Bijlage bij raadsvoorstel 8.3 Uitvoeringsplan Mantelzorgnota DEF

Uitvoeringsplan Via deze acties komen we in de periode 2023-2025 tot uitvoering van het Mantelzorgbeleid. Een aantal van deze acties zijn een voortzetting van de acties uit de vorige beleidsperiode (2019). Hieronder benoemen we per uitgangspunt welke acties en/of voorzieningen we gaan uitvoeren. We geven daarbij aan of iets een voorzetting is of een nieuwe actie. Acties Uitgangspunt:

1. Het voorkomen en tijdig signaleren van overbelasting bij mantelzorgers

2. Structureel de inzet van mantelzorgers waarderen 3. Het aanbod sluit aan bij de ondersteuningsb ehoefte van mantelzorgers

Voorziening/activiteit : Vindplaatsen benutten Logeervoorziening Dagopvang zonder indicatie Hulp aan Huis Advies over regelingen en vergoedingen Ondersteuning regelen meedenkkracht Vrijwilligersverzekerin g voor mantelzorgers Het mantelzorgcomplimen t (VVV bon) Bloemenactie Dag van de mantelzorg

Voortzetting/nieuw

Partij

Voortzetting Voortzetting Voortzetting

MEE Mantelzorg Verkenning Blije Borgh

Nieuw

ZorgMies

Voortzetting

Bureau Sociale Raadslieden

Voortzetting

Mantelzorgmakelaar

Voortzetting

In samenwerking met Drechtsedengemeenten

Voortzetting

MEE Mantelzorg & Gemeente

Voortzetting

MEE Mantelzorg, Blije Borgh Vrijwilligers, Gemeente

Mantelzorg- en vrijwilligersondersteu ning MEE

Voortzetting

MEE Mantelzorg

1.1 Mantelzorgers vroegtijdig in beeld krijgen De nieuwe en voortgezette acties worden hieronder toegelicht met een korte evaluatie.

Vindplaatsen mantelzorgers beter benutten (vroegsignalering)

Voortzetting

We gaan ons meer richten op de 'vindplaatsen' van mantelzorgers. Per mantelzorger verschilt dat. Een jonge mantelzorger is op school te vinden, een werkende mantelzorger bij zijn werkgever en een oudere mantelzorger bijvoorbeeld bij een ouderenbond. Wel zijn er enkele belangrijke algemene vindplaatsen van mantelzorgers, bijvoorbeeld huisartsen of het sociaal wijkteam. We gaan vooral extra aandacht besteden aan het vinden van jonge mantelzorgers. Onderdeel van het vorig beleid was dat de jonge mantelzorger slechts beperkt in beeld was. MEE mantelzorg heeft voor deze doelgroep een informatieblad ontwikkelt en organiseert

ieder jaar de week van de jonge mantelzorger. Ook in Hendrik-Ido-Ambacht is daar de afgelopen jaren aandacht aan besteedt. We verkennen de opties om mantelzorgers in beeld te krijgen zodat er tijdig aan vroegsignalering gedaan kan worden.

1.2

Het voorkomen en tijdig signaleren van overbelasting bij mantelzorgers

Het inzetten van respijtzorg (vervangende zorg) geeft mantelzorgers de ruimte om op adem te komen. Om overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen, ondernemen we de volgende acties: Aanbieden van lokale en laagdrempelige respijtzorgvoorzieningen Uit het behoeftenonderzoek bleek onder andere dat er veel vraag is naar respijtvoorzieningen voor mantelzorgers. Respijtvoorzieningen voor mantelzorgers vanuit de gemeente zijn met name van belang, omdat het voorziet in voorzieningen voor niet-geïndiceerde zorg. Vooral in overbruggingsperioden tot een indicatie kan niet-geïndiceerde respijtzorg voor verlichting zorgen voor de mantelzorger. In 2016 is de gemeente met diverse zorgaanbieders gestart om gehoor te geven aan die behoefte. De komende jaren zal de respijtvoorziening bestaan uit:

