Bijlage bij raadsvoorstel 9.1 Bijlage H. Onderzoekstraject zoekgebieden

4.1.1.2 Ruimtelijke ontwikkeling het Oog De gemeente Hardinxveld -Giessendam heeft concrete plannen voor de ontwikkeling van het gebied tussen de Betuweroute en de personen-spoorlijn. Op 3 juni 2020 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over het bestemmingsplan "'t Oog Bedrijven", waarmee een bedrijventerrein in het westelijk deel van “Het Oog” wordt mogelijk gemaakt.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

32

Projectgerelateerd

Betuwelijn

Figuur 25. Globale ligging van bestemmingsplangebied “t Oog Wonen, fase 1” tussen Betuwelijn en personenspoor

Daarnaast is in mei 2020 het Voorontwerp Bestemmingsplan gepubliceerd van het bestemmingsplan ‘‘ ‘t Oog Wonen, fase 1’’. De rest van het Oog wil Hardinxveld-Giessendam reserveren voor de ontwikkeling van stedelijk gebied. Dit gebied wordt daarom op de kaarten aangeduid met “mogelijke uitbreiding van stedelijk gebied”.

4.1.1.3 Nieuw boezemkanaal voor de Alblasserwaard Het Waterschap Rivierenland heeft op 27 november 2020 besloten, dat een nieuw boezemgemaal voor de Alblasserwaard wordt gerealiseerd bij de locatie Hardinxveld. Om het water daar te krijgen, zal een nieuw kanaal aangelegd moeten worden tussen de Giessen en de Beneden Merwede. Hoe dat tracé gaat lopen is eind 2021 pas duidelijk. Op de kaarten van het landschap zijn de alternatieven voor de loop van dit boezemkanaal aangeduid. Bij de ontwikkeling van zon en /of wind moet rekening gehouden worden met deze ontwikkeling.

4.1.1.4 Verbreding Rijksweg A15 Het Rijk voert een verkenning uit om de doorstroming op de A15 tussen Papendrecht en Gorkum te verbeteren. Een mogelijk gevolg kan zijn, dat de A15 lokaal wordt verbreed. Bij de ontwikkeling van zon en /of wind is het wenselijk om in te spelen op deze ontwikkeling.

Belemmeringen door bestaand gebruik In het zoekgebied zijn meerdere objecten aanwezig, waarvoor wettelijke belemmeringen gelden voor toepassing van windenergie. Dit zijn met name de bestaande lintdorpen, verspreid liggende woningen en de hoogspanningsleiding die dwars door het gebied heen loopt. Verder zijn er belemmeringen door de infrastructuur van de A15 en de Betuweroute. De gebieden waar technisch duurzame opwek met windmolens mogelijk is zijn in de figuur met heldergroen aangegeven. Er is ook windenergie mogelijk in een klein gebied in het oostelijke deel van het zoekgebied tegen de grens met de gemeente Gorinchem.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

33

Projectgerelateerd

Zie bijlage VI voor een onderbouwing van onderstaande figuur.

Figuur 26. Belemmeringen voor windturbines voor zoekgebied langs de A15 (zie Bijlage E: Landschap en ruimtegebruik)

Waarden De openheid en authenticiteit van de open polder van de Alblasserwaard is een waardevol onderdeel van het landschap van de Drechtsteden en daarbuiten. De authenticiteit uit zich vaak in kleine aspecten zoals de begeleidende beplanting bij de kavelopgangen, agrarische linten, oude boerderijen, weteringen, kades, historische windmolens.

Figuur 27. Foto’s A15: a) open veenweidegebied – openheid, b) kenmerkende laan- en kavelbeplanting, kaders

Naast de openheid zijn ook de langgerekte kamers en daarmee gepaard gaande lange oost-west zichtlijnen erg waardevol. De oost-west richting wordt extra aangezet door historische landelijke woonlinten zoals het lintdorp Wijngaarden dat aan de rand van het zoekgebied ligt. De kenmerkende repeterende kavelrichting en slagenverkaveling van het polderlandschap wordt als waardevol bestempeld.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

34

Projectgerelateerd

Figuur 28. Foto’s A15: a) kenmerkende rechte slagenverkaveling, b) recreatief uitloopgebied en ecologie

Naast agrarisch polderland is de Alblasserwaard een waardvol recreatief uitloopgebied voor de lintdorpen en de zuidelijke kernen Alblasserdam, Papendrecht, Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam. Daarbij wordt het landschap ecologisch hoog gewaardeerd als weidevogelgebied, zijn er meerdere vleermuisroutes en is er een reeënbos aanwezig nabij Papendrecht.

