br Accountantsverslag 2022 gemeente HIA (t.b.v. raadsbehandeling)

2022

Accountantsverslag 2022 Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Aan de gemeenteraad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Postbus 15 3330 AA Hendrik-Ido-Ambacht

Dordrecht, 3 juli 2023 Ref.:

Betreft: Accountantsverslag controle jaarrekening 2022 gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2022 van gemeente Hendrik-Ido-Ambacht gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het Controleprotocol WNT. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 1.134.000 voor fouten en op € 3.402.000 voor onzekerheden. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die om kwalitatieve redenen materieel zijn. Het is de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen.

Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring bij de jaarrekening te verstrekken.

De door ons gecontroleerde jaarrekening 2022 geeft een eigen vermogen, bestaande uit een Algemene reserve en bestemmingsreserves, aan per 31 december 2022 van afgerond € 52,4 mln. (2021: € 49,9 mln.) plus een nadelig resultaat over 2022 van € 4,0 mln. (2021: € 3,2 mln. positief) na mutaties in de reserves. Het totaal sluit op € 48,4 mln. (2021: € 53,2 miljoen). Het college heeft ons kenbaar gemaakt dat deze jaarrekening is vastgesteld op 30 mei 2023 en dat de jaarrekening is goedgekeurd door de gemeenteraad van 3 juli 2023. Middels de herziening grondexploitaties per project voor de jaarrekening 2022 zijn de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen per 1 januari 2023 (ongewijzigd) vastgesteld door het college op 30 mei 2023. In de vergadering van de gemeenteraad van 3 juli 2023 zijn de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen behandeld en goedgekeurd als onderdeel van het vaststellen van de jaarstukken. Wij zijn voornemens bij deze jaarrekening een controleverklaring te verstrekken bestaande uit een goedkeurend oordeel ten aanzien van getrouwheid en een goedkeurend oordeel ten aanzien van rechtmatigheid. In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd en/of niet op de datum is vastgesteld, verzoeken wij u om per omgaande contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie.

Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend bedoeld is om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van gemeente Hendrik-IdoAmbacht en van de risico’s in de bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Onze bevindingen hebben wij op 5 juni 2023 toegelicht aan uw organisatie en uw portefeuillehouder. Wij hebben onze bevindingen toegelicht aan de Auditcommissie op 21 juni 2023. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten.

Hoogachtend,

W.P. de Vries RA

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1.

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in beeld ................................................................................... 5

2.

Onze belangrijkste bevindingen .................................................................................................. 7

3.

Vermogen, resultaat en continuïteit ......................................................................................... 11

4.

3.1.

Algemeen ................................................................................................................................................... 11

3.2.

Analyse vermogen en resultaat en resultaatontwikkeling ........................................................................ 11

3.3.

Weerstandsvermogen ............................................................................................................................... 12

Jaarverslag ............................................................................................................................... 12 4.1.

5.

6.

7.

8.

Wet open overheid .................................................................................................................................... 13

Interne beheersing ................................................................................................................... 13 5.1.

Algemeen ................................................................................................................................................... 13

5.2.

VIC-functie ................................................................................................................................................. 14

5.3.

Normenkader en toetsingskader rechtmatigheid ..................................................................................... 14

5.4.

Rechtmatigheidsverantwoording .............................................................................................................. 15

Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2022 .................................................................. 15 6.1.

Grondontwikkeling .................................................................................................................................... 15

6.2.

Begrotingsrechtmatigheid ......................................................................................................................... 17

6.3.

EU-aanbesteding ........................................................................................................................................ 18

6.4.

WNT-verantwoording ................................................................................................................................ 18

6.5.

Single audit, Single informatie (SiSa) ......................................................................................................... 19

6.6.

Opvang Oekraïne ....................................................................................................................................... 20

6.7.

IT-beheersing Hendrik-Ido-Ambacht ......................................................................................................... 21

6.8.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen ............................................................................................ 21

Overige onderwerpen............................................................................................................... 22 7.1.

Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ................................................................... 22

7.2.

Verplichte rapportering door accountant over fraude en continuïteit in de controleverklaring .............. 23

7.3.

Onafhankelijkheid ...................................................................................................................................... 24

Slot .......................................................................................................................................... 25

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 4

1. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht toetsen.

Geen noemenswaardige bevindingen

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact

Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact

Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten

Signalering Onderwerp

Bevindingen 2022 2022

2021

FINANCIËLE POSITIE Saldo van baten en lasten

Saldo van baten en lasten (€ -4.736..000) als % van totale baten (€ 103.741.000). De signalering 2022 is rood vanwege het negatieve saldo van baten en lasten. Gerealiseerd resultaat ( € -4.017.000) als % van totale baten (€103.741.000).

Gerealiseerde resultaat

Schuldquote

De signalering 2022 is rood vanwege het negatieve resultaat. Wettelijke onderdelen (€23.076.000) als % van totale baten (€103.741.000).

> 0% < 0% < -2%

> 0% < 0% < -2% <100% 130% >130%

Vermogenspositie

Eigen vermogen (€48.421.000) als % van totaal vermogen (€170.528.000).

> 30% > 20% < 20%

Weerstandsvermogen

Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 2,3. Een ratio hoger dan 1,4 wordt intern gezien als ‘voldoende.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

> 1,5 > 1,0 < 1,0

Pagina 5

Signalering Onderwerp

Bevindingen 2022

Paragraaf 2022

Jaarrekeningproces

Naar aanleiding van onze controle zijn meerdere afwijkingen geconstateerd en correcties verwerkt in de jaarstukken 2022, zowel tekstueel als cijfermatig. Een aantal correcties hadden effect op vermogen en resultaat. In de jaarstukken 2022 versie datum zijn de bettreffende tekstuele en cijfermatige correcties doorgevoerd. Er resteren nog ongecorrigeerde controleverschillen lager dan de materialiteit.

