Bijlage bij raadsvoorstel 7.2 Jaarrekening 2023 def incl rechtmatigheidsverantwoording

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave JAARVERSLAG Inleiding Infographic I – Progamma verantwoording Programma 1. Sociaal, welzijn en educatie Programma 2. Ruimtelijke ordening, economie en wonen Programma 3. Buitenruimte Programma 4. Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen II – Paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicoparagraaf 2. Financiering 3. Lokale heffingen

3 5 6 7 21 38 45

8, Wet open overheid

54 55 62 67 72 82 85 107 115

III – Bijlagen Aanbevelingen rekenkamercommissie Beleidskader Bestuurlijke structuur per 31 december Gebruikte afkortingen Waar staat je gemeente.nl Kengetallen

117 118 121 126 128 131 136

FINANCIELE JAARREKENING Rechtmatigheidsverantwoording A. Overzicht van baten en lasten programma's A1 Baten en lasten op programma

137 138 139 139 142 144 144 145 145 166 167 168 169 173 175 176 181 182 183 190 191 192

4. Onderhoud kapitaalgoederen 5. Grondbeleid 6. Verbonden partijen 7. Bedrijfsvoering

A2 incidentele baten en lasten & structurele mutaties reserves A3 Kerngegevens A4 Resultaatbestemming / verloop resultaat B. Balans en toelichting B1 Balans, waarderingsgrondslagen en toelichting B2 Niet uit de balans blijkende verplichtingen en rechten B3 Staat van gewaarborgde geldleningen B4 Wet normering topinkomens C. Verantwoording specifieke uitkeringen in het kader van de Sisa Bijlage 1. Baten en lasten op taakveld Bijlage 2 a - Overzicht van de investeringsbudgetten Bijlage 2 b - Toelichting op de investeringsbudgetten 1 Staat van salarissen en formatie 2 Staat van opgenomen langlopende geldleningen 3 Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven 4 EMU saldo 5 IV-3 Lasten 6 IV-3 Baten

2

Inleiding Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2023. Deze jaarstukken zijn gebaseerd op de programmabegroting 2023-2027 zoals die door uw raad is vastgesteld in november 2022. De jaarstukken ondersteunen u als raad in met name uw controlerende rol. Het jaar 2023 was het eerste volle jaar van onze collegeperiode. Veel plannen uit ons collegewerkprogramma zijn in gang gezet. En sommigen zelfs al gerealiseerd. Positief resultaat Ook dit jaar sluiten we weer af met een positief rekeningresultaat. Dit is een trend die we al verschillende jaren zien. Vaak beginnen we onder een onzeker gesternte aan het opstellen van de programmabegroting, maar zien we bij het opmaken van de rekening toch een (soms flink) positief resultaat. En vaak worden de resultaten veroorzaakt door echt onvoorziene incidentele meevallers (vaak meevallers die we alsnog vanuit het Rijk krijgen). Maar voor ons als college is deze trend van positieve jaarresultaten ook reden om nog eens goed naar onze manier van begroten te kijken. Onze middelen zijn tenslotte in eerste instantie bedoeld om de juiste dingen te doen voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Een robuuste en sluitende begroting is daarbij nog steeds het uitgangspunt, maar te veel lucht in de begroting is niet wenselijk.

We hopen de resultaten van onze begrotingsscan al te kunnen verwerken in de komende programmabegroting 2025-2028. Sociaal domein In 2023 hebben we veel ontwikkelingen in het sociaal domein ingezet en verder uitgevoerd. Op regionaal niveau zagen we per saldo een positieve financiële ontwikkeling in het sociaal domein. Tegelijkertijd hebben we geïnvesteerd in het elkaar kennen en gekend worden. Dit hebben we in veel gevallen samen met onze partners gedaan. We zijn samen met de bibliotheek, Stichting Cascade en gebruikers van het gebouw aan de slag gegaan met het uitwerken van het programma van eisen in een voorlopig ontwerp. Het ‘hart van Ambacht' krijgt steeds meer vorm. Begin 2023 nam de raad het besluit om Hi5Ambacht te verzelfstandigen tot een lokale stichting. Na dit besluit is het traject van verzelfstandiging gestart. Het SOPHIA sociaal Team is in 2023 gestart. Dit team werkt integraal aan vraagstukken van inwoners, op het gebied van zorg, opvoeding, werk, financiën en dagbesteding. Dit voorkomt het ontwikkelen van complexe zorgvragen. Sinds oktober 2023 houdt het relatieloket wekelijks inloopspreekuren voor inwoners die vragen hebben over relatieproblematiek binnen een huwelijk of relatie. Zo wordt een luisterend oor geboden en advies gegeven aan mensen die hiervoor open staan.

Programma Duurzaamheid De verduurzaming van onze samenleving is een enorme uitdaging die onze onverminderde aandacht verdient. Het opstellen van het programma duurzaamheid is dan ook een prominent onderdeel van het coalitieprogramma ‘Samen voor Ambacht'. In 2023 hebben we stevige stappen kunnen zetten in aanloop naar de afronding van dit programma. Er zijn meerdere sessies met de raad geweest over doelen en ambities en het team duurzaamheid is versterkt. We hebben veel ingezet op de energietransitie en stappen kunnen zetten met de lokale aanpak isolatie, de inzet van energiecoaches, ondersteuning van huishoudens met energiearmoede, energiebesparing en aardgasvrij maken.

3

Recycletarief We willen het afvalbeheer in onze gemeente circulair en duurzaam maken. We streven daarom naar zo min mogelijk restafval in onze gemeente. Door de invoering van het recycletarief wordt er meer gescheiden ingezameld en komen er minder grondstoffen in ons afval. In 2023 hebben we alle maatregelen genomen om de invoering van het recycletarief mogelijk te maken. In aanloop naar de invoering van dit tarief hebben we in 2023 al mooie resultaten gezien; de hoeveelheid restafval was al beduidend minder dan in voorgaande jaren en de kwaliteit van de herbruikbare grondstoffen is toegenomen. In oktober 2023 zijn de tarieven van het recycletarief vastgesteld. Omgevingswet We zijn in 2023 verder gegaan met de voorbereidingen op de Omgevingswet. Medewerkers zijn verder opgeleid en de raad heeft meerdere (technische) besluiten genomen zodat ons beleid weer is aangesloten op de nieuwe wet. Na een uitgebreid participatietraject en het maken van zorgvuldige afwegingen, heeft de raad in juli 2023 de omgevingsvisie vastgesteld. We hebben een eerste aanzet gemaakt voor de regels van het omgevingsplan. We hebben kortom flinke stappen kunnen zetten in het kader van deze nieuwe en complexe wet. IHP Het is onze taak als gemeente te zorgen voor toekomstbestendige, frisse en duurzame gebouwen voor het basisonderwijs. De afgelopen jaren hebben we daar al flinke stappen in gezet.

In 2023 kon de eerst paal worden geslagen van de SOL Admiraal school. We hebben een start kunnen maken met het slopen en de nieuwbouw van de Stadhouder Willem III en we zijn van start gegaan met de voorbereidingen voor sloop en nieuwbouw van de Meander. Financieel perspectief Wij sluiten het boekjaar 2023 af met een positief eindsaldo van € 2.153.155. Dit is als volgt verdeeld over de programma's: - programma 1 Sociaal, Welzijn en Educatie - € 861.569 Voordelig - programma 2: Ruimtelijke ordening, economie en wonen - € 644.931 Voordelig - programma 3 : Buitenruimte - € 606.017 Voordelig - programma 4: Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen - € 40.638 Voordelig In zijn algemeenheid zitten er in alle programma's verschillen op de doorberekende salariskosten en kapitaallasten op taakvelden. Per saldo is dit neutraal met het taakveld overhead en treasury. De grootste afwijkingen op programma 1 zijn op de volgende onderdelen: GR Sociaal, Serviceorganisatie Jeugd, Beschermd wonen, vrijval van de inkomsten van het Rijk voor de toeslagenaffaire, het preventieplan en de reguliere kosten die ten laste van de Brede Spuk zijn gebracht. In programma 2 geven de volgende onderdelen de grootste afwijkingen: het verlies voorzien van de grondexploitatie De Volgerlanden en het Waterbusplein, de winstneming voor de Ambachtsezoom. In de bouwleges is een tegenvaller.