Figuur 29. Foto’s A15: a) spoorlijn als harde grens/barrière, b) verre zichten en cultuurhistorie

Aan de zuidzijde wordt het gebied begrensd door de Betuweroute met deels begeleidende geluidswallen. Deze zorgen voor een onaantrekkelijke overgang van de polder naar de stad. Door de polder loopt een hoogspanningsmast. Op een beperkt aantal locaties is de stad recreatief verbonden met de polder. De Betuweroute werkt daarbij als barrière. Ten zuiden van de Betuweroute zijn er twee kleinere, meer ingesloten polder. De polders kennen eveneens de verkavelingskenmerken, lintbebouwing en sloten structuur van de grote Alblasserwaard. De dynamiek in deze gebieden is echter anders door de nabijheid van infrastructuur, waterlopen en bebouwing. Het gebied tussen Boven-Hardinxveld en Hardinxveld-Giessendam wordt in het zuiden begrensd door de A15 en in het noorden door het personenspoor. Het is daardoor meer een gesloten polder, een afgebakend gebied met groenstructuren in noord-zuid richting. Dit gebied kan een uitloopgebied zijn voor de omliggende bebouwing. Oostelijk van Boven-Hardinxveld ligt een meer open polder begrensd in het noorden door het Kanaal van Steenenhoek, in het zuiden door het lintdorp langs de dijk van de Boven-Merwede, en in het oosten het natuurpark Avelingen. Deze polder is open en leeg, maar kleinschaliger dan de polder van de Alblasserwaard.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

35

Projectgerelateerd

Aangrenzende RES-regio Het zoekgebied A15 grenst aan de RES-regio Alblasserwaard. Ter voorbereiding van de participatie is in 1 op 1 gesprekken met de RES-regio Alblasserwaard verkend welke raakvlakken er zijn. Alblasserwaard heeft in jan 2021 in een participatieavond aangekondigd, dat er een zoekgebied Avelingen wordt aangehouden oostelijk van het zoekgebied A15. Op deze locatie wordt, nabij zoekgebied A15, gezocht naar mogelijkheden voor windenergie.

Figuur 30. Onderzoeksgebied A15 bij Avelingen.

4.2

Verkenning kansen en belangen participatie A15

Voor het zoekgebied wordt verkend welke delen van het zoekgebied kansrijk zijn voor duurzame opwek met zon en/of wind. In de participatie zijn hiervoor discussiebeelden gebruikt om verschillende mogelijkheden te verkennen. De uitkomst van de verkenning wordt beschreven vanuit 3 thema’s: belangen vanuit landschap en participatie, de mogelijkheid om duurzame opwek aan te sluiten op het elektriciteitsnet en kansen voor maatschappelijke meerwaarde.

Belangen en waarden vanuit landschap en participatie In deze paragraaf wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste opmerkingen en landschappelijke belangen voor het zoekgebied A15 die aangeven waar kansen zijn voor duurzame opwek met zon en / of wind en waar niet.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

36

Projectgerelateerd

Figuur 31. Zichtlijnen open polderlandschap/Groene Hart langs de A15

Open polderlandschap/Groene Hart De openheid van de polder en de zichten over de polder, als onderdeel van het Groene Hart zijn een belangrijke waarde van het gebied die behouden dient te worden. In de noord-zuidrichting zijn, door de aanwezigheid van lintdorpen zoals Wijngaarden, de zichten korter dan de zichten in oost-west richting. Hierdoor ontstaat de typische langgerekte kamerrichting van de Alblasserwaard. Ook typische karakteristieken van de Alblasserwaard zoals de slagenverkaveling, laanbeplanting en molens voegen een grote waarde toe aan de identiteit van de Alblasserwaard en het zoekgebied A15. Grootschalige zonnevelden en windmolens zullen door hun maat en schaal een grote impact op de openheid en karakteristieken van de polder hebben. Om die reden zijn zij vanuit het landschap en de participatie onwenselijk midden in het open polderlandschap Van de Alblasserwaard. Kleinere ingesloten polders De kleinere ingesloten polders in het oosten hebben een historische waarde in hun verkaveling, lintbebouwing. Maar ook een recreatieve waarde als uitloopgebied voor de omliggende steden. Aanwezige woningen In de polder liggen een aantal solitaire woningen en het agrarische lint Wijngaarden. Aan de zuidzijde worden meerdere stadsranden afgeschermd van de Alblasserwaard door de Betuweroute.