Risicobeheersings- en controlesysteem

Hendrik-Ido-Ambacht brengt risico’s in kaart, en kent nog geen geformaliseerd risicobeheersings- en controlesysteem. inclusief fraudebeheersing. De gemeente heeft hierin stappen gemaakt ten opzichte van voorgaande jaren.

Hendrik-Ido-Ambacht beschikt nog niet over een volledig en actuele frauderisicoanalyse. Wij adviseren het opstellen van een overkoepelend M&O beleid en om de Risicobeheersings- en bestaande frauderisicoanalyse uit te breiden controlesysteem (fraude) en te actualiseren. Hierbij is het van belang dat de uitbestede en bij derde belegde processen ook betrokken worden in de analyse en uitwerking.

7.2

De VIC van de gemeente Hendrik-IdoAmbacht is van goede kwaliteit. Deze was echter bij de start van de controle nog niet volledig gereed en is tijdens onze controle aangevuld. (Verbijzonderde) interne De VIC werkzaamheden worden door Hendrik-Ido-Ambacht vooralsnog gegevenscontrole gericht en achteraf uitgevoerd, wij en Hendrik-Ido-Ambacht zien hierin mogelijkheden voor verdere doorontwikkeling van de VIC, ook uit oogpunt van de rechtmatigheidsverantwoording.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

5.2

Pagina 6

Signalering Onderwerp

Bevindingen 2022

Paragraaf 2022

Grondexploitaties

Hendrik-Ido-Ambacht heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2022.

Sociaal domein

De jaarrekeningcontrole door de accountant van de verbonden partijen heeft voor vertraging gezorgd in het jaarrekeningproces. De jaarcijfers van de verbonden partijen zijn juist verwerkt door Hendrik-Ido-Ambacht.

Aanbestedingen

Uit de verbijzonderde interne controles uitgevoerd door de gemeente Hendrik-IdoAmbacht blijken geen onrechtmatige aanbestedingen. Uit de interne en externe controle worden aandachtpunten gesignaleerd voor de interne beheersing.

6.1

6.4

2. Onze belangrijkste bevindingen Controleverklaring Wij hebben de controle van de jaarstukken 2022 van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht afgerond. Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende controleverklaring af te geven, bestaande uit een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een goedkeurend oordeel voor rechtmatigheid. Het college heeft deze jaarrekening op 30 mei 2023 vastgesteld. De raad heeft deze jaarrekening op 3 juli 2023 goedgekeurd. Het totaal aan niet te corrigeren fouten (financiële onrechtmatigheden) en de resterende fouten en onzekerheden zijn opgenomen onder hoofdstuk 6. Financiële positie Het gerealiseerde resultaat over 2022 voor reservemutaties bedraagt € 4.736.000 negatief. Nadat per saldo over 2022 € 719.000 aan de reserves is onttrokken, resteert een resultaat na reservemutaties van € 4,0 mln. negatief. In de jaarstukken is vermeld dat de verschillen over het algemeen een veelheid aan diverse posten betreft. Bij de programmaverantwoording heeft u deze onderwerpen en alle andere relevante onderwerpen per programma zowel inhoudelijk als financieel toegelicht. In de gewijzigde begroting 2022 is een negatief resultaat opgenomen van € 268.000 na reservemutaties. De afwijking met het werkelijke resultaat over 2022 is toegelicht in de jaarrekening bij het onderdeel programmaverantwoording.

Over het verschil tussen de gewijzigde begroting 2022 en de realisatie 2022 van het resultaat voor en na reservemutaties is de raad geïnformeerd. De opbouw van het rekeningresultaat 2022 (x € 1.000) is als volgt:

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 7

Voor inzicht in de belangrijkste kengetallen van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht verwijzen wij naar onze opmerkingen in paragraaf 3.4. Het positieve resultaat van gemeente Hendrik-Ido-Ambacht stemt overeen met ons beeld van andere gemeenten. Met name de positieve bijstelling van de algemene uitkering door de accres bijstelling en hogere doeluitkeringen (Oekraïne opvang) zorgen bij veel gemeenten voor relatief hoge positieve rekeningsaldi. Bij Hendrik-Ido-Ambacht is het saldo van baten en lasten wel negatief. Dit wordt onder meer veroorzaakt door een aantal grote eenmalige posten. De belangrijkste daarvan betreft de dotatie aan de Voorziening Grondexploitatie Volgerlanden € 7.370.000 Gecorrigeerd voor deze eenmalige dotatie is het saldo van baten en lasten van HendrikIdo-Ambacht € 3,4 miljoen positief. Meerjarenbegroting Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft voor de jaren 2023-2026 een sluitende begroting gepresenteerd. Dit is met name te danken aan de positieve ontwikkeling van het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. Het begrotingssaldo voor 2026 is € 1,0 miljoen positief. Bij de meerjarenraming 2023-2026 was nog geen rekening gehouden met het coalitieprogramma. Het landelijke beeld is dat de ontwikkeling van de algemene uitkering tot en met 2025 zal zorgen voor een solide financiële positie van gemeenten.