In programma 3 zijn er wat werkzaamheden uitgesteld naar 2024. Daarnaast is er een nadeel op begraafplaatsen en een voordeel op afval. In programma 4 zitten voordelen op de algemene uitkering en OZB, nadelen op de Veiligheidsregio en de energielasten van het gemeentehuis. Daarnaast is een bedrag van de pensioenvoorziening vrijgevallen, maar hebben we een voorziening moeten vormen voor het bovenwettelijk verlof. Voor een nadere toelichting op de afwijkingen, verwijzen we naar de financiële overzichten per programma.

4

INFOGRAPHIC LASTEN Sociaal, Welzijn en Educatie

2022

2023 per inwoner

(x 1.000)

(x 1.000)

45.048

50.415

1.542

Lasten 47%

Onderwijs, Sport, Cultuur, Recreatie, Inkomensregelingen, WMO, Jeugdzorg

3% 12%

Ruimtelijke ordening, economie en wonen

4.308

5.337

163

5%

16.181

15.371

470

14%

13.536

16.919

517

16%

29.404

13.021

398

12%

Storting reserves

4.954

3.319

101

3%

Saldo

-4.016

2.153

66

2%

Totaal

109.414

106.535

Economie, bedrijvenloket, milieu, ruimtelijke ordening, wonen en bouwen

Buitenruimte

47%

16%

Verkeer en vervoer, openbaar groen, riolering, afval, begraafplaats

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Openbare orde, brandweer, bestuur en overhead, burgerzaken, treasury

Grondbedrijf

14% 5%

De Volgerlanden, Ambachtsezoom en Centrumgebied Sociaal, Welzijn en Educatie Ruimtelijke ordening, economie en wonen Buitenruimte

-

KENGETALLEN Aandeel Samenwerkingsverbanden

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Grondbedrijf

3.258 100%

Storting reserves

-

2022

2023 per inwoner

(x 1.000)

(x 1.000)

32.834

35.962

1.100

49.838 87.342 76.959 29% 50%

1.524

34%

GR Drechtsteden, Dienst Jeugd & Gezondheid, Veiligheidsregio, OZHZ

Eigen Vermogen per 31 dec

48.421

Materiële vaste activa per 31 dec

78.421

Langlopende schulden per 31 dec

84.917

Solvabiliteit (eigen vermogen / balanstotaal)

28%

Grondexploitaties (boekwaarde / totale baten exploitatie excl reserves)

57%

aantal inwoners per 31 dec

32.181

aantal woningen per 31 dec

12.768

formatie (incl. griffie)

86,9

perc. ziekteverzuim

3,5%

perc. opleidingskosten t.o.v. loonsom

2,8%

BATEN

2022

Lokale belastingen en heffingen

15.237

2.671 2.353

32.702 12.870 97,7 3,9% 2,3% Baten

2023 per inwoner 16.551

506

16%

4%

o.a. 7.024 OZB, 4.679 afval en 2.619 Riool

Rijksbijdragen

4%

16%

12% 63.961

68.945

2.108

65%

Grondbedrijf

21.917

12.652

387

12%

Overige inkomsten

2.627

4.333

132

4%

5.673

4.054

124

4%

109.414

106.535

Algemene uitkering en bijstand (en oekraïne)

65%

o.a. verkoop overige gronden, verhuur en dividend

Beschikking over reserves (excl saldo) Totaal

TARIEVEN

-0

-

2022

2023

Rioolheffing Woningeigenaar

130,31

Meerpersoonshuishoudens

60,24

Eenpersoonhuishoudens

30,12

3.258 100%

Lokale belastingen en heffingen Rijksbijdragen

Grondbedrijf

Overige inkomsten

Beschikking over reserves (excl saldo)

Belastingen en heffingen

138,38 63,84 31,92

2.619

Afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishoudens

373,68

Eenpersoonhuishoudens

265,20

7.024

404,16 288,96 4.679

Hondenbelasting Eerste hond

126,96

Volgende honden

208,44

134,76 134,76

-99%

96%

Belastingcapaciteit

O.Z.B.

Afval

Riool

5

I - Programmaverantwoording

6

Programma 1 Sociaal Welzijn en Educatie Algemeen - Accommodatiebeleid Onderdeel van de nota Accommodatiebeleid is het beleids- en beheerplan voor Sportpark Schildman. Dit beleids- en beheerplan is in 2023 geactualiseerd. - Cultuureducatie en -participatie In juli 2023 is met een raadsinformatiebrief aangegeven dat de beleidsnota in het najaar met de gemeenteraad zou worden besproken. In 2023 zijn er op landelijk niveau nieuwe ontwikkelingen geweest op het gebied van kunst en cultuur en is een sterke relatie gelegd tussen kunst en cultuur en gezondheid in de Brede Spuk. Onderdeel van deze ontwikkelingen is de opdracht dat activiteiten op het gebied van kunst en cultuur voor alle inwoners van onze gemeente toegankelijk moeten zijn. De gemeente onderzoekt hoe zij de groepen inwoners kan betrekken die op dit moment niet worden bereikt. De hoofdgedachte is dat bij een gezonde samenleving zoveel mogelijk inwoners toegang moeten hebben tot de voorzieningen die de gemeente aanbiedt. De Brede Spuk biedt die mogelijkheid voor kunst en cultuur. Deze nieuwe ontwikkelingen en de initiatieven vanuit de Brede Spuk zijn relevant om te verwerken in de beleidsnota en is aanleiding om de planning van de beleidsnota aan te passen. De planning is nu om de beleidsnota voor de Nota Kunst en Cultuur in het derde kwartaal van 2024 aan te bieden.

- Gezondheid op scholen Frisse scholen In 2023 is hard gewerkt aan het realiseren van twee nieuwe schoolgebouwen die fris, duurzaam en toekomstbestendig zijn. Het gaat om de Stadhouder Willem III en De Bron. De nieuwe schoolgebouwen voldoen, volgens afspraak met de schoolbesturen (bouwheer), aan de nieuwe bouwnormen, waarin de BENG-eisen zijn verwerkt (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). De oudere gebouwen passen we zo veel mogelijk hierop aan. Gezonde schoolomgeving Sinds augustus 2023 zijn scholen verplicht minimaal twee keer per week 45 minuten bewegingsonderwijs te verzorgen. Deze lessen bewegingsonderwijs vinden plaats in de verschillende sportzalen/sporthallen binnen Hendrik-Ido-Ambacht en in de speellokalen van de onderwijsinstellingen zelf. De lessen worden verzorgd door de leerkrachten van de scholen en/of de vakleerkrachten van Hi5Ambacht. Hi5Ambacht organiseert en faciliteert in het kader van de brede regeling combinatiefuncties in verschillende wijken een naschools sportaanbod. Hier kunnen kinderen kennis maken met verschillende sporten en laagdrempelig met sport en bewegen in aanraking komen. - Hi5Ambacht In 2023 hebben we de aanbevelingen uit het onderzoek naar de mogelijkheden tot doorontwikkeling van Hi5Ambacht (2022) uitgewerkt. In nauwe samenwerking met de coördinator van Hi5Ambacht hebben we de vorming van een stichtingsbestuur voorbereid.

Dit heeft eind 2023 geleid tot de benoeming van bestuursleden voor de nieuwe stichting Hi5Ambacht. Ook zijn in 2023 de activiteiten opgestart om de bedrijfsvoering van de stichting te organiseren en de meerjarenbegroting op te stellen. De raad is met een raadsinformatiebrief over de voortgang van dit traject geïnformeerd.