Logeervoorziening

Voortzetting

Deze voorziening wordt vooral ingezet bij de groep waarbij mantelzorgers ontlast kunnen worden als ze zelf ziek zijn en/of een periode van rust nodig hebben. Via deze voorziening kan de mantelzorger de taken even overdragen en bijvoorbeeld een paar nachten goed doorslapen of zelf een korte vakantie of time-out nemen. In de meeste gevallen heeft de hulpvrager dan (nog) geen reguliere indicatie. In sommige gevallen is er op een later moment wel een indicatie mogelijk, waardoor de opname langer kan duren en/of er ruimte is voor een extra interventie. Binnen de Wmo en de Wlz zijn er ook logeermogelijkheden, maar niet iedereen past binnen de criteria. Daarom willen we mantelzorgers de mogelijkheid geven om toch gebruik te maken van een logeervoorziening. De afgelopen jaren was de logeervoorziening ondergebracht bij de Blije Borgh. Omdat zij deze voorziening niet door kunnen zetten wordt er gekeken naar een passend alternatief. De afgelopen jaren bleek dat het voor een aantal mantelzorgers heel prettig was dat deze voorziening er was. Het gaf de mantelzorger de mogelijkheid er even tussenuit te gaan, of om een nacht goed te slapen. Met name de planbaarheid van de nachtzorg werd als bijzonder positief ervaren. We nemen deze behoefte mee in de verkenning naar een nieuwe partij om deze voorziening invulling te geven de komende jaren.

Hulp aan huis

Nieuw

In 2021 is het project ZorgMies gestart. Omdat dit naar tevredenheid is verlopen zetten we dit door en leggen we dit in het nieuwe beleid vast. ZorgMies biedt ondersteunende

mantelzorg aan mantelzorgers door hulp aan huis. Deze hulp is gericht op het leveren van maatwerk voor de mantelzorger en moet er vooral voor zorgen dat de mantelzorger ondersteund wordt en de zelfstandigheid van de zorgvrager zo groot mogelijk blijft. Bij deze ondersteuning kan gedacht worden aan het doen van boodschappen, hulp bij het koken, licht huishoudelijke taken, klusjes in en om het huis, persoonlijke verzorging en gezelschap. In haar ondersteunende taken speelt ZorgMies daarom een preventieve rol binnen de mantelzorg binnen Hendrik-Ido-Ambacht.1 In 2022 zijn 38 mantelzorgers geholpen met 324 uur aan hulp. Daarbij is de helft van het beschikbare budget besteedt. Wel zien we over 2022 een toename in hulp van 20 uur in April tot 61 uur in December. Bovendien moet rekening gehouden worden met de coronatijd waardoor er tot half Maart geen hulp verleend kon worden. Vanuit de mantelzorgers horen we meerdere positieve geluiden over ZorgMies. Daarbij zijn de reacties van mantelzorgers positief, zo zei een mantelzorger over ZorgMies: "…Over jullie werk en het contact met jullie organisatie ben ik erg tevreden! Nogmaals, mijn dank." Mantelzorgers ervaren hun hulp als goede en meedenkende ondersteuning. Ook MEE Mantelzorg ervaart deze voorziening als positieve toevoeging voor de mantelzorgers. We zetten deze voorziening dan ook door in het nieuwe beleid.

Advies over regelingen en vergoedingen (Bureau Sociaal Raadslieden/Vivenz)