Voor 2026 wordt echter een forse daling van de algemene uitkering voorzien waardoor de VNG het heeft over het ‘financiële ravijnjaar 2026’. De VNG is stevig aan het lobbyen om ook voor 2026 en verder een hogere algemene uitkering te realiseren voor de gemeenten. Inmiddels heeft het rijk wel eenmalig extra middelen toegezegd voor 2026 waarmee het voorziene tekort voor de gemeenten voor dat jaar kleiner is geworden. Het algemene beeld is dus dat gemeenten over 2022 en ook voor de jaren 2023-2025 er gemiddeld financieel goed voor staan, maar dat de houdbaarheid van de gemeentefinanciën vanaf 2026 een collectief zorgpunt is. Europese aanbesteding Onderdeel van de controle is een toets op de juiste naleving van (externe) Europese aanbestedingsregels. U heeft vastgesteld dat er geen afwijkingen op de Europese aanbestedingsregels zijn geconstateerd. Wij komen tot dezelfde conclusie.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 8

Normenkader Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Wij baseren onze controleopdracht op de uitgangspunten die zijn vastgelegd in Besluit Accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en op het door de raad op 16 januari 2023 vastgestelde controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is onrechtmatig, echter niet in alle gevallen heeft dit gevolgen voor de strekking van de controleverklaring. De accountant heeft de verantwoordelijkheid om kostenoverschrijdingen, waarvan het management moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren, op te nemen in het verslag van bevindingen. In totaal heeft Hendrik-Ido-Ambacht volgens de gewijzigde begroting 2022 € 106,4 miljoen aan lasten begroot (primitieve begroting 2022 € 96,5 miljoen) tegenover €108,4 miljoen aan werkelijke lasten. Aan baten heeft Hendrik-Ido-Ambacht over 2022 een bedrag geraamd van €104,1 miljoen volgens de gewijzigde begroting (primitieve begroting € 95,4 miljoen), tegenover gerealiseerde baten van €103,7 miljoen. Dit betekent een onderrealisatie van de baten en een overrealisatie van de lasten.

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordelen wij de lastenoverschrijdingen per programma. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke analyse van de overschrijdingen per programma in de jaarrekening in het onderdeel begrotingsrechtmatigheid op pagina 169, waarin een analyse is opgenomen van begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht concludeert dat er een aantal geconstateerde lastenoverschrijdingen zijn welke als onrechtmatig worden aangemerkt, die volgens de Kadernota Rechtmatigheid niet meewegen in ons oordeel ten en van rechtmatigheid. Wij verwijzen naar paragraaf 6.3 in dit verslag. Onderdeel van de controle op de begrotingsrechtmatigheid is de controle op de investeringsbudgetten. Ook hierbij geldt dat overschrijdingen van het budget in beginsel onrechtmatig zijn. In de kadernota rechtmatigheid is door de commissie BBV uitgeschreven in welke situaties een overschrijding van het budget (begroting) meeweegt in het oordeel van de accountant. In 2022 zijn er geen investeringsbudgetoverschrijdingen geconstateerd die meetellen voor ons oordeel.

Opvang Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers in crisisnoodopvanglocaties De Rijksoverheid heeft veiligheidsregio’s opdracht gegeven om gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen (ontheemden) te realiseren. Medio 2022 is aanvullend aan veiligheidsregio’s door de Rijksoverheid gevraagd om asielzoekers tijdelijk op te vangen in crisisnoodopvanglocaties vanwege de capaciteitsuitdagingen van Ter Apel.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 9

Dit heeft geleid tot nieuwe wet- en regelgeving, nieuwe kaders, afspraken en richtlijnen en heeft geleid tot nieuwe financiële stromen en tot aanpassing van de interne beheersingsmaatregelen bij gemeenten, veiligheidsregio’s en GGD’s. Veiligheidsregio’s, GGD’s en gemeenten worden volgens voorwaarden gecompenseerd voor gemaakte kosten. De financiële impact van de vluchtelingencrisis is ook voor Hendrik-Ido-Ambacht hiermee groot. De extra kosten voor Hendrik-Ido-Ambacht bedragen over 2022 € 5.680.000 De totale normvergoeding voor de opvang is berekend op € 4.778.000. Daarnaast wordt een aantal activiteiten vergoed op basis van werkelijke bestedingen, deze vergoeding bedraagt € 393.000. Doordat de lasten de baten overstuigen heeft de gemeente gebruik gemaakt van de uitzonderingsbepaling bij de regeling en is het verschil tussen de gerealiseerde baten en lasten als aanvullende declaratie opgenomen bij de SiSa-regeling. SiSa regelingen In de afgelopen jaren is het aantal SiSa-regelingen fors toegenomen voor gemeenten. Voor Hendrik-Ido-Ambacht waren dit in 2020 8 regelingen en in 2021 waren dit er 22. In de jaarrekening 2022 verantwoordt Hendrik-Ido-Ambacht inmiddels 24 regelingen.