De landelijke karakteristieken van Wijngaarden zijn een belangrijke waarde in het polderlandschap die behouden dient te worden. Verspreid over het zoekgebied liggen ook een aantal boeren erven in de open polder. Betuweroute De stadsrand met Papendrecht en Sliedrecht wordt gekenmerkt door de infrastructuurbundel van de Betuweroute en de A15. De Betuweroute ligt als een barrière tegen de stad aan en kent weinig tot geen inpassing richting de Alblasserwaard. Ook is het aantal (recreatieve) infrastructurele kruisingen klein. Nieuwe ontwikkelingen dienen een verdere verrommeling van deze barrière tegen te gaan.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

37

Projectgerelateerd

Recreatie Het gebied van de Alblasserwaard is een uitloopgebied voor zowel de inwoners van de Alblasserwaard zelf als de vele omwonenden. De bereikbaarheid van het gebied laat nabij de Betuweroute vaak te wensen over, evenals de recreatieve dooradering van de polder zelf. De recreatieve waarde van het gebied is groot maar kan ter plaatse ook een sterke impuls gebruiken, vooral met betrekking tot de ontsluiting. Ecologie De Alblasserwaard heeft een grote waarde voor de ecologie. Niet alleen als weidevogelgebied, maar ook voor andere soorten zoals vleermuizen en reeën. Het behouden en mogelijk vergroten van de ecologische waarde ter plaatse is zeer wenselijk. Zichtlijnen Zicht vanaf infrastructuur op het open polderlandschap van de Alblasserwaard is een belangrijk onderdeel van de A15 en de publieke spoorlijn. Zorg voor creatie en behoud van visuele relaties tussen het publieke spoor of de A15 en het op en polderlandschap.

Kansen voor maatschappelijke meerwaarde Met een herinrichting van een gebied door de realisatie van zonnepanelen of windmolens kunnen mogelijk zonder noemenswaardige meerkosten ook andere belangen van stakeholders gerealiseerd worden. Daarnaast kan mogelijk een deel van het voorziene rendement geïnvesteerd worden in waarde voor de omgeving. Dit wordt samengevoegd onder de titel “kansen voor maatschappelijke meerwaarde”. In de participatie zijn voor het zoekgebied A15 onderstaande kansen genoemd In de tabellen wordt kort beschreven wat de meerwaarde is, en met wat voor soort maatregel dit mogelijk gerealiseerd kan worden. In paragraaf 4.3 wordt bij de keuzes bepaald welke kansen in de afweging van de plannen voor uitwerkingsgebieden een rol moeten spelen. Tabel 8. Kansen voor maatschappelijke meerwaarde langs de A15.

Naam

Maatschappelijke meerwaarde A15

Voorbeeld van maatregel

Recreatieve routes

Door met de zonnepanelen ook nieuwe Onderhoudspaden t.b.v. zonnepanelen recreatieve routes te realiseren die aansluiten op kunne opengesteld worden voor bestaande routes wordt het gebied recreanten. aantrekkelijker voor recreanten.

Afscherming Door een afscherming van het spoor of de Langs het spoor of de rijksweg Betuwelijn / A15 snelweg wordt geluidsbelasting mogelijk minder, zonnepanelen realiseren ingepast met en wordt de visuele hinder weggenomen. groen. Realiseren waterberging

Door extra waterberging te realiseren wordt voorkomen dat er wateroverlast optreedt bij extreme buien.

Onder zonnepanelen lokaal het maaiveld verlagen, en dit verbinden met het watersysteem.

Versterken ecologie

Gelijktijdig met zonnepanelen kan een nieuwe habitat voor dieren en planten gerealiseerd worden.

Realiseren zones met groene inpassing, waterberging.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

38

Projectgerelateerd

Naam

Maatschappelijke meerwaarde A15

Voorbeeld van maatregel

Educatie

Aan de hand van een concreet project voor duurzame opwek van energie kan een breder publiek bekend gemaakt worden met de nut en noodzaak van de energietransitie en de consequenties voor de maatschappij.