Voortzetting

We willen mantelzorgers de mogelijkheid geven om op een laagdrempelige manier informatie en advies te krijgen over regelingen, (landelijke) vergoedingen en/of voorzieningen. Tijdens het behoefteonderzoek kwam naar voren dat veel landelijke regelingen en vergoedingen niet bekend zijn bij mantelzorgers in de gemeente. Op dit moment is BSR structureel zes uur in de week beschikbaar op de locatie in Cascade voor sociaaljuridische dienstverlening. Inwoners kunnen bij BSR nu al terecht voor informatie en advies over wetten en regelingen, maar ook voor bijvoorbeeld het aanvragen van toeslagen of het invullen van formulieren. Die hulp is kosteloos. Deze hulp betreft in feite een 'mantelzorgcheck': zijn er voorzieningen en/of financiële regelingen die de mantelzorger nog niet kent en nog geen gebruik van maakt? In 2021 is er een webinar geweest in samenwerking met MEE Mantelzorg, waar het BSR informatie gaf over de voorzieningen en vergoedingen die er zijn voor mantelzorgers. Dit webinar werd, met 60 aanmeldingen, heel goed bezocht. Ook in 2023 zal deze bijeenkomst weer gehouden worden. Verder hebben de mantelzorgers in de afgelopen jaren gebruik gemaakt van het Bureau Sociaal Raadslieden. De BSR heeft over diverse onderwerpen advies gegeven en had de mantelzorgcheck effect.

Zo betrof de voorzieningencheck in 2021 10.377,48 euro bestaande uit onder andere: belastingdienst toeslagen, kwijtschelding gemeentelijke heffingen en waterschapsbelasting, kinderbijslag en voorzieningen voor een gehandicapte ouder. De BSR is dus van betekenis gebleken voor de mantelzorger en daarom continueren we deze voorziening in dit beleid.

1 https://zorgmies.nl/mantelzorg/hulp-in-huis/

Ondersteuning regel- en meedenkkracht: de mantelzorgmakelaar

Voortzetting

Vanuit de input van mantelzorgers weten we dat er veel behoefte is aan iemand die naast de mantelzorger staat, met hen meedenkt en de zaken regelt. Een mantelzorgmakelaar is zo iemand. Hij of zij ondersteunt de mantelzorger bij het regelwerk op het gebied van zorg, werk, welzijn, wonen en/of financiën. Hierdoor hoeft de mantelzorger minder te regelen en komt de mantelzorger sneller bij het juiste instantie. Dat regelwerk kost mantelzorgers doorgaans veel tijd en energie. Door het overnemen van de regeltaken worden mantelzorgers ontlast.

In december 2020 is de mantelzorgmakelaar gestart in Hendrik-Ido-Ambacht. Mede door acties vanuit MEE is er meer bekendheid ontstaan voor de mantelzorgmakelaar en wordt daar inmiddels veel gebruik van gemaakt. Wel wordt opgemerkt dat de aanmeldingen voor de mantelzorgmakelaar vooral verlopen via contacten met zorgprofessionals en daarom wat achterbleven. Het netwerk van de mantelzorgmakelaar is daarom belangrijk. Eén van de manieren om dat te vergroten is doordat de mantelzorgmakelaar zich aansluit bij het Ambachts Verbond. Eind 2022 is de mantelzorgmakelaar dan ook aangesloten bij het Verbond waardoor meer zorgprofessionals op de hoogte zijn van het bestaan ervan. Verder wordt het werk van de mantelzorgmakelaar niet alleen door mantelzorgers zelf, maar ook door de consulent ervaren als toevoeging op de bestaande voorzieningen. De mantelzorgmakelaar combineert kennis over de inhoudelijke zorgkant van mantelzorg met kennis over wet- en regelgeving.