De toename van het aantal SiSa-regelingen waarover de gemeente verantwoording af dient te leggen is conform landelijk beeld fors gestegen, met als gevolg aanvullende druk op de capaciteit van zowel de organisatie als op de gemeentelijk accountant. Materialiteit Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 1.134.000 voor fouten en op € 3.402.000 voor onzekerheden. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole decentrale overheden (BADO), gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2022 plus de toevoegingen aan de reserves. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Verloop van de controle

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 10

24 april 2023 zijn wij gestart met de controle van de jaarrekening. De concept jaarrekening was financieel gereed voor onze controle, hoewel meerdere relevante onderdelen in zowel het jaarverslag als de jaarrekening ontbraken. De dossiervorming als basis voor onze controle was voldoende op het moment van start van onze controle en is tijdens onze controle aangevuld naar aanleiding van onze vragen, opmerkingen en bevindingen. Op het moment van onze start van de controle was de verbijzonderde interne controle voor een aantal processen nog onderhanden bij de gemeente. Gedurende het jaarrekeningproces is dit aangevuld en aan ons opgeleverd. Naar aanleiding van onze controle zijn meerdere afwijkingen geconstateerd in de jaarstukken 2022 die zowel tekstuele als cijfermatige correcties tot gevolg hadden. Dit betreffen ook correcties met effect op het vermogen en het resultaat van de gemeente. Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2022 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest. De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. De controle kon mede hierdoor binnen uw bestuurlijke planning worden afgerond.

Wij zijn van mening dat onze gerealiseerde tijdsbesteding en de door ons gerealiseerde controlewerkzaamheden voldoende zijn voor een kwalitatief toereikende uitvoering van onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende controle- en overige standaarden (COS).

3. Vermogen, resultaat en continuïteit 3.1.

Algemeen Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) is voor Hendrik-Ido-Ambacht het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad. De jaarrekening 2022 van gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2022 is een SiSabijlage gevoegd.

3.2.

Analyse vermogen en resultaat en r esultaatontwikkeling In de door ons gecontroleerde jaarrekening is een gerealiseerd resultaat over 2022 voor reservemutaties van € 4,7 mln. negatief opgenomen. Nadat per saldo over 2022 € 0,7 mln. aan de reserves is onttrokken, resteert een resultaat na reservemutaties van € 4,0 mln. negatief. Het verschil kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de samenvattende analyse van de gemeente in de jaarstukken op pagina 4 en naar de programmaverantwoording per programma. Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen en onttrekkingen in de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het Eigen vermogen op pagina 146 van de jaarrekening.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 11

De analyse van het resultaat 2022 ten opzichte van de begroting 2022 is toereikend toegelicht per programma in het jaarverslag en in het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

3.3.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risico’s van gemeenten zijn door de band genomen omvangrijk en daar hoort een passend weerstandsvermogen bij. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Hendrik-Ido-Ambacht de risico’s in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2022 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Ook de structurele exploitatieruimte is in deze paragraaf uitgewerkt. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een percentage van 5,5% heeft over 2022 en is verbeterd ten opzichte van 2021. Op basis van de huidige inzichten schat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in dat per eind 2022 volgens de vermelde risicotabel in paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 12,1 miljoen noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar pagina 94 van de jaarstukken 2022. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn.

Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 28,2 miljoen beschikbaar (2021: € 28,7 miljoen). De beschikbare ratio weerstandsvermogen komt uit op 2,3 (2021: 2,3). Hiermee verwacht Hendrik-Ido-Ambacht voldoende weerstandsvermogen beschikbaar te hebben om de genoemde risico’s het hoofd te bieden. Gezien het risicoprofiel van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht adviseren wij u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico’s tussentijds en nauwlettend te blijven volgen. Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit: jaarverslag, bestaande uit programma's en paragrafen; bijlagen. Samen met de jaarrekening, het bestuursverslag en de bijlagen, publiceert Hendrik-IdoAmbacht bij de jaarrekening bijlagen die betrekking hebben op:

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 12

SiSa-verantwoording Baten en lasten per taakveld Overzicht en toelichting op van de investeringsbudgetten Diverse staten, EMU Saldo, Subsidies 2022 en IV-3. Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het bestuursverslag mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het bestuursverslag 2022 van Hendrik-Ido-Ambacht de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

4.1.

Wet open over heid Per 1 mei 2022 is de nieuwe Wet open overheid (Woo) in werking getreden, deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De nieuwe wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken en bevat kaders en verplichtingen voor bestuursorganen omtrent de openbaarmaking van publieke informatie. Zo is nu onder meer een inspanningsverplichting opgenomen om informatie over beleid actief openbaar te maken en is de afhandelingstermijn voor Woo-verzoeken (voorheen Wob-verzoeken) aangescherpt. In artikel 3.5 van de Woo is de openbaarheidsparagraaf opgenomen. In de openbaarheidsparagraaf is bepaald dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting aandacht dient te besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de Woo. In de jaarstukken dient vervolgens verslag te worden gedaan van de uitvoering van de wet, mede in relatie tot de beleidsvoornemens uit de begroting. De commissie BBV heeft op 27 september 2022 een artikel gepubliceerd waarin zij de openbaarheidsparagraaf benoemen als verplichting die reeds geldt voor de jaarstukken 2022. De openbaarheidsparagraaf Woo dient in de begroting en jaarstukken te worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Bij de eerstvolgende wijziging zal het BBV hierop worden aangepast.

Hendrik-Ido-Ambacht heeft deze paragraaf opgenomen in de jaarstukken 2022.

5. Interne beheersing 5.1.

Algemeen Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Wij hebben onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing opgenomen in onze managementletter 2022. Onze managementletter hebben wij toegelicht aan uw organisatie en aan de Auditcommissie.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 13

Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de jaarrekening van Hendrik-Ido-Ambacht. Wij vinden dat er binnen Hendrik-Ido-Ambacht – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van belangrijke tekortkomingen in de interne beheersingsmaatregelen rond de financiële verslaglegging. 5.2.