Gedurende 2 jaar een educatiecentrum faciliteren met programma’s / thematische workshops voor diverse doelgroepen.

Financiële participatie inwoners

Mede -eigenaarschap via lokale Opbrengsten komen ten goede aan inwoners en coöperaties bedrijven in het gebied

Inpassen snelfietsroute F15

Een variant van de snelfietsroute F15 loopt ten zuiden van de Betuwelijn. Deze route kan mogelijk ten noorden landschappelijk beter ingepast worden.

Wanneer de parallelweg langs het de Betuwelijn ingepast wordt met het groen van een zonnepanelen park, wordt de route aantrekkelijker voor fietsers.

In de participatie is voor vier kansen gevraagd om deze te prioriteren. De uitkomst hiervan is:

Figuur 32. Mentimeter: uitslag stemming tijdens participatiebijeenkomst A15 over maatschappelijke baten.

In paragraaf 4.3 zal worden aangegeven welke kansen voor maatschappelijke meerwaarde van de complete tabel minimaal gerealiseerd moeten worden bij uitwerking na vaststelling RES 1.0.

4.3

Analyse en keuzes A15

Via het proces van ontwerpend onderzoek en de participatie is op hel veel manieren informatie verzameld over de 3 zoekgebieden. Er zijn veel gesprekken gevoerd over de kansen voor duurzame energie opwek en de waarden en belangen die hierdoor mogelijk geraakt worden. De Regio Drechtsteden wil in de RES 1.0 uitwerkingsgebieden vaststellen: gebieden waarvoor na de vaststelling van de RES 1.0 een plan uitgewerkt kan worden door grondeigenaren en ontwikkelaars op basis van nog te definiëren criteria. De noodzakelijke voorwaarden voor zo’n gebied zijn: 1. technisch is opwekking met zon en / of wind mogelijk; 2. opwekking met zon en / of wind is niet strijdig met ruimtelijke ontwikkelingen van de gemeente; 3. opwekking met zon en / of wind is zorgvuldig in te passen in de omgeving; 4. draagvlak voor of acceptatie van opwekking met zon en / of wind; 5. duurzame opwek is voor 2030 aan te sluiten op het elektriciteitsnet.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

39

Projectgerelateerd

Daarnaast moet een plan voldoen aan wet- en regelgeving, en moet er een zorgvuldig proces zijn om een plan voor opwekking met zon en / of wind nader uit te werken. In navolgende paragrafen zijn de algemene criteria van wet- en regelgeving beschreven die voor het uitwerkingsgebieden gelden. Daarnaast is voor het zoekgebied beschreven welke uitwerkingsgebieden voldoen aan de 5 noodzakelijke voorwaarden, welk gebied mogelijk aangehouden wordt als onderzoeksgebied, en welke duurzame opwek mogelijk is in het zoekgebied. Vervolgens is aangegeven welke spelregels gelden om een zorgvuldig proces te borgen voor de uitwerking van een plan door grondeigenaren en ontwikkelaars. En tot slot wordt dit hoofdstuk afgesloten met een schatting van de hoeveelheid op te wekken energie van de uitwerkingsgebieden.

Algemene criteria Alle initiatieven voor duurzame energie moeten aan de Nederlandse wet- en regelgeving voldoen. Bij een vergunningaanvraag wordt hier altijd op getoetst. Hier komen onder andere de volgende onderdelen terug:  Nieuwe ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan beschermde natuurgebieden of beschermde soorten (wet Natuurbescherming);  Er wordt rekening gehouden met beschermingszones rondom infrastructuur, zoals wegen, spoor, hoogspanning en dijken (zie ook bijlage VI);  Er wordt gekeken naar de invloed op de waterhuishoudkundige situatie in het gebied (bijvoorbeeld via de Watertoets). Hier moet o.a. gelet worden op behoud van waterbergend vermogen;  Er wordt gekeken naar het effect op archeologische en cultuurhistorische waarden (Erfgoedwet);  Specifiek voor windenergie: o Er moet er voldaan worden aan milieunormen, zoals geluid (Wet geluidhinder), slagschaduw en veiligheid (Activiteitenbesluit); o Windmolens moeten gecertificeerd zijn conform NEN-EN-IEC-61400; o Externe veiligheidsrisico’s moeten getoetst worden aan de voorschriften van het Handboek Risicozonering Windmolens (versie 3.1 2014).