7

- Integraal huisvestingsplan scholen (IHP) In januari 2023 is gestart met de sloop/nieuwbouw van de Stadhouder Willem III. Om de bouw van de nieuwe school te vieren is in juni onder grote belangstelling van leerlingen en ouders een tijdcapsule in de vloer van de berging gemetseld. Ten zuiden van de school wordt een nieuwe weg - de Van Weerdensteynstraat - aangelegd. De raad heeft hiervoor in oktober het benodigde investeringsbudget beschikbaar gesteld. Begin 2023 is ook gestart met de sloop/nieuwbouw van SOL Admiraal (inclusief renovatie van de gymzaal). De eerste paal voor de nieuwe school is in mei feestelijk geslagen. In december heeft de raad het investeringsbudget voor de bouw van de nieuwe Klimboom ter beschikking gesteld. Deze nieuwe school wordt gebouwd in De Volgerlanden, deelgebied De Hofjes, langs de Jacobuslaan. In het laatste kwartaal van 2023 is gestart met het planproces voor de sloop/nieuwbouw van de Meander aan de Witte de Withstraat. Na het doorlopen van een aanbestedingsprocedure heeft het schoolbestuur net voor de kerst de architect geselecteerd die de nieuwe school gaat ontwerpen én het bouwproces gaat coördineren. - Lokale versus regionale zorg Na een succesvolle pilotperiode is de inzet van de Praktijkondersteuner Jeugd GGZ verlengd en uitgebreid.

We zien het aantal directe verwijzingen van huisartsen naar jeugdhulp afnemen en de samenwerking met de GGZ-medewerkers in het jeugdteam verloopt goed. De inzet van GGZ-medewerkers in het jeugdteam laat een voorzichtig positief beeld zien; er is een afname te zien in verwijzingen naar jeugdhulp. We zetten in op verlenging in 2024 om deze positieve resultaten te versterken. Eind 2023 is Jeugdhulp naar Voren doorontwikkeld. Onder Jeugdhulp naar Voren vallen preventieve voorzieningen die we lokaal ontwikkelen. Denk aan de POH-Jeugd, de Autipoli en GGZmedewerkers bij het SOPHIA Sociaal Team. Door deze partijen intensiever samen te laten werken worden jeugdigen sneller en dichterbij huis geholpen. Daardoor neemt het aantal doorverwijzingen naar duurdere voorzieningen af. Bovendien wordt voorkomen dat ondersteuning dubbel of helemaal niet wordt geboden. Tot slot is er een eerste aanzet gedaan om te onderzoeken hoe we het aanbod van Jeugdhulp naar Voren nog preventiever in kunnen zetten door de samenwerking te verstevigen met samenwerkingspartners zoals de kinderopvang, peuterspeelzalen etc. - Multifunctionele ontmoetingsplaats Cascade We hebben de plannen voor revitalisering van het cultureel centrum Cascade uitgewerkt.

Samen met Stichting Cascade, de bibliotheek en de gebruikers van het gebouw hebben we het eerder door de raad vastgestelde programma van eisen uitgewerkt in een voorlopig ontwerp. - Participatiewet kaders In 2023 is gestart met de herijking van de Participatiewet. De herijkte kaders van de Participatiewet worden geformuleerd met een beleidsnotitie. Voor de totstandkoming en de uitvoering werken we nauw samen met de Sociale Dienst Drechtsteden. Het proces vindt plaats in samenwerking met de GR Sociaal en de regionale opgave 'ontwikkeling naar werk'. Het proces loopt gelijktijdig met de landelijke herijking van de 'Participatiewet in balans'. De geplande invoeringsdatum daarvan is 1 januari 2025. In tegenstelling tot de eerdere herijkingstrajecten van de GR Sociaal, waarin de raad tijdens een informatieavond werd geïnformeerd over een startnotitie, is de raad in december 2023 met een raadsinformatiebrief (RIB) en de startnotitie Herijking Kaders Participatiewet geïnformeerd. De RIB

8

beschreef de doelgroep van de Participatiewet, de landelijke ontwikkelingen, de hoofdlijnen van het wetsvoorstel over bestaanszekerheid, handhaving, participatie, de huidige uitvoeringspraktijk en het huidige instrumentarium voor Participatiebeleid. De raad is via de RIB ook uitgenodigd om deel te nemen aan een regionale informatiebijeenkomst van Smart Deal Drechtsteden op 30 januari 2024. - Preventieplan sociaal domein Het Preventieplan 'De Kracht van Ambacht' is een meerjarig programma voor de periode 20202024. Bij de realisatie van de acties gedurende de looptijd werken we samen met maatschappelijke organisaties. Heel 2023 is gewerkt aan de uitvoering van alle acties uit het jaaroverzicht 2023. Eind van het jaar is een overzicht van alle activiteiten over 2023 opgesteld en vastgesteld door de raad. Per maatregel is opgenomen wat afgelopen jaar is gerealiseerd. In 2023 vond ook een aanbesteding plaats voor de eindevaluatie van het Preventieplan over de gehele looptijd van het plan. - Relatieloket In oktober 2023 is het relatieloket in onze gemeente geopend. Het relatieloket is een samenwerking tussen adviespunt SKO en De Vluchtheuvel. Het relatieloket houdt wekelijks inloopspreekuren voor inwoners die vragen hebben over relatieproblematiek binnen een relatie of huwelijk.

Binnen het relatieloket wordt een luisterend oor geboden, advies gegeven en worden aanvullende gesprekken gevoerd. Als de problematiek erom vraagt, kan een doorverwijzing volgen naar hulpverlening. De eerste weken is door het relatieloket vooral ingezet op contact met samenwerkingspartners (SOPHIA Sociaal Team, kerkgemeenschappen, Hi5, etc.). Inmiddels laat het aantal bezoekers van het spreekuur de eerste resultaten hiervan zien. - Schuldhulpverlening In 2023 is vooral ingezet op verbetering van het proces van schuldhulpverlening. Er zijn nieuwe werkafspraken gemaakt voor extra nazorg schuldhulpverlening zodat inwoners ruim zes maanden voordat een schuldhulpverleningstraject eindigt, al worden begeleid. Dit wordt gedaan in samenwerking tussen de Sociale Dienst Drechtsteden, SOPHIA Sociaal Team, de financieel adviseur geldzaken en Schuldhulpmaatje. - Sportpark Schildman Op maandag 2 oktober heeft de gemeenteraad het veldenvervangingsplan toekomstbestendig sportpark Schildman vastgesteld. Dit plan loopt tot en met het voetbalseizoen 2027-2028. Door de goedkeuring van dit plan is nu duidelijk welke financiële middelen er de komende jaren nodig zijn om kwalitatieve sportvelden te behouden. Ook is duidelijk welke investeringen vereist zijn voor het uitbreiden van de veldcapaciteit om de groei van het ledenaantal op te vangen. Het plan is onderdeel van de nota accommodatiebeleid.

