Bijlage bij Raadsvoorstel 8.1 preventie en handhaving 2025-2027

Preventie& Handhavingsplan 2025-2027

Alcohol beleid Hendrik-Ido-Ambacht

Afdeling: Sociaal Domein en Openbare Orde en Veiligheid

Datum: 16-12-2024. 2

Inhoud Inleiding ............................................................................................................... 5 1.

Probleemanalyse ............................................................................................. 7

1.1.

De Schadelijkheid van alcohol ..................................................................... 7

1.2.

Alcoholgebruik onder scholieren .................................................................. 7

1.3.

Alcoholgebruik onder jongvolwassenen ........................................................ 8

1.4.

Ouders ..................................................................................................... 9

1.5.

Naleving ................................................................................................... 9

1.7.

Samenvatting ..........................................................................................10

2.

Ambitie en doelstellingen .................................................................................11

2.1.

Ambitie ...................................................................................................11

2.2.

Doelstellingen afname gebruik onder de 18 jaar ...........................................11

2.3.

Doelstellingen verbeterde naleving .............................................................12

2.4.

afspraken rondom controle .......................................................................12

2.5.

Overige doelstellingen ...............................................................................13

Bijlage 1: ............................................................................................................15

3

Leeswijzer Dit plan begint met een korte introductie, gevolgd door een probleemanalyse in hoofdstuk 1. In hoofdstuk 2 zijn op basis daarvan de ambitie en doelstellingen van de gemeente geformuleerd. Deze nota is opgesteld in samenhang met de Nota Publieke Gezondheid (‘’Ambacht Gezond, Zorgzaam en Vitaal’’) 2024-2027 en ook zijn er raakvlakken met het Sportakkoord II.

Verklaring van begrippen (landelijke definities Nationaal Preventieakkoord) Problematisch alcoholgebruik: al het alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar, drinken door zwangere vrouwen, overmatig drinken, zwaar drinken, regelmatig bingedrinken, een drinkpatroon dat leidt tot lichamelijke klachten en/of psychische of sociale problemen en dat een adequate aanpak van bestaande problemen verhindert. Bingedrinken: minstens één keer per maand ten minste vijf glazen alcohol drinken bij één gelegenheid. Zwaar drinken: minstens één keer per week ten minste vier glazen (vrouwen) of zes glazen (mannen) alcohol op één dag drinken. Overmatig drinken: het drinken van meer dan 21 glazen per week (mannen) of meer dan 14 glazen per week (vrouwen).

4

Inleiding Met dit Preventie- en handhavingsplan geeft de gemeente invulling aan een belangrijke wettelijke taak (artikel 43a) in de uitvoering van de Alcoholwet (tot 1 juli 2021 de Drank- en Horecawet, DHW). De Alcoholwet is een bijzondere wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken regelt en onze jeugd beschermt tegen de negatieve effecten van alcohol op gezondheid en veiligheid. Een van de verplichtingen die de wet oplegt is het opstellen van een Preventie- en handhavingsplan, met name gericht op jongeren. In het plan moeten de doelstellingen, de activiteiten op het gebied van preventie en handhaving en te behalen resultaten neergelegd worden. In ons Preventie- en handhavingsplan ligt de focus op het voorkomen van gebruik en problematisch gebruik onder jongeren (tot 18 jaar) en jongvolwassenen (18-25 jaar). Nationaal Preventieakkoord Alcohol In het Preventie- en handhavingsplan sluit de gemeente zoveel als mogelijk aan op de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord (NPA). In dit akkoord, dat in 2018 door meer dan 70 partijen is afgesloten, is preventie van problematisch alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar één van de drie speerpunten, naast preventie van roken en overgewicht.