Daarbij is het handboek gesplitst in een Handreiking Risicozonering Windmolens v1.0 en een Handleiding Risicoberekeningen Windmolens (versie oktober 2019); o Er is een toetsingsplicht voor radarverstoring (Regeling algemene regels ruimtelijke ordening); o Bij windprojecten van meer dan 15 MW moet een milieueffectrapportage gemaakt worden (Besluit m.e.r.).

Uitwerkingsgebieden en criteria Op basis van de waarden van het landschap en de belangen zoals ingebracht bij de participatie is geconcludeerd, dat grootschalige opwek met zon en wind in de open polder van de Alblasserwaard niet wenselijk is en geen draagvlak heeft. Het zoekgebied A15 is daarom ingesnoerd tot twee uitwerkingsgebieden langs de infrastructuur in dit gebied. Het eerste uitwerkingsgebied richt zich op een zone ten noorden van de Betuweroute waar met de realisatie van zonnevelden in combinatie met groenstructuren een betere inpassing vanuit de Alblasserwaard van de Betuwelijn gerealiseerd kan worden. Ook kunnen in dit gebied de entrees tot het Groene Hart worden versterkt.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

40

Projectgerelateerd

Figuur 33. Uitwerkings- en onderzoeksgebieden langs de A15

Het tweede uitwerkingsgebied ligt ten oosten van Hardinxveld-Giessendam noordelijk van de A15. Hier is ruimte voor een energielandschap met zonnevelden in combinatie met een recreatief uitloopgebied. Voor een zorgvuldige plaatsing van energie met zon in de uitwerkingsgebieden dient te worden voldaan aan de criteria, zoals opgesomd per thema in de volgende sub-paragrafen.

4.3.2.1 Criteria voor uitwerkingsgebied zon Betuwelijn Onderstaande afbeelding geeft schematisch de bedoeling weer van de landschappelijke criteria voor de open polder ten noorden van de Betuwelijn.

Figuur 34. Landschappelijke afwegingscriteria Uitwerkingsgebied zon Betuwelijn

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

41

Projectgerelateerd

Polderstructuur Zonnevelden dienen ingevoegd te worden in de kavelstructuur van het landschap. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevormende structuur zijn waarlangs groenstructuren of rietstructuren de kavelrichting van de polder benadrukken. Bestaande watergangen en groenstructuren blijven behouden en kunnen vorm en richting geven aan ontwikkeling van zonnevelden. Zonnevelden tegen de Betuweroute mogen niet verder dan halverwege de wetering komen en niet dieper dan 250 meter zijn. Betuweroute Plaats de zonnepanelen tegen de Betuweroute aan, in combinatie met een groene/blauwe inpassing. Op deze wijze wordt het zicht op de Betuweroute verminderd en worden het spoor en de zonnevelden groen ingepast. Zorg dat de groenstructuur van de zonnevelden doorgetrokken wordt langs de gehele Betuweroute, zodat deze in zijn totaliteit ingepast wordt. Zicht/openheid Behoudt de openheid van de grote polder, er is hier geen ruimte voor grote windmolens. Houdt kavels naast woningen bij de Betuweroute vrij, zodat het zichten op de polder behouden blijft. Groene inpassing De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij het landschapstype van de Alblasserwaard. Zonnevelden dienen daarom altijd landschappelijk ingepast door middel van groenstructuur in de vorm van bosschages met bomen, sloten/waterlopen met rietstroken met een minimale breedte van 8 meter.

Koppel de groene inpassing met waterstructuren. Zorg dat de groene inpassing langs de Betuweroute de entrees tot het Groene Hart onder de spoorlijn door aantrekkelijker maakt voor recreant en bezoeker. Bij deze entrees is minder plek voor zonnevelden. Ecologie Ontwikkelingen dienen ecologische waarde in het gebied te verhogen en rekening te houden habitatten voor flora en fauna. De groenstructuur langs de Betuweroute dient ingericht te worden zodat zij voor flora en fauna een meerwaarde biedt.