Zodra de nieuwe nota accommodatiebeleid is vastgesteld, wordt indien nodig ook het plan voor sportpark Schildman hierop aangepast. Eind 2023 is gestart met de eerste veldrenovatie van het vervangingsplan. We verwachten dat de renovatie eind februari gereed is. - Sportvisie Voor het opstellen van de sportvisie is in 2023 € 75.000 beschikbaar gesteld. Na een aanbestedingsprocedure hebben we een extern bureau geselecteerd om een sportvisie op te stellen. Vooruitlopend hierop stelden we in 2023 ook het Lokaal Sportakkoord II vast. Dit akkoord is

9

een vervolg op het eerste sportakkoord en de voorbereidingen hebben we in goede samenwerking met de sportverenigingen en Hi5Ambacht uitgevoerd. - Vroeg erop af aanpak Een vroeg erop af aanpak bij schuldenproblematiek houdt een beleidsaanpak en werkwijze in om mensen die in armoede dreigen te raken zo vroeg mogelijk te helpen, om te voorkomen dat ze ernstige schulden krijgen of uit hun woning gezet worden. Bij de totstandkoming van afspraken zijn het SOPHIA Sociaal Team, de Sociale Dienst Drechtsteden en de financieel adviseur geldzaken betrokken. In het eerste kwartaal 2023 zijn afspraken gemaakt om een nieuwe, volgende stap toe te voegen aan de bestaande aanpak bij vroeg erop af: het afleggen van een huisbezoek. Als na de laatste herinneringsbrief nog geen reactie is ontvangen, volgt opnieuw per brief het aanbod voor een gesprek bij het SOPHIA Sociaal Team/financieel adviseur. Deze brief kondigt aan dat bij geen respons de mogelijkheid bestaat dat de medewerker van het SOPHIA Sociaal Team (vrijblijvend) een huisbezoek brengt. Het doel van dit bezoek is om in contact te komen met de inwoner. Zo kan de medewerker nogmaals aanbieden om een gesprek aan te gaan over de ontstane situatie en daarbij hulp aanbieden. Medio juli 2023 is gestart met de huisbezoeken.

- Wmo-kaders Na een bespreking van de vervolgnotitie Herijking Wmo in juni 2023 met de raadscommissie WOS heeft de gemeenteraad in oktober 2023 de herijkte Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Hendrik-Ido-Ambacht vastgesteld. - Woonzorgvisie & Beleid rondom ouderen In 2023 is vanuit het collegewerkprogramma een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een woonzorgvisie voor onze gemeente. Een extern bureau is in het vierde kwartaal 2023 gestart met een analyse m.b.t. wonen en zorg. Er wordt gesproken met diverse stakeholders om alle informatie over vraag en aanbod te inventariseren. De analyse dient als basis voor de te ontwikkelen visie op wonen, zorg en welzijn. Het doel is om in 2024 een Woonzorgvisie te kunnen aanbieden aan de gemeenteraad. - Zwembad Samen met Sportfondsen zijn op we op 1 september een pilot gestart met de zondagopenstelling van het binnenbad. Lopende grote beleid trajecten - 0-100 team In 2023 is het SOPHIA Sociaal Team gestart. Vanaf januari zijn de organisaties (Stichting De Sociale Basis en Stichting Jeugdteams) intensiever met elkaar gaan samenwerken en vanaf 1 september 2023 is dit ook naar de inwoners gecommuniceerd. Het SOPHIA Sociaal team werkt integraal aan vraagstukken van cliënten. Deze integrale werkwijze wordt versterkt door gezamenlijke huisvesting.

Inmiddels kunnen alle professionals gebruik maken van een werkplek in het gemeentehuis. Door sterk gestegen indexaties in onder meer de verschillende CAO's staat het budget voor het SOPHIA Sociaal Team onder druk.

10

- Maatschappelijke begeleiding Statushouders In 2023 is uitvoering gegeven aan de nieuwe Wet inburgering. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met de Sociale Dienst Drechtsteden, Vluchtelingenwerk Nederland en het SOPHIA Sociaal Team. We hebben (innovatieve) interventies ingezet, zoals de succesvolle pilot sportlessen voor (Islamitische) vrouwen. Deze pilot is in 2023 gestart en loopt tot april 2024. Deze pilot wordt in 2024 geëvalueerd. In het Actieplan Lokale Economie 2023-2026 hebben we aandacht voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, inburgeraars maken hier onderdeel van uit en hebben gezorgd voor het grootste percentage instroom in de Participatiewet. - Nota Mantelzorgbeleid Op basis van een evaluatie is de huidige Nota Mantelzorg in 2023 herzien en door de gemeenteraad vastgesteld. De aansluiting met de actuele ontwikkelingen rond mantelzorg en de behoeften van de mantelzorgers blijven wij volgen. We werken samen met diverse maatschappelijke partners voor de uitvoering van dit beleid. Aandachtspunt bij de uitvoering is dat er nog geen passend en betaalbaar alternatief is gevonden voor de intramurale respijtzorgmogelijkheid bij De Blije Borgh. - Overdracht participatieplekken Per 1 januari 2022 zijn gemeenten lokaal verantwoordelijk geworden voor het uitvoeren van de zogenoemde participatieplekken.

In 2023 hebben we hier invulling aan gegeven met de betaling van de matchingsunit bij stichting De Hoop en de betaling van participatieplekken bij Ambachtse bedrijven en Kringloopwinkel Hebbes. - Verordening Leerlingenvervoer Stroomlijn verzorgt voor onze gemeente de afhandeling van aanvragen voor leerlingenvervoer, de factuurcontrole, het contractmanagement op de vervoerders en het in behandeling nemen van klachten. Vanwege het arbeidsmarktvraagstuk en de toename van de kosten van doelgroepenvervoer vond in oktober 2023 een bijeenkomst plaats van de verantwoordelijk portefeuillehouder en Stroomlijn. Hierbij is gekeken naar de houdbaarheid van het huidige systeem van doelgroepenvervoer. Tijdens deze bijeenkomst gaf Stroomlijn aan dat gemeenten moeten nadenken hoe zij in de toekomst het doelgroepenvervoer willen vormgeven. Vanwege het eind van de looptijd van het tijdelijk contract met RMC voor leerlingenvervoer in juli 2024, hebben we in november 2023 ingestemd met het starten van een nieuw aanbestedingstraject. Bij ons besluit tot instemmen met de start van aanbestedingstraject en het programma van eisen voor de aanbesteding, hebben we ingestemd met de mogelijkheid om de nieuw te contracteren vervoerder, de ruimte te geven om waar mogelijk en verantwoord jeugdhulpvervoer en leerlingenvervoerritten te combineren.

Vanwege de toename van leerlingen voor het speciaal basisonderwijs zien we ook in 2023 een toenemend beroep op leerlingenvervoer.

11

HIA 2022

HIA

PPD

SLD

ZWD 2023

ALB

DRD

Basisgegevens Aantal inwoners

31.663

32.183

32.277

26.184

45.018

20.356

121.434

18.681 OCD Buurtmonitor en CBS

Totaal aantal inwoners volgens de Basisregistratie

Aantal woningen

12.540

12.615

14.505

10.965

20.605

8.450

56.000

7.550 OCD Buurtmonitor

Totaal aantal woningen

Indicatoren jaarrekening 2023 Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

H-G Bron

Toelichting Wij kiezen ervoor bij de jaarrekening cijfers van 2022 en 2023 te presenteren.

Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie

Werk en inkomen Werkloze beroepsbevolking (per 1.000 inwoners 15-75 jr)

4%

3,2%

4,2%

0,0%

3,9%

0,0%

3,3%

0,0% waarstaatjegemeente.nl

Personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)(totalen per 31 december)

356

353

475

482

1039

310

3474

187 waarstaatjegemeente.nl

Instroom personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)

87

68

112

106

206

56

694

60 SDD

Uitstroom personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)

67

67

110

90

199

56

715

46 SDD

Saldo van in- en uitstroom bijstand (inwoners 18+)

20

1

2

16

7

0

-21

14 SDD

10,0%

10,5%

11,4%

14,9%

13,0%

10,6%

11,2%

6,5% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en voor zover deze in natura is geleverd door de zorgaanbieder (dus exclusief PGB). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis.

Jongeren met jeugdhulp met verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

0,7%

0,6%

1,1%

1,3%

1,0%

0,9%

1,3%

1,1% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp met verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen gezin.