Een veelheid aan organisaties en maatschappelijke partners waaronder bedrijfsleven, sportorganisaties en onderwijsinstellingen verbond zich met het Akkoord aan het terugdringen van problematisch alcoholgebruik in 2040. Voor jongeren onder de 18 jaar zijn specifieke doelstellingen opgenomen. Zo moet het aantal 12-16 jarigen dat ooit gedronken heeft afnemen van 45% naar 25% in 2040 (Nationaal Preventieakkoord, 2018). Uiteindelijk is het landelijk doel om te komen tot 0% alcoholgebruik onder de 18 jaar en een naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers van 100%. De gemeente levert met haar maatschappelijke partners en inwoners haar bijdrage aan het realiseren van deze doelstellingen. De Alcoholwet beperkt beschikbaarheid en regelt een verantwoorde verstrekking Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is één van de meest effectieve maatregelen om alcoholgebruik te verminderen en de daaraan gerelateerde schade te voorkomen (Babor e.a., 2010; Burton e.a., 2017). De Alcoholwet is een wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken en daarmee de beschikbaarheid van alcohol reguleert. Daarnaast richt de Alcoholwet zich op verantwoorde verstrekking. De Alcoholwet heeft als doel om schadelijke gevolgen van alcoholgebruik tegen te gaan en alcohol gerelateerde overlast terug te dringen.

De wet valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en is daarmee primair een gezondheidswet. Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet is sinds 2013 decentraal belegd en daarmee de verantwoordelijkheid van de gemeente. Samen werken aan Preventie- en handhavingsplan Dit Preventie- en handhavingsplan is tot stand gekomen in samenwerking met verschillende partners binnen de domeinen gezondheid, veiligheid en handhaving. De gemeente heeft een coördinerende en deels uitvoerende rol. We werken in de komende periode toe naar de ontwikkeling van een kerngroep welke zich jaarlijks kan buigen over te stellen doelen. Hiervoor worden partners uitgenodigd binnen de gemeente maar ook vertegenwoordiging van aanbieders, sportverenigingen en de GGD ZHZ.

5

Aansluiting op andere beleidsterreinen Dit Preventie- en handhavingsplan staat niet op zichzelf. Het sluit aan op landelijk beleid zoals neergelegd in het Nationaal Preventieakkoord en het raakt aan verschillende andere gemeentelijke taken en beleidsterreinen. Zowel in de beleidsvorming als in de uitvoering wordt daarom afstemming gezocht met onder meer: het sportakkoord II, de nota Publieke Gezondheid 2024-2027 (Ambacht, Gezond, Zorgzaam en Vitaal) en het horeca en evenementenbeleid. Met name op gebied van gezondheid, het kiezen voor een gezonde leefstijl liggen veel overeenkomsten. Het Preventie- en handhavingsplan richt zich voornamelijk op de jonge doelgroepen (kinderen en jongeren in de leeftijd van 13 tot 23 jaar) Hierbij is de mogelijke schade door alcohol en middelengebruik (wetenschappelijk onderbouwd) het grootst op de ontwikkeling van hersenen en gezondheid. Met betrekking tot gebruik van alcohol op latere leeftijd zal hiervoor aandacht dienen te zijn in het bredere perspectief van gezondheid en leefomgeving, het (kunnen) maken van de gezonde keuzes en het voorkomen van de aanleiding van alcohol mis/gebruik. Hierbij valt te denken aan het verstevigen van de sociale basis, ervaren van stress en spanning door o.a. schulden, relatie, ervaren isolement of eenzaamheid.

Een integrale aanpak en aanbod op dit gebied zal worden weergegeven in de Nota Publieke gezondheid met bijbehorend uitvoeringsprogramma.

Woonzorgvisie

Sportakkoord ll

sportvisie

omgevingsvisie

Nota Gezondheid

Cultuurakkoord

preventie en handhavingsplan

6

1.

Probleemanalyse

Dit hoofdstuk beschrijft de stand van zaken met betrekking tot alcoholgebruik onder jongeren en jongvolwassenen. Werken op basis van cijfermatige en andere data over gebruik en naleving van de wet- en regelgeving zorgt ervoor dat mensen en middelen doelmatig ingezet kunnen worden. 1.1. De schadelijkheid van alcohol Het is niet zonder reden dat de gemeente haar jeugdige inwoners wil beschermen tegen de schadelijke gevolgen van alcohol. Er is steeds meer kennis over deze schadelijkheid. Deze kennis is nog niet bij iedereen goed bekend (Schouten e.a., 2020). Alcoholgebruik gaat gepaard met tal van fysieke, mentale en maatschappelijke problemen (Expertisecentrum Alcohol, 2020). De mate van schade is grotendeels dosis-gerelateerd: hoe meer alcohol, hoe meer schade. Er is eigenlijk geen veilige ondergrens. Licht en matig alcoholgebruik worden al in verband gebracht met onder meer hartritmestoornissen en diverse soorten kanker. Zwaar drinken is gerelateerd aan een hoger risico op acute schade door alcohol, zoals alcoholvergiftiging en verkeersongevallen, en geeft een verhoogde kans op hersenschade. Overmatig drinken brengt bovendien een grotere kans op verslaving en op schade aan de organen met zich mee.