4.3.2.2 Criteria voor uitwerkingsgebied zon A15 De uitwerking van energieopwekking met zon langs de A15 dient afgestemd te worden met parallelle ontwikkelingen door WS Rivierenland van een boezemkanaal en de aanpassing van de A15 door Rijkswaterstaat. Onderstaande afbeelding geeft schematisch de bedoeling weer van de landschappelijke criteria voor de gesloten polder ten noorden van de A15.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

42

Projectgerelateerd

Figuur 35. Landschappelijke afwegingscriteria Uitwerkingsgebied zon A15

Polderstructuur Zonnevelden dienen ingevoegd te worden in de kavelstructuur van het landschap. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevormende structuur zijn waarlangs groenstructuren of rietstructuren de kavelrichting van de polder benadrukken. Bestaande watergangen en groenstructuren blijven behouden en kunnen vorm en richting geven aan ontwikkeling van zonnevelden. Groene inpassing De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij het landschapstype van de Alblasserwaard. Zonnevelden dienen daarom altijd landschappelijk ingepast door middel van groenstructuur in de vorm van bosschages met bomen, sloten/waterlopen met rietstroken met een minimale breedte van 8 meter. Koppel de groene inpassing met waterstructuren. Zorg dat de groene inpassing langs de A15de gesitueerd wordt om de A15 voor het landschap groen in te passen. Zicht/openheid Behoudt in het noordelijke deel de relatieve openheid van de kleine polder, plaats hier geen zonnevelden. Het zicht vanuit de woningen aan de dient zo veel mogelijk in het groen te blijven, zodat de bewoners zo min mogelijk uitkijken op de zonnevelden. Recreatief uitloopgebied Zorg bij de inrichting dat zonnevelden en groene gebieden recreatief ontsloten worden zodat een groen recreatief uitloopgebied ontstaat. Integreer de plannen voor het nieuwe boezemkanaal in het nieuwe recreatieve uitloopgebied. Ecologie 8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

43

Projectgerelateerd

-

Ontwikkelingen dienen ecologische waarde in het gebied te verhogen en rekening te houden habitatten voor flora en fauna. De groenstructuur langs de A15 dient ingericht te worden zodat zij voor flora en fauna een meerwaarde biedt, tezamen met de recreatieve kwaliteiten.

Maatschappelijke meerwaarde uitwerkingsgebieden A15 In de criteria voor de inpassing van zonnepanelen is opgenomen, dat de maatschappelijke meerwaarde van het realiseren van recreatieve routes, afschermen van de infrastructuur, toevoegen waterberging en versterken van de ecologie in iedere geval in het plan gerealiseerd dient te worden. Onderstaande kansen voor maatschappelijke meerwaarde kunnen eventueel door de ontwikkelaars aan het plan worden toegevoegd om het draagvlak bij de omgeving te vergroten. Tabel 9. Aanvullende kansen voor maatschappelijke meerwaarde uitwerkingsgebieden A15.

Naam

Maatschappelijke meerwaarde A15

Voorbeeld van maatregel

Educatie

Aan de hand van een concreet project voor duurzame opwek van energie kan een breder publiek bekend gemaakt worden met de nut en noodzaak van de energietransitie en de consequenties voor de maatschappij.

Gedurende 2 jaar een educatiecentrum faciliteren met programma’s / thematische workshops voor diverse doelgroepen.

Financiële participatie inwoners Inpassen snelfietsroute F15

Opbrengsten komen ten goede aan inwoners en bedrijven in het gebied

Mede -eigenaarschap via lokale coöperaties

Wanneer de parallelweg langs het de Een variant van de snelfietsroute F15 loopt ten Betuwelijn ingepast wordt met het zuiden van de Betuwelijn. Deze route kan mogelijk groen van een zonnepanelen park, ten noorden landschappelijk beter ingepast wordt de route aantrekkelijker voor worden. fietsers.