Taken die een mantelzorgmakelaar oppakt zijn bijvoorbeeld: - Ondersteunen bij aanvragen en regelen van zorg; - Het zoeken naar een passend zorgaanbod voor de mantelzorger en de hulpvrager; - Contact opnemen en onderhouden met instanties, zoals: het zorgkantoor, zorgverzekeraar; CIZ, gemeente, zorgaanbieders etc.; - Voorbereiden op gesprekken met instanties of een werkgever; - Het afstemmen van werk en privé met de werkgever; - Het opstellen en indienen van een bezwaarschrift of klacht. Voor de ondersteuning van de mantelzorgmakelaar is geen indicatie nodig en het is voor de mantelzorger gratis. Wel vergoeden we de mantelzorgmakelaar voor een maximum aantal uren. Een mantelzorger kan er 10 uren gratis gebruik van maken. We merken op dat de meeste zorgverzekeraars een mantelzorgmakelaar vergoeden, maar alleen als onderdeel van een aanvullende zorgverzekering. Dit zorgt ervoor dat het budget van de mantelzorgmakelaar voor de komende jaren verlaagd kan worden tot 5000,-. Omdat we de mantelzorgmakelaar laagdrempelig willen aanbieden zonder dat daar in eerste instantie extra kosten aan zijn verbonden voor de mantelzorger, blijft de mantelzorgmakelaar een essentieel onderdeel van het beleid. Verschil met dienstverlening BSR De dienstverlening van BSR is net als de mantelzorgmakelaar bedoeld om inwoners te ontlasten op het gebied van wet- en regelgeving.

De dienstverlening van de mantelzorgermakelaar gaat echter nog een stap verder: de mantelzorgmakelaar biedt niet alleen informatie en advies, maar neemt de regel- en administratietaken en het zoeken naar

voorzieningen (wonen, zorg, werk, financiën) ter ontlasting van de mantelzorger volledig over.

Vrijwilligersverzekering voor mantelzorgers

Voortzetting

In samenwerking met een aantal andere Drechtstedengemeenten bieden we als gemeente een gratis vrijwilligersverzekering aan. Deze verzekering biedt dekking voor aansprakelijkheid en geldt ook voor mantelzorgers. Met deze verzekering zijn mantelzorgers verzekerd voor schade die per ongeluk veroorzaakt wordt tijdens het zorgen voor iemand. Voor meer informatie over de dekking van de verzekering en de bijbehorende voorwaarden, verwijzen we naar de regionale brochure die terug te vinden is op de gemeentelijke website. 2

1.3 Structureel de inzet van mantelzorgers erkennen en waarderen Net als de afgelopen jaren geven we als volgt onze blijk van waardering aan mantelzorgers via: • Het mantelzorgcompliment (geldbedrag) • De Dag van de mantelzorg (bloemetje)

Mantelzorgcompliment

Voortzetting

Sinds 2015 geven we jaarlijks de mantelzorgers die zorgen voor een hulpvrager in HendrikIdo-Ambacht een mantelzorgcompliment. Ieder jaar geven we in het vierde kwartaal mantelzorgers en hun hulpvrager de gelegenheid om een aanvraag in te dienen. We doen dit bewust in de vorm van een geldbedrag. Zo komen we enigszins tegemoet in de kosten die mantelzorgers jaarlijks maken. Ook de komende jaren blijven we dit doen. Jaarlijks verstrekken we aan mantelzorgers die intensieve en/of langdurige mantelzorg verlenen (8 uur per week en/of langer dan drie maanden) een VVV Cadeaukaart met een saldo van € 100,-. Bij het waarderen van mantelzorgers is er sprake van een woonplaatsbeginsel (Wmo artikel 2.1.6). In de Memorie van Toelichting staat het volgende: "de gemeente waar de cliënt woont, is verantwoordelijk voor de waardering van mantelzorgers, ook als deze in een andere gemeente wonen" (p. 42). Het mantelzorgcompliment verstrekken we op basis daarvan alleen aan mantelzorgers die zorgen voor een hulpvrager die in Hendrik-Ido-Ambacht woont. Sinds de actie loopt, wordt het compliment erg goed ontvangen door de mantelzorgers. Ook merken we op dat de aanvragen voor het compliment in de laatste jaren blijven stijgen. Er wordt dus goed gebruik gemaakt van het compliment en uit de signalen van mantelzorgers zelf blijkt dat het compliment enorm wordt gewaardeerd.

Uitvoering mantelzorgcompliment Voor de uitvoering werken we samen met MEE Plus. Om in aanmerking te komen voor het mantelzorgcompliment, dient jaarlijks een aanvraagformulier ingevuld te worden. Dit formulier wordt opgestuurd naar MEE Plus. Daar wordt getoetst of de betreffende 2 https://www.h-i-ambacht.nl/Gewoon_Ambacht/Overzicht/Vrijwilligersverzekering

mantelzorger daadwerkelijk in aanmerking komt. Vervolgens verstuurt MEE Plus jaarlijks medio december de passen.