Naast lichamelijk gevolgen heeft alcoholgebruik invloed op het psychisch functioneren; depressie, angstklachten en suïcide zijn gerelateerd aan regelmatig dronken zijn en/of aan problematisch alcoholgebruik. Huiselijk geweld, agressie, uitgaansgeweld en vandalisme worden vaak onder invloed van alcohol gepleegd. In gezinnen waar alcoholgebruik door de ouders problematisch is, worden de problemen vaak van generatie op generatie doorgegeven. Voor jongeren zijn de risico’s van alcoholgebruik groter dan voor volwassenen (Expertisecentrum Alcohol, 2020). Niet alleen zijn de acute gevolgen voor hen vaak ernstiger – zij raken bijvoorbeeld eerder bewusteloos en kunnen onder invloed over hun seksuele grenzen heen gaan – maar ook heeft drinken op jonge leeftijd gevolgen voor de lange termijn. Denk aan verstoring van de hersenontwikkeling (die tot het 24e jaar doorloopt) en een grotere kans op verslavingsproblemen. Agressief, asociaal en delinquent gedrag komt bovendien vaker voor bij jongeren die drinken dan bij hun niet drinkende leeftijdgenoten. Bij jongvolwassenen kunnen (de gevolgen van) alcoholgebruik verder leiden tot kort- en langduriger verzuim, studievertraging, afname van de studieprestaties en studie-uitval. 1.2.

Alcoholgebruik onder scholieren

Landelijk1 In 2023 heeft bijna vier op de tien 12- t/m 16-jarige scholieren ooit alcohol gedronken. Bijna een kwart deed dit in de maand voorafgaand aan het onderzoek. Eén op de zeven scholieren heeft in de laatste maand gebinged. Er zijn tussen jongens en meisjes van 12 t/m 16 jaar geen verschillen in de prevalentie van alcoholgebruik en binge drinken in de afgelopen maand. Met elk jaar dat jongeren ouder worden, neemt het percentage scholieren dat ooit of in de laatste maand alcohol heeft gedronken flink toe. Dit geldt ook voor binge drinken.

- Alcoholgebruik lager Tussen 2021 en 2023 is het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit en in de laatste maand alcohol heeft gedronken gedaald. Het alcoholgebruik lijkt in 2023 ook lager dan in 2019, maar dit verschil is alleen significant voor alcoholgebruik ooit in het leven.

1

Betreft meest recente cijfers op www.trimbos.nl/kennis/alcohol en het NJI

7

Als gekeken wordt naar de afzonderlijke leeftijden blijkt dat het alcoholgebruik van met name 13- en 16-jarigen is afgenomen tussen 2021 en 2023. Juist bij deze leeftijden leek het alcoholgebruik iets hoger in 2021, dit lijkt een tijdelijke kleine toename te zijn geweest. De gemiddelde leeftijd waarop leerlingen voor het eerst alcohol gebruiken is in 2023 (12,9 jaar) hoger dan in 2003 (12,0 jaar). Tussen 2003 en 2019 nam de startleeftijd geleidelijk toe, waarna het in 2023 licht is gedaald. Vergeleken met 2003 is het percentage alcoholgebruikers fors gedaald, zowel bij jongens als bij meisjes. Sinds 2003 is ook het aantal scholieren dat in de afgelopen maand alcohol heeft gedronken of heeft gebinged flink afgenomen.