Jeugdzorgtrajecten - Jeugdreclassering (% van jongeren 12 t/m 23 jaar)

0,0%

0,2%

0,3%

NB

0,2%

NB

0,4%

5,2%

5,5%

7,1%

9,0%

7,9%

6,2%

8,0%

6,2% waarstaatjegemeente.nl

Ondersteuning binnen het kader van de Wmo geleverd in de vorm van een product of dienst die is afgestemd op de wensen, persoonskenmerken, mogelijkheden en behoeften van een individu.

Clienttevredenheid Wmo (2023) Kwaliteit van de ondersteuning

88%

82%

84%

84%

80%

83%

80%

84% CEO 2023

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Ik vind de kwaliteit van de ondersteuning die ik krijg goed'.

Resultaat van de ondersteuning

76%

76%

81%

79%

76%

76%

79%

78% CEO 2023

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Door de ondersteuning die krijg, kan ik beter de dingen doen die ik wil'.

Jeugd Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

Wmo Clienten met een maatwerkarrangement Wmo (als percentage van het totale aantal inwoners per gemeente)

Werkloze beroepsbevolking als percentage van de beroepsbevolking.

NB waarstaatjegemeente.nl (CB Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen.

12

Wat heeft het gekost ? Bedragen x € 1.000 1 - Sociaal, Welzijn en Eduactie

Primaire begroting

Begroting t/m wijz. raad december

Taakveld Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorziening Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Totaal

Lasten 219 1.207 2.338 1.251 972 1.032 622 648 2.475 2.208 7.247 1.096 976 1.170 2.237 1.807 674 47 2.272 230 728 13 639 301 1.199 2.205 809 144 -600 39 529 46 1.813 38.593

Baten -19 -763 -766 -688 -308 -1 -4.864 -7.409

Saldo 219 1.188 1.575 1.251 206 344 622 648 2.167 2.207 2.383 1.096 976 1.170 2.237 1.807 674 47 2.272 230 728 13 639 301 1.199 2.205 809 144 -600 39 529 46 1.813 31.184

Specificatie begrotingswijzigingen t/m raad december Kadernota Resultaatbestemming jaarrekening 2022 Winternota Diversen Saldo begrotingswijzigingen

11.489 679 -568 750 12.350

-10.164

1.325 679 -180 754 2.578

388 4 -9.772

Lasten 287 1.258 2.488 1.567 1.338 972 691 756 11.407 2.744 8.372 1.158 1.081 1.040 1.994 1.806 1.008 47 -9 1.986 406 716 9 148 300 1.439 2.886 1.273 4 -1.000 446 292 28 2.005 50.943

Baten -67 -1.018 -170 -896 -454 -31 -8.922 -44 -5.421 -158 -17.181

Saldo 287 1.191 1.470 1.397 442 518 660 756 2.485 2.700 2.951 1.158 1.081 1.040 1.994 1.806 1.008 47 -9 1.986 406 716 9 148 300 1.439 2.886 1.273 4 -1.000 446 292 28 1.847 33.762

Werkelijk Lasten 234 1.315 2.340 1.535 1.430 1.033 667 698 11.089 2.563 9.319 1.268 998 1.001 2.420 1.868 1.049 47 -42 1.485 305 555 80 112 223 1.728 2.825 1.028 -1.474 446 297 45 1.928 50.415

Baten -83 -878 -188 -1.000 -455 -31 -8.811 -426 -5.472 -50 -121 -17.515

Resultaat Saldo 234 1.232 1.462 1.347 430 578 636 698 2.278 2.137 3.847 1.268 998 1.001 2.420 1.868 1.049 47 -42 1.485 305 555 80 112 223 1.728 2.775 1.028 -1.474 446 297 45 1.807 32.900

Uitsplitsing van het eindresultaat naar lasten en baten (op basis van gewijzigde begroting) Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorziening Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Totaal

Begroot 287 1.258 2.488 1.567 1.338 972 691 756 11.407 2.744 8.372 1.158 1.081 1.040 1.994 1.806 1.008 47 -9 1.986 406 716 9 148 300 1.439 2.886 1.273 4 -1.000 446 292 28 2.005 50.943

Werkelijk 234 1.315 2.340 1.535 1.430 1.033 667 698 11.089 2.563 9.319 1.268 998 1.001 2.420 1.868 1.049 47 -42 1.485 305 555 80 112 223 1.728 2.825 1.028 -1.474 446 297 45 1.928 50.415

Saldo -53 57 -148 -32 92 61 -24 -58 -318 -181 947 110 -83 -39 426 62 41 -33 -501 -101 -161 71 -36 -77 289 -61 -245 -4 -474 5 17 -77 -528

13

Saldo W-B -53 41 -8 -50 -12 60 -24 -58 -207 -563 896 110 -83 -39 426 62 41 -33 -501 -101 -161 71 -36 -77 289 -111 -245 -4 -474 5 17 -40 -862

Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Media Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorziening Inkomensregelingen Volksgezondheid Totaal

Begroot -67 -1.018 -170 -896 -454 -31 -8.922 -44 -5.421 -158 -17.181

Werkelijk -83 -878 -188 -1.000 -455 -31 -50 -8.811 -426 -5.472 -121 -17.515

Saldo -16 140 -18 -104 -1 -50 111 -382 -51 37 -334

14

Wat heeft het gekost? Conform de nota afwijkingenbeleid worden afwijkingen vanaf € 50.000 nader toegelicht. Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie Lasten Openbaar basisonderwijs De kosten voor de tijdelijke huisvesting voor bewegingsonderwijs in verband met de renovatie van de gymzaal Admiraal vallen € 43.000 lager uit. Bij de Winternota 2023 is besloten om het restantbudget mee te nemen naar 2024 voor de kosten die doorlopen tot medio september 2024. Dit loopt via het taakveld mutaties reserves (programma 4). Omdat de kosten lager uitvallen dan begroot, wordt van het restantbudget van € 43.000 een bedrag van € 10.000 meegenomen naar 2024. Onderwijshuisvesting De energiekosten voor centrum Bekestein zijn € 51.000 hoger uitgevallen dan begroot. Onderwijsbeleid en leerlingzaken De werkelijke uitgaven in 2023 voor onderwijsachterstandenbeleid zijn € 94.000 lager dan de specifieke uitkering die wij hiervoor van het Rijk (€ 447.000) hebben ontvangen. In voorgaande jaren was ook sprake van een forse onderbesteding, maar met het vaststellen van ons lokale onderwijsachterstandenbeleid (medio 2021) en de uitvoering van de maatregelen, wordt het verschil tussen de specifieke uitkering en de uitgaven steeds kleiner. Het bedrag van € 94.000 is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024.

De gemeente heeft van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen voor het inhalen van COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen. De regeling voor deze uitkering is bekend onder de naam Nationaal Programma Onderwijs. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. Over 2023 is een bedrag van € 117.000 ontvangen. De uitgaven in 2023 bedragen € 80.000. Het resterende bedrag van € 37.000 is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Sportaccommodaties In 2022 is van het Rijk voor de regeling specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden een bedrag van € 41.626 ontvangen ter dekking van het exploitatietekort dat in januari 2022 is geleden door zwembad de Louwert. Deze specifieke uitkering stond per 1 januari 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten. Van dit bedrag kan € 40.784 aan Sportfondsen beschikbaar worden gesteld en is in 2023 als uitgave (nog te betalen kosten) verantwoord. Het restant van € 842 moet worden terugbetaald aan het Rijk. Voor de regeling specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen heeft de gemeente in 2023 een uitgave verantwoord van € 32.000, gelijk aan het bedrag van de baten in 2023. Voor deze regeling waren in 2023 geen uitgaven (en inkomsten) begroot.

De toegerekende salaris- en kapitaallasten aan dit taakveld zijn € 34.000 hoger dan begroot.