VIC-functie Hendrik-Ido-Ambacht verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Hendrik-Ido-Ambacht moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Voor onze (externe) controle van gemeente Hendrik-Ido-Ambacht maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken. De VIC controlewerkzaamheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC, ook in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf 2023 van toepassing is. In onze managementletter 2022 hebben wij een aantal adviezen ter doorontwikkeling van de VIC vermeld.

5.3.

Normenkader en toetsingskader rec htmatig heid De gemeenteraad heeft het ‘Controleprotocol 2022’ voor de accountantscontrole op de jaarrekening van Hendrik-Ido-Ambacht d.d. 16 januari 2023 vastgesteld. Het normenkader voor de controle van de jaarrekening is opgenomen in het controleprotocol als separate bijlage. Wij adviseren u een toetsingskader op te stellen waarmee gemeente Hendrik-IdoAmbacht inzichtelijk kan maken aan welke voorwaarden voldaan moet worden. Het is vervolgens belangrijk dat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zichtbaar intern toetst of wordt voldaan aan de bepalingen uit de relevante interne en externe wet- en regelgeving uit het normenkader, bijvoorbeeld via werkprogramma’s voor de betreffende processen of in checklists. Op deze wijze kan gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zelf en tijdig zichtbaar maken dat/of aan alle relevante (financiële) bepalingen van de externe wet- en regelgeving uit het normenkader wordt voldaan en welke voorwaarden bijvoorbeeld (nog) niet. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar onze managementletter 2022.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 14

5.4.

Rechtmatig heidsv erantwoordi ng In onze managementletter 2022 hebben wij u geïnformeerd over de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van verslagjaar 2023 is ingetreden. Hendrik-Ido-Ambacht acteert hierop actief en treft voorbereidingen. Wij verwijzen gemakshalve naar onze tussentijdse bevindingen en de acties die wij geformuleerd hebben voor de korte termijn. Wij trekken hierin samen met u op in de verdere voorbereidingen en de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording.

6. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2022 6.1.

Grondontwikkeling

6.1.1.

Algemeen De gemeentelijke grondexploitaties van Hendrik-Ido-Ambacht vormen een zeer belangrijke omvang in het balanstotaal van Hendrik-Ido-Ambacht. Belangrijk onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de grondexploitaties. Voor alle grondexploitaties van Hendrik-Ido-Ambacht vinden jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geïnformeerd. Over de uitkomsten van de actualisatie per 1 januari 2023 wordt de raad geïnformeerd via de Grondexploitatie 2023 Bedrijvenpark Ambachtsezoom Fase 1, Grondexploitatie Volgerlanden en de Grondexploitatie Genieterrein-Waterbusplein. Hendrik-Ido-Ambacht heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2022 en het proces dat hiertoe moet leiden. Jaarlijks worden de grondexploitaties geactualiseerd en aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van gronden, bestaande uit de grondexploitaties.

6.1.2.

Actualisatie grondexploitaties (Jaarstukken 202 2) Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen actualiseert Hendrik-Ido-Ambacht jaarlijks de grondexploitatieberekeningen. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties. De uitgangspunten voor de ramingen zijn toegelicht in de ‘toelichting grondexploitaties’ per grondexploitatie.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 15

De gemeentelijke grondexploitaties van Hendrik-Ido-Ambacht zijn naar de stand van 1 januari 2023 geactualiseerd en worden bij het vaststellen van de jaarstukken goedgekeurd door de gemeenteraad. Hierbij zijn door Hendrik-Ido-Ambacht belangrijke keuzen gemaakt en standpunten ingenomen. Met deze berekeningen heeft Hendrik-Ido-Ambacht ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de balans van 2022 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate Hendrik-Ido-Ambacht verliesvoorzieningen moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2022. In de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans (voorraden) is dit nader uiteengezet. 6.1.3.

Bevindingen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de grondexploitaties gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s toereikend is. De risico’s die Hendrik-Ido-Ambacht loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. Wij verwijzen naar de paragraaf grondbeleid en de toelichting onder de voorraden in de jaarrekening, waarin het college van de grondexploitaties onder meer status, voortgang, schattingen, bijbehorende risico’s en verwachte financiële uitkomsten op totaal niveau toelicht. In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot de gesloten overeenkomsten, het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door Hendrik-Ido-Ambacht naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico’s die verband houden met een specifiek project. De uitgangspunten en onderbouwingen van Hendrik-Ido-Ambacht zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding en onderzoek.

Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiële gevolgen voor de schattingen en uitkomsten van de grondexploitaties van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en voor vermogen en resultaat. De grondexploitaties bevatten omvangrijke ramingen van kosten en opbrengsten. Het college en de raad (h)erkennen dat het zo goed mogelijk schatten van uitkomsten onzekerheden met zich meebrengt, doch is van mening dat de ramingen en scenario’s naar dit moment de beste inschattingen zijn. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft ter afdekking van risico’s in de grondexploitaties enerzijds voorzieningen getroffen voor verlieslatende projecten. Daarnaast zijn er bestemmingsreserves gevormd ter afdekking van de risico’s. Dit betreft de algemene reserve Grondbedrijf ter hoogte van € 3,6 miljoen.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 16

Als gevolg van de actualisatie van Volgerlanden heeft Hendrik-Ido-Ambacht per ultimo 2022 een verlies geprognosticeerd van € 7,7 mln. Het verwachte verlies is opgetreden als gevolg van verwachte en deels onverwachte stijgende kosten, met name op de civiele kosten, waaronder woon- en bouwrijp maken. Daarnaast wordt het nadelige resultaat ook verklaard door op onderdelen naar beneden bijgestelde opbrengstramingen. Ook voor het Genieterrein-Waterbusplein heeft de gemeente een negatieve eindwaarde geprognosticeerd van negatief € 4,4 mln. Dit project was voorgaand boekjaar reeds verlieslatend en voorzien voor een bedrag van 3,6 mln. Ook voor dit project is er in verband met de kostenstijgingen een aanvullend verlies voorzien van € 0.9 mln. in 2022. Voor de Ambachtse Zoom heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht een winst geprognosticeerd van € 4,1 miljoen. Op basis van de verplichte POC methode onder het BBV heeft de gemeente een winst verantwoord van €890.000. Het verschil met het geprognosticeerde resultaat per ultimo 2021 is hiermee aanzienlijk. 6.2.