Lokaal Het alcoholgebruik onder jongeren in onze gemeente wordt gemeten aan de hand van de vierjaarlijks GGD Gezondheidsmonitor Jeugd2. De monitor geeft inzicht of een indicatie over onder meer leeftijd, schooltype, frequentie van gebruik, dronkenschap, wijze van verkrijgen van alcohol en de rol van ouders. De monitor wordt afgenomen bij leerlingen van klassen 2 (13 jaar) en klassen 4/5 (15 jaar) Uit de laatste GGD-monitor (2021) bleek het volgende: • 48% van jongeren onder 13- en 15 jarigen mag (van ouders) voor het eerst (een slokje) alcohol drinken; • 17% hiervan mag een glas alcohol drinken, 4% zelfs meerdere glazen; • 20% van bovenstaande groep volgt een VMBO opleiding, tegen 15% HAVO/VWO; • 25% van de jongeren tussen 12 en 16 jaar heeft ooit één of meerdere glazen alcohol gedronken. • Vmbo-leerlingen scoren hoger op alcoholgebruik; • 11% is ooit aangeschoten of dronken geweest; • 15% heeft recent gedaan aan Binge drinken (meer dan 5 glazen tijdens één gelegenheid); • Het alcohol gebruik stijgt naarmate de jongeren ouder worden(conform landelijk beeld). Lokaal kunnen we constateren dat het alcoholgebruik onder jongeren in onze gemeente lager ligt dan het landelijk gemiddelde. 1.3.

Alcoholgebruik onder jongvolwassenen

Landelijk Er zijn verschillende onderzoeken die informatie geven over het drinkgedrag van jongvolwassenen of van subgroepen daarbinnen: • Gekeken naar de volwassen bevolking valt op dat schadelijk gebruik van alcohol het meest voorkomt in de leeftijdsgroep 20-29 jaar (NDM, 2022, peiljaar 2020). • De meerderheid van de mbo- en hbo-studenten drinkt en ruim 70 procent doet dat regelmatig (van Dorsselaer e.a., 2020). Van degenen die drinken, drinkt 19 procent gemiddeld meer dan 10 glazen alcohol op een weekenddag. De 17-jarigen op het mbo drinken meer dan hun leeftijdgenoten op het hbo of voortgezet onderwijs. • Jongvolwassenen die regelmatig uitgaan drinken op een uitgaansavond ruim 12 glazen, terwijl zij op andere dagen dat zij alcohol drinken zo’n drie glazen consumeren (bijna drie glazen) (Monshouwer e.a. 2021).

2

https://www.hoegezondiszhz.nl/dashboard/dashboard/alcohol

8

Lokaal In de lokale cijfers over alcoholgebruik wordt in de groep 18+ geen onderscheid aangegeven waarin we heldere cijfers kunnen halen voor de jongvolwassenen. Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen volwassenen van 19 tot 65 en 65 jaar en ouder. • 80% van de ondervraagde inwoners van 19 tot 65 jaar heeft in het afgelopen jaar alcohol gedronken, tegen 74% van de groep van 65 jaar en ouder • 5% van de groep 19 tot 65 jaar geeft aan een zware drinker te zijn, tegen 2% van de groep 65 jaar en ouder • De groep 65 jaar en ouder scoort echter 16% op overmatig drankgebruik, tegen 10% van de jongere leeftijdsgroep 1.4.

Ouders

Landelijk Ouders zijn soms nog toegeeflijk met betrekking tot alcoholgebruik door hun kinderen. Zo krijgt een kwart van de 12 tot 16-jarige scholieren die wel eens drinken, alcohol van hun ouders (Rombouts e.a., 2020). Dat aantal is niet gedaald sinds 2016. Maar er zijn meer ouders die hun rol oppakken en in gesprek gaan met hun kinderen over gebruik van alcohol. Vergeleken met 2019, zijn ouders in 2021 minder streng geworden over het drinken van meerdere glazen alcohol door hun kind. In 2021 mocht dat van 85% van zeker niet. In 2019 was dit 87%.3 Ouders die zelf veel drinken, zijn toleranter ten aanzien van alcoholgebruik bij hun kinderen. Hoewel de invloed van peers (leeftijdgenoten, vrienden) op het gedrag toeneemt met de leeftijd, blijven ouders invloed houden op het drinkgedrag van hun opgroeiende kind (Engels e.a, 2013) bijvoorbeeld via hun houding ten opzichte van alcohol of door de afspraken die zij met hun kind maken. Lokaal • 73% van de ouders verbieden het drinken van alle alcohol bij 13-jarigen • 50% van de ouders verbieden het drinken van alle alcohol bij 15-jarigen • 48% van de jongeren onder 18 mogen echter wel een slokje alcohol proberen • 83% van 13-jarigen heeft afspraken met ouders over drinken • 94% van 15-jarigen heeft afspraken met ouders over drinken 1.5.