15

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie De kosten van de Zomerparkdag vallen € 24.000 hoger uit, voornamelijk als gevolg van inhuur via het projectbureau van de gemeente Dordrecht wegens langdurige uitval van een vaste medewerker. De toegerekende salaris- en kapitaallasten aan dit taakveld zijn € 40.000 hoger dan begroot. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Het verschil op dit taakveld wordt met name veroorzaakt doordat er minder kosten zijn gemaakt voor renovatie speelruimtes. Hier zijn de kosten zo'n € 43.000 lager dan begroot omdat de toestellen pas in 2024 geleverd kunnen worden. Preventieplan en Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (Brede SPUK-regeling) Samenkracht en burgerparticipatie/ Toegang en eerstelijnsvoorzieningen/ Volksgezondheid De kosten van de acties uit het preventieplan en de Brede SPUK-regeling vallen onder verschillende taakvelden. Voor de acties 2023 uit het preventieplan is in april 2023 vanuit de reserve sociaal domein een bedrag beschikbaar gesteld van € 383.000. In mei 2023 heeft de gemeente van het Rijk voor de Brede SPUK-regeling een specifieke uitkering ontvangen van € 451.939 voor het jaar 2023. Omdat 2023 een opstartjaar is, mogen gemeenten per onderdeel tot maximaal 20% van het budget 2023 meenemen naar 2024.

Voor de jaren 2024 en 2025 is het doorschuiven van middelen niet mogelijk. Het restant van de niet-bestede middelen 2023 dat niet mag worden doorgeschoven naar 2024, moet worden terugbetaald aan het Rijk. De kosten van de acties uit het preventieplan die in 2023 zijn uitgevoerd bedragen totaal € 219.000. Hiervan kon € 77.000 ten last van de Brede SPUK-regeling gebracht worden. Het restant van de kosten, een bedrag van € 142.000, is ten laste van de beschikbaar gestelde middelen uit de reserve sociaal domein gekomen. Voor een aantal onderdelen zijn de eigen middelen dus ontlast, waardoor een bedrag van ruim € 241.000 kon worden (terug) gestort in de reserve sociaal domein. Dit voordeel van € 241.000 is gespecifieerd naar de diverse taakvelden als volgt: € 105.000 op samenkracht en burgerparticipatie en € 136.000 op toegang en eerstelijnsvoorzieningen. De uitgaven 2023 ten laste van de Brede SPUK-regeling bedragen totaal € 386.000. Een bedrag van € 55.000 mag worden meegenomen naar 2024 en is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Een bedrag van € 11.000 moet worden terugbetaald. Het voordeel van totaal € 66.000 op deze regeling is gespecificeerd naar de diverse taakvelden als volgt: € 21.000 op samenkracht en burgerparticipatie, € 38.000 op volksgezondheid en € 7.000 op sportbeleid en activering.

Samenkracht en burgerparticipatie Het traject van de woonzorganalyse en woonzorgvisie is in het najaar van 2023 opgestart, maar nog niet afgerond. Van het beschikbaar gestelde budget van € 50.000 is daardoor een bedrag van € 47.000 nog niet uitgegeven. Bij de Winternota 2023 is besloten om dit bedrag mee te nemen naar 2024. Dit loopt via het taakveld mutaties reserves (programma 4). Het inburgeringsbudget laat een voordeel zien van € 124.000. Voor het grootste deel wordt dit verklaard doordat van de bijdrage aan de GR Sociaal voor inburgeringsvoorzieningen, een bedrag van € 115.000 niet is uitgegeven. Per 31 december 2023 is dit bedrag op de balans verantwoord als vooruit betaalde bedragen aan de GR Sociaal. Het restantbedrag van € 9.000 wordt (terug) gestort in de reserve lokale demografische groei.

16

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Aan dit taakveld is in 2023 € 32.000 minder salarislasten toegerekend dan begroot.

GR Sociaal Inkomensregelingen/ begeleide participatie/ arbeidsparticipatie De cijfers van de GR Sociaal vallen onder verschillende taakvelden. Per saldo levert dit op deze taakvelden een nadeel van € 1.400.000 op. Dit geeft een vertekend beeld, want dit wordt grotendeels veroorzaakt door de energietoeslag, hiervoor hebben we bij de decembercirculaire middelen ontvangen. Deze inkomsten van het Rijk staan op programma 4, algemene uitkering. Bij de 2e burap was een tekort voorzien van € 575.000, dit is uiteindelijk uitgekomen op een tekort van € 600.000. Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) Jeugdhulp begeleiding/ jeugdhulp behandeling/ jeugdhulp dagbesteding/ jeugdhulp zonder verblijf overig/ pleegzorg/ gezinsgericht/ jeugdhulp met verblijf overig/ jeugdhulp behandel. GGZ zonder verblijf/ jeugdhulp crisis LTA GGZ verblijf/ gesloten plaatsing/ jeugdbescherming/ jeugdreclassering/ PGB De cijfers van de SOJ vallen onder verschillende taakvelden. Per saldo heeft de SOJ een voordeel van € 750.000 ten opzichte van de geactualiseerde begroting 2023. Bij de 2e bestuursrapportage was al een duidelijke verbetering van € 650.000 zichtbaar. Bij de jaarrekening is het saldo nog iets verder verbeterd, dit komt onder andere door rentebaten. Beschermd wonen (WMO) Over 2023 is een (voorlopige) afrekening ontvangen voor de uitvoering van beschermd wonen en opvang.

In totaal is er € 1.096.000 terug te ontvangen (Dordrecht is centrumgemeente), waarvan € 1.496.000 voor beschermd wonen. Wij hadden echter verwacht een bedrag van € 1.000.000 terug te ontvangen. Daarnaast is de definitieve afrekening over 2022 € 23.000 lager uitgevallen. Volksgezondheid Aan dit taakveld is in 2023 € 16.000 minder salarislasten toegerekend dan begroot. Baten Onderwijsbeleid en leerlingzaken Voor onderwijsachterstandenbeleid heeft de gemeente van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen van € 447.000. Hiervan is in 2023 € 94.000 niet uitgegeven, waardoor de verantwoorde bate in 2023 ook € 94.000 lager is. Dit bedrag is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Zie ook de toelichting onder de lasten. De gemeente heeft van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen voor het inhalen van COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. Over 2023 is een bedrag van € 117.000 ontvangen. De uitgaven in 2023 bedragen € 80.000. Het verschil van € 37.000 is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Zie ook de toelichting onder de lasten.

17

Sportaccommodaties Door onder andere stormschade is in 2023 voor een bedrag van € 18.000 aan schade-uitkeringen ontvangen voor zwembad de Louwert. In 2022 is van het Rijk voor de regeling specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden een bedrag van € 41.626 ontvangen ter dekking van het exploitatietekort dat in januari 2022 is geleden door zwembad De Louwert. Deze specifieke uitkering stond per 1 januari 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en daarvan is in 2023 een bedrag van € 40.784 als bate geboekt ter dekking van de uitgaven in 2023 (de beschikbaarstelling aan Sportfondsen). Voor de regeling specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen heeft de gemeente in 2023 een bate verantwoord van € 32.000, gelijk aan het bedrag van de uitgaven in 2023. Voor deze regeling waren in 2023 geen inkomsten begroot. De gemeente heeft van het Rijk een specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden ontvangen van maximaal € 236.000. De meerkosten voor energie van zwembad de Louwert bedragen € 33.000, waardoor de verantwoorde bate ook € 33.000 is. Ook voor deze regeling waren geen inkomsten begroot. Voor zwembad de Louwert waren in 2023 vanuit de regeling specifieke uitkering sport wel inkomsten begroot van € 32.000 voor het btw-verlies omdat we de btw niet in aftrek mogen brengen.