Dag van de mantelzorg

Voortzetting

Naast het mantelzorgcompliment waarderen wij mantelzorgers ieder jaar ook op de landelijke Dag van de mantelzorg. Lokaal geven wij daar invulling aan door het rondbrengen van bloemen. Deze actie wordt erg gewaardeerd door mantelzorgers. Jaarlijks worden er in onze gemeente circa 600 bloemen rondgebracht. Deze blijk van waardering continueren wij de komende jaren. De uitvoering en de bekostiging van deze activiteit is onderdeel van de reguliere subsidie aan MEE. Met name de bloemenactie wordt gewaardeerd door de mantelzorgers. In 2021 zijn er dan ook ongeveer 850 bloemetjes uitgedeeld. Juist door de betrokkenheid van de vrijwilligers van de Blije Borgh, medewerkers van de gemeente en andere vrijwilligers krijgen mantelzorgers een persoonlijk gezicht bij de waardering die er voor ze is.

1.4

Het aanbod sluit aan bij de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers

Om zo goed mogelijk qua aanbod aan te (blijven) sluiten bij de situatie van mantelzorgers, blijven we in contact staan met de mantelzorgers. In het contact met de mantelzorgers speelt MEE een belangrijke rol. Op dit moment is er naast de week van de jonge mantelzorger een compliment van 25,- voor de jonge mantelzorgers die aangesloten zijn bij MEE. Jonge mantelzorgers in beeld Naast volwassen mantelzorgers willen we ook in contact blijven met jonge mantelzorgers tot en met 18 jaar in onze gemeente. We werken hierbij samen met MEE die de jonge mantelzorgers in beeld heeft en contact met hen onderhoudt. Eén van die contactmomenten plannen we jaarlijks in 'de week van de jonge mantelzorger', die doorgaans begin juni plaatsvindt. De wethouder gaat met jonge mantelzorgers in gesprek om te horen wat hen bezighoudt, hoe hun situatie eruitziet en waar ze tegenaan lopen. Er wordt momenteel samen met MEE gekeken naar een passende invulling van die week. In 2022 was de opkomst voor de jomazo dag in Ambacht aan de lage kant. MEE verkent nu wat de behoefte zijn om een invulling te geven aan deze week die past bij de behoefte van de jonge mantelzorger. Er wordt onder andere gekeken of er regionaal de mogelijkheid is wat 'luxere' activiteiten te organiseren waar meer jonge mantelzorgers op afkomen.

Mantelzorg- en vrijwilligersondersteuning MEE

Voorzetting

Zoals eerder aangegeven subsidieert de gemeente jaarlijks MEE Plus voor het bieden van mantelzorg- en vrijwilligersondersteuning aan mantelzorgers in Hendrik-Ido-Ambacht. De ondersteuning van MEE bestaat uit een breed scala aan activiteiten en voorzieningen, maar ook gerichte cursussen, workshops en mantelzorgbijeenkomsten. MEE geeft in Hendrik-IdoAmbacht bijvoorbeeld de cursus 'Balans in Zorg', waarin de mantelzorger handvatten krijgt om de juiste balans te vinden om het zorgen voor de ander vol te houden.