Begrotingsrechtmatig heid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Hendrik-Ido-Ambacht moet bewaken dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad. Volgens de kadernota rechtmatigheid zijn strikt genomen bestedingen boven het begrotingsbedrag onrechtmatig. Een overschrijding van de begroting hoeft echter niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Essentieel is dat de gemeenteraad nadere regels kan stellen wanneer kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten (1), kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid (2) en kostenoverschrijdingen bij openeinderegelingen (3) moeten meewegen bij het oordeel van de accountant. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat deze kostenoverschrijdingen door de accountant niet worden betrokken bij de beslissing of al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan worden afgegeven.

Wij verwijzen voor de inhoudelijke analyse van de gemeente inzake de begrotingsoverschrijdingen op de lasten per programma op pagina 169 van de jaarrekening. Wij hebben hieronder de begrote en werkelijk gerealiseerde baten en lasten uiteengezet: Lasten en baten exclusief mutaties reserves: Begroting voor wijziging Begroting na wijziging Realisatie

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Lasten 2022

Baten 2022

€ 96,5 miljoen € 106,4 miljoen € 108,4 miljoen

€ 95,4 miljoen € 104,1 miljoen € 103,7 miljoen

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 17

Dit betekent een onderrealisatie van de baten en een overrealisatie van de lasten. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid controleert de accountant op lastenoverschrijdingen per programma. In 2022 zijn er diverse overschrijdingen op programmaniveau geweest. Deze tellen echter niet mee voor ons oordeel. Voor een uiteenzetting daarvan verwijzen wij naar de paragraaf begrotingsrechtmatigheid op pagina 169 van de jaarstukken. Onderdeel van de controle op de begrotingsrechtmatigheid is de controle op de investeringskredieten. Ook hierbij geldt dat overschrijdingen van het budget in beginsel onrechtmatig zijn. In de kadernota rechtmatigheid is door de commissie BBV uitgeschreven in welke situaties een overschrijding van het budget (begroting) meeweegt in het oordeel van de accountant. In 2022 zijn er geen investeringskredietenoverschrijdingen geconstateerd die meetellen voor ons oordeel. 6.3.

EU-aanbestedi ng Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Hendrik-Ido-Ambacht zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Hendrik-Ido-Ambacht controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Als onderdeel van de (rechtmatigheids)controle is dit tevens een belangrijke controle door de accountant. Als onderdeel van onze controle hebben we getoetst of de juiste naleving van de EU-aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Hendrik-Ido-Ambacht ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding worden nageleefd. Hendrik-Ido-Ambacht en wij hebben geen onrechtmatig aanbestede opdrachten geconstateerd.

6.4. 6.4.1.

WNT-verantwoor ding Controlebevindingen en aanbevelingen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2022 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2022. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen of bijzonderheden geconstateerd.

6.4.2.

Beperkingen in de rei kwijdte van onze controlewerkzaamheden Wij hebben de toepassing van de WNT door Hendrik-Ido-Ambacht gecontroleerd overeenkomstig de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Daarbij hebben wij ons gebaseerd op de in de jaarrekening verantwoorde gegevens en bedragen en de daaraan ten grondslag liggende administratieve bescheiden. Het kan zijn dat bepaalde (kosten)vergoedingen niet door Hendrik-Ido-Ambacht en/of door ons zijn geïdentificeerd. Deze vergoedingen zouden dan al dan niet terecht buiten de WNT-verantwoording kunnen zijn gebleven en buiten de reikwijdte van onze controlewerkzaamheden. Als de WNT-verantwoording niet strookt met uw beeld van de werkelijkheid of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons per omgaande te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren. Het controleprotocol WNT heeft niet tot doel om vast te stellen of de bezoldiging overeenkomt met de afspraken die hierover zijn gemaakt. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 18

6.5.

Single audit, Single informati e (SiSa) Bij de jaarrekening 2022 voegt Hendrik-Ido-Ambacht als bijlage de SiSa-verantwoording toe. Hendrik-Ido-Ambacht heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door Hendrik-IdoAmbacht is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023. Wij benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Hendrik-Ido-Ambacht aan de voorwaarden heeft voldaan en dat de SiSa-bijlage door Hendrik-Ido-Ambacht correct en volledig is ingevuld. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa worden verantwoord. Ten aanzien van de Wet Inburgering (regeling G10) merken wij op dat de gemeente algemeen M&O beleid heeft, maar dat dit nog specifiek gemaakt moet worden voor de Wet Inburgering.

Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Ten aanzien van Specifieke uitkering regelingen H16 en H25 Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden geldt dat een subsidie is verstrekt aan Sportfondsen Hendrik-IdoAmbacht B.V. Om de rechtmatige besteding aan te tonen van de lasten heeft Sportfondsen Hendrik-Ido-Ambacht B.V. een jaarrekening gedeeld. Bij de jaarrekening heeft een interne accountant een goedkeurende verklaring afgegeven bij de getrouwheid van de jaarrekening en het exploitatietekort, dat de basis is voor de uiteindelijke hoogte van de subsidie. Bij de jaarrekening is geen oordeel gevoegd van een onafhankelijke accountant. Doordat deze onafhankelijke getrouwheidscontrole niet heeft plaatsgevonden op de jaarrekening en het hierin opgenomen tekort, heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht geen zekerheid kunnen verkrijgen dat de verstrekte subsidiegelden rechtmatig zijn besteed. Deze bevinding betekent dat wij geen zekerheid hebben verkregen bij de rechtmatige bestedingen van deze gelden.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 19

Strekking controleverklaring bij de jaarrekening 2022 t.a.v. getrouwheid: goedkeurend Strekking controleverklaring bij de jaarrekening 2022 t.a.v. rechtmatigheid: goedkeurend 6.6.

Opvang Oekraï ne Hendrik-Ido-Ambacht heeft het afgelopen jaar te maken gekregen met extra taken in voor langdurige opvang Oekraïners, in de vorm van gemeentelijke en particuliere opvang van ontheemde Oekraïners voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid. De (meer)kosten die de gemeente hiervoor maakt worden onder voorwaarden vergoed. De vergoeding van de meerkosten Oekraïne verloopt via het Rijk (Ministerie van Justitie en Veiligheid). Voor deze opvang is een totaal van € 5,7 mln. aan lasten opgenomen in de jaarrekening 2022. Hendrik-Ido-Ambacht heeft de aanvullende kosten apart geregistreerd en heeft de kosten gecontroleerd via verbijzonderde interne controle op getrouwheid en rechtmatigheid. Het is uw verwachting dat de compensatie over 2022 volledig dekkend zal zijn.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 20

Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2022 van Hendrik-Ido-Ambacht zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2022 in de jaarrekening 2022 van Hendrik-Ido-Ambacht legt Hendrik-Ido-Ambacht verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen.

6.7.

IT-beheersi ng Hendrik -Ido-Ambacht De betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking is een terugkerend onderwerp bij onze controlewerkzaamheden en de rapportage van onze bevindingen. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en -beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit. In onze managementletter van 2022 hebben wij gerapporteerd over de IT-beheersing, waaronder ook de naleving van De Baseline informatiebeveiliging Overheid (BIO). In onze managementletter noemden wij een aantal trends in IT en spiegelden wij de ITontwikkelingen binnen Hendrik-Ido-Ambacht aan deze trends. Voor onze bevindingen verwijzen wij hiernaar. Vanuit de door ons uitgevoerde werkzaamheden in het kader van de controle van de jaarrekening hebben wij geen significante tekortkomingen, risico’s of aandachtspunten geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij concluderen dat de algemene IT-beheersmaatregelen, voor zover relevant voor de jaarrekeningcontrole van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, toereikend zijn.

Wij verwijzen voor de aanbevelingen ter verbetering van de regionale automatiseringsomgeving, relevant voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, naar de “Regionale Managementletter 2022” d.d. 15 november 2022 die de accountant van de regio heeft opgesteld. Hierin staan aandachtspunten voor de gemeente Hendrik-IdoAmbacht opgenomen ter verbetering van de logische toegangsbeveiliging, change management en continuïteit.

6.8.

Verwerki ng van g econstateerde afwijkingen Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn naar aanleiding van onze controle geen materiële correcties doorgevoerd. Onze controle heeft wel tot meerdere tekstuele en cijfermatige correcties geleid in de balans, de staat van de baten en lasten en in de toelichtingen van de jaarrekening 2022. Dit betroffen ook correcties zoals aanpassingen met betrekking tot presentatievereisten van het BBV en in de SiSa bijlage Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2022 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie. Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde fouten en onzekerheden.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 21

De afwijkingen inzake rechtmatigheid kunnen niet worden gecorrigeerd zoals toegelicht in paragraaf 6.4 van dit accountantsverslag. Onderstaande tabel geeft daarvan een samenvatting. Getrouwheidsbevindingen werken ook door in de bevindingen voor rechtmatigheid.

Betreft

Getrouwheid Fout

Rechtmatigheid

Onzekerheid

Fout

Subsidieregeling B2 ten onrechte als vooruitontvangen bedrag opgenomen

€ 53.000

€ 53.000

TOTAAL

€ 53.000

€ 53.000

Onzekerheid

Voor een goedkeurende controleverklaring is de maximaal toelaatbare fout op basis van de materialiteit € 1.134.000 voor fouten en voor onzekerheden € 3.402.000. Het totaal van de geconstateerde fouten op het gebied van rechtmatigheid blijft niet binnen de wettelijke goedkeuringstolerantie, waardoor de strekking van de controleverklaring 2022 voor getrouwheid en rechtmatigheid goedkeurend zal zijn.

7. Overige onderwerpen 7.1.

Naleving van w et - en regelgeving en fr auderisicobeheersi ng Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico’s. Daarbij richten wij ons op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening. Tegelijkertijd kan van ons niet verwacht worden dat elke in die context relevante overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude. Wij hebben op basis van onze controlewerkzaamheden de risicofactoren voor overtredingen van wet- en regelgeving en fraude geëvalueerd. Frauderisicofactoren kunnen voortvloeien uit bijvoorbeeld leveranciersselectie, (contant) geldverkeer en misbruik/oneigenlijk gebruik van bedrijfsmiddelen van de gemeente. Onze controle heeft geen afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Hendrik-Ido-Ambacht heeft beleid dat gericht is op het systematisch identificeren en beheersen van deze risico’s. Wij constateren dat er in de bedrijfsvoering belangrijke maatregelen zijn getroffen om dergelijke risico’s te beheersen.

Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit het toewijzen van taken en verantwoordelijkheden, het realiseren van functiescheiding, procedures, intern toezicht en externe controle.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 22

Naar onze mening wordt het risico van (materiële) fraude en overtreding van wet- en regelgeving hierdoor aanzienlijk teruggebracht. Wij adviseren hierbij nog wel om als onderdeel van het risicomanagementsysteem periodiek een separate risicoanalyse op deze thema’s uit te voeren en daarbij te evalueren of er voldoende beheersingsmaatregelen zijn getroffen. Zie verder paragraaf 7.2.1. Onze eigen controlewerkzaamheden hebben overigens geen relevante afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Daarbij merken wij nog wel op dat van ons niet verwacht kan worden dat elke overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude. Ingevolge onze beroepsregels, in het bijzonder hoofdstuk 240 van de Controle- en Overige Standaarden, dient de accountant bij de controle van de jaarrekening een aantal specifiek genoemde procedures uit te voeren, gericht op het risico van fraude. Bij onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij geen aanwijzingen van fraude verkregen die wij op grond van deze regels aan u zouden moeten melden. In onze gesprekken met de organisatie is bevestigd dat er geen fraude heeft plaatsgevonden en ook geen vermoeden is van fraude.

7.2. Verplichte rapporteri ng door accountant over fraude en conti nuïteit in de control everkl aring De controle van de jaarrekening van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening 2022 rapporteren over fraude- en continuïteitsrisico’s die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico’s hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuïteit is in de basis geënt op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continuïteitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema’s proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 23

7.2.1.

Fraude In de controleverklaring lichten wij toe dat Hendrik-Ido-Ambacht niet beschikt over een actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem specifiek gericht op het onderdeel fraude. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraudebeheersing. Hendrik-Ido-Ambacht heeft echter wel beleid en treft waarborgen gericht op ontdekken en beperken van frauderisico’s. Hierbij noemen wij onder meer de controles vanuit de VIC. Hendrik-Ido-Ambacht beschikt niet over M&O beleid. Voor de komende periode is (door)ontwikkeling en formalisatie van deze frauderisicoanalyse en het M&O beleid nodig, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de interne controle. Hiermee kunnen de belangrijkste frauderisico’s periodiek worden geïnventariseerd, geadresseerd en geëvalueerd. Wij adviseren om een risicobeheersingssysteem, inclusief schriftelijke (fraude)risicoanalyse, te implementeren. Wij benadrukken dat wij met onze aanbeveling vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van Hendrik-Ido-Ambacht en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Naar aanleiding van de managementletter was actualisering van de frauderisicoanalyse gepland voor januari 2023. Deze planning is niet gerealiseerd. Ons is medegedeeld dat dit nu voor het najaar van 2023 is gepland.

Wij willen u dringend adviseren om prioriteit te geven aan de frauderisicoanalyse en te streven naar uitwerking in dit boekjaar. Een specifiek aandachtspunt hierbij zijn nog de processen die zijn uitbesteed aan de servicegemeente Dordrecht. Hierbij is het van belang dat in overleg met de servicegemeente invulling wordt gegeven aan de frauderisicoanalyse. Meer informatie hierover is te vinden in de NBA-Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring bij de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant.

7.2.2.

Continuïteit Naast rapportering over frauderisico’s is rapportering over continuïteitsrisico’s vanaf 2022 verplicht in de controleverklaring. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuïteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiële zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12-status krijgen. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft voor de jaren 2023-2026 een sluitende begroting gepresenteerd. Dit is met name te danken aan de positieve ontwikkeling van het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

7.3.

Onafhankelijkheid Het waken voor onze onafhankelijkheid is primair onze eigen (vaktechnische) verantwoordelijkheid. Daarvoor treffen wij – overeenkomstig onze standaarden en interne kwaliteitsprocedures – diverse maatregelen. Op basis van de uitvoering van deze maatregelen kunnen wij bevestigen dat wij de controleopdracht voor de jaarstukken van Hendrik-Ido-Ambacht op onafhankelijke wijze hebben kunnen uitvoeren en afronden.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 24

Aanvullend daarop rapporteren wij u jaarlijks – voor uw beoordeling van onze onafhankelijkheid – de werkzaamheden die door ons zijn verricht naast het controleren van financiële verantwoordingen en het uitoefenen van onze natuurlijke adviesfunctie. Met betrekking tot het verslagjaar 2022 hebben wij geen werkzaamheden verricht naast onze controlewerkzaamheden en de direct daaruit voortvloeiende advisering en de controle van een subsidieverantwoording op verzoek van de gemeente. Tot slot bevestigen wij dat geen sprake is van een langdurige betrokkenheid (zeven jaar of meer) van één van de teamleden bij de controleopdracht voor Hendrik-Ido-Ambacht.

8. Slot Wij vertrouwen erop u met dit accountantsverslag voldoende te hebben geïnformeerd over onze controlebevindingen en u van dienst te zijn geweest met de vermelde ontwikkelingen en aanbevelingen.

CONCEPT Accountantsverslag 2022

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Pagina 25