Aanhouden onderzoeksgebieden A15 Voor windenergie is het onderzoeksgebied Sliedrecht vanuit landschappelijk oogpunt, participatief oogpunt, belemmeringen oogpunt en aansluiting technisch niet kansrijk. Sliedrecht wil de kans openhouden om t.z.t. te onderzoeken of in dit gebied met kleinere windmolens dan een tiphoogte van 200 m1 grootschalig energie opgewekt kan worden. Aan de oostzijde wordt het onderzoeksgebied wind Avelingen aangehouden. In de RES Alblasserwaard, dat het gebied oostelijk aan het zoekgebied A15 grenst is een zoekgebied voor wind aangeduid. Op deze locatie wordt gezocht naar mogelijkheden voor windenergie met meerdere windmolens. Door het aanhouden van dit onderzoeksgebied wordt de kans opengehouden, dat ook in gebied van HardinxveldGiessendam nog 1 molen gerealiseerd kan worden. Voor dit specifieke gebied moet uit een verkenning blijken of dit realistisch en acceptabel is.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

44

Projectgerelateerd

Aansluiting op elektriciteitsnet

Figuur 36. Aansluitmogelijkheden op het openbare elektriciteitsnet langs de A15

Voor zonnevelden >10 MW aan de westzijde van het uitwerkingsgebied ligt TS-station Alblasserdam het dichtstbij. Alleen het uiterst westelijke stuk van het uitwerkingsgebied ligt binnen de richtafstand van 5 kilometer. TS-station Alblasserdam heeft 1 aansluiting en 200MW beschikbaar. Het nadeel van dit station is, dat eigenlijk alleen windenergie of cable pooling van zon en wind economisch aangesloten kan worden op dit station, vanwege de grote afstand tot het zoekgebied. In het midden van het uitwerkingsgebied liggen de MS Stations Papendrecht en Hardinxveld. Beiden hebben nu geen vrije aansluitingen beschikbaar, maar worden op termijn aangepast:  Papendrecht: aansluitingen voor 40 MW beschikbaar na 2024  Hardinxveld: aansluitingen voor 40 MW beschikbaar na 2027 Beide stations zijn MS-stations, waardoor zonneparken (<3km) met lagere vermogens (< 10 MW) op deze stations op termijn goed aangesloten kunnen worden. Het effect van de lagere vermogens is, dat deze niet economisch over grotere afstanden (>3km) vervoerd kunnen worden. Het deel van het uitwerkingsgebied noordelijk van Sliedrecht ligt te ver van de twee MS-stations om alleen opwek door zon aan te sluiten. Op het MS Station Gorinchem zijn vier aansluitingen en is 40MW capaciteit beschikbaar. De afstand tot het oostelijke deel van het uitwerkingsgebied (>3 km) is echter te groot voor een rendabele netaansluiting.

Voor meer informatie over aansluiting op het elektriciteitsnet, zie Bijlage E: Landschap en ruimtegebruik.

Samenvatting duurzame opwek A15 De strook van het uitwerkingsgebied zon Betuwelijn valt voor een deel samen met een gebied waar de gemeente Sliedrecht stedelijke ontwikkeling heeft voorzien. Ook moet in de gemeente Papendrecht nadrukkelijk rekening worden gehouden met het amendement 'niet bouwen boven de A15' dat door de gemeenteraad is aangenomen. Het is ook niet wenselijk dat er te grootschalige zonnevelden in de polder gerealiseerd worden. Om ruimte te houden voor zorgvuldige afstemming met ambities uit aangrenzende 8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

45

Projectgerelateerd

domeinen en de gewenste landschappelijke inpassing, wordt geschat dat 25 % van het oppervlak van het uitwerkingsgebied zon Betuwelijn gebruikt kan worden voor zonnepanelen. De strook van he uitwerkingsgebied zon A15 valt voor een deel samen met een gebied waar het WS Rivierenland een boezemkanaal wil ontwikkelen. Het is niet wenselijk dat er te grootschalige zonnevelden in de polder gerealiseerd worden. Op basis hiervan wordt geschat dat 35 % van het oppervlak van het uitwerkingsgebied zon A15 gebruikt kan worden voor zonnepanelen. In de RES 1.0 kan daarmee de volgende jaarlijkse duurzame opwek worden opgenomen: Tabel 10. Overzicht opwekcapaciteit uitwerkingsgebieden A15.

Locatie

% van oppervlak

Kansrijk (doelstelling)

Opwek / jaar

Aansluiting op elektriciteitsnet

Uitwerkingsgebied zon Betuwelijn

25%

55 ha

0,052 TWh

Na 2024 / 2027 beschikbaar

Uitwerkingsgebied zon A15

35%

10 ha

0,01 TWh

Na 2027

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

46

Projectgerelateerd

5

Uitvoeringsstrategie voor uitwerkingsgebieden

5.1

Inleiding

In de RES 1.0 leggen de gemeenten vast voor welke uitwerkingsgebieden zij partijen uitnodigen om met ideeën (1e ronde) en voorstellen (2e ronde) te komen. Deze voorstellen zullen worden afgewogen aan de hand van de in de RES 1.0 opgenomen criteria. Op basis daarvan zal definitieve besluitvorming plaatsvinden over vergunningverlening. In dit hoofdstuk wordt nader uitgewerkt hoe zij het in deze visie vastgelegde beleid willen realiseren.