Naleving

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Bij een nalevingsonderzoek wordt onderzocht in hoeverre de leeftijdsgrens voor alcohol wordt nageleefd door de verschillende alcoholverstrekkers. Er wordt met enige regelmaat geprobeerd om nalevingsonderzoek uit te voeren bij supermarkten, winkels waar alcohol wordt verkocht en binnen de horecagelegenheden. Bij deze onderzoeken wordt incidenteel geconstateerd dat er sprake is van het niet naleven van de leeftijdscontrole. Onze gemeente laat de controle deels uitvoeren door handhavers van buiten Hendrik-Ido-Ambacht. Onze eigen handhavers zijn inmiddels bekende gezichten. Vanuit handhaving wordt geïnvesteerd in het begeleiden van (vooral jonger) personeel binnen winkels om de leeftijdscontrole uit te voeren en hoe zij om moeten gaan met evt. druk van leeftijdsgenoten om af te wijken van de regels. In 2023 zijn 2 boeterapportages opgemaakt in verband met niet naleven van de leeftijdsgrens.

3

Cijfers uit HBSC-onderzoek onder ouders/Trimbos instituut

9

Controle op naleving schenken/verkopen aan personen jonger dan 18 jaar. jaar Uitgevoerde controles Bestuurlijke rapportage 2020 37 0 2021 30 0 2022 61 2 2023 38 2 Door de Corona jaren zijn in de jaren 2020 en 2021 minder controles geweest door de langere perioden dat de horeca en sportkantines gesloten waren. Wel zijn er controles uitgevoerd als deze weer mensen mochten ontvangen. Daarnaast is meer gecontroleerd op de verkoop van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar. In 2022 zijn meer controles uitgevoerd dan in voorgaande jaren. In dat jaar zijn er 2 constateringen geweest van niet naleven van de regels. Hierbij zijn bestuurlijke boetes uitgeschreven. In 2023 zijn een aantal extra controles uitgevoerd n.a.v. bevindingen in 2022 Uit de veiligheidsrapportage 2022 blijkt verder dat er 22 meldingen zijn m.b.t. tot optredende overlast, gerelateerd aan alcohol en/of drugsgebruik. Bij navraag blijkt dit meer drugs gerelateerd te zijn dan overlast door alcohol gebruik. We hebben ons tot doel gesteld om iedere locatie waar alcohol wordt verkocht ieder jaar 1x te bezoeken voor controle op naleving van verkoop en (door)schenk afspraken. Bij een voorgaande constatering dat de afspraken niet zijn nagekomen kan in een jaar een 2de bezoek worden afgelegd.

- Nalevingsonderzoek dronkenschap en doorschenken Nalevingsonderzoek doorschenken geeft een beeld van de mate waarin aan personen onder invloed alcohol wordt geschonken in de (para commerciële) horeca. In onze gemeente is geen doorschenkonderzoek uitgevoerd. Wel proberen wij ook vanuit handhaving om in gesprek te gaan met horecapersoneel om hen bewust te maken over hun verantwoordelijkheid hierin. Onze gemeente kent tot op heden geen regulier overleg met samenwerkingspartners zoals sportkantines/-verenigingen, winkeliers of (horeca)ondernemers, jongerenwerk c.q. straatcoaches. We vinden een dergelijk overleg in de toekomst wel wenselijk om een breder draagvlak te creëren rondom het verminderen van alcoholgebruik bij de jonge jeugd ( 13 tot 18 jarigen)en het vroeg signaleren van mogelijk problematisch alcoholgebruik bij volwassenen. 1.7.