Echter is nu duidelijk geworden dat we dit wel kunnen en terug moeten vragen bij de fiscus, dus hier zijn geen inkomsten meer voor opgenomen. Samenkracht en burgerparticipatie Voor de regeling ‘Wet inburgering 2021’ heeft de gemeente in 2023 van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen van € 325.000. De uitgaven in 2023 zijn € 140.000 lager, waardoor de verantwoorde bate in 2023 ook € 140.000 lager is. Dit bedrag is per 31 december 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Zie ook de toelichting onder de lasten. Voor de regeling 'Onderwijsroute' is in 2023 een bate verantwoord van € 36.000, gelijk aan het bedrag van de uitgaven in 2023. Voor deze regeling waren in 2023 geen inkomsten begroot. De gemeente heeft van het Rijk een specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 ontvangen. Over 2023 is een bedrag van totaal € 451.939 ontvangen, waarvan € 124.000 ten bate van dit taakveld komt. Hiervan is € 21.000 niet uitgegeven, waardoor de verantwoorde bate in 2023 ook € 21.000 lager is. Dit bedrag is per 31 december op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Zie ook de toelichting onder de lasten.

Toegang en eerstelijnsvoorziening Voor de regeling gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek heeft de gemeente een specifieke uitkering ontvangen die € 334.000 hoger is dan de gemaakte kosten. Omdat dit bedrag geen ontvangen voorschot betreft (de gemeente hoeft dit bedrag niet aan het Rijk terug te betalen), is dit bedrag in 2023 volledig als bate verantwoord. Voorgesteld wordt om dit bedrag te storten in een reserve ter dekking van de uitvoeringskosten van de GR Sociaal in 2024 en verder.

18

Inkomensregelingen Voor inkomensondersteuning ontvangen we middelen van het Rijk (BUIG middelen). In 2023 hebben we € 45.000 meer ontvangen dan begroot. Volksgezondheid De gemeente heeft van het Rijk een specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 ontvangen. Over 2023 is een bedrag van totaal € 451.939 ontvangen, waarvan € 158.000 ten bate van dit taakveld komt. De uitgaven in 2023 die ten laste van dit taakveld komen, bedragen € 120.000. Omdat de uitgaven € 38.000 lager zijn, is ook de verantwoorde bate € 38.000 lager. Zie ook de toelichting onder de lasten.

19

Uitgaven 2023 Programma Uitgaven

Sociaal, Welzijn en Educatie

95-01 U

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Apparaatskosten 2.132 Materieel 10.134 Rente & Afschrijving 1.671 Subsidies en overdrachten 7.613 Verbonden Partijen 28.675 Voorzieningen 189 Eindtotaal 50.415

1%

4%

20%

Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving 3% 57%

Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen

15%

Inkomsten 2023 Programma Inkomsten

Sociaal, Welzijn en Educatie

95-01 I 0%

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Lokale heffingen -14 Overige inkomsten 2.132 Rijksbijdragen 15.376 Subsidies en overdrachten 20 Eindtotaal 17.514

12%

Lokale heffingen Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

88%

20

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Algemeen - Actieplan lokale economie Het Actieplan Lokale Economie 2023-2026 vormt de komende vier jaar de basis voor de samenwerking tussen ondernemers en gemeente. Samen dragen we bij aan een sterke lokale economie die werkgelegenheid oplevert voor onze inwoners en die van belang is voor onze brede welvaart. Het plan bevat 43 actiepunten, verdeeld over vier thema's. 1. Lokaal ondernemen gaat in op de kracht van samenwerken binnen onze lokale gemeenschap. 2. Innovatief ondernemen bevat acties die bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de bedrijven. 3. Met duurzaam ondernemen dragen we zorg voor onze omgeving zodat deze ook in de toekomst aantrekkelijk blijft om te ondernemen. 4. En met sociaal ondernemen leveren we een positieve bijdrage aan maatschappelijke uitdagingen waarbij we zorgen dat iedereen kan meedoen. In 2023 hebben we de Duurzame bedrijvenroute op de Ambachtsezoom georganiseerd. Doel van de route was bedrijven interesseren en enthousiasmeren voor duurzaam ondernemen. Daarnaast vond de technische onderwijsroute plaats, georganiseerd samen met Ambachtse bedrijven en onderwijsinstellingen uit de (buur)gemeente. We ontwikkelden een innovatiekaart waarop partijen uit de Drechtsteden staan die ondernemers helpen om innovatie te bevorderen.

Evenals een sociale kaart met contactgegevens van personen en instanties waar ondernemers terecht kunnen met vragen en voor advies voor zichzelf en hun werknemers. . Voor het magazine Ambacht werkt (VAO) leverden we vier artikelen, waarvan een artikel signalen beschrijft die kunnen wijzen op ondermijnende activiteiten. Daarnaast hebben we de ondernemers op de MKB Dag van de ondernemer in het zonnetje gezet met een Goed bezig kaart met bloemzaadjes. Met een perenboom bedankten we alle bestuursleden van de Detailhandelsraad, VAO en het Ondernemersfonds voor hun inzet voor het afgelopen jaar. De Innovatietafel energie delen op Antoniapolder heeft geleid tot de oprichting van een Energiecoörporatie. Hiervan zijn inmiddels 16 bedrijven lid. - Bedrijventerreinen Het projectdoel is om De Sandeling aantrekkelijker en duurzamer te maken. Wanneer de kwaliteit van de panden en het openbare gebied verbetert, neemt de economische waarde van het vastgoed op het bedrijventerrein toe. Dit zorgt voor het aantrekken van kwalitatief betere bedrijven en voor minder vertrekkende bedrijven. Aantrekkelijker en duurzamer maken doen we met deze middelen: • Verminderen van de parkeerdruk door het inzetten op duurzame mobiliteit en mobiliteitsmanagement (andere vervoersmiddelen als (elektrische) fiets, openbaar vervoer en collectief vervoer). • Inzet op duurzaamheid.

Dit doen we door duurzame plannen van ondernemers voor eigen vastgoed en plannen van de gemeente voor openbaar gebied gezamenlijk in beeld te brengen. Denk aan plannen op het gebied van: energie- en warmtetransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulaire economie, duurzame mobiliteit en vergroening. • Realiseren van parkmanagement (het Ondernemersfonds is inmiddels al operationeel en er

21

is een Parkmanager voor een beperkt aantal uren aanwezig). • Beter handhaven van bestaande wet- en regelgeving (bestemmingsplan etc.). - Bouwen We blijven ons inzetten en onze verantwoordelijkheid nemen in de woningbouw. Dat doen we met de laatste fase van de wijk De Volgerlanden, De Noordoevers, het centrum en op een aantal (voormalige) schoollocaties. Eventuele hoogbouw moet passend zijn bij de omgeving en is maximaal zes lagen hoog. De ontwikkeling van woningen doen we in samenwerking met marktpartijen. - Corporatiewoningen We voeren een aantal keer per jaar gesprekken met corporaties. Samen kijken we naar mogelijkheden wat betreft de woningvoorraad en herstructurering. Als er mogelijkheden zijn, starten we samen met de corporaties een project. We betrekken de raad voordat besluitvorming plaatsvindt. - Detailhandelsvisie De aanbevelingen uit de Detailhandelsvisie zijn nog niet allemaal afgerond. We blijven hier aandacht voor vragen. We willen onze winkelcentra aantrekkelijk houden, in de brede zin van het woord, onder andere door het Actieplan Lokale Economie uit te voeren. Eind december vond een quick scan plaats. Ook de punten hieruit nemen we in 2024 mee in onze gesprekken met de winkeliersverenigingen. - Doelgroepen woningbouw Bij de start van nieuwe woningbouwprojecten hebben we speciale aandacht voor jongeren en senioren.