5.2

Initiatief aan markt en samenleving op basis van afwegingskader

De gemeenten realiseren de duurzame opwek niet zelf. Daarom verschuift na de vaststelling van de RES 1.0 het initiatief naar de grondeigenaren en de initiatiefnemers om de in deze RES 1.0 geboden planologische ruimte voor duurzame opwek van energie uit te werken tot concrete projecten. Uitdrukkelijk is het daarbij het criterium dat de samenleving ook kan participeren: inhoudelijk meedenken en financieel participeren. Waar nodig zullen de gemeenten een milieubeoordeling uitvoeren. In het participatief ontwerpend onderzoek is duidelijk geworden dat diverse partijen geïnteresseerd zijn om een ontwikkeling te starten. Initiatiefnemers dienen hiervoor samen met grondeigenaren overeenstemming te bereiken en met realiseerbare plannen te komen. Onderdeel hiervan is het uitvoeren van onderzoeken naar de effecten van een ontwikkeling op de bestaande waarden in de gebieden. De gemeente kan mogelijke een faciliterende rol spelen in de gesprekken tussen eigenaren en initiatiefnemers op het moment dat er geen zicht op realisatie is. De RES 1.0 heeft geen juridische status en vormt voor de gemeenten een eigen toetsingskader voor het beoordelen van initiatieven. Initiatieven die door derden in detail moeten worden uitgewerkt en onderzocht en moeten nog juridisch worden verankerd in een bestemmingsplan en / of via een project omgevingsvergunning.

5.3

Procesparticipatie

De zeven Drechtsteden gemeenten hebben bij de voorbereiding van de RES 1.0 gekozen voor een zorgvuldig proces met de samenleving; met belanghebbenden uit alle gemeenten. De gemeenten dringen er bij potentiële initiatiefnemers op aan deze werkwijze voort te zetten. Initiatiefnemers moeten op een passende manier vorm geven aan participatie en zich committeren aan bepaalde basisprincipes met betrekking tot draagvlak, proces- en financiële participatie en vergoedingen. In de participatierondes hebben per zoekgebied de deelnemers aangegeven welke vormen van participatie passen bij hun situatie. In onderstaande figuren zijn de resultaten weergegeven.

Figuur 37. Gekozen vormen van participatie voor zoekgebieden Kijfhoek en A16

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

47

Projectgerelateerd

Figuur 38. Gekozen vormen van participatie voor zoekgebieden Kijfhoek en A16

Uit deze figuren blijkt, dat in alle drie de gebieden meerdere vormen van participatie wenselijk zijn om voldoende zorgvuldig de stakeholders te benaderen.

5.4

Financiële participatie

In de participatie rondes zijn de stakeholders geïnformeerd over de mogelijke vormen van financiële participatie, zoals deze zijn beschreven in de “Participatiewaaier zon- en windprojecten op land” zoals deze is opgesteld in 2019 aan de Elektriciteitstafel in het kader van het Klimaatakkoord. Onderstaande figuur geeft hiervan een samenvatting.

Figuur 39. Samenvattend overzicht mogelijke vormen van financiële participatie

In de participatierondes hebben per zoekgebied de deelnemers aangegeven welke vormen van financiële participatie past bij hun situatie. Meer dan 20% van de mensen geeft aan belangstelling te hebben voor deelname. In onderstaande figuren zijn de resultaten weergegeven voor de vier genoemde opties.

Figuur 40. Verdeling keuze voor verschillende vormen van financiële participatie voor Kijfhoek

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

48

Projectgerelateerd

Figuur 41. Verdeling keuze voor verschillende vormen van financiële participatie voor Kijfhoek

Figuur 42. Verdeling keuze voor verschillende vormen van financiële participatie voor Kijfhoek

In de uitwerking van het plan dient financiële participatie een rol te krijgen.

8 april 2021

DRECHTSTEDEN RES 1.0

BH6518-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

49