Samenvatting

Uit de landelijke onderzoeken blijkt dat er na een periode van stagnatie recent een lichte daling is van alcoholgebruik onder scholieren tussen de 12 en 16 jaar. We zien dat het alcoholgebruik toeneemt met de leeftijd van de jongeren. Daarnaast zien we ook tekenen die erop wijzen dat ouders minder streng zijn over het alcoholgebruik bij hun kinderen, maar wel het idee hebben dat kinderen adviezen van ouders om niet of minder te drinken opvolgen.4 Lokaal zien we aan de cijfers dat er veelal lager wordt gescoord dan het landelijk gemiddelde als het gaat om het drinken van alcohol. Lokaal scoren we hierop 25% tegen 40% op landelijk niveau. Deze 25% is feitelijk gelijk aan landelijke doelstellingen voor 2040 zoals genoemd in het NPA. Als we kijken naar de rol van ouders moeten we constateren dat deze minder streng lijken te zijn dan het landelijk gemiddelde. Van ouders wordt verwacht om het gesprek te voeren over alcohol met hun kinderen. We zien lokaal dat dit door ca 50% wordt opgepakt terwijl dit landelijk hoger lijkt te liggen.5 4 5

Cijfers uit HBSC-onderzoek Hoegezondiszhz.nl

10

2.

Ambitie en doelstellingen

2.1. Ambitie De gemeente streeft ernaar dat haar jonge inwoners gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Alcohol hoort daar niet bij, in elk geval niet tot het 18e jaar. Voor (jong)volwassenen adviseert de Gezondheidsraad zowel mannen als vrouwen om (bij voorkeur) geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één standaardglas alcohol per dag6. Een sociale en fysieke omgeving die uitnodigt en stimuleert tot het gewenste gedrag is ondersteunend aan deze ambitie. Daarom zetten wij in op een geschikte naleving van de Alcoholwet, het versterken van de sociale omgeving rondom jongeren en het faciliteren van een fysieke omgeving die gezond gedrag stimuleert. Artikel 43a van de Alcoholwet schrijft voor dat een Preventie- en handhavingsplan dient aan te geven wat de doelstellingen van het beleid zijn. Op basis van de Alcoholwet formuleren wij de volgende hoofddoelstellingen: • Afname van problematisch alcoholgebruik en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de 18 jaar; •

Afname van dronkenschap en de schadelijke gevolgen van excessief alcoholgebruik.

•

Verbreden draagvlak binnen de gemeente om te komen tot verminderde alcoholconsumptie passend binnen het hanteren van een gezonde leefstijl zoals ook genoemd in de Nota Publieke Gezondheid "Ambacht, Gezond, Zorgzaam en Vitaal"

•

Het instellen van een lokale organisatiestructuur preventie op alcohol- en middelengebruik

Deze algemene beleidsdoelstellingen concretiseren wij hieronder op basis van de probleemanalyse, met aandacht voor gebruik onder jongeren en voor de setting waarin jongeren drinken. 2.2. Doelstellingen afname gebruik onder de 18 jaar Op basis van de probleemanalyse formuleert de gemeente doelstellingen voor de afname van alcoholgebruik en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de 18 jaar. Op basis van de cijfers 2022 streven we voor 2027 naar een verlaging van ongeveer 5% in 2027, daar waar mogelijk. Wij passen doelstellingen op onderdelen waar wij al lager scoren een lagere daling voor Omschrijving 13 jaar 15 jaar 2022 Aantal jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken 27% Aantal jongeren dat in de afgelopen maand heeft 15% gedronken Aantal jongeren dat in de afgelopen 4 weken heeft 8% gedaan aan binge drinken Aantal jongeren dat in de afgelopen 4 weken 4% dronken is geweest Aantal jongeren dat van ouders niet mag drinken 73% Alcohol intoxicatie tussen 12 en 25 jaar7

6 7

2027 22% 10%

2022 33% 32%

2027 28% 27%

3%

23%

17%

1%

18%

13%

80% 0%

50%

60% 0%

Een standaardglas is: 250 ml bier, 100 ml wijn of 35 ml jenever (Gezondheidsraad, 2015). Er zijn over 2022 geen cijfers bekend over intoxicatie bij deze leeftijdsgroep.

11

Bovenstaande gegevens worden iedere 4 jaar opgenomen in de gezondheidsmonitor van de Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J) (Hoegezondiszhz.nl). De vraag rondom monitoring blijft bij de DG&J liggen. M.b.t. monitoring van jongvolwassenen zien we dat de monitor niet voldoende informatie biedt om het alcoholgebruik van jongvolwassenen (18 tot 23 jaar) te monitoren. Met de DG&J wordt het gesprek gevoerd over de vraag of een verfijning kan plaatsvinden op het alcoholgebruik van jongvolwassen en of deze apart is te monitoren vanaf de eerstvolgende monitoringsronde. 2.3.