Deze cursus wordt door de mantelzorgers in Ambacht erg op prijs gesteld. Het geeft niet alleen een stuk begeleiding, maar zorgt ook voor verbinding. De mantelzorger voelt zich begrepen in waar ze tegen aanlopen en krijgt handvaten om de zorg goed aan te pakken. Uit de evaluatie die hierover met mantelzorgers is gedaan komen dan ook positieve berichten. Een van de mantelzorgers zei in reactie op de cursus: "Je bent niet alleen." De cursussen vormen dan ook een plek waar mantelzorgers elkaar kunnen ontmoeten. Zo is er in 2022 vanuit de cursus een contactgroep van mantelzorgers actief geworden. Hierin speelt MEE een faciliterende rol. Jaarlijks heeft de gemeente in het kader van de subsidiering periodiek overleg met MEE over de aandachtspunten in de dienstverlening en het aanbod. Het doel hiervan is om ervoor te zorgen dat MEE en de gemeente komen tot een ondersteuningsaanbod dat aansluit bij de situatie van de mantelzorgers uit Hendrik-Ido-Ambacht. Zo is bijvoorbeeld afgesproken dat het in beeld krijgen van jonge mantelzorger en hen beter bereiken een speerpunt wordt in de dienstverlening.

2. Invulling mantelzorgbudget In het onderstaande staat hoe het budget voor 2022 en voor de periode 2023 tot en met 2025 wordt ingevuld. Daarbij wordt aangegeven hoe we het reeds beschikbare mantelzorgbudget gaan invullen..

2.1 Invulling mantelzorgbudget 2022 In het onderstaande staat hoe het budget voor 2022 op de verschillende onderdelen werd ingevuld. INVULLING REGULIER MANTELZORGBUDGET 2022 Uitgangspunt: Voorziening/activiteit: Logeervoorziening Dagopvang zonder indicatie 1. Het voorkomen en tijdig signaleren van overbelasting Hulp aan huis bij mantelzorgers Advies over regelingen en vergoedingen Het mantelzorgcompliment (€ 100,per mantelzorger) Uitvoeringskosten mantelzorgcompliment Bloemenactie Dag van de mantelzorg 2. Structureel de inzet van Bekostiging: de kosten van circa € mantelzorgers waarderen 6.000,- zijn onderdeel van de subsidie aan MEE Vrijwilligersverzekering voor mantelzorgers Bekostiging: gebeurt via een ander budget 3. Het aanbod sluit aan bij de Mantelzorg- en ondersteuningsbehoefte van vrijwilligersondersteuning MEE mantelzorgers Mantelzorgmakelaar Overig: Onvoorziene kosten Actualisatie voorjaarsnota (mantelzorgcompliment) Totaal:

Budget: € 20.000,€ 10.000,€ 20.000,€ 5.700,€ 60.000,€ 2.000,n.v.t.

n.v.t.

€ 74.508,€ 10.000,€ 1.500,€ 10.000,213.708,-

2.2

Invulling mantelzorgbudget 2023-2025

In 2023 is het beschikbare budget voor het uitvoeren van de mantelzorgnota € 221.775,-. De invulling van het mantelzorgbudget voor de periode 2023-2025 ziet er als volgt uit: INVULLING REGULIER MANTELZORGBUDGET 2023-2025 Uitgangspunt: Voorziening/activiteit: Geraamd budget: Logeervoorziening € 20.000,Dagopvang zonder indicatie € 10.000,4. Het voorkomen en tijdig signaleren van overbelasting Hulp aan Huis € 20.000,bij mantelzorgers Advies over regelingen en € 5.700,vergoedingen Het mantelzorgcompliment (€ 100,€ 60.000,per mantelzorger) Uitvoeringskosten € 2.000,mantelzorgcompliment Bloemenactie Dag van de mantelzorg n.v.t. 5. Structureel de inzet van Bekostiging: de kosten van circa € mantelzorgers waarderen 6.000,- zijn onderdeel van de subsidie aan MEE Vrijwilligersverzekering voor n.v.t. mantelzorgers Bekostiging: gebeurt via een ander budget 6. Het aanbod sluit aan bij de Mantelzorg- en € 74.508,ondersteuningsbehoefte van vrijwilligersondersteuning MEE mantelzorgers Overig: Onvoorziene kosten € 1.500,Actualisatie voorjaarsnota € 10.000,(mantelzorgcompliment) Totaal: 221.775,-3

3 In het totaalbedrag van de begroting over 2023 is rekening gehouden met de prijsindex exploitatie.