betrokkenheid van de raad bij grote projecten, en extra inzet op participatie van inwoners: zij kennen hun omgeving het beste. We kunnen als samenleving meer bereiken als we het ook écht samen doen: minder ik, meer wij. We zijn blij dat de brede Adviesraad Sociaal die alle leeftijden omvat, aan de slag kan en wensen hen veel wijsheid toe.

Tenslotte de opvang van asielzoekers Mooi dat Ambacht haar steentje kan bijdragen aan de opvang van Oekraïners en zo nodig aan crisisopvang van asielzoekers. Het CDA geeft het college de gewenste financiële ruimte om de door het Rijk gevraagde rol in de opvang van vluchtelingen op humane wijze te kunnen oppakken; de mens staat voorop, altijd. Wel blijven we scherp op de uitgaven en menen dat het Rijk volledig voor de kosten moet compenseren. We ondersteunen dan ook van harte de niet mis te verstane boodschap van onze gemeente aan Den Haag over deze kwestie. Het is goed om te weten dat de regio zich solidair toont maar hier mag het niet van afhangen. Er is snel een gedegen, landelijke lange termijn visie nodig op immigratie gebaseerd op de opname-capaciteit van de samenleving.

Afrondend De rode draad van dit betoog is: hoe kunnen wij als gemeente bijdragen aan het welzijn en geluk van de inwoners van Ambacht bij het omgaan met de grote uitdagingen van deze tijd? En hoe draagt voorliggende begroting hieraan bij? Als je niet gelooft in het bereiken van het absolute Shangri-La is er altijd nog het streven om zover mogelijk te komen. Bhutan en Nieuw-Zeeland zijn hiervan mooie voorbeelden. Wat ons betreft is voorliggende begroting een goede aanzet hiertoe binnen de gemeentelijke mogelijkheden; we kijken uit naar het college-uitvoeringsprogramma. Laten we samen de schouders eronder zetten, samen, dat is geven en nemen, minder ik meer wij, minder waan van de dag meer visie op de toekomst. We wensen iedereen alle geluk toe en in het bijzonder de inwoners van ons mooie dorp.