Doelstellingen verbeterde naleving

Naleving Leeftijdsgrens De doelstellingen van de gemeente met betrekking tot de naleving van de leeftijdsgrens zijn afgeleid van de probleemanalyse en de ambities van het Nationaal Preventieakkoord. De ambitie van het Nationaal Preventieakkoord is om in 2030 100% naleving van de leeftijdsgrens te realiseren. Uit de cijfers genoemd bij 1.5 zien we dat er in 2022 2 constateringen zijn gedaan op 61 controles en in 2023 is dat 2x op 38 controles. Naast een bestuurlijke boete worden in het navolgende jaar extra controles uitgevoerd Naleving verbod op doorschenken bij dronkenschap Voor de naleving van het verbod op doorschenken aan personen tussen de 18 en 25 jaar in kennelijke staat van dronkenschap zijn geen cijfers beschikbaar. Ook is er met betrekking tot het voorkomen van dronkenschap geen kwantitatieve ambitie geformuleerd in het Nationaal Preventieakkoord. Wel stellen de VNG en verstrekkers in het Preventieakkoord gezamenlijk vast dat er meer aandacht moet komen voor het tegengaan van dronkenschap. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht stellen wij de volgende ambitie voor naleving op leeftijd en doorschenken bij dronkenschap.

Supermarkten

2025 90%

2027 95%

2030 100%

Slijterijen Horeca Cafetaria Sportverenigingen Jongerencentra Ontmoetingscentra Evenementen

90 % 90% 90% 90% 90% 90% 90%

95% 95% 95% 95% 95% 95% 95%

100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

2.4.

8

Afspraken rondom controle - Hoe De controles worden uitgevoerd volgens de handhavingsmatrix en lopende afspraken met medewerkers van Openbare Orde en Veiligheid (OOV), Toezicht, Juridische Zaken en Vergunningverlening. Dit doen wij op 2 mogelijke manieren • Het bezoeken van diverse locaties binnen de gemeente door medewerkers van handhaving Drechtsteden (bij voorkeur door collega's vanuit andere gemeenten i.v.m. herkenbaarheid) • Het inzetten van Mystery Guests8 in samenwerking met de GGD ZHZ.

Dit zijn personen die (via de DG&J) langs komen als bezoeker en dan observeren.

12

- Frequentie We streven naar een frequentie van 1 bezoek per jaar, per locatie. Afhankelijk van bevindingen kunnen de controles worden opgevoerd (bij constatering van overtreding).

- Sanctie Bij constatering volgt een bestuurlijke rapportage en worden eventueel op te leggen maatregelen besproken met de burgemeester. 2.5. Overige doelstellingen Het terugdringen van alcohol en ander middelengebruik is een belangrijk onderdeel van afspraken in het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (2023) en dus niet alleen een verantwoordelijkheid van handhavers en/of aanbieders van alcohol. We benoemen in de Nota Publieke Gezondheid dat we onze inwoners in staat willen stellen om op een goede manier te kunnen kiezen voor een gezonde leestijl. We zien het alcoholgebruik ook niet alleen bij onze jongeren, maar ook bij volwassenen is een hoge alcoholconsumptie en ook bij ouderen zien we ook een hoog percentage van inwoners die aangeven overmatig alcohol te gebruiken. Om alcohol en middelengebruik terug te kunnen dringen moeten wij inzet plegen op de oorzaken van verhoogde alcohol en middelenconsumptie. Maatregelen die invloed hebben op bestaanszekerheid en verstevigen van de sociale basis zijn van belang maar ook werken aan stress vermindering door o.a. armoede, schulden- en relatieproblematiek. Doelstellingen en interventies in kader van de Nota Publieke Gezondheid of andere beleidsstukken zijn dan ook direct te koppelen aan doelstellingen in dit plan. We stellen daarom de volgende aanvullende doelen vast 1:

We bespreken de bevindingen wekelijks tijdens het juridisch/bestuurlijk overleg

Organisatiestructuur Preventie- en handhavingsplan

Juridisch/bestuurlijk overleg

Leden

Taken

Vergaderfrequentie

Beleidsambtenaren OOV, vergunningverlening, toezicht, juridisch adviseur,

Binnen de agenda worden bevindingen m.b.t. het plan besproken en afspraken gemaakt over een te volgen traject