Waar mogelijk proberen we voor doorstroming te zorgen door afspraken te maken met ontwikkelaars over de toewijzing van woningen aan inwoners uit de gemeente. Daarnaast spreken we met woningbouwcorporaties af om elkaar op de hoogte te houden van nieuwbouwprojecten, zodat de corporaties extra informatie kunnen geven aan haar huurders over deze projecten. - Groen In samenwerking met de provincie en de omgevingsdienst is in 2023 een Digital Twin ontwikkeld. Met behulp van verschillende kaartlagen (3D ordening) kunnen we kansrijke locaties voor de 500 bomen (opgave coalitieprogramma) bepalen, rekening houdend met factoren als hitte, wateroverlast en biodiversiteit. Deze Digital Twin stelt de gemeente in staat om de 500 extra bomen op de meest impactvolle locaties te planten. Het afgelopen plantseizoen (2022-2023) zijn achterstanden in het groenbeheer verder weggewerkt en meer dan 3000 bomen gesnoeid. De bomen worden (planmatig) onderhouden volgens de richtlijnen uit de algemene zorgplicht voor bomen. De nadruk bij het wegwerken van de achterstanden ligt op het stimuleren van de biodiversiteit en de aanpak van klimaatadaptatie. Afspraken met ontwikkelaars over groene compensatie moeten nog worden opgepakt, maar hier wordt samen met collega's aan gewerkt, zodat de waarde van het groen kan worden gecompenseerd in de omgeving of op een andere locatie in de gemeente.

22

- Omgevingsplan We maakten in 2023 een eerste aanzet voor de regels van het omgevingsplan. De focus lag op de bouwregels voor de hele gemeente. In december is het Voorbereidingsbesluit bodem vastgesteld. Deze eerste omgevingsplanwijziging is goed verlopen. - Opgave Duurzaamheid In 2023 hebben we ons gericht op het versterken van het kernteam duurzaamheid en het uitbreiden van onze capaciteit. Samen met dit team, collega's en een extern bureau hebben we het meerjarenprogramma Programma Duurzaamheid 2024-2030 en de daaruit voortvloeiende Uitvoeringsagenda 2024-2025 ontwikkeld. Door de komst van de nieuwe communicatieadviseur duurzaamheid hebben we een grote verbeteringsslag kunnen maken in de communicatie en bewustwording van verschillende onderwerpen rond duurzaamheid. Zo heeft de Nieuwsbrief Duurzaamheid een herstart gekregen en is in samenwerking met de regio De Energiekrant uitgegeven. Verder is de Gemeentelijke Investeringslening Duurzaamheid beschikbaar gesteld voor inwoners en hebben we de samenwerking binnen de regio voortgezet. Voor de opgavelijn Energietransitie en CO2-reductie voeren we de Regionale Energietransitie (RES 1.0) uit en geven we verdere invulling aan de Transitievisie Warmte (TVW). Met een voortgangsrapportage RES, raadsinformatiebrieven en een raadsinformatieavond RES is de raad over de voortgang geïnformeerd.

Op alle onderdelen opwek, energiebesparing en aardgasvrij worden stappen gezet, zoals toename aantal zonnepanelen, invulling lokale aanpak isolatie met middelen uit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) en inzet energiecoaches Drechtse Stromen, ondersteuning huishoudens met energiearmoede met inzet Energiehulp, facilitering energiecoöperatie voor bedrijven, etc. De energietransitie vraagt continue aandacht, want ons huidige energiesysteem staat onder druk. De toenemende netcongestie elektranet voor zowel levering als teruglevering van stroom gaat ons allemaal raken. Energie besparen, delen en opslaan, andere opwek dan alleen met zonnepanelen en uitbreiden warmtenet dragen bij om de netverzwaring (inclusief ruimtelijke impact) te beperken en met de beperkte capaciteit van de netbeheerder daar waar de verzwaring echt nodig is, te kunnen realiseren. Voor de warmtetransitie werken we nauw samen met onze warmtepartners woningcorporaties Rhiant en Trivire, HVC, Stedin en De Blije Borgh aan het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Na een verkennende fase met versnellingsateliers werken wij nu gezamenlijk aan een Wijkuitvoeringsplan voor de buurten Kruiswiel en Oostendam.

Hier verkennen wij de mogelijkheden voor een aardgasvrije oplossing, waarbij we de isolatieopgave als een belangrijk middel om de energievraag te verlagen combineren met wooncomfort verbeteren en het verduurzamen van onze woningvoorraad. Daarnaast bereiden we een gemeentebreed Soortmanagementplan (SMP) voor. Door het ecologische veldonderzoek naar gebouwminnende soorten als vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen in de woonbuurten, wat ten grondslag ligt aan het SMP, borgen wij de biodiversiteit binnen onze gemeente en kunnen woningeigenaren natuur-inclusief/natuurvriendelijk isoleren. Binnen het thema Grondstoffen & Circulariteit lag de focus in 2023 op afvalscheiding (zowel voor inwoners als intern). Collega's werkten nauw samen op het gebied van circulaire economie, vooral met betrekking tot afvalinzameling, -scheiding en preventie. We onderzoeken bijvoorbeeld het implementeren van kleine milieustraten en oplossingen voor specifieke reststroominzameling. Voor de uitdagingen met betrekking tot de opgaven Groen, Biodiversiteit en Klimaatadaptatie hebben wij beleid opgesteld via het Programma Duurzaamheid en de Uitvoeringsagenda. We hebben verschillende acties voortgezet (denk hierbij aan de KinderKlimaatTop, de Groene Daken actie, het plaatsen van bijenhotels, etc.).

23

- Werken en economie Drechtsteden Wij staan voor een stevige regionale economische samenwerking ter versterking van het regionaal en lokale economisch systeem. Dit doen we door in te zetten op een efficiënte uitvoering met en tussen triple-helix partners. In de regio werken we samen aan twee innovatieve roadmaps Deltatechnologie en Duurzaam Varen voor de maritieme maakindustrie en het MKB, met als doel innovaties versnellen die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken (zoals energietransitie). - Wonen in de regio De bijdrage van HIA blijft wat betreft de samenwerking in de regio onverminderd. We participeren in het kernteam bouwen & wonen en ambtelijke overleggen. Dit heeft als doel om bij te dragen aan de ambities uit de groeiagenda vanuit Ambacht. Dit leidt tot afstemming voor de woningbouwplannen en afstemming met de provincie zodat ruimtelijke ontwikkelingen (versneld) door kunnen gaan. In drie sessies met de raad over het thema wonen spraken we over de ontwikkelingen van de woningmarkt in Ambacht, de mogelijkheden rondom het inzetten van instrumenten en locaties. Tijdens de informatieavonden met de raad is ook over flexwonen gesproken. Lopende grote beleid trajecten - Landschapstafel IJsselmonde / Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde Landschapstafel IJsselmonde: De Landschapstafel IJsselmonde is in 2023 twee keer bijeen geweest.

Deze bijeenkomsten stonden in het teken van het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied. Dit programma is een onderdeel van het Nationaal Programma Landelijk gebied. NRIJ: In 2023 is door NRIJ verder gekeken naar mogelijke optimalisaties om de (deels) weg gevallen bijdragen van Rotterdam en de Provincie te compenseren. Er is een start gemaakt met uitvoering van deze optimalisaties. De gemeente Barendrecht heeft aangegeven van plan te zijn uit het schap te treden. - Omgevingsvisie De omgevingsvisie is op 3 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

24

Indicatoren jaarrekening 2023

Hendrik-IdoAmbacht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2021

Hendrik-IdoAmbacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

HardinxveldGiessendam

Alblasserdam Dordrecht

Bron

Toelichting

2022

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Wonen Koopwoningen (percentage)

72%

72%

65%

58%

57%

62%

58%

66% OCD Woonmonitor

Percentage koopwoningen van de totale woningvoorraad.

Huurwoningen corporaties (percentage)

23%

23%

29%

34%

37%

33%

28%

28% OCD Woonmonitor

Percentage huurwoningen van coroporaties van de totale woningvoorraad.

Banen (aantal banen per 1.000 inwoners 15-74 jr)

413

411

629

808

620

693

684

657 waarstaatjegemeente.nl