1x per week

Trekker: OOV

2:

We bieden een passend programma aan m.b.t. tot voorlichting en advies op verschillende gebieden en aan verschillende doelgroepen

13

-

Voorlichting op alcohol en middelengebruik aan de doelgroepen Jeugd en Jong Volwassenen, door o.a. de inzet van Youz medewerkers, gekoppeld aan ons jongerenwerk9.(doorgaand) - Voorlichting aan ouders over gevolgen van alcoholgebruik en hoe hiermee om te gaan (NIX 18) doen we in samenwerking en overleg met het onderwijs.(doorgaand) - Voorlichting en ondersteuning van personeel/vrijwilligers in horeca/sportkantines en winkels over de regels en hoe deze te kunnen hanteren (o.a. E-learning 'verantwoord alcohol schenken) (doorgaand) - Deskundigheidsbevordering aan professionals zoals jongerenwerkers en handhavers (beroepsmatig) - Aandacht voor het thema bij vroeg signalering functionarissen, aangesloten bij het Ambachts Verbond (doorgaand) Deze voorlichtingen worden verzorgd in samenwerking tussen handhaving, GGD-ZHZ. jongerenwerk en Youz verslavingszorg

regelgeving

Preventie

Educatie

9

handhaving

Specifieke afspraken worden hierover nog gemaakt met betrokkenen

14

Bijlage 1: Handhavingsprioriteiten De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens, het voorkomen van dronkenschap en het beheersen van de beschikbaarheid. Het betreft de volgende bepalingen: Leeftijdsgrens 18 jaar Artikel 20, lid 1 Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens wordt begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld. Artikel 45 Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen. Artikel 45a, lid 1 Alcoholwet. Het verbod voor volwassenen om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, ook bekend als weder verstrekking. Dronkenschap/doorschenken Artikel 20, lid 5 Alcoholwet. Het verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap toe te laten in een horecazaak, op het terras of in een slijterij. Artikel 20, lid 6 van de Drank- en Horecawet. Het verbod om in kennelijke staat dienst te doen in een horecazaak, op het terras of in een slijterij. Artikel 252 Wetboek van Strafrecht (in samenwerking met de politie).

Verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap alcohol te verkopen of toe te dienen. Artikel 453 Wetboek van Strafrecht (in samenwerking met de politie). Verbod om zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg te bevinden. Beheersen beschikbaarheid/voorkomen blurring Art. 25 lid 1 van de Alcoholwet. Verbod op het aanwezig hebben van alcoholhoudende drank in een voor het publiek (niet) toegankelijke ruimte, niet zijnde een slijtersbedrijf, horecabedrijf of een ruimte waarin rechtmatig alcohol aan particulieren wordt verstrekt voor gebruik elders dan ter plaatse. Art. 25 lid 2 van de Alcoholwet. Verbod op het toelaten dat alcoholhoudende drank wordt genuttigd in een voor het publiek toegankelijke ruimte, niet zijnde een horecabedrijf of het laten proeven in een slijtersbedrijf op verzoek van een klant Basiscontrole Voordat de leeftijdsgrens/dronkenschap inspecties worden uitgevoerd is het zaak de vergunningen van in ieder geval de hotspots (locaties met permanent een beperkt risico) actueel te hebben. Met een basiscontrole wordt jaarlijks vastgesteld of de vergunning nog op orde is en of de leidinggevende aanwezig is. Basiscontroles worden uitgevoerd in uniform.

Voorwaarden stellen aan evenementen Artikel 35 lid 2 van de Alcoholwet biedt burgemeesters de mogelijkheid om voorwaarden te stellen aan het verlenen van een ontheffing ten tijde van bijzondere gelegenheden van zeer tijdelijke aard, zoals evenementen en buurtfeesten. Er kunnen bijvoorbeeld voorwaarden worden gesteld aan de manier waarop de verantwoorde verstrekking wordt ingericht. Artikel 35 gaat uitdrukkelijk alleen om verstrekking van zwak-alcoholhoudende dranken voor gebruik ter plaatse.

15